Interview AD 27-6, inclusief Van Dissel en RKI

Op 27-6 verscheen er een uitgebreid interview met mij in het AD. Ook nog eentje met prof. Van Dissel, plus dat net de afgelopen week de sites van het Duitse RIVM en Europese RIVM aangepast waren. Achter elkaar geeft dit een hele goede indruk van de stand van zaken.

Hier kunt u de video zien die het AD gemaakt heeft en toegang krijgen/kopen tot het complete digitale artikel, inclusief links. Hieronder de screenshots. Onder de drie screenshots gaat het nog verder.

In hetzelfde AD stond er ook nog een interview van prof. Van Dissel.  Die is ook weer digitaal te lezen als u toegang heeft/koopt bij de AD-site. Ik vraag vooral uw aandacht voor wat Van Dissel daarin zegt over aerosols en ventilatie.

Op 26 juni heeft RKI,  het Duitse RIVM haar website aangepast om ruimte te geven aan de verspreiding van het virus via aerosols.

Dit staat er (vertaald uit het Duits) in:

Het ECDC (Europese RIVM) heeft 22-6 haar website aangepast. Dit staat er nu o.a.

En over ventilatiesysttemen:

Als toegitft een fragment uit een artikel in Science van  26-6

 

Ten slotte:  bijna 3 maanden geleden schreef ik dit artikel onder de titel “Eureka, dit zijn de verspreidingsversnellers, de microdruppels”. 

121 antwoorden
  1. bettina van Steenis
    bettina van Steenis zegt:

    De redelijkheid moet ons richtlijn zijn en de inzet van onze beste intellectuele en morele krachten. Ik volgde ook van begin de duitse en internatioanele berichten. Daardoor ” fassungslos” over de manier hier van redeneren discussieren en taboeiseren. Doorgaan in het publieke debat. Was zelf als huisarts deelnemer op tv van het nationale pensioendebat 2018. Sterkte allen

    Beantwoorden
    • Johannes
      Johannes zegt:

      Kijk alleen maar naar het verschil in kwaliteit van de Duitse en Nederlandse talk shows. In de laatste mag een volkszanger of cabaretier nooit ontbreken.
      In 1986 woonde ik vergaderingen bij van het LCC in Zoetermeer dat ingesteld werd naar aanleiding van de de Tsjernobyk-ramp. Ik was onder de indruk van de discussies die daar o.l.v. minister Winsemius werden gevoerd, o a. tussen het ministerie van Lanbouw (agrarische belangen) en het RIVM-Stralingslab (belang volksgezondheid). De Nederlandse overheid werd toen totaal overvallen Maar ging toen de eerste schepen uit het Oostzeegebied met radioactieve luchtfilters de haven van Rotterdam binnenliepen die zondag direct aan de slag. Het LCC begon met een minimum aan informatie, waarop maatregelen (op stal zetten van vee, doordraaien van spinazir etc ) werden genomen. Verschil met 2020 is dat er nu wat genoemd wordt “sociale” media zijn die iedereen de mogelijkheid geeft om mee te discusieren en overheidsmaatregelen te bekritiseren

      Beantwoorden
    • christiaan scheen
      christiaan scheen zegt:

      k zie langzamerhand een kentering. Maurice krijgt tocht gelijk. RIVM lijkt nog een beetje horende doof. Jammer dat de 1.5m norm buiten zo wordt gehandhaafd – tegen beter weten – . Maurice: succes met de discussie met Van Dissel !!

      Beantwoorden
    • Johannes
      Johannes zegt:

      Michel van Baal, hoofd Communicatie KNMG schreef over de BNR-discussie tussen Maurice de Hond en Ab Osterhaus:
      De wetenschap vs de anti-wetenschap, nu bij BNR

      Ik was lichtelijk verbaasd toen ik hoorde dat BNR het ‘debat’ gaat uitzenden tussen Maurice de Hond en Ab Osterhaus. De Hond had ‘de wetenschap’ uitgedaagd tot een debat, en Osterhaus heeft dat helaas geaccepteerd. BNR kon de verleiding blijkbaar niet weerstaan daar een podium voor te bieden. En dat vind ik zorgelijk, want Maurice de Hond is geen wetenschapper, maar eerder iemand die ik een anti-wetenschapper zou noemen. En net als met deeltjes en anti-deeltjes: als je die laat botsen, dan hou je niets over. Alleen schade.

      Anti-wetenschap
      Eerst maar even wetenschappers en anti-wetenschappers. De essentie van wetenschap is dat je iets niet zeker weet. Wetenschappers stellen een hypothese op en proberen dan bewijs te vinden dat die hypothese NIET waar is. Als dat niet lukt, dan is het ‘waar’. Voorlopig althans: de zwaartekrachtwet van Newton stond lang overeind, tot Einstein liet zien dat ie soms, voor sterren en planeten, niet voldeed. Zijn relativiteitstheorie was lang onaantastbaar, tot de quantum-onderzoekers ontdekten dat ie op het kleinste niveau niet met de quantum-mechanica te rijmen valt. Wetenschap is in feite gestoeld op zoeken naar wat niet waar is, zo werkt wetenschappelijke vooruitgang. Het instrument daarbij, al is het zeker niet perfect, is peer reviewed publiceren.

      Zeker weten
      Tegenwoordig is er een invloedrijke groep mensen, met daaronder complotdenkers, antivaxxers, 9-11 ontkenners etc, die precies het omgekeerde doet. Ze weten juist wel iets heel zeker en ze zoeken in de wetenschap naar precies die onderzoeken die hun gelijk bevestigen. Andere dingen negeren ze, zelf wetenschappelijk publiceren doen ze niet, en vaak claimen ze dat gevestigde wetenschappelijk instituten (zoals het RIVM) niet deugen. Het is precies het omgekeerde van wat wetenschappers doen, vandaar mijn term: anti-wetenschap.

      Ongelijke strijd
      Anti-wetenschappers willen heel graag met de wetenschap in debat. Ze creëren daarmee dezelfde statuur voor hun anti-wetenschap, ze mogen namelijk op gelijke voet in debat. En dat wint de anti-wetenschapper bovendien op z’n sloffen, want je weet het immers ‘zeker’ en je opponent niet. Het is doodeenvoudig de wetenschapper dood te slaan met een eindeloze stroom verzamelde, al dan niet obscure, feitjes. Van de journalist in het midden, die weinig tijd heeft zich echt te verdiepen, heb je als anti-wetenschapper weinig te vrezen.

      En als de wetenschap niet wil (terecht), dan roep je heel hard: ‘zie je wel, ze durven niet. Ik heb gelijk’. De anti-wetenschap wint dus altijd. Daarbij hanteren ze een heel effectieve communicatiestrategie die ik in dit satirische blog al eerder heb uitgelegd.

      De luisteraar verliest
      De uiteindelijke verliezer is de luisteraar, die hierdoor niet geholpen wordt te ontdekken wat ‘waar’ is en wat niet. Die verliest uiteindelijk het vertrouwen in wetenschappelijke instituten en ook in de journalistiek. En daarmee dient BNR onbedoeld een populistische agenda, die op zoek is naar macht door het vertrouwen in instituties te ondermijnen: rechters, overheid maar vooral: wetenschap en journalistiek. Als je wilt weten waar die agenda naar toe leidt, dan hoef je alleen maar naar de andere kant van de oceaan te kijken.

      Verdiep je
      Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat je mensen als Maurice de Hond geen podium mag geven. Dat mag best, maar verdiep je er dan echt in. Als hij zich op wetenschap beroept, analyseer dan wat hij zegt (zoals bijvoorbeeld hier gebeurt). Ofwel, zoals naar verluid Prof. Journalistiek Jonathan Foster het formuleerde: “If someone says it’s raining and another person says it’s dry, it’s not your job to quote them both. It’s your job to look out the window and find out which is true.”

      Het kan dan overigens best zijn dat De Hond op aspecten gelijk blijkt te hebben. We weten nog heel veel niet over dit virus en het is normaal dat bij iets nieuws de inzichten in eerste instantie alle kanten op schieten. Soms spreken ze elkaar ook tegen, dat hoort bij wetenschap. Het duurt even voor er wetenschappelijke consensus ontstaat, dat kan niet anders. En dan kan het best zijn dat iemand die het al heel vroeg ‘heel zeker weet’ achteraf op een onderdeel gelijk blijkt te hebben. In de wetenschap heet zoiets ‘toeval’.

      Kortom, dit ‘debat’ een podium geven is echt een slecht idee. Wetenschap leent zich niet voor debat, maar voor kritische analyse. Om een metafoor van Mark Rutte te gebruiken: wetenschap is een breekbaar vaasje. Het is bovendien de natuurlijke bondgenoot van goede journalistiek, want allebei zijn ze op zoek naar de waarheid (zie ook dit eerdere blog). Dus BNR, doe wat je moet doen: duik in het onderwerp, zoek het goed uit en bevraag De Hond zo je wilt net zo kritisch als je anderen bevraagt. Maar laat je journalistieke platform niet misbruiken en annuleer dit ‘debat’.

      Michel

      Beantwoorden
      • Rebecca
        Rebecca zegt:

        Die meneer Van Baal van de KNMG miskent dat wetenschappers alleen goed hun werk kunnen doen als ze onafhankelijk zijn. Dat is het RIVM niet, net zo min als het NFI dat is wanneer het openbaar ministerie het NFI een advies vraagt over interpretatie van forensisch bewijs.

        Het RIVM maakt de fout te zeggen: ‘zolang niet 100% bewezen is dat ventilatie, het gebruik van mondkapjes of stoppen met zingen tijdens kerkdiensten mogelijk besmettingen voorkomt gaan we uit van de hypothese dat dat niet zo is’.

        Maurice heeft zijn hypotheses niet gebaseerd op obscure feitjes maar op eigen onderzoek dat hij als sociaal geograaf deed (analyse van patronen en cijfers) en op talloze wetenschappelijke onderzoeksresultaten die door virologen wereldwijd zijn gepubliceerd. Als stellingen van hem kloppen is dat geen ‘toeval’ maar een gevolg van nieuwsgierigheid, precisie en diepgang, eigenschappen die Van Dissel lijkt te missen.

        Als je je verdiept in de onderzoeken die Maurice heeft genoemd in zijn blogs valt niet te ontkennen dat het op z’n minst zeer wel mogelijk is dat besmetting voornamelijk via aerosolen optreden en dat mondkapjes tot minder besmettingen leiden, dus had het RIVM moeten uitgaan van de hypothese dat dat zo is i.p.v. de hypothese dat dat niet zo is.
        Want een overeenstemming tussen de beoordeling van dergelijke risicofactoren en de beoordeling van forensisch bewijs is: in geval van gerede twijfel over de vraag of een maatregel massale besmettingen kan voorkomen resp. of een verdachte onschuldig is moet je uitgaan van de hypothese dat dat wèl het geval is. En op basis van die hypothese kan de overheid dan een beslissing nemen, waarbij andere wetenschappers kunnen assisteren. In geval van forensisch bewijsmateriaal zal een juridisch wetenschapper kunnen wijzen op de onschuldpresumptie. En in geval van bewijs m.b.t. de mogelijke effectiviteit van ventilatie, mondkapjes en niet zingen kunnen economische of andere wetenschappers helpen met het maken van een kosten/baten analyse. Als mede naar andere wetenschappers was geluisterd, dan had de overheid op grond van een gedegen kosten-/baten-analyse andere keuzes gemaakt. Bijv. dan had de overheid al vanaf maart het publiek richtlijnen gegeven die de economie en/of de psychische gezondheid van mensen niet of amper schaden zoals adviseren:
        – om niet te zingen tijdens kerkdiensten en in de klas;
        – stoffen mondkapjes voor contactberoepen;
        – wat vaker luchten;
        – binnenshuis de relatieve luchtvochtigheid op peil houden; en
        – activiteiten zoveel mogelijk naar buiten verplaatsen.

        Dat soort maatregelen kosten niks of weinig maar voorkomen mogelijk veel besmettingen.

        En bij een verstandige kosten-/batenanalyse had men maatregelen achterwege gelaten die economisch of qua psychische gezondheid grote schade teweegbrengen maar waarvan het effect zeer onzeker is, zoals:
        – de strenge handhaving van de 1,5m regel op straat, in parken en op stranden;
        – het sluiten van terrassen; en
        – het verbieden van georganiseerde culturele of sportactiviteiten buiten.

