Bestuursautisme

 

Het is met name te danken aan twee journalisten, een paar politici en een adovcate, dat de ernst en omvang van het wanstaltige optreden van de belastingdienst bij de vermeende toeslagenaffaire naar buiten is gekomen. Ondanks het feit dat dit al een geruimte tijd in de openbaarheid is gekomen, zie je het patroon dat het ministerie en de belastingdienst er vervolgens alles aan doen om de waarheid weg te houden van de Tweede Kamer en de media. Plus dat de problemen voor de betrokkenen nog steeds niet zijn opgelost.  Ook als je zelf geen slachtoffer hiervan bent, kan je meevoelen met de machteloosheid die betrokkenen moeten hebben gehad. Kafka in het kwadraat.

En je kan er zeker van zijn dat dit slechts een topje van de ijsberg is.

Bij het lezen van De Volkskrant van dit weekend kwam ik drie artikelen tegen, die als je even door je oogharen kijkt, laten zien, welke grote fundamentele problemen er zijn bij cruciale diensten van de overheid.

A. De wijze waarop het OM twee hoofdofficieren heeft kaltgestellt.

Ik weet ook niet meer over de zaak van de twee hoofdofficieren van justitie, die verliefd op elkaar werden, en vorig jaar hun baan kwijtraakten, dan dat ik daarover gelezen heb in kranten.

Vandaag staat er een uitgebreid interview in De Volkskrant met de ontslagen hoofdofficier. Hij klaagt nu zijn voormalige werkgever aan en de schrijvers van het onderzoeksrapport vanwege een ‘onfatsoenlijk”, “partijdig” en “incompetent” onderzoek. Dat rapport was geschreven door een commissie onder leiding van J.W. Fokkens, die een tijd rechter is geweest en 10 jaar P.G. bij de Hoge Raad.

Wat ik in dit artikel zo herkende was het patroon, dat ik ook herken in dossiers van verschillende geruchtmakende rechtszaken in Nederland (o.a. de Deventer Moordzaak). De organisatie het OM, de staande magistratuur,  die als opdracht “waarheidsvinding” heeft, is daar dan niet mee bezig, maar is er volledig op gericht het gewenste eindresultaat te krijgen. En onderweg zondigt men tegen alle regels van de logica en shopt heel selectief uit het beschikbare mateiraal. Wat de gewenste conclusies ondersteunt gebruikt men. Wat de gewenste conclusie tegenspreekt negeert men. En als u denkt dat ik overdrijf moet u deze korte presentatie eens bekijken. En die website heeft nog veel meer van die voorbeelden.

En het is haast ironisch om te constateren dat de onstlagen hoofdofficier, die jarenlang deel uitmaakte van die organisatie, en dus ook veel kennis heeft van deze werkwijze, in zijn eigen ontslagzaak, naar buiten komt met diverse voorbeelden van die werkwijze.

Als het OM zelf (en Fokkens, die jarenlang bij de Hoge Raad heeft gewerkt) ook deze strategie gebruikt bij het wegwerken van twee hoge functionarissen dan besef je misschien beter dat dit geen incident is, maar dat dit de “normale werkwijze” is.  De manier waarop het OM met “waarheidsvinding”  om gaat is het tweelingbroertje van de wijze waarop de belastingdienst bezig was met de fraudeaanpak.  Doel heiligt  de middelen. En als je betrapt wordt als dienst, dan ontken je, lieg je, vernietig je relevante documenten, traineer je het openbaar maken, en als je toch wat openbaar moet maken, dan maak je grote delen onleesbaar.

 

B: Justitie blundert jarenlang met opnemen vertrouwelijke gesprekken advocaten

Het tweede artikel beschrijft dat uit het rapport van de Commissie Telefonis voor Justitiabelen is gebleken dat sinds 2013 circa 25000 (sic) telefoongesprekken vanuit gevangenissen met advocaten zijn opgenomen en een (klein) deel daarvan is uitgeluisterd….  Dat zou gebeurd zijn door fouten in de software (telefoonnummers van advocaten zouden niet zijn herkend).

Voor het functioneren van de rechtsstaat is het natuurlijk onthutsend dat die gesprekken zijn opgenomen. Verdachten/gevangenen moeten vrij met hun advocaat kunnen spreken.

Wat het artikel zo schokkend maakt is het feit dat blijkbaar een deel van die gesprekken wel zijn uitgeluisterd.  In deze bron staat dat het minstens 75 zijn geweest. En dat maakt het zo ongeloofwaardig dat het door “fouten van de software” zou komen. Want als men op een gegeven moment een paar gesprekken is tegengekomen bij het uitluisteren tussen een gevangene en een advocaat dan moet men toch beseffen dat het telefoonsysteem dit gesprek toch onterecht heeft opgenomen!

Tegelijkertijd zou het toch zo moeten zijn dat bij iedereen van het OM en politie op het moment dat ze beseffen dat ze luisteren naar een gevangene in gesprek met zijn advocaat, alle alarmbellen af moeten zijn gaan. Het uitluisteren zou direct gestopt moeten zijn en binnen de dienst zou direct gezocht moeten worden naar de fout, waardoor dit gesprek toch is opgenomen.

Maar het heeft dus 5 jaar geduurd…. Plus dat het me niet zou verbazen als het veel meer dan 75 gesprekken zijn geweest, die uitgeluisterd zijn. En waarvan de informatie gebruikt is om de verdachte veroordeeld te krijgen.

 

C. Bezoek van de Inspectie van Onderwijs

Merel van Vroonhoven is een zijinstromer in het onderwijs. Ze was topvrouw bij het AFM en is nu werkzaam in het onderwijs als leerkracht. Ze schrijft geweldige columns over haar ervaringen in het onderwijs. Verplichte literatuur voor iedereen die iets te zeggen heeft over het onderwijs in Nederland. Je ziet namelijk heel goed de grote discrepantie tussen wat men wil bereiken vanuit politiek Den Haag en wat dat betekent op de werkvloer.

Vandaag  ging haar artikel over het bezoek van de Inspectie van Onderwijs aan haar school. Met de geweldige titel “De toezichthouder is je beste vriend”.   

Ze beschrijft dat de twee Inspecteurs bij het begin van het bezoek aangaf dat ze niet langskwamen voor een streng bezoek. Maar dat ze vooral kwamen om te leren en voor een goed gesprek. Ze wilden een gesprekspartner zijn om de sector te helpen.

Op een hilarische manier beschrijft ze wat er vervolgens daarna gebeurde. Bij het slotgesprek meldde de inspecteur (die de schrijfster vergeleek met Inspecteur Derrick) dat men onder de indruk was van de goede resultaten. En “het gesprek” daarna ontaardde in uitgebreide monoloog met een lijst van ongevraagde tips om het nog beter te doen. Bij het eind stelde geen van de leraren nog vragen aan de inspecteurs. En nadat de twee inspecteurs weggegaan waren zei een ervaren collega tegen de schrijfster (een beginnend docent) “Ze doen zogenaamd of ze je beste vriend zijn en komen luisteren en leren. Maar ondertussen zitten ze vol met meningen en oordelen. En als de Citoscores maar ietsepietsie dalen, staan ze hier zo weer op de stoep met hun opgestoken vingertje”.

Merel besluit haar column met haar ervaringen van bij het AFM dat goed gedrag stimuleren een effectievere vorm is van toezicht houden dan achteraf straffen. En hoe moeilijk het is de rol van waakhond en coach te combineren.

Een recent artikel dat ook een goed beeld geeft van hoe zij-instromers het onderwijs beleven was dat van Paul Baan (44 jaar), voormalig commercieel directeur bij een groot IT-bedrijf. En vol enthousiasme als zij-instromer het onderwijs binnen kwam.. In een artikel in het FD beschrijft hij wat hem overkwam, wat hij constateerde en waarom hij na één jaar weer gestopt is.

 

Dit derde onderwerp lijkt iets heel anders te zijn dan de twee die er boven staan en hetgeen gebeurd is bij de BelastingDienst. Maar ik zie een gemeeschappelijk patroon. Dat we ook zien bij de andere problemen waar onze huidige samenleveing mee worstelt, daar waar burgers direct of indirect met de overheid te maken hebben.

Een grappig genoeg is er een vierde artikel vandaag in De Volkskrant, die als de gemeenschappelijke noemer benoemt, van veel van hetgeen we nu zien gebeuren. Het is geschreven in het kader van de lijst van de Top 200 invloedrijkste Nederlanders. Het artikel heeft de titel  “Alle bastions van macht en invloed worstelen met de maatschappelijke onvrede: wie leidt dit land?”

Youri Albrecht (nummer 36 op die lijst) wordt dan geciteerd dat “een deel van de bestuurselite leidt aan Bestuursautisme: ze maken regels zonder rekening te houden met de betrokken mensen, de neveneffecten of de langere termijn.”

Hij slaat de spijker op de kop.  Dit is de noemer van al hetgeen we op dit moment zien misgaan en dus ook van hetgeen ik hierboven beschrijf.

Mijn ervaring is helaas dat dit al een hele tijd aan de gang is en eigenlijk alleen maar erger wordt. Ik stel het zowel vast op basis van datgene wat ik in de media lees (zeker mede dankzij andere media dan de traditionele) en op basis van eigen ervaringen.

Zolang die problemeatiek niet fundamenteel wordt aangepakt zal het alleen maar erger worden en zullen die maatschappelijke problemen en de opstand van (belangen-) groepen van burgers alleen maar groter worden. Hetgeen ook mede geuit zal worden via het stemgedrag bij verkiezingen en de toenemende problematiek beleid te makend dat breed door de samenleving wordt gedragen.

Je zou denken dat het hoopgevend is dat Kim Putters (Directeur SCP) bovenaan die lijst van Top 200 mensen staat. Maar ik ben bang dat het netto-effect van zijn goede rapporten en inzet heel klein zal blijven.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie