Politiek

De polarisatie in de samenleving en de electorale versplintering vraagt om een andere manier om de regering te vormen. Hierbij een voorstel, waarbij het draagvlak onder de bevolking in de vier jaar tussen de verkiezingen ook een belangrijke rol speelt bij de wijze waarop we geregeerd worden.

De Tweede Kamerverkiezingen tussen 2002 en 2021 laten belangrijke electorale patronen zien. Ze geven richting aan wat we tot en met 22 november kunnen verwachten.

In De Nieuwe Wereld sprak ik met Ad Verbrugge over de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 en legde uit waarom het historische verkiezingen zullen worden. Ook door de complexe uitdaging van de regeringsvorming erna.

Er zijn twee grote blokken van kiezers en partijen met sterk tegengestelde opvattingen over klimaat en asiel. Dat zal overgangen van kiezers tussen partijen van het ene blok naar het andere sterk beperken en bepalend zijn voor de uitslag van TK2023.

Aan de hand van kaarten van de grootste partij per gemeente sinds TK2002 is een goed beeld te geven van de ingrijpende electorale veranderingen in Nederland. Niet alleen per partij, maar zeker ook per regio.

De eerste peiling na de val van het kabinet laat zien hoe dicht VVD, BBB en PvdA/GroenLinks bij elkaar staan. Maar ook wat een impact de deelname van Pieter Omtzigt aan de verkiezingen zal hebben. Mede door de vele nieuwe gezichten kan er tijdens de campagne nog veel gebeuren.

De voorkeur voor bepaalde premierskandidaten kan een grote invloed hebben op de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen. Slechts twee kandidaten hebben op dit moment een brede steun: Omtzigt en Aboutaleb. Maar de verkiezingscampagne kan daar nog verandering in brengen.

Zoals bij ieder Tweede Kamerverkiezingen is de vraag wie de premier zal worden cruciaal bij de afwegingen van de kiezers. De situatie is nu uniek als we het vergelijken met eerdere verkiezingen. Dat zal terug te zien zijn in de campagne en in de uitslag.

Hoewel cruciale keuzes in de komende weken nog gemaakt moeten worden kan er al veel gezegd worden over de richting van de uitslag van TK2023. De kans is groot dat minstens twee partijen boven de 35 zetels uit zullen komen.

De VVD staat bij de onderhandelingen over de aanpak van asiel en immigratie op een belangrijke electorale tweesprong. De keuze die de VVD daarbij maakt lijkt ten grondslag te liggen aan hun opstelling bij de huidige moeizame onderhandelingen.

Na de - aangekondigde - aardbeving van 15 maart is het wachten op de volgende. Die wordt in Californië "The Big One" genoemd. De contouren van die grote aardbeving tekenen zich al af in de dit weekend gehouden peiling via Peil.nl, waar ook de aanhang van Pieter Omtzigt is meegenomen. En die uitslag hebben we sinds de vorige eeuw niet meer gezien!

Bij verkiezingen zien we grote verschuivingen. Maar als je onder de motorkap kijkt zie je meer stabiliteit en niet alleen polarisatie.

De koehandel om de zetels in de Eerste Kamer heeft de regeringspartijen twee zetels extra opgeleverd, die ze niet hadden gehad als de uitslag van 15 maart direct was vertaald in Senaatszetels. Het geeft nogmaals aan dat respect voor de kern van de democratie verdwijnt als men politieke winst kan behalen.

Bij goed verkiezingsonderzoek moet je zorgen dat de resultaten representatief zijn voor Nederland. Maar hoe kan het dan dat inmiddels meer dan 3% in het onderzoek aangeeft BBB gestemd te hebben bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021? Als je niet oplet dan heeft dat een verlagend effect op de uitslag van BBB in actuele peilingen.

Ook de peiling van deze week laat zien hoe slecht zowel de regeringscoalitie als de regeringspartijen er bij de kiezers voor staan. Zulke negatieve cijfers voor de regering zijn in Nederland maar weinig voorgekomen.

Gevraagd is aan te geven hoe men denkt dat de zeespiegel in Nederland in het verleden is gestegen en in de toekomst zal stijgen. Die resultaten zijn afgezet tegen de stemkeuze met interessante (grote) verschillen.

Eindelijk duikt de WOB-informatie van de "Desinformatie- Werkgroep" op in traditionele media. Daardoor wordt het nog duidelijker hoezeer de regering op dit punt de Kamer verkeerd heeft voorgelicht.

Een fascinerende interactieve kaart van de grootste partij per stembureau bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2023. Het geeft een goede indruk van de electorale - en maatschappelijke - scheidslijnen binnen Nederland.

De aanhang van de regeringspartijen is nog maar de helft van die van twee jaar geleden. BBB is twee keer zo groot als de VVD. En nog maar 30% hoopt dat de regering de rit uitzit.

Wat zich al lang aankondigde heeft zich nu voorgedaan. Als politiek Den Haag de uitslag goed tot zich laat doordringen weet men dat dit echt de laatste kans is om de val in het ravijn te voorkomen.

Uit de Thorbecke-lezing van Pieter Omtzigt is goed op te maken hoe de regering in steeds grotere mate de grondwet schendt. Met daarin veel schokkende voorbeelden. Het sluit op een bijzondere wijze aan bij mijn Thorbeckelezing uit 2013.

De combinatie "verkiezingsuitslag van BBB" en het boek "De Stikstoffuik" scheppen een nieuw momentum met nogal verwarrende ontwikkelingen voor een deel van de bevolking.

Het oordeel van de kiezers over 18 politici/prominenten als mogelijke volgende premier laten de populariteit van Omtzigt zien en de polarisatie binnen het electoraat. Maar ook hoe zwak de positie van Mark Rutte is onder het electoraat.

De patronen bij de klimaatcrisis lijken sterk op die tijdens de coronacrisis en hebben kenmerken van godsdienstoorlogen. Maar er zijn ook belangrijke verschillen die de situatie nu nog ernstiger maken.

Door de uitslag van PS2023 af te zetten tegen een scala van kenmerken kan een goede indruk gegeven worden van de verschillen en overeenkomsten tussen de kiezers van de afzonderlijke partijen. Het laat o.a. zien hoe groot de verschillen zijn rondom de klimaatproblematiek tussen de verschillende groepen kiezers.

Nooit eerder sinds 2002 verloren regeringspartijen zoveel zetels als bij de peiling van vandaag. BBB staat nog maar 2 zetels achter op de vier regeringspartijen samen.

Een snelle manier om electorale patronen te herkennen loopt via het bekijken van kaarten. Hoe zijn de uitslagen verdeeld over het land? Met slecht een klein aantal kaarten is een goed beeld te geven van de overeenkomsten en verschillen van de grote winnaar BBB met die van FVD in 2019.

Een analyse van de uitslag van de bijzondere verkiezing van afgelopen woensdag (PS2023)

Om in de Eerste Kamer een meerderheid te krijgen voor de regering is er hogere school koehandel nodig. Dat komt omdat die meerderheid niet automatisch voortvloeit uit de verkiezingsuitslag van woensdag jl.

Aanstaande woensdag zijn er verkiezingen, die een grote impact zal hebben op de toekomst van Nederland. Er ontwikkelt zich een tweestrijd in de Provinciale Staten tussen VVD en BBB en een driestrijd om wie de grootste wordt in de Eerste Kamer. Dit zijn de prognoses voor de uitslag.