Onderbouwing Corona-enquête #8 — Conclusies

Crisis van de wetenschap

Ik ben deze terugblik begonnen met de baan van Mars. Eeuwenlang zag men die planeet af en toe achteruitlopen en vond men daar verklaringen voor die het eigen wereldbeeld intact lieten — totdat iemand durfde te zeggen dat niet de zon om de aarde draaide, maar de aarde om de zon. Het vreemde gedrag van Mars was al die tijd geen anomalie geweest, maar een aanwijzing die men niet wilde zien.

Wat ik in dit rapport heb beschreven, is precies dat patroon, maar dan tijdens de coronapandemie. De “Marsen” waren er volop: de uitbraken die samenhingen met klimaat en luchtvochtigheid, de koren waar tientallen mensen tegelijk besmet raakten, de carnavalsuitbraak in Gangelt, de recirculatie-uitbraak in De Tweemaster. Stuk voor stuk sterke aanwijzingen dat het virus zich vooral door de lucht verspreidde en niet vooral via grote druppels en voorwerpen. En stuk voor stuk werden ze weggeredeneerd om het bestaande dogma overeind te houden.

Dat is de rode draad die alle voorgaande hoofdstukken verbindt. Het ging niet om één ongelukkige inschatting, maar om een manier van werken.

Bevindingen die niet in het verhaal pasten, werden genegeerd — en in het geval van Maassluis, blijkens de latere WOO-documenten, actief afgezwakt.

Onderzoeken naar vaccinatie en sterfte trokken conclusies die hun eigen data niet konden dragen, omdat de gewenste uitkomst zwaarder woog dan de methodologie. En de modellen die het beleid stuurden, gingen uit van een verspreidingswijze die aantoonbaar onjuist was; bij omikron leidde dat, met een model dat de mildere ziektelast wél negeerde en de hogere besmettelijkheid wél meenam, tot een lockdown waarvan de werkelijkheid achteraf een veelvoud milder bleek.

Wat mij daarbij het meest verontrust, is niet dat individuele wetenschappers zich vergisten — vergissen hoort bij wetenschap. Het is dat de correctiemechanismen die de wetenschap juist tot wetenschap maken, niet werkten. Tegenspraak werd niet gewogen maar weggezet. En het overgrote deel van de vakgenoten die het anders zagen, zweeg.

De gevolgen waren groot: onnodige sterfte, en onnodige schade — economisch, sociaal en psychisch — door maatregelen die op een onjuist beeld van de werkelijkheid berustten. Veel daarvan was te voorkomen geweest als de verspreiding door de lucht en het belang van ventilatie tijdig waren erkend.

Daarom is dit niet alleen een crisis van het beleid geweest, maar ook een crisis van de (medische) wetenschap zelf. En het meest veelzeggende is misschien wel wat er ná afloop níét gebeurde: bij de betrokkenen en bij de overkoepelende instanties — KNAW, NWO, ZonMw, de universiteiten, Erasmus MC, UMC — is tot op heden geen zichtbare behoefte om het eigen optreden openbaar tegen het licht te houden.

Ik roep uw commissie daarom op om deze dimensie nadrukkelijk in haar onderzoek te betrekken. Niet om personen te veroordelen, maar om vast te stellen hoe het kon dat de wetenschap haar eigen regels losliet, en om te borgen dat dit bij een volgende crisis niet opnieuw gebeurt. Dat zijn de betrokken instanties niet alleen aan zichzelf verplicht, maar bovenal aan de wetenschap die zij zeggen te vertegenwoordigen.

Drs. Maurice de Hond
Amsterdam, 8 juli 2026

De totale nota (PDF):