        Wat meneer Van Baal in feite doet is artsen en virologen het alleenrecht geven op het predikaat ‘wetenschap’. En ook het alleenrecht op inhoudelijk discussiëren over virologische onderwerpen, ookal hoef je echt geen virologie gestudeerd te hebben om een wetenschappelijke publicatie te kunnen lezen en begrijpen.

        Meneer Van Baal probeert niet-virologen zoals Maurice monddood te maken door iedereen die de hypotheses van het RIVM ter discussie stelt (zelfs als dat op goed onderbouwde wijze gebeurt) weg te zetten als complotdenkers of populisten. En het is jammer dat sommige journalisten daarin meegaan. De pers stelt op het gebied waar het RIVM deskundig in hoort te zijn amper kritische vragen. Waarom heeft geen enkele journalist Van Dissel gevraagd hoe het te rijmen valt dat hij enerzijds beweert dat losse virusdeeltjes op voorwerpen lang blijven leven en anderzijds dat virusdeeltjes in de lucht na korte tijd inactief worden? Waarom vragen ze Van Dissel niet om uit te leggen hoe precies virusdeeltjes op voorwerpen na aanraking in ziekmakende hoeveelheden in de longen belanden zoals hij beweert? Waarom vragen ze niet waarom hij zoveel gevaar ziet in besmetting door grote druppels (>5 micron) terwijl algemeen aangenomen wordt dat die blijven steken in mond of neus (i.t.t. druppels van <5 micron die de longen wèl direct bereiken)? Waarom wordt in praatprogramma’s alleen wat oppervlakkig gebabbeld als Van Dissel of Voss aan tafel zit, ipv hen diepgaande vragen te stellen op het gebied waar zij deskundig in zeggen te zijn?

        Beantwoorden
  2. B
    B zegt:

    Knap dat je zelfs de kleine ‘sneeky’ veranderingen in de buitenlandse richtlijnen in de gaten houdt. Het dient allemaal weer als extra cement voor je onderbouwing. Dat begon 3 maanden geleden. Tja…dus alweer drie maanden geleden…:(

    Beantwoorden
  3. Arie Spieker
    Arie Spieker zegt:

    Zou het niet zo kunnen zijn dat jullie beiden gelijk hebben? Wat ik daar mee bedoel is het volgende:
    Als er sprake is van besmetting door het virus, kan ik mij voorstellen dat dit pas gebeurt vanaf een bepaald aantal virusdeeltjes. Daar beneden kan je immuunsysteem die deeltjes de baas, daarboven krijg je afhankelijk van het aantal een verkoudheid, of bij nog grotere aantallen slaat je immuunsysteem op hol met een gang naar het ziekenhuis als gevolg.
    Als een besmet iemand naast je hoest, vang je er veel tegelijk op, met alle gevolgen van dien. Heeft Van Dissel gelijk.
    De andere situatie waarin je “voldoende” virusdeeltjes kunt vangen is in een besloten ruimte met niet voldoende ventilatie en veel mensen bij elkaar. Echter daarin zul je niet onmiddellijk “voldoende” deeltjes vangen. Dat is pas als je enkele uren in die ruimte verblijft. En dan heeft U gelijk. En dit laatste effect komt pas echt tevoorschijn, als wij ons gedrag volgens RIVM’s aanbevelingen hebben aangepast. De fout van het RIVM is dus het zonder meer terzijde schuiven van het effect van aerosolen. Er is natuurlijk geen enkele reden te verzinnen, waarom hoestdruppels wel beladen zouden zijn met virusdeeltjes, en aerosol deeltjes niet. Maar 1 hoestdruppel heeft wel hetzelfde effect als duizenden aerosol deeltjes lijkt mij zo. Vandaar dat langere verblijf als bijkomende voorwaarde.
    Overigens zag ik dat in de USA het hoogste aantal besmettingen is in Texas, Florida en California. Ik weet uit ervaring hoe hard de airco daar blaast in de publieke ruimtes (met bijpassende muffe lucht van slechte ventilatie), hetgeen Uw verhaal verder versterkt.

    Beantwoorden
    • Jan
      Jan zegt:

      In het boek van Wells uit 1955 staat dat de aerosol-verspreiding veel effectiever is in het overbrengen van de besmetting omdat de deeltjes dieper in de longen terecht komen en daar dan meer schade aanrichten. Dat kan wel een factor 16 zijn. Bovendien moet je bij directe overdracht via hoesten iemand echt recht in zijn gezicht aanhoesten. Dat gebeurt niet zo snel. De meeste mensen hebben toch wel het fatsoen om dat niet te doen. Ik denk dus dat het best wel kan dat iemand direct aangehoest wordt. En zelfs kan ik nog wel met je mee gaan dat als dat gebeurt er meer virusdeeltjes meekomen en zo de besmetting wordt overgebracht. Maar dat de kans daarop klein is. De kans dat je besmet wordt via de aerosolen is groter omdat het op een veel effectievere manier gaat en je de aerosolen minder makkelijk kan ontlopen tenzij er sprake is van goede ventilatie en een hoge luchtvochtigheid.

      Beantwoorden
  4. Monique van Uffelen
    Monique van Uffelen zegt:

    Ik ben blij dat ik niet de enige ben die al vanaf het begin twijfelt aan het rivm en het outbreakmanagement team.
    Je merkt ook overal dat mensen er genoeg van hebben met die 1,5 meter.
    Laat het rivm met jullie om de tafel gaan en alle stukken naast elkaar leggen ipv jouw onderbouwing bij voorbaat al van tafel te vegen.
    Waar ik boos om word is dat ze elkaar lees de virologen al tegenspraken en niet eenduidig met dezelfde onderzoeksresultaten kwamen.
    Sterkte en ik hoop echt op een positieve doorbraak ipv wachten op een vaccinatie.
    Blijf volgen

    Beantwoorden
  5. Martijn
    Martijn zegt:

    Het RKI zegt ook: “In principe wordt de kans op blootstelling aan druppels en aerosolen binnen een straal van 1-2 m rond een besmet persoon verhoogd.” (en daarom ook in Duitsland social distancing van 1,5 tot 2m).

    En de kans op besmetting buiten stellen ze op zeer klein, bij inachtneming van de minimale afstand (diezelfde 1,5 tot 2m naar ik aanneem).

    Beantwoorden
  6. C.Kempeneers
    C.Kempeneers zegt:

    Vandaag 27-06 een interview in het AD met v Dissel en Wallinga.
    Op de vraag naar de situatie in de slachterijen verwijst v Dissel o.a naar de leef- en woonomstandigheden van de werknemers en dat ze toch wel vaak binnen de 1,5 meter verblijven. Op de specifieke settings voor de ideale omstandigheden zodat aërosolen hun werk kunnen doen wordt, behalve het noemen van gesloten ruimte’s en ventilatie, niet verder ingegaan. Het zwaartepunt ligt bij de leef-woonomstandigheden.
    Bij de wedstrijd in Bergamo redeneert v. Dissel precies andersom. Dan zijn het de specifieke settings in het stadion (buiten)die de oorzaak zijn en niet de bijkomende situaties die een rol kunnen spelen in de besmetting zoals grote supportersgroepen die reizen in metro’s en treinen, het verblijf in kroegen en restaurants (binnen), omstandigheden waarbij aërosolen hun werk kunnen doen.
    Dit is selectief shoppen om maar niet toe te hoeven geven dat aërosolen een (grote) rol spelen.
    Gezien de hoeveelheid informatie die er al beschikbaar is op dit terrein een wetenschapper onwaardig.

    Beantwoorden
  7. Hans
    Hans zegt:

    Maurice: Bij het opwarmen van een koude slecht geventileerde ruimte (feestzaal), daalt de relatieve luchtvochtigheid. Goed voor de omzet, maar ook goed voor t virus.

    Beantwoorden
    • Walter
      Walter zegt:

      Het gaat meer om de specifieke luchtvochtigheid (hoeveel gram water er in een kilogram lucht kan zitten) en niet om de relatieve luchtvochtigheid. Koudere lucht EN minder dan 6 gram water is een soort grenswaarde waar het virus goed gedijt.

      Beantwoorden
  8. Gerard
    Gerard zegt:

    Dag Maurice, ik volg je al een tijdje in de media en ook artikelen over de manier waarop we met covid-19 omgaan. Dat het luchtwegvirus zich verplaatst via aërosolen is voor mij geen vraag meer, aangezien het verwant is aan het griepvirus. Wat echter tegelijk naar voren is gekomen, is dat asymptomatische personen het virus niet tot nauwelijks verspreiden. Zelfs de WHO heeft dat onlangs erkend. Wat ik dan niet begrijp is dat je jouw dochter van 11 thuis houdt? Is dat omdat je wilt uitsluiten dat zij een besmetting oploopt en thuiskomt met het virus? Je geeft zelf ook media optredens en zit in ruimtes waarbij verspreiding via aërosolen kan optreden. Ik ben benieuwd naar je argumentatie in dezen. Het is onmogelijk om alle gebouwen in Nederland van de benodigde ventilatievoud te voorzien, of ze moeten al luchtbehandeling hebben. Daarnaast hebben de meeste gebouwen geen bevochtiging, zodat de 6 gram/kg niet gehaald wordt. Thuis is er meestal ook geen ventilatie en bevochtigingssysteem. Waar kun je als mens dan nog verkeren? We kunnen beter ervoor zorgen dat de verzorgingshuizen picobello op orde zijn, want daar zitten de risico groepen. Voor kinderen op school en mensen thuis zijn de risico’s nihil (of je moet bepaalde gezondheidsklachten hebben). Sla je nu zelf ook niet een beetje door?

    Beantwoorden
    • Carlo
      Carlo zegt:

      Zucht…. Ik raad u aan om alle blogs te lezen, want in meerdere heeft Maurice beschreven waarom zijn dochter niet naar school gaat en waarom hij wel in de media te zien is.

      Btw… geweldig onderzoekswerk Maurice (daar kan Gerard nog wat van leren)

      Beantwoorden
      • Gerard
        Gerard zegt:

        Carlo, ik baseer me op het AD artikel met het interview. Onzin als ik dan eerst nog een keer alle blogs moet gaan lezen. Het interview had dan uitsluitsel moeten geven. Wat betreft het tweede punt. Inderdaad goed onderzoek, maar dat heb ik ook niet ter discussie gesteld, maar alle gebouwen aanpassen op ventilatiegebied voor de herfst is een utopie, en ook niet nodig. Alleen verzorgingshuizen aanpassen is belangrijk.

        Beantwoorden
    • R. Zwart
      R. Zwart zegt:

      Misschien is het een goed idee om het artikel te lezen waarin mevrouw Van Kerkhoven van de WHO aangeeft dat er sprake was van een misverstand en onduidelijke communicatie en dat a-symptomische personen wel degelijk besmettelijk zijn.

      https://www.statnews.com/2020/06/09/who-comments-asymptomatic-spread-covid-19/

      “Some of the confusion boiled down to the details of what an asymptomatic infection actually is, and the different ways the term is used. While some cases of Covid-19 are fully asymptomatic, sometimes the word is also used to describe people who haven’t started showing symptoms yet, when they are presymptomatic. Research has shown that people become infectious before they start feeling sick, during that presymptomatic period.”

      Beantwoorden
      • Gerard
        Gerard zegt:

        Het kan wel zo zijn dat de WHO het heeft afgezwakt, feit blijft dat als je geen symptomen hebt het virus niet verspreid, en zeker niet in de buitenlucht. Dat hebben recente massabijeenkomsten wel aangetoond. Verder gaat het niet om de besmettingen (wat je steeds in de media leest) maar om de gevolgen van de besmettingen. De gevolgen zijn voor de bevolking tot 65 jaar praktisch nihil (zie CBS cijfers). Voor ouderen, in verzorgingshuizen vooral (en dan met name met onderliggende klachten) moet je maatregelen nemen (maar dan wel als men er zelf mee akkoord gaat om geen bezoek te ontvangen).

        Beantwoorden
  9. Hans
    Hans zegt:

    De airco blaast koude lucht, met lage luchtvochtigheid in een ruimte met warmere lucht. Als de temperatuur gelijk blijft zal hierdoor de relatieve luchtvochtigheid afnemen, en het verdampingsvermogen toenemen. Meer verdamping betekend lichtere virus aerosolen. Die blijven dan langer zweven.

    Beantwoorden
  10. Eveline
    Eveline zegt:

    Artikel in Noord-Hollands dagblad over de vraag of er een Tweede golf komt. Word je herhaalde malen in genoemd, en terecht.
    Zelf ook bijdrage aan geleverd.

    Beantwoorden
  11. Hans
    Hans zegt:

    ‘De Leids hoogleraar plantkunde, Blume, benaderde de cholera in 1832 op een heel andere manier. Daarover schreef hij een brochure. Vruchten mijner ondervinding in het afweren en genezen van cholera. Op grond van zijn ervaringen met de choleraepidemie in 1831 op Java meende hij dat de ziekte veroorzaakt werd door verontreinigd drinkwater. Door water te koken, te filteren en kaneel toe te voegen hadden veel Javanen de cholera overleefd. Hij legde in zijn brochure de nadruk op het koken van drinkwater. De autoriteiten en de dokters wilde niets van deze zienswijze weten en negeerde zijn adviezen volledig.’ Uit Het vuil de stad en de dokter, door Har Meijer. p45.

    Beantwoorden
  12. Gerben
    Gerben zegt:

    https://www.ted.com/talks/sir_ken_robinson_do_schools_kill_creativity/up-next?language=en. Ook de wetenschap is aan inflatie onderhevig. Gelukkig heeft meneer De Hond het wel, maar creativiteit is steeds verder te zoeken onder veel hoogleraren. Het verklaart ten dele waarom zij moeite hebben met anders denken en al helemaal als het mensen betreft die wetenschappelijke bewijsvoering beter begrijpen en breder kunnen toepassen (zoals ook Willem Engel, Johan Giesecke, Klaas van Egmond enz). Eigenlijk hebben we daarom nu een soort van super divisie van wetenschappers en praktijk mensen nodig om het Delta plan uit te voeten, te verbreden en nog meer handen en voeten te geven. Met de nadruk op mensen die creatief en grensoverschrijvend kunnen nadenken, en waarbij wat meer gemiddelde hoogleraren een belangrijke rol spelen in het uitvoeren van onderzoek en aanleveren van informatie op deelgebieden (we weten van onszelf wel wie waar hoort).

    Beantwoorden
    • Rebecca
      Rebecca zegt:

      Die inflatie zie je ook in de rechtspraak, wat verklaart waarom we in NL al zoveel gevallen hebben gehad van mensen die ten onrechte jarenlang vastzitten. Rechters zijn kennelijk te druk of missen doorzettingsvermogen en nieuwsgierigheid.
      Of ze laten zich teveel leiden door onderbuikgevoelens en te weinig door een rationele analyse van feiten en forensisch bewijs. Bijv. in de zaak Jos B.: het is algemeen bekend dat DNA-sporen indirect kunnen worden overgedragen, dus dat kan via die marechaussee zijn gegaan. En de ontvoeringsscenario’s die het OM aandraagt zijn onaannemelijke (complot)theorieën zonder onderbouwing. Maar het volk meent dat iedereen die de pech heeft met pedofiele gevoelens te zijn geboren, zelfs als hij daar (al 30 jaar lang) niets mee doet, uitschot is dat geen mensenrechten verdient, dus laat de rechtbank Jos B. al bijna 2 jaar in Vught vastzitten. Elke rechter en iedereen die een beetje verstand heeft van hoe ons strafrechtsysteem in elkaar zit weet dat er volstrekt onvoldoende wettig en overtuigend bewijs is voor een veroordeling, maar het interesseert gewoon niemand iets.

      Het gebrek aan onderzoeksdrang in de journalistiek, de rechtspraak en delen van de wetenschap vind ik een zorgwekkend hellend vlak. Maar we wijzen liever ons vingertje naar andere landen dan dat we kijken naar de situatie in ons eigen land

      Beantwoorden
  13. Hans
    Hans zegt:

    commissie van Hoogleraren over maatregelen bij choleraepidemie:
    Op 22 augustus 1831 sturen president A.Hasebroek en secretaris Joh. S. Hasebroek van genoemde commissie hun visie op dit rapport aan B&W, waarbij zij geprobeerd hebben “zo min mogelijk ongerustheid te verwekken onder de ingezeten”. uit Het vuil, de stad en de dokter van Har Meijer. p47

    Beantwoorden
  14. Hans
    Hans zegt:

    ‘De commissie eindigt met de opmerking dat het nog steeds niet duidelijk is of de cholera “al dan niet” contagieus is. (1831)
    Uit de stad, het vuil en de dokter van Har Meijer p48

    Beantwoorden
  15. Hans
    Hans zegt:

    ‘Al werd de ziekte door de regeringscommissie niet als contagieus bestempeld, toch schafte de minister de quarantainemaatregelen niet af, bang als hij was dat bij het uitbreken van de ziekte het publiek hem onverantwoord handelen zou verwijten, aangezien in de ons omringende landen de quarantainemaatregelen nog steeds van kracht waren’. (cholera, 1832)
    Uit de stad, het vuil en de dokter van Har Meijer’ p50

    Beantwoorden
  16. Hans
    Hans zegt:

    Ongelooflijk die man wat een kul. Wil zijn eigen fouten niet toegeven. Hij staat dus niet voor niets op de zwarte lijst van artsen. (google maar eens)

    Beantwoorden
  17. Hans
    Hans zegt:

    ‘De stad, het vuil en de dokter’ van Har Meijer is een proefschrift dat het functioneren van stads genees- en heelkundigen in Leiden tijdens de cholera epidemieën in de 19e eeuw beschrijft. Ook hier betrof het een onbekende uit het buitenland afkomstige ziekte. De overeenkomsten met de huidige saus-covid19 pandemie zijn opmerkelijk.

    Beantwoorden
  18. Dick Janssen
    Dick Janssen zegt:

    De verspreiding van SARS-CoV-2 verloopt dus vooral via de aerosolen (https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2009324; https://www.pnas.org/content/early/2020/06/10/2009637117). Ontkenning van deze aerogene transmissie wordt een achterhoedegevecht. Maurice de Hond, met instemming van Ab Osterhaus, heeft het belang van aerosolen al vroeg naar voren gebracht (https://www.youtube.com/watch?v=da2KwjsCuYs) en op deze blog zorgvuldig gedocumenteerd. De door het RIVM genoemde tegenargumenten houden geen stand: een lage transmissiefactor zegt niets over het mechanisme van verspreiding want die R0 wordt evenzeer bepaald door infectiviteit van de virusdeeltjes zelf, m.a.w. de mate waarin via de lucht overgedragen virus in staat infectie te veroorzaken; dat de 1.5 m maatregel werkt zegt ook niets over de transmissieroute want die regel is gelijktijdig ingevoerd met andere maatregelen waaronder het stoppen van bijeenkomsten en evenementen, sluiten van eet- en drinkgelegenheden, etc. Dit is perfect uitgelegd door Richard: https://www.maurice.nl/2020/06/25/mijn-gesprek-met-het-rivm/#comment-222960.
    Het is heel waarschijnlijk dat presymptomatische aerogene besmetting door aerosolen veel belangrijker is dan de symptomatische besmetting via hoesten en druppeloverdracht. Dat blijkt uit het korte serieel interval van 4 dagen. Iemand die besmet raakt geeft gemiddeld al na 4 dagen die besmetting door (https://www.trouw.nl/wetenschap/in-de-ban-van-de-r-we-weten-niet-of-het-virus-nog-verrassingen-voor-ons-in-petto-heeft~b5c4b652/). Het optreden van symptomen duurt gemiddeld ruim 5 dagen (https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/M20-0504; https://lci.rivm.nl/richtlijnen/covid-19). Dus is de overdracht vooral presymptomatisch, en waarschijnlijk ook slechts gedurende een korte periode, anders kom je op een langer gemiddeld serieel interval. Een superspreader is dan iemand die juist tijdens deze korte periode van hoge besmettelijkheid in contact is met meerdere mensen, deelneemt aan een event.
    Veel argumenten tegen verspreiding door aerosolen en door de lucht zijn zwak. Bv. https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/L20-0175; hier trad geen besmetting op van verzorgend personeel met simpele chirurgische maskers die niet beschermen tegen transmissie via de lucht. Echter, het is niet duidelijk of de Covid-19 patiënt (nog) wel besmettelijk was. Hetzelfde geldt voor dit artikel https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(20)30174-2/fulltext waarin besmetting via de lucht ontkend wordt omdat contact tracing binnen het ziekenhuis aantoonde dat niemand besmet werd. Hetzelfde geldt voor een persoon die met symptomen het vliegtuig in stapte https://www.cmaj.ca/content/lack-covid-19-transmission-international-flight. Kluytmans heeft waargenomen dat in het ziekenhuis chirurgische mondmaskers, die dus geacht worden slechte bescherming te bieden tegen overdracht via de lucht, besmetting van ziekenhuispersoneel goed kunnen voorkomen: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/schaarste-aan-mondkapjes-bescherming-personeel-verschilt-per-ziekenhuis~bcd1835b/. In theorie kan het zijn dat er alleen besmetting via druppels kan plaatsvinden, maar het korte seriële interval van 4 dagen suggereert dat het moment waarop een COVID-19 patiënt zelf erg besmettelijk is al voorbij was.
    Het door de GGD opgestarte track-and-tracing kan veel waardevolle informatie opleveren over de periode waarin iemand hoog-besmettelijk is en de omstandigheden waaronder overdracht plaatsvindt.
    Wat viruswaanzin.nl adviseert is oliedom en levensgevaarlijk. Het komt over als een klap in het gezicht van alle zorgpersoneel dat zich uit de naad gewerkt heeft om alle patiënten bij te staan. Dit virus is niet weg, elke dag nog 50-100 besmettingen. Het virus is net zo dicht bij als in de laatste week van februari. Ventilatie en luchtbehandeling (filtreren, UV) moeten naast testen de hoogste prioriteit krijgen als we niet eeuwig met die 1.5 m willen blijven zitten met alle nare gevolgen daarvan.

    Beantwoorden
    • Cees Zwijnenburg
      Cees Zwijnenburg zegt:

      de volgende opmerking wordt niet in de context ondersteund “Wat viruswaanzin.nl adviseert is oliedom en levensgevaarlijk. Het komt over als een klap in het gezicht van alle zorgpersoneel dat zich uit de naad gewerkt heeft om alle patiënten bij te staan. Dit virus is niet weg, elke dag nog 50-100 besmettingen. “

      Beantwoorden
      • Dick Janssen
        Dick Janssen zegt:

        Wat betreft het aantal nieuwe besmettingen: kijk naar de grafiek op
        https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/grafieken vanaf 27 februari. Tussen half februari (geen bekende COVID-19 gevallen in Nederland) en half april liepen de ICs vol en werd de zorg overspoeld met COVID-10 patienten. Dat kan in 2 maanden weer gebeuren als alle maatregelen worden afgeschaft. Een drama voor de zorgmedewerkers, ik noem dat een klap in het gezicht.

        Alle maatregelen kunnen alleen worden afgeschaft als alle SARS-CoV-2 verdwenen is (test, test, test, track-and-trace, volksonderzoek, quarantaine na reizen etc., model Nieuw Zeeland), als er een werkzaam vaccin is (nog onzeker), of als de hele bevolking immuun geworden is (zeer onzeker, 40000-80000 doden, veel blijvende schade, duurt nog jaren in het huidige tempo). De maatregelen kunnen wel verbeterd worden: ventilatie, luchtbehandeling, mondkapjes i.p.v. 1.5 m, meer vrijheid buiten.

        Beantwoorden
        • Pieter
          Pieter zegt:

          Ik heb het al eerder gezegd op dit blog: er is corona-als-ziekte en corona-als-epidemie. Het blijkt ontzettend lastig voor veel mensen om dit uit elkaar te halen, en te handelen naar beide aspecten van dit onderscheid. Voorbeeld: op dit moment zijn de omstandigheden voor het virus om zich op epidemische wijze te verspreiden ongunstig, en is het risico dat iemand bij een bioscoopbezoek word besmet zeer laag (corona-als-epidemie). Helaas, ik heb COPD, dus als het virus mij te pakken krijgt, ben ik goed de sjaak, dus het lijkt mij beter dat iemand als ik voorlopig even niet naar de bioscoop gaat (corona-als-ziekte).

          Het is dus onzinnig om een stellige, one-stop solution voor corona voor te stellen. Welke maatregelen er genomen moeten worden, verschilt per seizoen en hangt ook af van b.v. risicogroepen.

          Beantwoorden
        • C.Kempeneers
          C.Kempeneers zegt:

          Geachte Hr Jansen, de getallen die u plaatst bij het verkrijgen van groepsimmuniteit relateert u aan immuniteit t.o.v heel de bevolking. Er hoeft alleen maar groepsimmuniteit plaats te vinden binnen de geïnfecteerde groep. Er blijkt ook dat tijdens deze besmettingsgolf 20% -25% van een populatie geïnfecteerd raakt, zo’n 80% krijgt het niet, dit zien ze ook terug bij griepsepidemiën. Voorbeelden zijn de uitbraak in Heinsberg, de Diamond Princess, slachterij in Nederland ect. Bij de superspreading events ligt dit percentage hoger.
          En het is mij niet helemaal duidelijk wat u oliedom en levensgevaarlijk vindt aan viruswaanzin.nl

          Beantwoorden
    • Richard
      Richard zegt:

      Goed verhaal Dick Janssen, maar zo op het eerste gezicht valt mij 1 ding op dat mogelijkerwijs niet klopt.

      “In theorie kan het zijn dat er alleen besmetting via druppels kan plaatsvinden, maar het korte seriële interval van 4 dagen suggereert dat het moment waarop een COVID-19 patiënt zelf erg besmettelijk is al voorbij was.”

      Als mensen na 5 dagen symptomen krijgen en zich dan keurig isoleren en niemand meer besmetten, dan is dit prima te combineren met een seriële interval van gemiddeld 4 dagen. Het wil dan helemaal niet zeggen dat diegene die thuis in quarantaine uitziekt niet meer besmettelijk is.

      Het korte gemiddelde seriële interval van 4 dagen is alleen bewijs dat er veel besmettingen plaatsvinden tijdens de pre-symptomatische fase.

      Beantwoorden
      • Dick Janssen
        Dick Janssen zegt:

        Goed punt van Richard. Echter, een gemiddeld serieel interval (4 dagen) korter dan de incubatieperiode (tot symptomen optreden, 5-7 dagen of langer) kan alleen verklaard worden door (zelf)isolatie van patiënten wanneer die isolatie al op dag 4-5, dus direct aan het begin en heel effectief gebeurt (overgrote deel van de besmette personen).

        De bewering dat het serieel interval korter is dan de gemiddelde incubatieperiode, en dat dit betekent dat er veel (ik vermoed vooral) presymptomatische transmissie is staat ook hier: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.03.20019497v2. Volgens dit https://www.journalofinfection.com/article/S0163-4453(20)30117-1/abstract artikel treedt transmissie (door jongeren!) nog sneller op, en was ook de incubatieperiode tot symptomen langer dan het serieel interval. Ook hier overdracht tijdens de presymptomatische fase.

        Dit alles pleit ervoor dat de hoogste uitstoot van virus vanuit de keel plaatsvindt nog voor symptomen optreden. Zie ook: https://www.nature.com/articles/s41591-020-0869-5 en Christian Drosten et al. https://www.nature.com/articles/s41586-020-2196-x. Als de hoogste virusproductie en uitstoot (viral shedding) presymtomatisch zijn, vanuit de keel, gaat dat via aerosolen, via de lucht, door personen die zich niet besmet wanen. Niet door uitgehoeste druppels. Later komt het virus vooral uit de longen in sputum, maar COVID-19 is dan minder infectieus, lijkt op SARS.

        Dit ondersteunt de theorie van Maurice de Hond dat het beleid zich vooral moet richten op de bestrijding van aerosolen, door ventilatie en luchtbehandeling.

        Beantwoorden
  19. Johannes van Doorn
    Johannes van Doorn zegt:

    Is het in retrospectief uit te zoeken of er al verpleeghuizen zijn die, al dan niet “per ongeluk”, een airco hebben die coronaproof is? Mochten dat er meerdere zijn, dan zou eens gekeken kunnen worden of deze ook minder voorkomen bij de coronahaarden.
    Wellicht dat bedrijven die gespecialiseerd zijn in airco’s eens de data kunnen delen. Dit zou ook hun verdienmodel ten goede kunnen komen want reken maar dat als dit zo zou blijken te zijn dat er meer werk voor ze aan komt dan ze aan kunnen .. ;-)

    Beantwoorden
    • Teun
      Teun zegt:

      Onbegrip over sluiting verpleeghuis na corona-uitbraak
      Bij de recente sluiting van het Maassluise verpleeghuis De Tweemaster worden vraagtekens gezet. “Dit voelt als de makkelijkste weg.”

      De Tweemaster zit sinds woensdag opnieuw op slot, na een reeks coronabesmettingen (17 bewoners en 12 medewerkers). Bovendien is één bewoner overleden. Familieleden bezoeken kan niet meer, ook niet in de speciaal daarvoor geplaatste bezoekerstent.

      Beantwoorden
  20. Hans
    Hans zegt:

    1832! ‘Het Nosocomium Academicum was door de curatoren van de Universiteit met toestemming van de hoogleraren goedgunstig voor de opname van choleralijders tijdens de academische vakantie afgestaan. En toen de cholera zich op 25 juni in Scheveningen openbaarde en via ‘s-Gravenhage op 5 augustus in de Kruisstraat Leiden bereikte, was het Nosocomium volledig als cholerahospitaal ingericht’
    Uit ‘het vuil de stad en de dokter’ van Har Meijer p87

    Beantwoorden
  21. Hans
    Hans zegt:

    Maurice, met behulp het proefschrift van Har Meijer ‘het vuil , de stad en de dokter’ heb ik een aantal aspecten van het omgaan met de epidemie cholera toen/ covid-19 nu vergeleken.
    Het openbaar bestuur had in 1831 meer tijd, maar leken toch beter voorbereid dan nu. De koppigheid van de medische kaste is toen en nu vergelijkbaar. Koch heeft uiteindelijk de cholerabacil aangetoond, maar de oplossing kwam door een juiste interpretatie van het besmettingspatroon. Heel belangrijk was ook wie niet besmet werden. Schoon drinkwater heeft de cholera doen verdwijnen. Mijn idee is dat een hoge relatieve luchtvochtigheid van binnenruimtes het sars covid19 zal doen verdwijnen.

    1831-32 cholera 2020 sars-covid-19
    Op tijd gealarmeerd ja ontkenning
    vooruit sturen commissie. ja niet
    “geruststellen” bevolking vooraf ja ja
    check voorraden ja nee
    organisatie vooraf opgetuigd ja nee
    Cordon sainitaire geneeskunde. ja ja
    inzicht in uitdoven epidemie nee nee
    registratie ja ja
    cholera/coronapoli ja ja
    cholera/coronaziekenhuis ja nee
    discusie over transmissie ja ja

    Beantwoorden
  22. Hans
    Hans zegt:

    De medische stand was in 1831 koppig en nu nog, maar wat vergelijkbaar is is de inzet om zieke mensen met alle risico’s van dien beter te maken. Toen en nu.

    Beantwoorden
  23. Tom
    Tom zegt:

    Wetenschappers met oogkleppen op zijn levensgevaarlijk. Wat valt er nog te leren als je alles al weet en niet open staat voor andersdenkende?

    Ik mis natuurlijke nieuwsgierigheid en ‘out of the box’ denken bij het RIVM.

    Kijken naar data met een frisse blik is lastig wanneer de aannames gebruikt in de RIVM modellen niet correct blijken/lijken. Die modellen kunnen eigenlijk de prullenbak in of moeten worden aangepast en bijgesteld.

    Wat mij betreft is dit een geval ‘onbewust onbekwaam’. Het bereiken van de volgende fase ‘bewust onbekwaam’ is erg lastig wanneer je nergens voor openstaat, laat staan dat fasen ‘bewust bekwaam’ en ‘onbewust bekwaam’ worden bereikt.

    ik mis een positieve zelflerende omgeving bij het RIVM, en zie een niet flexibele gesloten overheids organisatie. In tijden van crisis is er iets anders nodig.

    Beantwoorden
    • Cees Zwijnenburg
      Cees Zwijnenburg zegt:

      Waarom besteed niemand aandacht aan het politieke spel dat duidelijk wordt gespeeld door Rutte en de Jonge in eerste instantie, Vergeet ook Macron en Johnson niet. Iedereen, behalve merkwaardig genoeg Trump, verschuilt zich achter de WHO. De Bill Gates link laat ik maar even buiten beschouwing. Rutte heeft zich van het begin af verscholen achter het OMT/RIVM. Het RIVM dook steeds weg achter “wij adviseren slecht(s)” en volgen de WHO. De kamer herhaald slechts wat zij in de krant lezen. En het volk wordt met angstinboezeming door Rutte cs. Incl Voorinformatie van door een lournaal figuur over wat de Regering in een persconferentie gaat zeggen, de Persconferentie zelf en een nabeschouwing door een Journaal figuur over wat in de Persconferentie is gemeld. Dat moet dus wel verschrikkelijk belangrijk zijn dat “corona gedoe”, het dagelijkse rapport over het aantal besmettingen, IC capacietijd wat steeds wordt genoemd. Het achterwege blijven over het dagelijkse aantal Kankerdoden, Hartinfarcten, Harinfarcten met dodelijke afloop, Verkeersdoden etc. Ik hoor nogal eens een verdediging voor Rutte CS van “zij hebben er toch niet omgevraagd, ik geef het je te doen” en meerdere clichee’s. Het belang van Rutte is alleen hoe valt het in de publieke opinie. Zolang dat goed is moet hij blijven van zijn anonieme baas. Hij zit er niet om nu beloont te worden, dat komt bij politici pas als zij uit functie zijn. Als hij nu onvoldoende voldoet dan wordt hij gewoon vervangen. Dit geld trouwens voor al de besturende politici. Behalve voor Hitler in het verleden en Trump, Orban, Erdogan, Johnson. Die schaffen de democratie gewoon af als zij het niet meer via verkiezingen kunnen redden.

      Beantwoorden
  24. Wim B.
    Wim B. zegt:

    Mooi, uitgebreid en helder artikel in het AD, fijn!

    In TROUW van vandaag, pag. 24, schrijft de hoofdredacteur uitgebreid over het (niet) publiceren van de zienswijzen van Maurice. Gelukkig stond er recent eindelijk een interview in Trouw met Maurice.

    De hoofdredacteur van Trouw haalt wetenschapsredacteur (tot 2013 hoofdredacteur van Trouw) Willem Schoonen aan als deze zegt: “ik heb alles gelezen wat hij (Maurice dus) heeft geschreven en daar vallen moeilijk gaten in te schieten”. Dat is een reuze erkenning voor Maurice! Gelukkig.

    Beantwoorden
  25. Henk
    Henk zegt:

    Ik lees over besmettingen in verschillende Amerikaanse staten door airco gebruik. Ook in de Nederlandse supermarkten wordt veel gebruik gemaakt van airco’s. Is het risico in Amerika anders dan in Nederland?

    Beantwoorden
    • Pieter
      Pieter zegt:

      Kan het verkeerd hebben, maar supermarkten lijken mij niet zulke grote risicolocaties. Vaak een hoog plafond, airco is niet gebaseerd op een gesloten systeem, iedereen verblijft er maar kort, ook een eventuele persoon die virusdeeltjes uitstoot. Ik kan me zelfs voorstellen dat de luchtvochtigheid in supermarkten adquaat stabiel gehouden wordt, b.v. tbv. de versafdelingen.

      Beantwoorden
  26. Ludwig
    Ludwig zegt:

    RIVM kan nu niet achterblijven. Wachten dus tot het moment dat ook RIVM de site en het advies aanpast.
    Zet de dagteller maar aan en dan tellen we daar later ook de achterstallige dagen nog even bij ;-)

    Beantwoorden
  27. Edwin IJpeij
    Edwin IJpeij zegt:

    Mooi stuk over heel goed werk. Echter om te beweren dat u het bewezen heeft dat het aerosols door middel waarvan COVID-19 zich verspreid, gaat me een stap te ver. U heeft wel uitstekende aanwijzingen gevonden. Maar wat ontbreekt is de resultaten van een set van experimenten waarmee u uw hypothese probeert te onderbouwen maar ook te ontkrachten. Deze experimenten zou u middels een eventuele samenwerking kunnen doen met bv nertsen. Daarmee kunt u de situatie in bv zorginstellingen simuleren. Dan is het eventuele bewijs op proefdier level geleverd. Het lijkt me zeer evident om deze experimenten voor het najaar te doen om tijdig maatregelen te nemen. Investeren in hepa systemen, UV desinfectie units en zo voorts is ook geldverkwisting als uw hypothese niet wordt bewezen.

    Beantwoorden
  28. Richard Mooring
    Richard Mooring zegt:

    Beste Maurice, je bent een kanjer met getallen en je hebt mij al lang overtuigd. Hoeveel meer data en overtuiging heb je nog nodig? De “usual suspects” bij het RIVM ga je niet klein krijgen, sterker nog, zij zullen je steeds nadrukkelijker negeren, des te harder je roept!
    Ik denk dat je je pijlen veel beter op de politiek kunt richten. Ten slotte is het RIVM slechts adviserend, en zij hebben deze maatregelen niet vastgesteld, noch uitgevoerd – dit zijn onze regeringsleiders. Rutte loopt als een schaap achter de rest van de wereld aan – dat heeft hij zelf gezegd tijdens de laatste persconferentie. Wilders heeft het nu al over de 1,5m dictatuur. Andere politieke partijen meekrijgen, het kabinet laten vallen en nieuw keuzes maken lijkt mij de enige uitweg……

    Beantwoorden
    • Pieter
      Pieter zegt:

      Het punt is dat iedereen die ook maar een beetje verantwoordelijkheid heeft, probeert die verantwoordelijkheid zo af te schuiven dat ze later altijd hun handen kunnen wassen in onschuld. Het is wat dat betreft wachten op het moment waarop de ‘wetenschappelijke consensus’ omslaat. Dat is het moment waarop politieke partijen ‘plotseling’ het licht gaan zien en kritische vragen gaan stellen. Idemdito voor de mainstream media. Het zou me zelfs niet verbazen als op dit moment de messen al geslepen worden, in afwachting dat ene omslagpunt, waarna men vol op het orgel gaat.

      Beantwoorden
  29. Dick
    Dick zegt:

    Beste Maurice,

    Ik hoop dat je ook tegen kritische vragen kunt. Er zijn hier wel erg veel juich aapjes.
    Mijn vragen: Ik volg Brazilië en Israël vrij nauwkeurig en kan niet anders concluderen dat buiten er toch best veel overdracht is binnen de anderhalve meter.
    Kun je ook eens uitleggen waarom er binnen huishoudens relatief weinig overdracht is? Zo’n huis zit toch vol met aerosolen? Maar toch maar weinig besmettingen. Zou het RIVM toch gelijk hebben ? Door de maatregelen van 1400 IC naar 29 IC patiënten.

    Vr gr en blijf kritisch
    Dick

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      1. Wat er vaak gebeurt is dat men heel simpel stelt dat er sprake is van besmettingen buiten, terwijl als je dieper op dat onderwerp ingaat de besmetting ook goed binnen kan plaats gevonden hebben. Minister Kaag zei “toen Israel de stranden open ging doen , namen de besmettingen toe. Maar er is geen bewijs dat de besmettingen op het strand hebben plaatsgevonden (wel meerdere over besmettingen in klaslokalen en clubs).
      2. Nee het huis zit niet vol met aerosolen. Dat binnen huishoudens relatief weinig besmettingen plaats vinden, wijst er juist op dat het niet via directe overdracht plaats vindt, want binnen hou je de 1,5 meter niet en zou ook de overdracht via voorwerpen heel groot moeten zijn (in toilet, badkamer etc.).
      Bij aerosols gaat het er vooral om de duur dat je erin zit en hoeveel je ervan inademt. Dat lijkt best een behoorlijke tijd te moeten zijn.
      Als er een vorm van ventilatie is dan blijven de aerosols niet hangen.
      Plus dat je dan ook nog een tijd in de ruimte moet verblijven om die aerosols voldeonde in te ademen. Als er iemand thuis ziek is, dan probeert een partner vaak in een andere ruimte te slapen. etc

      Beantwoorden
      • Dick Janssen
        Dick Janssen zegt:

        Immuuncellen die op SARS-CoV-2 reageren worden ook aangetroffen bij 40-60% van de personen (n =20) die niet besmet zijn geweest met SARS-CoV-2: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867420306103?via%3Dihub. Mogelijk komt dit door eerdere blootstelling aan ander coronavirus dat een gewone verkoudheid veroorzaakt. Van Dissel heeft de mogelijkheid dat vroegere infectie met een ander coronavirus eventueel bescherming tegen COVID-19 zou kunnen geven genoemd in een technische briefing. Als die immuuncellen inderdaad immuniteit opleveren, hetgeen onbekend is, zou dit het niet optreden van besmetting van huisgenoten kunnen verklaren: misschien zijn ze immuun.

        Beantwoorden
  30. Bert
    Bert zegt:

    Alle in het ziekenhuis opgenomen patiënten met covid-klachten hebben een vitamine D gebrek, dat is onderzocht.
    Volgens mij zit daar het probleem. Einde van de winter -> een paar maanden geen zon gehad -> weg is je immuniteit. Virussen kan je niet ontlopen, je kunt je er wel tegen wapenen met het slikken van doodsimpele en spotgoedkope vitamine D3 pillen.
    Het is bekend van mensen met donkere huidskleur dat die vitamine D gebrek hebben, als ze te ver bij de evenaar vandaan gaan wonen. Guess what: Covid patiënten worden oververtegenwoordigd door donker gekleurden.Aerosolen zijn voor iedereen gelijk, vitamine D opname niet. Ga ‘s zomers iedere dag een half uurtje de zon in, en in de herfst/winter neem een supplement, en virussen krijgen geen vat op je. 10.000 IE per dag heb je minimaal nodig, veel hoger dan de ADH van 1000, die te weinig is om ook maar iets zinnigs voor je te kunnen doen. 10.000 IE staat gelijk aan 10 minuten zon op je huid. Ook goed voor je als je chronische ontstekingen in je lijf hebt, in je gewrichten of darmen, je zult verbaasd staan. Ik maak het mee, om me heen, bij mezelf en anderen. Op vitamindsociety kan je meer info vinden wat je optimale bloedwaardes zijn, en de connectie met corona virussen.

    Beantwoorden
    • Edwin IJpeij
      Edwin IJpeij zegt:

      Oei, hier zou ik toch voorzichtig mee zijn. Hoge doseringen van Vitamine D, zeker chronisch, kunnen schadelijk zijn voor organen zoals nieren en hart. De papers die ik gelezen heb, hebben het over maximale dosering van max 2500 tot 10000 ie dagelijks. De meesten rapporten hebben het over max 2500 ie per dag. Overdosering door natuurlijk door de huid aangemaakt vitamine D is zeer zeldzaam omdat de huid het teveel aangemaakt vitamine D direct weer afbreekt.

      Daarnaast is er nog geen enkel wetenschappelijk bewijs dat vitamine D gunstig zou zijn bij Het dempen van COVID-19 klachten bij besmetting met SARS-CoV-2. Er zijn wel speculaties dat het kan bijdragen maar daar is tot op heden geen bewijs voor gevonden.

      Beantwoorden
      • Bert
        Bert zegt:

        Ik heb ook een onderzoek gezien waaruit blijkt dat er tot 100.000 IE dagelijks geen nadelige werking optreedt. Wel zou ik er voor de zekerheid vitamine K2 bij slikken als je meer dan 10.000 IE slikt. Dit om hypercalciëmie te voorkomen, dat is de enige bekende bijwerking van grove overdosering van D3. 10.000 IE is dat absoluut niet.

        Beantwoorden
  31. Arjen
    Arjen zegt:

    Maurice,

    Wat ik nog niet gelezen heb, of eroverheen gelezen heb, is dat we het ons niet kunnen veroorloven om niets aan ventilatiesystemen te doen. Wat zijn de kosten? Laag. Stel je voor dat je gelijk of gedeeltelijk gelijk hebt, maar er wordt niets aan ventilatie gedaan? Hoe hoog zijn de kosten dan, in mensenlevens en geld? Astronomies! Simpele risicobeheersing.

    Een ander punt: het lijkt mij dat er vele mensen zijn die het gedeeltelijk of geheel met je eens zijn. Dat zijn mi redelijk critisch denkende en intelligente mensen. Het lijkt mij dat zij reeds bij hun werkgever hebben aangeklopt hoe het zit met hun luchtcirculatiesysteem. Kunnen we niet een soort grassrootmovement starten waarbij de werknemers, of de kinderen van ouders in een verpleeghuis of de ouders van kinderen in scholen dat de veiligheid van hunzelf en hun geliefden wordt gewaarborgt?

    Succes Maandag.

    P.s. deze reactie kwam eerst bij een andere webpagina van je terecht. Dus bij deze nogmaals geplaatst. Excuses voor de doubleur.

    Beantwoorden
    • Rebecca
      Rebecca zegt:

      Mijn werkgever heeft bij de eigenaar van ons kantoorpand gevraagd de ventilatie na te laten kijken, die verschuilt zich achter de stelling van RIVM dat dat niet hoeft, dus juridisch heeft mijn werkgever dan geen poot om op te staan. Ook zijn ivm de 1,5m-richtlijn van RIVM de trappengangen verboden geworden voor verkeer naar onze hogere verdiepingen, de trap mag alleen voor naar beneden en naar boven mag alleen per lift, 1 persoon per keer. Wij hebben onze zorgen erover geuit dat we een lift in moeten stappen waar dagelijks honderden anderen in stappen, maar omdat RIVM aerosolen niet bewezen acht wil de eigenaar van ons pand zich daaraan houden

      Beantwoorden
  32. Jan
    Jan zegt:

    Hallo Maurice,

    Ik kan me voor een groot deel vinden in je theorie. Zelf woon en werk al meer dan twee jaar in Japan. Japan is voor ons Westerlingen op een wat vreemde manier met de Corona omgegaan. Eerst hielden ze het aantal besmettingen expres laag ivm de Olympisch Spelen. Maar door het verschuiven naar 2021 werden de aantallen ineens hoger. Desalnietemin zijn het aantal besmettingen op zo’n grote bevolking en dichtbevolkt gebied vrij laag.

    Dat heeft een aantal redenen. Allereest de Japanse afstandelijke cultuur. Er wordt van nature al afstandgehouden en niet innig geknuffeld en in het openbaar vervoer wordt nauwelijks gesproken en openlijk bellen in de trein is niet toegestaan. Verder dragen vele Japanners in de winter al mondkapjes ivm influenza. Normaal heerst er altijd wel een influenze epidimie wat een aantal duizende levens kost. Dat hebben we dit jaar niet gezien omdat men nog meer ging letten op reinheid en vermijden van drukke plekken. Vervolgens heeft de overheid direct gehamerd op ventilatie. Deuren en ramen ophouden en zorgen voor luchtcirculatie. In de meeste restaurants en café in Japan mogen roken, waardoor de meeste ruimtes voorzien zijn van een goed luchtcirculatie system. Het opwarmen van ruimtes gebeurt dmv de airco die warme lucht inblaast. Vervolgens is er een ander afzuigsystem waardoor de luchtcirculeert. Dit zou aansluiten bij de theorie van de aerosolen.

    Buiten lopen mensen zeker in de bebouwde kom nu ook met mondkapjes. Zelf gaat me dat wat te ver, maar in de shopping malls en de winkels is het min of meer verplicht. In Nederland is men wat laks wat betreft de mondkapjes. Zo moet je wel in de trein eentje om maar wanneer je een ziekenhuis in loopt hoeft dat niet. Dat komt wat vreemd over. Terwijl in een vliegtuig het wel weer moet en dat terwijl de luchtcirculatie in een vliegtuig buitengewoon goed is en kan op besmetting juist heel laag.

    Wat me tot nu het meest heeft verbaasd, is dat er nogsteeds veel onduidelijkheid is. Na 6 maanden zouden de wetenschappers toch wel een beter beeld moeten hebben. Jouw theorie staat niet alleen en als ze nu het een en ander zouden combineren dan krijgen je veel betere richtlijnen zonder iedereen weer angst aan te praten. Ieder land heeft het op z’n eigen manier aangepakt met wisselend resultaat. Ga vooral door met het analyseren van data en het uitwerken hiervan. Mocht ik een bijdrage kunnen leveren dan doe ik dat graag.

    Beantwoorden
  33. Troubadour
    Troubadour zegt:

    Beste Henk,
    Er is verschil. De airco’s in de States werken feller! Je barst daar van de kou in een supermarkt. Amerikanen zijn verwend op dat gebied en er wordt minder op het energieverbruik gelet.

    Beantwoorden
  34. Sander Verkaart
    Sander Verkaart zegt:

    Hi Maurice,

    Ik was een groot fan van je theorie, maar begin nu een beetje te twijfelen. Je wijdt de opleving in Amerikaanse zuidelijke staten aan aircos, maar die stonden in mei ook al aan. Toen bleef het virus nog onder controle, maar nu men social distancing laat vallen gaat het opeens rap mis. Zou het niet kunnen dat dit ook een rol speet?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Ja, die combinatie is het zeker. Maar ik denk dat de belangrijkste voorwaarde de airco’s zijn. Daar blijft het virus hangen.
      En als men naar steeds meer plekken gaat waar die airco’s aan staat dan lijkt me dat de reden van de versnelling te zijn.

      Beantwoorden
      • Troubadour
        Troubadour zegt:

        Die airco’s moeten nu veel harder werken en zijn continu ingeschakeld, het temperatuursverschil dat ze moeten overbruggen is veel groter. De koelradiator is onder nul, vochtdeeltjes bevriezen heel eventjes en splitsen, de koeler wordt een multiplier! ( Dit is niet bewezen, het is mijn theorie)

        Beantwoorden
      • Sander Verkaart
        Sander Verkaart zegt:

        Dank! Ik weet het niet. Ik zag zojuist dat een land als Zwitserland — wat toch niet bekend staat om grootschalig gebruik van airco — ook een opleving ondergaat… Zelfde in veel ontwikkelingslanden, waar airco zeker geen rol speelt… Het blijft moeilijke materie omdat er geen gecontroleerde experimenten zijn…

        Beantwoorden
    • Dick Janssen
      Dick Janssen zegt:

      Zojuist meldde gouverneur Ron DeSantis op CNN: transmissie in Florida neemt toe doordat mensen wegens de zeer hoge temperaturen meer naar binnen gaan, in besloten ruimtes met airco’s. Ook transmissie buiten is zeldzaam. De analyse van Maurice lijkt me correct.

      Beantwoorden
  35. Eric Spanjaard
    Eric Spanjaard zegt:

    Nogmaals dank voor alles. En hoe.nodig! Onze regeringen blijven de plank mis.slaan. gisteren toch weer een massa besmetting i n Zürich in een nachtclub. Hoezo geen aerosols
    Wij.krijgen bij ongewijzigd beleid deze winter heel veel besmettingen en.totaal onnodig. Inderdaad vermijden deze bijeenkomsten en schade anderhalve meter af. Veel succesde en e week. Een keer zal hetochtot tot botte hersens doordringen? We zijn Maurice de hond heel wat verschuldigd.

    Beantwoorden
  36. S
    S zegt:

    Inderdaad, die kleine aanpassingen zeggen wel degelijk wat. En nog wordt t Maurice moeilijk gemaakt. Topwerk verricht met heel veel hoogleraren achter zich!
    Het RIVM mannetje van Dissel kan alleen maar roepen: “Ik ken geen land op de aardbol dat geen afstandsadvies hanteert”.
    Nu ben ik echt zeker dat die man maar wat doet en vooral afkijkt. Niet zelf onderzoek doen om ons land te reddden maar doen wat anderen doen. Bizar en vooral triest wat voor een niveau het RIVM leidt!

    Beantwoorden
  37. Menno
    Menno zegt:

    Ik wil toch even vanuit de praktijk een commentaar geven.
    Op zich ben ik het met Maurice eens, maar ik denk dat de implementatie nu de enige is die op grote schaal en snel te doen is/was.
    In Nederland kende wij geen mondkapjes, niemand die ze had. Ik heb er nog eind Februari 15 gekocht via Ebay met FPP3 en dat waren de laatste die ik kon krijgen.
    De eerst volgende lading echt bruikbare mondkapjes kwamen binnen op Schiphol rond 18/5 volgens ons outsourced magazijn kwamen er toen 5 miljoen mondkapje (voor Belgie) en daarna bleef het komen. In Nederland werd op 7/5 aangekondigd dat Hema en Etos mondkapjes gingen verkopen dus dat was ongeveer de periode dat ze binnen kwamen. De mondkapjes die mensen zelf maken helpen waarschijnlijk vrijwel niet maar die zag ik al vrij snel beschikbaar.
    Als je goede ventilatie wil hebben kom je waarschijnlijk op een airco met HEPA filter uit, dat is niet zomaar gedaan. Denk alleen aan de aanvoer van airco’s van Mitsubishi, LG, Haier, etc… waar denk je dat die vandaan komen? Wij hebben op onze IT apparatuur levertijden van 3 maanden op het moment. Ik denk dat er 5 jaar nodig is om alle scholen en verzorgingstehuizen te voorzien van airco. Denk alleen al aan alle oude gebouwen waar misschien helemaal geen luchtkanalen zijn. En dan moet je ook die filters regelmatig vervangen en schimmel eruit halen. Zulke zware filters hebben heel veel energie nodig om de lucht er doorheen te persen. Denk aan hoeveel lawaai een stofzuiger maakt en hoeveel energie dat kost.
    De eis van mondkapjes, 1,5m afstand en bijvoorbeeld plexiglas bescherming is iets dat zeer eenvoudig te implementeren is op enorme schaal, zeker in dingen als OV wat ook een superspreader event is maar nu wel door kan gaan. Of andere plekken zoals een supermarkt waar honderden mensen heen moeten.
    Ik vind dat we het allemaal niet slecht hebben gedaan, in vergelijking met VS en Brazilië bijvoorbeeld. In Beijing is nu ook weer een uitbraak vanwege een markt waar veel mensen kwamen. De overheid moet niet alleen Maurice de Hond overwegen maar weegt ook andere dingen mee.
    Zoals je zelf zegt is er bijna niemand meer besmettelijk dus jouw dochter kan ook gewoon weer naar school.

    Beantwoorden
  38. R. Zwart
    R. Zwart zegt:

    Ik ben behoorlijk overtuigd geraakt van het model van nobelprijswinnaar Michael Levitt waarmee hij zeer correct al in maart de aantallen doden heeft berekend. Een Nederlandse collega heeft het model in maart ook gebruikt en kwam uit op circa 6.000 doden voor Nederland. Belangrijke constatering op basis van het model is dat bij een besmetting van 15 tot 20% het virus uitdooft omdat er te weinig personen in de nabijheid zijn om te besmetten. Het wordt interessant om te zien of het model ook werkt in de zuidelijke staten in de VS de komende weken.

    Het zou ook betekenen dat groepsimmuniteit meer impact heeft dan de 1,5 meter maatregelen nu.

    Zie hier een samenvatting en interview dat Levitt begin mei had met Unherd. Er zijn ook nog wat filmpjes van Levitt op Youtube maar die vereisen wat meer concentratie en even doorbijten.

    Beantwoorden
  39. Bas
    Bas zegt:

    Hartelijk dank voor deze inzichten Maurice! Ik hoop je dat deze inzichten tesamen met je daadkracht zal leiden tot concrete en effectieve maatregelen. Ik weet nog goed hoe je 25 jaar terug met je boek ‘Dankzij de snelheid van het licht’ ook een uniek perspectief neerzette over de rol van het internet! Dat was ook een meesterwerk en had een grote impact. Goed bezig!

    Beantwoorden
  40. Peter van der Nat
    Peter van der Nat zegt:

    Laatst vroeg (volgens mij) Hiddema wel de vraag over het onderzoek uit China dat maar 1 persoon van de 1200 misschien buiten was besmet.

    Van Dissel antwoordde dat het in China toen koud was, en daarom mensen vooral meer binnen zaten, 70/80% van de tijd zijn mensen binnen voegde hij ook nog toe. En dat daarom in China er niet veel buitenbesmettingen zijn geweest toen, want koud en ze zaten voornamelijk binnen.

    Mijn schoenen vlogen naar het beeldscherm. Mede ook dat hij door niemand een wedervraag kreeg bij de technische briefing. Hoe gaan ze naar hun werk, loop je niet naar buiten naar de bus toe, sta je altijd alleen bij de halte? Zit de supermarkt in je appartementencomplex? Werken boeren, bouwvakkers etc. binnen? Waar kom je juist veel vreemde andere mensen tegen? Hoe strookt dit met de verhouding van misschien “1” op 1200?

    Het meest frustrerend vind ik het gebrek aan logisch nadenken. Niemand in de politiek durft/kan doorvragen, ook al tart hij met antwoorden soms de wetten van de logica.
    Iedereen knikt braaf, van de 2e kamer tot de media en van burgemeesters tot rechters.
    “De experts zeggen het” En logische onderbouwing of onderzoeken doen er niet meer toe ineens.
    Het lijkt wel een religie geworden.

    Op zich neem ik het de Van Dissels nog niet eens zo kwalijk. Zij willen het virus terugdringen, en alle maatregelen waarvan ze denken dat die zouden kunnen helpen zetten ze gewoon in. Ze schieten mi gewoon met hagel. Economie, werkeloosheid, gezondheidsproblemen, sociale onrust, dat is niet hun probleem. “Operatie geslaagd, patiënt overleden”
    En kritische vragen krijgen ze niet. En als iemand een keer een kritische vraag stelt dan doet hij het gewoon af met een kul-antwoord. Hij snapt dat de vragensteller de op zich goede vraag heeft meegekregen van iemand anders, en dus helemaal niet er op door kan vragen.

    Zat jij daar maar Maurice…

    Beantwoorden
    • Wouter J
      Wouter J zegt:

      Theo Hiddema mag hier dan misschien niet bij iedereen even populair zijn, maar hopelijk wordt wat hij allemaal over het Covid-gebeuren in het Nederlandse parlement vertelt, toch naar waarde geschat.
      https://www.youtube.com/watch?v=aGXhK0XR8rU
      (LOUD @ very CLEAR!!!)

      Ik kan niet genoeg benadrukken hoe zeer ik het werk van Maurice en zijn team waardeer. Toch blijf ik nog altijd zeer sceptisch over de bereidheid van de politiek en het RIVM om dingen te veranderen (en eerlijk gezegd zie ik niet veel in rechtszaken). Als ik dit soort filmpjes zie langskomen word ik toch iets hoopvoller. Als nu ook de Nederlandse bevolking in de gaten krijgt wat er aan de hand is, kunnen er mogelijk dan toch dingen ten goede veranderen.

      En misschien dat er dan hier in België links en rechts ook wat mensen beginnen wakker te worden …

      Beantwoorden
  41. Tebe58
    Tebe58 zegt:

    Beste Maurice,
    Je geeft vaak aan dan het RIVM e.d. jou niet serieus nemen. Daar heb je zeker een punt.
    Zou het niet goed zijn een keer een wetenschappelijk artikel te schrijven, samen met bijv. 1 viroloog of een arts, en dat aan te bieden aan wetenschapstijdschriften? De medische sector luistert over het algemeen alleen naar mensen uit diezelfde medische hoek.

    Beantwoorden
    • Pieter
      Pieter zegt:

      Is niet nodig. Het gaat namelijk niet om wie gelijk heeft, maar om ‘wetenschappelijke consensus’. Die is geleidelijk aan het verschuiven. Druk op de wetenschappelijke gemeenschap werkt waarschijnlijk alleen maar tegendraads.

      Beantwoorden
  42. Klaas
    Klaas zegt:

    Hier een uitbraak in een club in Zürich in Zwitserland waaruit blijkt dat SSE’s de grote boosdoeners zijn en het voorlopig verbieden van deze SSE’s zorgt voor een afname in het aantal besmettingen en niet de 1.5m. Daarnaast was het dus in een club en dan de aerosolen rond en is het kassa. Hoewel er tot zover slechts 5 mensen door 1 persoon zijn besmet.

    https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/buitenland/2020/06/25-miljoen-besmettingen-vs-en-superverspreider-in-zwitserland/

    Beantwoorden
  43. Klaas
    Klaas zegt:

    Vraag me ook af hoe de ventilatie was in die club. Daarnaast was dit binnen. In het bericht wordt helaas alleen maar gesproken over goede hygiëne, mondkapjes en sociale afstand.

    Beantwoorden
  44. Johannes van Doorn
    Johannes van Doorn zegt:

    Ineens zag ik het en kreeg ik iets meer begrip voor de gevestigde orde. SARS-1, Mexicaanse griep, raampje open en hup, in 1 klap al die ervaringen overboord, raampje dicht en niks aan de hand. Jarenlange studies, studiereizen, geciteerd worden, … raampje open weg studie, raampje dicht en mijn diploma is nog geldig. Miljarden aan farmaceutische industrie, raampje open, weg miljarden, raampje dicht en je hebt de komende 100 jaar een verdienmodel.
    Dit gaat al decennia zo, ons kent ons. En dan komt er ineens zo’n eigenwijze jonge Hond, raampje open, die in een paar weken wat data aan elkaar knoopt en die blaast letterlijk 100 jaar wetenschap en duizenden wetenschappers omver. HOE KAN DAT??? Dat kan niet zo zijn. Dat mag niet zo zijn. Zijn wij dan zo dom geweest? En al die professoren die ik bewonderde? Raampje dicht en ze staan op een voetstuk, raampje open en kukelen met hun hele hebben en houwen in de afgrond. Raampje dicht en ik ben zinnig bezig geweest. raampje open en mijn hele wereld ligt aan diggelen. Maar ook, raampje dicht, geen onnodige overlijdensgevallen, raampje open en ik ben medeverantwoordelijk, zo eenvoudig kan het niet zijn, mag het niet zijn. Alsjeblieft, laat het niet zo zijn want ik kan het raampje open niet verdragen, dat ik zo DOM, zo goed van vertrouwen ben geweest. Wie o wie houdt het raampje dicht, is er dan niemand die ons helpt? Die jonge Hond, die net komt kijken, die van toeten noch blazen weet, mag geen gelijk krijgen, raampje mag niet open, laat hem in godsnaam dicht!!

    Raampje open, raampje dicht. Ockhams scheermes. De Hond verdient een standbeeld.

    Beantwoorden
  45. Gert
    Gert zegt:

    Ik ben het grotendeels eens met je standpunten Maurice, alhoewel ik vind dat je je moet proberen te vermijden een privé oorlog met het RIVM aan te gaan.

    Nederland was in Europa, op Zweden na één van de meest tolerante landen m.b.t. het opleggen van de maatregelen. Ze waren zo’n beetje het enige land wat voorstelde om de kinderen gewoon naar school te laten gaan, maar zijn omgegaan door de publieke opinie.. De door jou zeer gewaardeerde Drosten beschuldigde Nederland toen van gevaarlijk spel met levens. Drosten is sowieso één van de virologen in Duitsland die zeer strenge maatregelen voorschrijft. Vanuit de viruswaanzin dependance in Duisland heeft hij al de nodige doodsbedreigingen naar zijn hoofd gekregen. Hij is in Duitsland een tegenstander van de inzichten van die andere viroloog Streeck, die juist veel toleranter in de discussie staat. Drosten (ook altijd zeer gewaardeerd door Ab Osterhaus) begint langzamerhand dan wel de aerosolen in bijvoorbeeld vleesverwerkende bedrijven als mogelijke super verspreiders aan te wijzen, maar geeft aan daarvoor nog steeds geen wetenschappelijk bewijs te zien. Deze week zat er ook weer een topviroloog en bondgenoot van Drosten in dat prachtige discussie programma Markuz Lanz (God wat is het hier dan slecht gesteld met Op1) weer weg te duiken toen Markus Lanz hem de vraag stelde, dat het toch steeds wel heel erg toevallig is, dat vleesverwerkende industrien de groot verspreiders zijn.

    Waar ik je de laatste tijd niet zoveel meer over hoor, is over jouw bedenkingen tegen de lockdowns in India en Zuid Afrika. jij zag dat toen niet als een goede beslissing. Juist die 2 landen scoren slecht. Zuid Afrika is zo’n beetje het enige land op het continent, dat hoge Covid cijfers heeft, en voor India geldt ongeveer hetzelfde. Misschien iets om mee te nemen in je discussie met Ab Osterhaus. Ik benieuwd of hij ‘s morgens vroeg ook al aan de rode wijn zit.

    Beantwoorden
  46. HansV
    HansV zegt:

    Zojuist bij Eenvandaag een interview met Daniel Bonn die de aerosolentheorie onderschrijft. Is er twijfel, dan “better save then sorry”. Zo denk ik er ook over. Succes morgen!

    Vriendelijke groet, Hans

    Beantwoorden
    • Peter
      Peter zegt:

      Als reactie daarop geeft t RIVM: “ Als aerogene verspreiding – door de lucht – een heel grote rol speelde, zoals bij mazelen of waterpokken, dan had de aanpak in ziekenhuizen geleid tot een grote uitbraak van corona.”.

      Welke aanpak bedoeld deze woordvoerder?

      Wordt er willens en wetens slecht geventileerde t in ziekenhuizen?

      Beantwoorden
      • Pieter
        Pieter zegt:

        Het antwoord op je vraag wordt direct gegeven in de volgende zin in het artikel:

        „Die is uitgebleven. We zijn zelfs tamelijk succesvol in het bestrijden van dit virus.”

        Waar het dus om draait is dat RIVM en OMT dus overtuigd zijn van het succes van de eigen inzichten. Er kan geen andere oplossing zijn.

        Dat ze ongelijk hebben, wordt simpelweg bewezen door de curves van besmettingen en aantallen doden. Als de genomen maatregelen effect hadden gehad, dan hadden we knikken in de curves moeten zien. Maar wat zien we in werkelijkheid? Een curve zoals we die ook zien bij een griepepidemie waarbij niet ingegrepen is.

        Wij van WC-eend adviseren WC-eend.

        Beantwoorden
  47. Duval
    Duval zegt:

    de opluchting is van je gezicht af te lezen Maurice. Wat heb jij gevochten. Wat zijn we trots op je. Ik hoop dat het nu eindelijk echt goed doordringt.. !

    Maar sowieso, je bent een kanjer. We zijn je sowieso erg dankbaar. Voor alle moeite

    Beantwoorden
  48. Tanja Ortmans
    Tanja Ortmans zegt:

    Beste Maurice,

    Bedankt voor uw heldere uitleg en uw passie. Ik volg alle informatie die u naar buiten brengt nauwgezet. Dankuwel daarvoor en weet dat u in Nederland zeer zeer uitgebreid steun geniet onder de bevolking die verder kijkt dan de neus lang is. Alle goed!!
    Met vriendelijke groet,
    Tanja Ortmans

    Beantwoorden
  49. Tom
    Tom zegt:

    Is onderstaand artikel de basis voor de bizarre cijfers van het berekend aantal doden zonder 1,5 meter afstand maatregel?

    Wat mij vooral verbaasd is de combinatie van aannames asymptomatic infectious (eerste vijf dagen na besmetting) en 60% reductie van aantal besmettingen door social distancing. Die reductie is gebaseerd op de verspreiding van het virus door grote druppels. Het lijkt mij raar dat asymptomatic transmissie verloopt via grote druppels, deze besmette mensen hebben namelijk geen symptomen (hoesten niezen etc) dus hoe zouden zij dan het virus verspreiden?

    Dit artikel lijkt mij geen goede basis voor uitspraken over wat er mogelijk gebeurd zou zijn wanneer er geen maatregels zouden zijn genomen.

    CrossRef DOI link to publisher maintained version: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30567-5

    Beantwoorden
  50. Peter
    Peter zegt:

    Hoi Maurice,
    Het interview van Ramon Bril met Prof. Beda Stadler op cafeweltschmerz.nl heb jij waarschijnlijk wel gezien. Het bevestigd veel van wat Willem Engel in zijn video’s ook vertelde; Professor Pierre Capelle deed dat ook al
    Het interview met professor Stadler vind ik nog overtuigender dan dat van Willem Engel.
    https://www.cafeweltschmerz.nl/the-tragic-failure-of-science-and-the-immunology-behind-covid19-prof-beda-stadler-and-ramon-bril/
    Het interview met Pierre Capelle: https://www.cafeweltschmerz.nl/15-maatregelen-zijn-flauwe-kul-professor-pierre-capelle-en-ab-gietelink/
    Het lijkt mij goed om extra de aandacht te vestigen op de beide interviews met deze professoren. Zeker het interview met professor Stadler bevestigt ook jouw bevindingen.

    Beantwoorden
  51. Peter d R
    Peter d R zegt:

    Identificatie van LUCHTTRANSMISSIE als de DOMINANTE ROUTE VOOR DE VERSPREIDING VAN COVID 19
    In dit werk laten we zien dat overdracht via de lucht, met name via ontluikende aerosolen van menselijke verneveling, zeer virulent is en de dominante route vormt voor de overdracht van deze ziekte. Er is echter geen rekening gehouden met het belang van transmissie via de lucht bij het vaststellen van mitigerende maatregelen door de overheid ( 1 , 20). In het bijzonder, terwijl de WHO en de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) de nadruk hebben gelegd op het voorkomen van contactoverdracht, hebben zowel de WHO als de CDC het belang van de luchttransmissieroute grotendeels genegeerd

    https://www.pnas.org/content/early/2020/06/10/2009637117

    Beantwoorden
  52. Frans Smolders
    Frans Smolders zegt:

    Weer een bewijs dat Maurice de Hond gelijk heeft.

    Duitse expert: ‘Luchtcirculatie oorzaak coronabesmettingen in slachterijen’
    28 juni 2020DuitslandBuitenland389 keer gelezen1 reactie

    Koeling en ventilatie in slachterijen hebben een grote rol gespeeld bij de verspreiding onder het personeel van het coronavirus. Professor Martin Exner van de Universiteit van Bonn was begin deze week ter plaatse in enkele slachterijen van Tönnies om mogelijke oorzaken te onderzoeken.
    Zijn voorlopige conclusie is dat de luchtcirculatie in de uitbeenderij een probleem vormt. Daar wordt de lucht continu op een temperatuur van 6 tot 10 graden gehouden, uit de fabriekshal afgezogen, opnieuw afgekoeld, en weer teruggeblazen. Volgens de professor blijven de aerosolen daardoor permanent in beweging, terwijl ze niet (zoals in de luchtverversers in vliegtuigen) worden gefilterd.

    Om te voorkomen dat virussen zich via dit systeem blijven verspreiden, heeft Exner krachtige filters en UV-stralen als oplossing voorgesteld. Deze krachtige filters worden al toegepast in operatiekamers in ziekenhuizen, aldus Exner.

    Infectierisico
    Het ventilatieprobleem treft de hele vleesindustrie en is nog niet eerder door de wetenschap in overweging genomen, aldus de hoogleraar. Tot dusver heeft de industrie vooral aandacht besteed aan de bescherming van het vlees en het voedsel, maar niet zozeer aan het infectierisico voor de werknemers. Mogelijk speelt het ontbreken van filters ook een rol in stallen met kippen en nertsen. De hygiëne-professor benadrukte dat ook de overvolle en propvolle huisvesting van grote aantallen medewerkers in kleine onderkomens een rol kan spelen.

    Filter
    Tönnies valt niets te verwijten, stelt de hygiëne-expert. Exter verwijst naar eerdere bevindingen van de eerste grote corona-infectieplaats in Duitsland, in het Heinsberg-district. Daar raakten talloze mensen besmet tijdens een carnavalsfeest in een afgesloten ruimte. Ook daar werd de lucht gekoeld door een re-circulatiesysteem zonder te worden gefilterd. „Dit is een voorheen onbekende doorslaggevende risicofactor”, benadrukte hij.

    Coronamaatregelen
    Door de grote Covid-19-uitbraak in de vleesfabriek in Rheda-Wiedenbrück in Noordrijn-Westfalen hebben de Duitse autoriteiten voor het district Gütersloh een gedeeltelijke lockdown afgekondigd tot midden volgende week. De ongeveer 370.000 inwoners van Gütersloh mogen maar met 1 ander persoon naar buiten en musea en andere publieke gebouwen worden weer gesloten.

    De horeca mag openblijven, maar mensen mogen daar alleen met hun eigen gezinsleden naar toe. De maatregelen gelden ook voor een deel van het naastgelegen district Warendorf.

    Bij slachterij Tönnies is het aantal besmettingen opgelopen tot 1553. Bij de fabriek werken ruim 6000 mensen. Ook enkele familieleden van medewerkers zijn besmet, maar hun aantal is nog niet bekend. Enkele weken geleden is al het personeel van de fabriek nog getest, zei deelstaatpremier Armin Laschet. Toen werd geen enkele besmetting gevonden.

    Beantwoorden
  53. Tjeerd
    Tjeerd zegt:

    Hoi Maurice,

    Het aanpassen van alle ventilatiesystemen die ‘verkeerd’ zijn lijkt mij voor de herfst onbegonnen werk. Zeker zolang de urgentie lijkt te ontbreken vanuit overheidsland & co. Als het om luchtvochtigheid gaat, spelen water en ook planten best een aardige rol binnen. Durf jij iets te roepen over het feit of het toepassen van voldoende beplanting een snellere (en fraaiere!) weg zou kunnen zijn om de luchtvochtigheid op het gewenste niveau te kunnen brengen?

    Groet

    Beantwoorden
  54. Marco
    Marco zegt:

    Het RIVM zal star/log blijven in zijn opvatting(en).
    Zie de groepsimmuniteit (Rutte refereerde daar aan in zijn toespraak) welke nog steeds op de website staat. Hoe reëel is deze 60% immuniteit om de ouderen en zwakkeren te beschermen? RIVM neemt aan dat 60% voldoende is (bij mazelen is dit overigens 84%)
    Een berekening bij 17,2 mln. Nederlanders * 60% = bij 10,32 mln. Nederlanders hebben we groepsimmuniteit.

    17 maart: De vraag is hoe snel de groepsimmuniteit bereikt kan worden. “Dat moet tegen het einde van het jaar wel bereikt zijn”, meent Koopmans. (https://www.nporadio1.nl/binnenland/22400-viroloog-koopmans-50-tot-60-procent-van-de-bevolking-nodig-voor-groepsimmuniteit)

    Dit zou volgens Koopmans betekenen; 10,323 mln. / (mrt-dec = 306 dagen) = 33.725 besmettingen per dag. Zou zij ooit deze rekensom hebben gemaakt? Of is dit een geval van we stellen de mensen gerust, wij weten alleen waar (niet) we mee bezig zijn?

    We zitten nu op geregistreerde besmettingen van ~50.000 sinds maart = / ~122 dagen = 410 besmettingen/per dag. Groepsimmuniteit is dan bereikt over 68 jaar (10,32 mln. / 410 per dag).

    Laten we aannemen dat het getal van besmettingen hoger is, volgens bloeddonor-onderzoek nu 5,5% (10,32 mln. * 5.5% / 122 dagen = 7754 besmettingen / per dag).
    Dan doen we er nog ~3,5 jaar erover om dat te bereiken (10,32 mln. / 7754 per dag)

    Zal het RIVM nog ooit een advies geven betreffende de overdraagbaarheid van het virus via voorwerpen? Hoe groot is deze kans nu werkelijk?

    Hier zien we de economische schade door uitblijven van advies.
    Wekenlang worden winkelwagens schoongemaakt, welke door 2 a 3 mensen per uur worden gebruikt. Een pak melk halen we vervolgens uit de supermarktkoeling door het openen van de vitrinedeur.
    Resultaat: Het schoonmaken van een winkelwagen is onzinnig, zeker gezien alle andere contactmomenten.

    Ga zo door! met het overtuigen van het RIVM dat 1,5 mtr. niet de oplossing. Laten we hopen dat de luchtvoorzieningen overal op tijd worden aangepast en filters ook op tijd worden vervangen. Dan kunnen we met de huidige (minus de 1,5 mtr) beperkingen verder.

    Beantwoorden
  55. Roland M
    Roland M zegt:

    Beste Maurice,

    Fijn dat je dit doet, eindelijk iemand met gezond verstand die goed de aanwezige data kan analyseren. Dit is ook al sinds maart mijn overtuiging, maar als Onbekende Nederlander luistert er werkelijk niemand naar je. Bedankt dat je je stem laat horen!

    Groet, Roland

    Beantwoorden
  56. Job Haer
    Job Haer zegt:

    Beste Maurice de Hond,

    Met afschuw heb ik geluisterd naar het debat tussen u en de de heer Osterhaus. Daarin werd hij door u en door meerdere bellers neergezet als een paniekzaaier. Door uw manier van debatteren en aandachttrekken zorgt u ervoor dat mensen dit soort beelden krijgen. U heeft geen biologische achtergrond en vat zeer ingewikkelde wetenschappelijke artikelen samen en pakt er stukken uit om daarmee te meppen naar bepaalde maatregelen die we in Nederland stellen. Zo simpel als u dingen stelt is het allemaal niet.

    Het is ook geen paniekzaaierij allemaal. Zeg dat maar eens tegen al die hulpverleners die zich wekenlang helemaal kapot hebben gewerkt. Zeg dat maar eens tegen nabestaanden van de mensen die op een hele nare manier overleden zijn of tegen mensen die hierdoor chronisch longletsel hebben opgelopen. En dan heb ik het niet eens over de situatie in arme landen waar het leed niet te overzien is. Door de manier waarop u dingen brengt u mensen aan het twijfelen over de zin van deze maatregelen. Er zijn zelfs halve garen die uw informatie belangrijker vinden dan die van het RIVM. Het moet niet gekker worden.

    Ik vertrouw liever op mensen die al decennia lang werken aan het stoppen van infectieziekten dan aan een schreeuwerige, aandachtszieke (zo komt het op mij over) sociaal geograaf. En dat zou iedereen moeten doen!

    Job Haer

    Beantwoorden
  57. Job Haer
    Job Haer zegt:

    Beste Tanja,

    Ik stel voor dat u het debat tussen meneer Osterhaus en de meneer de Hond leest. Als u verder dan uw neus zou kijken dan bevindt u zich niet op deze website, maar die van het RIVM. Ik vertrouw op mensen die al decennia bezig zijn met het bestrijden van infectieziekten en niet op een schreeuwerige sociaal geograaf die niet de kennis heeft om dit allemaal te overzien. Heb vertrouwen in mensen die er verstand van hebben!

    Job Haer

    Beantwoorden
  58. Job Haer
    Job Haer zegt:

    Beste Maurice,

    Meepraten… Draag gerust bij…
    Waarom worden kritische opmerkingen hier verwijderd? Heel, heel slap. Jij wil blijkbaar alleen maar ja-knikkers op jouw website.

    Job Haer

    Beantwoorden
  59. Sandra
    Sandra zegt:

    Als tandarts assistente maak ik me al vanaf dag 1 van de Corona uitbraak in Nederland mij zorgen over besmetting via aerosolen ( in de tandartsenpraktijk).
    Ik verbaas me dan ook zo over de blinde vlek bij het rivm en overheid over aerosolen.
    Zeker door a symptomatische of pre symptomatische patiënten die tijdens de triage vragen niet gefilterd worden en gewoon naar de praktijk komen.
    Als mondzorg medewerkers zijn we ons al jaren dag in dag uit bewust van de gevaren van aerosolen en kruisbesmetting.
    Je staat tenslotte op nog geen 50 cm van de patiënten af en creëert spetters en aerosolen die uit de mond van de patiënten komen. Je krijgt letterlijk alles over je heen. We dragen een chirurgisch mondmasker dat het Corona virus niet filtert!!! We lopen dus een hoog risico.

    “Godzijdank” is er een leidraad mondzorg Corona opgesteld door de mondzorg koepels in samenwerking met rivm (gaan bij jullie ook alle alarmbellen rinkelen!!!???) om een manier te vinden om met zo min mogelijk poespas weer open te kunnen voor reguliere zorg. (De kassa moet namelijk weer rinkelen!!!)

    In de leidraad staat oa

    van belang om mondzorgpraktijken op korte termijn weer open te kunnen stellen voor het verlenen van reguliere mondzorg, waarbij de kans op transmissie in de mondzorgpraktijk zo klein mogelijk is. (MAAR NIET UITGESLOTEN; a symptomatische patiënten dus moet je iedere patiënt als potentieel gevaar zien en goede beschermingsmiddelen gebruiken)

    Het gaat daarbij om zorg in de mondzorgpraktijk voor patiënten die geen symptomen vertonen van een (mogelijke) COVID-19 infectie.
    De commissie heeft een leidraad gemaakt voor de periode waarin de overheid heeft aangegeven het scenario “het virus maximaal controleren” te voeren.
    Verspreiding van het SARS-CoV-2 virus kan (onder andere) door middel van een aerosol gebeuren.
    ( hierin geeft de rivm dus wel toe dat er zo verspreiding plaatsvindt !!???)

    Verspreiding door middel van aerosol treedt op bij bepaalde handelingen in de mondzorgpraktijk en daarom is het advies om op dit moment reguliere patiëntenzorg aan te bieden op basis van tria-ge. Triage is een manier om zorg te organiseren. In de kern betekent triage dat in een kort tijdsbe-stek op basis van beperkte gegevens een beslissing wordt genomen over hoe een patiënt beoor-deeld/behandeld dient te worden.

    De leidraad is gebaseerd op triage waarbij ervan uit wordt gegaan dat hiermee veilig werken binnen de mondzorg wordt gewaarborgd. In het belang van de volksgezondheid, is de commissie van mening dat het steekproefsgewijs monitoren belangrijk is om deze “aanname” te verifiëren.

    Juist; AANNAME
    En er worden naast faceshields geen extra Pbm aangeboden zoals de Ffp2 mondmaskers die WEL het Corona virus filteren.

    Ik voel me totaal niet veilig in de mondzorg praktijk.
    Ook omdat er geen goede ventilatie systeem idd filter systemen zijn. Nu zetten we nog een raam open, maar als het herfst en winter wordt ga je dat niet meer doen!

    Maurice, ik ben zo blij dat jij de blinde vlek van aerosolen en ventilatie aan de kaak stelt! En hoop werkelijk dat het opgepikt wordt en er maatregelen zullen volgen.
    Binnen de tandheelkunde is die blinde vlek er ook, want ze kunnen zich verschuilen achter de rivm en leidraad.
    Het draait uiteindelijk toch allemaal om geld en de praktijk draaiende houden.
    En de veiligheid van personeel en de patiënten is ondergeschikt belang.

    Er zijn talloze onderzoeken gedaan binnen de mondzorg en aerosolen en COVID-19. Misschien handig om je onderzoek ook in die hoek te zoeken. Er moet toch gemeten kunnen worden hoelang het virus overleeft in aerosolen

    Dit is oa een artikel uit april

    https://www.ntvt.nl/tijdschrift/editie/artikel/t/infectiepreventie-in-de-mondzorg-tijdens-de-uitbraak-van-sars-cov-2

    Beantwoorden
  60. Rob
    Rob zegt:

    Hoi Maurice,

    Ik zou ook nog veel meer benadrukken dat het Delta plan ventilatie ook goed is voor het bestrijden van Influenza en andere ziektes naast Corona.

    Gr Rob

    Beantwoorden
  61. Fien
    Fien zegt:

    Hier wat artikelen over aerosolen binnen de tandartsenpraktijk en gezondheidszorg

    https://m.youtube.com/watch?v=z2Y0wIpJx-E

    https://www.dentalinfo.nl/producten/het-desinfecteren-van-gecontamineerde-lucht-wordt-belangrijk/

    https://www.ada.org/en/publications/ada-news/2020-archive/may/products-marketed-to-sanitize-reduce-dental-aerosols-may-lack-research-to-support-efficacy

    https://science.sciencemag.org/content/368/6498/1422

    https://www.ntvt.nl/tijdschrift/editie/artikel/t/infectiepreventie-in-de-mondzorg-tijdens-de-uitbraak-van-sars-cov-2

    https://www.nwvt.nu/storage/app/media/kem/01-preventie-van-stress-en-burn-out-in-de-mondzorgpraktijk-0120518.pdf

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32354081/

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7228382/

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7228382/#__ffn_sectitle

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32380453/?from_term=Dentist+covid&from_pos=2

    https://link.springer.com/content/pdf/10.1631/jzus.B2010010.pdf

    https://www.ntvt.nl/tijdschrift/editie/artikel/artikel-download/t/infectiepreventie-in-de-mondzorg-tijdens-de-uitbraak-van-sars-cov-2/num/0

    https://covid-19.sciensano.be/sites/default/files/Covid19/COVID19_procedure_dentists_NL.pdf?fbclid=IwAR3_cHa3fbVfMdjy4gd-hrtwSR7yFQyz8UGSejXrP22liHhfzibNgCjYDzw

    https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0022034520920580

    https://www.google.nl/amp/s/www.nbcbayarea.com/investigations/potential-covid-aerosol-hazards-in-the-dentist-chair/2290717/%3famp

    https://www.perioimplantadvisory.com/periodontics/oral-medicine-anesthetics-and-oral-systemic-connection/article/14173521/covid19-and-the-problem-with-dental-aerosols

    https://www.dentistrytoday.com/news/todays-dental-news/item/6310-cdc-infection-control-guidelines-catch-up-with-need-to-address-aerosols

    https://www.jendodon.com/article/S0099-2399(20)30159-X/pdf

    https://science.sciencemag.org/content/early/2020/05/27/science.abc6197

    https://www.dentista-magazine.nl/index.php/specialisme/algemeen/43-vak/algemeen/134-verantwoorde-mondzorg-ten-tijde-van-de-uitbraak-van-het-coronavirus-covid-19

    Beantwoorden
  62. Dick
    Dick zegt:

    Bij Op1 ging je aardig onderuit. Mischien iets meer uit je aerosolen bublle komen. Grote druppels dragen echt bij aan de verspreiding.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *