Wat zeggen Manaus en Guayaquil?

In Manaus (Brazilië) en Guayaquil (Ecuador) zien we grote corona-uitbraken. Dat zijn locaties waar het warm was/is en er ook vaak een hoge luchtvochtigheid is. Deze twee voorbeelden worden regelmatig gebruikt om aan te tonen dat wat ik (en veel anderen) zeggen over het effect van hoge luchtvochtigheid  op de verspreiding van het virus, dus niet waar kan zijn. Maar juist die beweringen (helaas niet alleen geuit door amateurs, maar ook door virologen en epidemiologen) laten zien dat men geen clue heeft over hoe het virus zich eigenlijk verspreidt, waardoor men het ook niet op een intelligente wijze weet te bestrijden en volstaat met het herhalen van mantra’s als “houdt 1,5 meter afstand” en “was je handen goed” en “mondkapjes geven alleen maar schijnveiligheid” en “let op de tweede golf”.

Het verspreidingspatroon van COVID-19 vertoont een duidelijke gelijkenis met dat van influenza, en daar is veel studie naar gedaan. Als je dan naar de wetenschappelijke studies kijkt van de verspreiding van influenza over de wereld, dan valt op dat er een paar patronen kunnen worden onderkend:

  • Een patroon waarbij één keer per jaar (in de winter) de griep uitbreekt. Dat zien we boven de 30 graden noorderbreedte, waar zich de gebieden bevinden met een gematigd weertype (dus ook het gebied waar wij wonen).
  • In tropische landen zien we dat patroon juist niet. Daar zijn soms twee pieken (maar niet in de winter) of een meer gelijkmatige verspreiding. Een recent artikel uit november 2019 in Popular Science beschrijft dat goed.  En ook dit Australische artikel beschrijft dat. Dicht bij de evenaar zien we t.a.v. influenza een heel ander patroon dan we kennen in onze streken.

In al die jaren hebben wetenschappers geen goede verklaring gevonden waarom dat patroon zo anders is in die tropische gebieden. Ik heb wel een vermoeden, maar dat is heel speculatief en ook niet relevant op dit moment.

Zowel Manaus als Guyaquil liggen heel dicht bij de evenaar (2 en 3 graden zuiderbreedte).  In beide steden is er een superspreading event geweest (ik beschrijf die zo). Het lijkt er dus op dat ook COVID-19 een ander verspreidingspatroon vertoont dicht bij de evenaar dan in de gebieden met gematigd weer. Om dezelfde -blijkbaar onbekende- redenen dat influenza dat doet!

En dus kunnen de ontwikkelingen rondom de evenaar niet gebruikt worden om die een-op-een toe te passen op de patronen in onze gebieden.

In Nederland moeten we ons richten op de patronen die we zien in gebieden boven de 30 graden noorderbreedte, en niet op gebieden met andere patronen.

Dat gezegd hebbende ga ik nog even in op de grote uitbraak in die twee steden vlak bij de evenaar. Want ook daar is het duidelijk dat een superspreading event het startschot heeft gegeven voor een exponentiële toename van de besmettingen.

 

Als we naar Manaus en Guyaquil kijken dan zien we eind februari grootschalige carnaval evenementen. Dit is een foto van Manaus op 22 februari. Min of meer vergelijkbare foto’s zijn er ook van de andere plaatsen.

Maar nu kan tegengeworpen worden dat er natuurlijk op veel meer plekken in Zuid-Amerika carnaval is geweest, terwijl daar geen grote uitbraken zijn geweest. En daar zit nu precies de kern van wat je kan leren van deze twee uitbraken in Zuid-Amerika.

  1. Allereerst is de voorwaarde van de besmetting natuurlijk dat er minimaal één persoon aanwezig was die besmet was en het zelf niet wist. Juist eind februari was het virus nog niet zo massaal verspreid, dus had je een heel grote kans in Zuid-Amerika dat je bij grote evenementen aanwezig was, zonder dat daar iemand besmet was. In Brazilië wordt aangegeven dat de eerste besmette personen rijke Brazilianen waren die in Noord-Italië op wintersport waren geweest. In Ecuador wordt gesteld dat het eerste geval op 29 februari werd ontdekt in Guayaquil (!), bij een vrouw die uit Spanje was gekomen.
  2. In de noorderlijke gebieden lijkt het mij onwaarschijnlijk dat de grote uitbraak is ontstaan bij carnavalsoptochten buiten. Net zo goed als op 8 maart in Nederland de City-Pier-City loop, noch de wedstrijd Feyenoord-Willem II die hebben veroorzaakt. Het is veel waarschijnlijker dat als er grootschalige besmettingen zijn ontstaan, dat die binnen zijn gebeurd, waar veel mensen tegelijk waren. Bij voorbeeld in clubs, feestzalen e.d. (zoals dat ook bij voorbeeld op wintersport is geweest in de grote clubs in Sankt Anton. Hier een verslag van een Amsterdamse groep, die daar is geweest). Maar het zou zo kunnen zijn dat juist de unieke situatie dicht bij de evenaar (in de buurt van de 37 graden en hoge luchtvochtigheid) in de avond de aerosols wel buiten lang blijven hangen.

Als je de ontwikkeling van het aantal besmette personen ziet kort na de uitbraak, dan lijkt die begonnen te zijn tijdens het carnaval aldaar. Maar kijk even naar deze plattegrond van die stad en de vele clubs in het centrum, waaronder ook een aantal grote. Daar feest men binnen en het zou me niet verbazen als daar dan wel de airco’s heel hard werken. Dat lijkt me weinig te verschillen van de feestzaal in Kessel met 500 mensen op 5 maart. (Behalve natuurlijk de muziek en de kleding die men droeg).

Als je de ontwikkeling van de cijfers van Manaus bekijkt dan is vast te stellen dat er geen uitbraak heeft plaatsgevonden tijdens het carnaval in februari. Het superspreading event moet later plaatsgevonden hebben, tussen 10 en 15  maart, want toen begonnen de besmettingen pas te komen. Tijdens optochten, kerkdiensten of feesten. En ook in Manaus zijn er trouwens een aantal hele grote clubs.

 

Het is heel jammer dat in de tientallen jaren dat er onderzoek is gedaan naar influenza, men nog zo weinig harde verklaringen heeft gegeven voor de verschillende verspreidingspatronen. Als we die wel hadden, dan zouden we beter kunnen hebben opgetreden tegen de verspreiding van COVID-19.

Maar er is wel iets belangwekkends bij het bestuderen van COVID-19. Omdat nog niemand besmet was, verloopt de verspreiding op een veel makkelijker te onderzoeken wijze. Bij influenza-verspreidingen werd het patroon (sterk) versluierd, doordat een niet gering deel van de mensen al immuun was voor de “flavor of the year” van het influenzavirus. Dat is dus bij het coronavirus niet het geval.

Je zou denken (en hopen) dat dit voor goede wetenschappers een ideale mogelijkheid is om de verspreidingspatronen goed te bestuderen en verklaren. Dan hebben we er bij toekomstige nieuwe influenza-verspreidingen ook nog wat aan.

En als dat gaat gebeuren, dan ben ik ervan overtuigd dat veel van wat ik de afgelopen 6 weken in mijn blogs heb geschreven, zal worden bevestigd.

24 antwoorden
  1. Joost Janssen
    Joost Janssen zegt:

    Mee eens. In tropische gebieden wordt binnen vaak de airco gebruikt. Dan zijn van die grote units die de hele ruimte rondblazen. Vaak zitten daar grote groepen. En airco’s maken de lucht droog. Typisch een punt waar Corona dol op is.

    Beantwoorden
    • cora vd burg
      cora vd burg zegt:

      Ik heb een schoonheidssalon in een kapperszaak. Mijn kamer is ongeveer 18 m2. Zonder ramen, ik kan dus niet ventileren. Hoe met ik dat dan doen? De airco is centraal geregeld door de zaak, ik heb gehoord dat er door de airco ook aeresollen verspreid worden , klopt dat? Graag advies, want ik weet het even niet, mvg

      Beantwoorden
        • Mike
          Mike zegt:

          En dat is nu precies waarom het netto-effect van mondkapjes wel eens negatief kan zijn.

          Mondkapjes geven een beperkte vermindering van aerosolen maar te veel vertrouwen erin zou wel eens een groter negatief effect kunnen hebben.

          Beantwoorden
      • Paul Wartena
        Paul Wartena zegt:

        Heel jammer dat je niet kunt ventileren. Dan zit er niets anders op dan een andere ruimte te zoeken als je zoals ik aanneem niet wilt dat het een broedplaats van besmetting wordt

        Beantwoorden
  2. Ard Ramaekers
    Ard Ramaekers zegt:

    Dag Maurice,

    het probleem van Manaus zijn de mogelijk de favela’s (de leefomstandigheden,kort op elkaar wonen en slapen).

    Past in het beeld van onderstaande gedachte:

    Maurice de Hond heeft de data van vleesverwerkende industrie onderzocht in de VS en Canada. Daar zitten hotspots van Corona.

    Wie werken er in deze industrieën? Arbeidsmigranten.

    Ze wonen in grotere aantallen kort bij elkaar en carpoolen naar hun werk. Op hun werk kunnen ze geen afstand van elkaar houden.

    In de VS veel Mexicanen in trailer parks (stacaravans …)

    In Canada (Alberta) veel Filipino’s met meerdere families in 1 huis.

    De combinatie vleesindustrie-arbeidsmigranten heeft nu hopelijk de volle aandacht. Ik hoop dat de combinatie distributiecentra-arbeidsmigranten ook getest wordt.

    Ik vind het echter angstvallig rustig. De massamedia pikken het nog maar marginaal op. Of is het omdat deze mensen geen dubbele Nederlandse voornamen hebben? Toen Roderik-Jan samen met Anne-Fleur en 900 andere vrinden van Vindicat besloten toch maar op vakantie te gaan naar Italië kreeg dat iets meer aandacht. (overigens nog zo’n blunder we hebben 4 studenten getest bij terugkomst …. een wetenschapper zou eisen dat ze alle 900 getest werden).

    Als je de “arbeidsmigranten” abstract maakt: een groep mensen die dicht op elkaar woont, dicht op elkaar hun vrije tijd doorbrengt, bij verplaatsingen dicht op elkaar reist en wanneer ze werken dicht op elkaar werken.

    Verzorgingshuizen hadden we snel in de gaten omdat er ouderen mensen zaten die bij een Coronabesmetting enorm ziek werden (zo ziek dat ze niet eens getest hoefden te worden).

    Waar zitten de “veenbranden”?

    Bij de jongere mensen die niet ziek worden van Corona. Volg de “stapelbedden”:

    arbeidsmigrantenwoningen

    studentenhuizen

    legerkazernes

    verpleegsterflats (bestaan die nog?)

    We hebben nog een testcapaciteit van misschien wel 10.000 per dag over. Zullen we eens een dagje een steekproef gaan nemen onder deze populaties?

    Beantwoorden
    • Fritsander
      Fritsander zegt:

      In Singapore, ook tropisch zie je dat de besmettingen voor meer dan 90% plaatsvinden onder de arbeidsmigranten die daar in grote “dormitories”wonen met gedeelde sanitair. keuken en leefruimten.

      Beantwoorden
  3. Roger Lambrichts
    Roger Lambrichts zegt:

    Beste Maurice ,

    Al enige tijd lees ik met volle aandacht jouw artikelen .
    Sinds het begin van de Corona crisis verbaas ik me over de aanpak van het Kabinet .
    Nu moet ik zeggen dat ik van de Politiek in het algemeen geen hoge pet op heb , helaas wordt dit
    schrijnend bevestigt in deze Corona crisis , en dat niet alleen in Nederland maar zo goed als de hele EU.
    De EU is totaal mislukt dat wordt nu wel duidelijk , ieder voor zich en de grenzen dicht is het eerste
    wat gebeurt , samen werken ?

    Lovend wordt er gesproken over de aanpak van het Kabinet , vreemd mensen hebben schijnbaar een erg
    korte termijn geheugen .
    Hoe komt het dat we in Nederland te kort hebben aan IC Bedden en Zorgpersoneel ? Volgens mij hebben
    de vorige Kabinetten er voor gezorgd door de zorg steeds verder kapot te bezuinigen en te privatiseren .
    hierdoor gaat het in het Nederlandse zorgstelsel vooral om het resultaat en niet om de patient.

    Hoe komt het toch dat de zwakkere in de samenleving in het begin van de crisis “ vergeten “ zijn en
    het personeel daar nog steeds niet voldoende bescherming heeft ?

    Ik stel me daar vreemde vragen bij .

    Kijk maar naar Duitsland waar ze geen paniek voetbal hebben hoeven spelen toen het virus de kop opstak
    maar zich gelijk konden concentreren op de aanpak , de cijfers zeggen alles .

    Jouw onmacht kan ik me goed voorstellen , echter de Politiek loopt in normale situatie al achter de feiten aan ,
    helaas doen ze dat nu ook .

    Het is toch onvoorstelbaar dat de adviezen van het OMT en RIVM alleen toegankelijk zijn voor het Kabinet
    als ik het goed heb en niet eens voor alle kamer leden .

    Helaas loopt het Kabinet achter de muziek aan en wachten ze af , zo wordt de BV Nederland om zeep geholpen .

    Er is totaal geen plan van aanpak , er wordt gereageerd , er is totaal geen voortschrijdend inzicht , een klein
    clubje houdt alles in een kleine kring , als buitenstaander krijg ik het gevoel dat er een tweede agenda is en
    dat ze dit wel fijn vinden zo .

    Vandaar jouw onmacht in deze , er is geen interesse voor “ buitenstaanders “ binnen het elite clubje ze willen de macht
    volledig voor zich zelf houden , de gevolgen hier van zijn bijzaak .

    Enkel daadwerkelijk bewijs van jouw stellingen in de vorm van cijfers rondom de Corona in Nederland
    en een platform wat dit op grote schaal naar buiten brengt zodat de burger ziet wat er gebeurt zal dit naar mijn
    mening kunnen veranderen .

    Mij is altijd geleerd in de Statistiek les , Meten is Weten , er wordt veel te weinig gemeten want ze willen het niet weten .

    Maar ja dit is de mening van een gewone sterveling zoals we allemaal zijn .

    Met Vriendelijke groet ,

    Beantwoorden
    • Ina
      Ina zegt:

      mee eens. Ja, een 2e duistere agenda, kan niet anders; en ze komen er ook nog mee weg; Rutte en de koning populairder dan ooit. het calvinisme zit ingebakken

      Beantwoorden
  4. Ard Ramaekers
    Ard Ramaekers zegt:

    In Manaus (Brazilie) en Guayaquil (Equador) zien we grote uitbraken.

    Hier zit veel visverwerkende industrie …

    Beantwoorden
  5. Ard Ramaekers
    Ard Ramaekers zegt:

    Aanvullend: beide steden hebben favela’s. Zou het zo zijn dat de werknemers van die visverwerkende industrie hier wonen?

    Beantwoorden
  6. Peter Rotgans
    Peter Rotgans zegt:

    In Zuid Amerika heb je veel sloppenwijken in guayaquil is dat het bastion popolar waar de sanitaire voorzieningen in de regentijd heel erg zijn corona zit ook in de ontlasting.

    Beantwoorden
  7. Peter Rotgans
    Peter Rotgans zegt:

    Even voor de duidelijkheid, de arme mensen in de sloppenwijken krijgen wel corona, maar hebben haast geen klachten. Ze besmetten wel mensen, die hun longen stressen in airco-omgevingen. In Afrika krijgen heel veel ministers klachten (airco) . In Singapore, waar veel slaapzalen voor gastarbeiders zijn, gaat haast niemand aan het virus dood, terwijl het aantal besmettingen toeneemt. In Singapore adviseert de overheid de airco’s uit te zetten.

    Beantwoorden
  8. Patrick S
    Patrick S zegt:

    Dank voor deze goede bijdrage Maurice. Ik vind het jammer dat jouw inbreng zo weinig terug komt in het publieke debat, zoals grote kranten en tv talkshows.
    Zou je naast luchtvochtigheid en luchtcirculatie ook eens kunnen kijken naar de bmr vaccinatiegraad? Daar zijn momenteel zeer interessante onderzoeksresultaten over in internationale media. Als de bmr vaccinatie inderdaad dempend werkt en zorgt voor minder zware klachten, en een verklaring is voor hogere sterfte in bijv Italië (lage vaccinatiegraad) en leeftijd (bmr vaccinatie pas sinds 40 jaar beschikbaar) dan ligt daar mogelijk een verklaring voor verschillen in aantal ziekenhuisopnames en overleden patiënten. En mogelijk een oplossing want de bmr vaccinatie is goed geregisteerd en aantoonbaar: het kan de samenleving openstellen voor bmr gevaccineerden en zorgen voor een inhaalslag met vaccinaties voor kwetbaren, als tussenoplossing tot er een goed getest corona vaccin is.

    Beantwoorden
  9. Suzanne van Munster
    Suzanne van Munster zegt:

    Mijn complimenten, Maurice. Ga aub door. Zoveel intelligente mensen die zelfstandig nadenken, hebben we niet. Je levert een zeer waardevolle bijdrage.

    Beantwoorden
  10. Leo Hanemaaijer
    Leo Hanemaaijer zegt:

    Heel veel artikelen over corona gaan over de besmettingskansen, zeg maar de kant van de zender, echter de kant van de ontvanger (de longen) is naar mijn mening steeds onderbelicht gebleven. De longen zijn normaal gesproken goed in staat om allerlei schadelijke zaken (pathogenen) keurig weg te werken, maar dan moeten de longen wel in goede conditie zijn. Longen zelf bestaan voor 90% uit water en nemen per dag 0,4 liter water uit de lucht op, echter als longen aan het einde van hun kunnen zijn (veel te droog) door ouderdom, ziekte of overbelasting, ja dan ben een makkelijk slachtoffer van een totaal nieuw virus. Maar er is meer, het menselijk lichaam reageert adaptief, en na vijfmaanden alleen maar verwend te zijn met hoge luchtvochtigheden, gevolgd door extreem lage luchtvochtigheden in half maart, in vooral de zuidelijke regio, ja dat gaf volgens mij de corona piek te zien in het einde van de maand maart. Ieders longen waren toen immers kwetsbaarder geworden voor plotselinge droogte dan anders, en dat was waarschijnlijk dan ook de pech voor de kerngezonde wintersporters, want in de wintersport gebieden was de luchtvochtigheid ook erg laag. Er is echter nog veel meer, dat van effect kan zijn geweest. De doorbloeding van alle lichaamsweefsels is bij jongen mensen namelijk het allerhoogste, en juist bij oudere mannen het tegenovergestelde. Een goede doorbloeding is echt nodig om de beschermende slijmvliezen goed vochtig te houden. Plaatselijke verhoging van de luchtvochtigheid zal voor de risicogroepen, alleen al uit pure logica, gewoon de meest beschermende uitkomst bieden. Het is dan ook geheel geloofwaardig, dat alle onderzoeken die Maurice al heeft aangedragen, ook nog eens geheel naadloos aansluiten op het gezonde verstand.

    Beantwoorden
  11. Dick Hartog
    Dick Hartog zegt:

    Ik ben blij met het licht wat op de corona problematiek wordt geworpen vanuit een andere invalshoek. Vooral vanuit data analyse. Ga zo voort! Zou een buienradar achtige website met ongunstige corona omstandigheden ons kunnen helpen en extra voorzichtig te zijn?

    Beantwoorden
    • Leo Hanemaaijer
      Leo Hanemaaijer zegt:

      Goed dat u er naar vraagt, en het bestaat ook al, zie: https://www.weerplaza.nl/actueel/relatieve-vochtigheid/
      En extra goed drinken, dat mag echt niet overgeslagen worden in tijden van zeer droge lucht. Te merken onder andere aan een heel droge huid en kloven bij de vingernagels. In de topweek van zieken waren immers heel veel winkels, plotseling door hun voorraad handcrèmes heen.

      Beantwoorden
  12. Leo Hanemaaijer
    Leo Hanemaaijer zegt:

    Goed dat u er naar vraagt, en het bestaat ook al, zie: https://www.weerplaza.nl/actueel/relatieve-vochtigheid/
    En extra goed drinken, dat mag echt niet overgeslagen worden in tijden van zeer droge lucht. Te merken onder andere aan een heel droge huid en kloven bij de vingernagels. In de topweek van zieken waren immers heel veel winkels, plotseling door hun voorraad handcrèmes heen.

    Beantwoorden
  13. Frans M.
    Frans M. zegt:

    Kent een virus ook zoiets als een half-waarde tijd (zoals radioactieve stoffen hebben, maar dan bio-chemies)? Een gestructureerd onderzoek naar een eventuele half-waarde tijd lijkt me ook wenselijk. Op diverse oppervlakten en onder diverse condities zoals droge/natte atmosfeer, temperatuur, en bijv.IR, zichtbaar licht en UV-straling van de zon. Tot dusver heb ik alleen uiteenlopende berichten gezien in de trant van “het lijkt er op dat …”

    Beantwoorden
  14. Ina
    Ina zegt:

    mee eens. Ja, een 2e duistere agenda, kan niet anders; en ze komen er ook nog mee weg; Rutte en de koning populairder dan ooit. het calvinisme zit ingebakken

    Beantwoorden
  15. Ina
    Ina zegt:

    Bedankt voor je werk, Maurice. Een waardevolle aanvulling bij mijn eigen speurwerk. Ik deel je stukken met anderen, maar helaas zijn er veel virusontkenners en Rutte-volgers

    Beantwoorden
  16. Paul Wartena
    Paul Wartena zegt:

    Heel jammer dat je niet kunt ventileren. Dan zit er niets anders op dan een andere ruimte te zoeken als je zoals ik aanneem niet wilt dat het een broedplaats van besmetting wordt

    Beantwoorden
  17. Peter Rotgans
    Peter Rotgans zegt:

    Dat Guayaquil geen schoon stadje is moge blijken uit een cholera epidemie.

    GUAYAQUIL DURING THE CHOLERA. The cholera epidemic, which occured in 1991, impacted some cities and regions of the coast much more than others. Guayaquil, inhabitants Ecuador’s largest city with a population of some 1, 6000 000 inhabitants, experienced a record number of cases. An analysis of the sick hospitalized in this city reveals that the poor urban sections, which were built recently and moreover were constructed upon the contaminated waters of the delta, were not the most affected by this epidemic, particularly when compared to the congested central part of the city. This suggests that social practices were more responsible for this situation than especially difficult environmental conditions.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *