COVID-19 verspreidt zich helemaal niet makkelijk

Op 24 april schreef ik dit blog. Na bestudering van de cijfers per gemeente van voor de lockdown, was dit mijn conclusie:

Uit de overzichten per gemeente is te zien dat de verspreiding van het virus enorm snel ging als daar een “superspreading event” had plaatsgevonden. Zonder dergelijke superspreading events verspreidde het virus zich vrij langzaam. En dat terwijl er toen nog geen enkele maatregel genomen was.  

Er is nu een rapport uitgekomen van de Noorse RIVM met een vergelijkbare conclusie. De reproductiefactor was al rond de 1 toen de lockdown werd gestart en was al dalende.

Het is in lijn met mijn conclusie van vorige maand: de reden dat men dacht/denkt dat het virus erg besmettelijk is, komt door die superspreading events. In één klap worden dan grote aantallen mensen besmet en je krijgt het beeld van een exponentiële groei. Zo zagen we door het evenement op 5 maart in Kessel dat er op 21 maart in die gemeente al meer dan 60 besmettingen werden geconstateerd. (Besef dat de wereldwijde schatting is dat het aantal echte besmettingen minimaal een factor 25 keer zo groot is dan het aantal positief geteste. Dus het echte aantal besmettingen kan toen dus al wel 3.000 geweest zijn. Dat is een kwart van de bewoners van Kessel.)

Via een eenvoudig getalsmatig voorbeeld kan ik illustreren wat het grote effect van die superspreading events is. Stel dat er 100 mensen besmet zijn. En 99 van die 100 personen besmetten weer ieder 1 andere, 99 in totaal. Maar 1 persoon besmet bij een superspreading event 101 personen. Dan besmetten de oorspronkelijke 100 personen samen dus 200 anderen.

En dan is de reproductiefactor 2.  En dat is een hoge waarde, die voor de zogenaamde exponentiële curves zorgt.

Voor het eerst zag ik gisteren mijn conclusie van toen terug bij uitspraken van een prominente viroloog. In zijn dagelijkse podcast zei de Duitse prof. Christian Dorsten het volgende:

“Er is een heel aantal interessante nieuwe studies die gaan over het grote belang van de superspreading events bij de verspreiding. Die verlopen vooral via aerosols. Als je deze transmissiegebeurtenis afbreekt, dan heb je in feite de hele epidemie onder controle”.

Dit zijn dus de woorden van een adviseur van Angela Merkel. Het zou me niet verbazen als dit één van de redenen is dat men in Duitsland overweegt om eind juni de 1,5 meter-afstand af te schaffen.

En dit stond in de Washington Post op 26 mei.

 

Als je al dit bovenstaande mee in beschouwing neemt en de wereldwijde patronen van verspreiding ziet, dan is de conclusie eigenlijk heel simpel.

Daar waar geen of weinig superspreading events zijn geweest is de groei van het aantal besmettingen heel beperkt gebleven en inmiddels (vrijwel) verdwenen. Kijk maar eens hier bij het overzicht van de ontwikkeling van het aantal doden tussen half maart en begin april in een aantal landen.

In Nederland, België en Frankrijk zijn er vele grote en kleine superspreading events geweest.  In Australië en Nieuw-Zeeland amper.

Maar ook in Nederland kun je dat effect terugzien. In Zuidoost-Nederland kreeg je een combinatie van superspreading events: eerst het carnaval en daarna kerkdiensten of feesten (zoals Kessel). In het noorden van het land waren die superspreading events niet of amper aan de orde en zagen we een veel rustiger beeld. Een factor van 10 keer minder besmette personen dan in Zuidoost-Nederland.

Dat Noorwegen voor de lockdown rond de 1 zat qua reproductiefactor was dus omdat ze daar geen superspreading events hebben gehad.

Vrijwel over de gehele wereld zijn in de loop van maart bijeenkomsten met grotere aantallen mensen verboden. En vrijwel direct daalde de R0 naar rond de 1,0. Behalve daar waar men niet door had, dat er ook nog op een andere wijze superverspreiding plaatsvond, zoals in zorginstellingen, vleesverwerkende bedrijven, op marineschepen en in gebouwen met slecht werkende ventilatiesystemen waarbij veel bewoners werden besmet.

De daling na de lockdown kwam dus niet door de 1,5 meter-afstand. Want ook voordat welke maatregel dan ook rond half maart genomen werd, was de R0 in Noorwegen al rond de 1,0. Net zoals in nogal wat gemeenten in Nederland.

Maar er is nog een heel belangrijk punt. Superspreading events vinden eigenlijk alleen plaats onder bepaalde omstandigheden. Boven 30 graden noorderbreedte in besloten ruimtes en met lage luchtvochtigheid.  (in de andere gebieden hangt het samen met regen- en onweersbuien, zoals ik hier heb omschreven).

En overal ter wereld waar die omstandigheden er niet waren, zien we geen echte uitbraken en naderen de aantallen de nul. (Behalve natuurlijk bij vleesverwerkende bedrijven, want daar zorgt men er kunstmatig voor dat de condities binnen het gebouw optimaal zijn voor het airborne houden van het virus).

Het goede nieuws is dat wij in Nederland (net zoals de rest van Europa) nu al geruime tijd omstandigheden hebben die ongunstig zijn voor aerosols en superspreading events. Zelfs als die per ongeluk toch nog plaatsvinden. En dus zie je dat ook bij ons de cijfers richting nul gaan.

Als je naar de ziekenhuisopnames in Nederland kijkt zoals die op 27 mei door het RIVM werden gemeld, dan zie je heel goed wat er in Nederland gebeurd is.

 

Het is in deze grafiek niet goed te zien, maar hij loopt tot 26 mei. Daarom vergroot ik hieronder dus het laatste deel. Op 23 en 24 mei waren er namelijk 0 ziekenhuisopnames.

Besef dat bij ziekenhuisopnames een vertraging is van twee weken. Dus eigenlijk geven deze cijfers aan dat al op 10 mei vrijwel niemand in Nederland meer is besmet (behalve in de vleesindustrie).

Vandaag 28 mei, dus twee weken later, zal het getal nog lager zijn en ik denk dat het nu vrijwel nul is. (Besef dat als er in heel Nederland bijvoorbeeld 200 nieuwe besmettingen zouden plaatsvinden, dat het nog steeds maar om 1 op de 85.000 inwoners gaat.)

Als je daarnaast weet dat er in vele delen van het land al meer dan een week geen nieuwe ziekenhuisopnames zijn (dus drie weken geleden geen nieuwe besmettingen, conform de norm dat elke 200 besmettingen tot 1 ziekenhuisopname leidt), dan begrijp je misschien nog meer wat een domme beslissing het van de regering is (op advies van RIVM/OMT) om toch nog te wachten tot 1 juli a.s. voordat bijvoorbeeld sportscholen geopend kunnen worden.

Want zelfs als het zo zou zijn, dat iemand die intensief sport een ander kan besmetten, dan moet er natuurlijk wel een besmet persoon aanwezig zijn om dat te doen. En die laatste kans is in grote delen van het land nul en in andere delen heel klein.

Het is een perfecte illustratie van hoe RIVM/OMT en de regering volledig de weg kwijt zijn bij hun afwegingsproces van de risico’s van bepaalde beslissingen. De grote meerwaarde van sport voor de gezondheid van mensen wordt ondergeschikt gemaakt aan de hele kleine kans dat mensen op dit moment besmet kunnen worden. Zeker als men de ventilatie goed regelt is die kans helemaal nul.

Op basis van dit bovenstaande doe ik de volgende uitspraak:

In Nederland komen er tot ergens in september/oktober nauwelijks nieuwe besmettingen bij. Het aantal is al heel laag en zal heel laag blijven. Behalve als men niet snapt hoe besmettingshaarden als in de vleesverwerkende industrie moeten worden bestreden.

Dit zal ook geval zijn in de rest van Europa.  In sommige landen gelijk met Nederland en in andere landen wat later.

De gevolgen dat dit nog steeds niet wordt (h)erkend door RIVM en OMT zijn enorm groot voor economie, samenleving en volksgezondheid.

Ik ben bang dat Ab Oosterhuis ook op dit punt pas over 7 weken tot dit besef komt.

Maar als je gewoon nuchter naar de wereldwijde cijfers kijkt vanaf februari tot nu, dan is dit de enige logische conclusie.

Hadden we maar een RIVM gehad met de instelling als de FHI in Noorwegen! Daar heeft men sinds begin mei al veel meer toegelaten.

Dit las ik op 8 mei

En wat denk je wat er gebeurd is met de ontwikkeling van het aantal nieuwe besmettingen in Noorwegen? Tussen 21 en 27 mei zijn er maar 10 nieuwe besmettingen per dag geconstateerd en het aantal sterfgevallen is gestegen met NUL in die periode.

Waarom leren we niets van wat we in het buitenland zien gebeuren? Wanneer dringt dit soort informatie nu door tot de mensen in de regering, degenen die hen adviseren en bij de Nederlandse media?

91 antwoorden
  1. Raoul
    Raoul zegt:

    “Besef dat bij ziekenhuisopnames een vertraging is van twee weken. Dus eigenlijk geven deze cijfers aan dat al op 10 mei vrijwel niemand in Nederland meer is besmet (behalve in de vleesindustrie).”

    De cijfers geven toch niets weer over het aantal besmettingen maar enkel het aantal ziekenhuisopnames? Waarop is deze conclusie gebaseerd?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Gemiddeld duren ziekenhuisopnames 14 dagen vanaf de besmetting. Inschatting is dat iedere ziekenhuisopname voor 200 besmettingen staat (maar dat is een grove schatting)

      Beantwoorden
      • Richard
        Richard zegt:

        Beste Maurice,

        Op basis van de huidige kennis schat ik zelf in dat de IFR (infection fatality rate) ongeveer 0,5% is. Als je hiervan uitgaat dan overlijdt 1 op de 200 besmettingsgevallen. Als alle doden in het ziekenhuis vallen, dan zou iedereen die in het ziekenhuis opgenomen wordt met corona daar ook overlijden. Gelukkig is dat niet het geval en herstellen de meeste mensen. Als we aannemen dat de helft van de mensen buiten het ziekenhuis overlijdt (dus vooral ouderen in hun eigen woning of verpleeghuis), dan zou uw inschatting betekenen dat de helft van alle mensen die in het ziekenhuis belandt overlijden. Dat is nog steeds te hoog. Als je op de NICE website kijkt en het aantal doden dat op de IC en de verpleegafdeeling is gevallen optelt en dit deelt door het aantal ziekenhuisopnames, dan kom je uit op 23%. Kortom, ongeveer 1 op de 4 corona-ziekenhuisopnames resulteert in overlijden. Ik denk dus dat u een factor 2 te hoog zit met uw inschatting. Ik schat zelf in dat achter elke ziekenhuisopname ongeveer 100 besmettingsgevallen schuil gaan.

        Maargoed, als de IFR 0,25% blijkt te zijn dan is uw inschatting wel redelijk accuraat denk ik. Ik ben dus wel benieuwd van welke IFR u uitgaat en of dit dan ook consistent blijkt te zijn met zijn opmerking “dat iedere ziekenhuisopname voor 200 besmettingen staat”.

        Ik zeg dit ook omdat ik laatst een kaartje van Nederland zag van Maurice met zijn ingeschatte besmettingsgraad per gemeente. En die besmettingsgraad was in mijn optiek ook veel te hoog ingeschat (want volgens die afbeelding zou er bv. nu al sprake zijn van groepsimmuniteit in meerdere gemeentes in Brabant, vanwege een besmettingsgraad boven de 50% en zouden we in grote delen van het land al aardig op weg zijn).

        Beantwoorden
          • Richard
            Richard zegt:

            Over de IFR zijn we het eens.
            Over de besmettingsgraad van 12% zijn we het eens (laatst stond er nog 16% en dat vond ik te hoog).

            Ik worstelde zelf alleen een beetje met de opmerking “iedere ziekenhuisopname staat voor ongeveer 200 besmettingen”. Ik vroeg me af of dit accuraat was toen ik dat las.

            Volgens het RIVM zijn er nu 11.735 ziekenhuisopnames geweest. Officieel zijn er 5956 coronadoden, maar door corona-oversterfte zou het werkelijk totaal ook best ongeveer 11735 kunnen zijn. Oftewel het aantal ziekenhuisopnames is dan praktisch gelijk aan het aantal doden. Als je uitgaat van een IFR van 0,5%, dan is de hopitality rate dus ook 0,5%. Dus volgens deze redenatie-route klopt jouw opmerking “iedere ziekenhuisopname staat voor 200 besmettingen” helemaal.

            Maar dat heeft dan wel het volgende als consequentie:
            Op de NICE site zie je dat 2677 coronapatiënten overleden zijn op de IC+verpleegafdeeling. 2677 doden op een totaal van 11735 betekent dat 77% van de sterfgevallen buiten het ziekenhuis plaatsvindt. Dat vind ik gevoelsmatig dan wel weer heel erg veel.

            Ik zou dan bv. eerder zeggen/inschatten dat je een deel van de CBS oversterfte niet aan corona-oversterfte moet toekennen. Als je uitgaat van 50% corona oversterfte dan kom je op totaal 5956*1,5=8934 coronadoden.

            De hospitality rate is dan dus 11735/8934*0,5%(IFR)=0,66%. Oftewel “iedere ziekenhuisopname staat voor 150 besmettingen”. 2677 doden op een totaal van 8934 betekent dat 70% van de sterfgevallen buiten het ziekenhuis plaatsvindt. Dat is nog steeds wel hoog, maar dit gehele plaatje vind ik dan gevoelsmatig toch wat realistischer dat die factor 1 op 200 die jij als inschatting noemde.

            Maargoed, zo te zien op smartexit hanteer je die factor 1 op 200 helemaal nergens in je berekeningen om de besmettingsgraad te bepalen (die indruk had ik namelijk). Het blijkt nu dus alleen maar een onschuldige opmerking/afschatting te zijn hier in de comments. Het is me duidelijk. MvG

  2. Henk zwennes
    Henk zwennes zegt:

    Dame heer, ik ben geen viroloog. Maar als ik het goed lees zou de oplossing voor Covid dus zijn: als we allemaal in de openbare ruimte een even sterk ventilatortje op het hoofd naar alle kanten laten ronddraaien, is de kans op besmetting verwaarloosbaar klein?
    Lijkt me makkelijk te testen,!
    Gr
    Henk Zwennes

    Beantwoorden
      • Maurits Dekker
        Maurits Dekker zegt:

        Inderdaad lopen er veel met molentjes rond in Nederland.
        Deze personen hebben ook allemaal een of meerdere klappen van een molen gehad. In het noorden van het land hebben we geen superspreading events gehad, het aantal met corona besmette personen was dan ook bijna verwaarloosbaar. Het wordt de hoogste tijd om de lockdown op te heffen want anders is de economische schade niet te overzien. En laten we in hemelsnaam niet in het zelfmoordplan van Merkel en Macron trappen om aan de zuidelijke landen ons zuurverdiende geld te doneren, want als we dat doen komen we de naderende economische crisis de eerste 20 jaar niet meer te boven.

        Beantwoorden
    • Mark W
      Mark W zegt:

      Dat is geen ventileren maar lucht rondpompen, weet je zeker dat de beschikbare virusdeeltjes goed wordt verspreidt en altijd in de lucht blijven zweven. Kans dan je dan besmet raakt is dan juist groter.

      Beantwoorden
  3. Bert
    Bert zegt:

    Ik ben nog niet overtuigd dat vooral de superspreaders via aerosolen gezorgd hebben voor de besmettingen. RIVM heeft zelf onderzoek gedaan naar aandeel positief getest zorgpersoneel. Zie
    https://www.rivm.nl/documenten/covid-19-en-zorgmedewerkers-30-april-2020. En zie ook dit nieuwsbericht https://www.gic.nl/nieuws/ggd-groningen-verspreiding-corona-lijkt-zich-te-stabiliseren

    Mijn beeld is dat minimaal een derde tot in Groningen meer dan 50% van positief getesten zorgpersoneel is. Dit zorgpersoneel is veel intensiever in aanraking met mogelijk mensen die van mogelijk positief zijn tot zwaar ziek zijn. Ik denk dat groot? deel van deze besmettingen mogelijk gerelateerd kunnen zijn aan direct contact via grotere deeltjes of direct lichamelijk contact en niet primair via aerosolen.

    Mijn idee is dat er gewoon onvoldoende is onderzocht in hoeverre ook het zorgproces heeft bijgedragen tot verdere verspreiding van dit virus onder populatie die sterk gevoelig is voor ontwikkelen van COVID 19 en nog meer virions in de directe omgeving in zorginstellingen.

    Beantwoorden
  4. MaMeij
    MaMeij zegt:

    Zit ik toch met een paar vragen en kanttekeningen.

    – sportscholen zijn (tenzij heel goed geventileerd) perfecte bronnen voor aerosolen. Dus had ik verwacht dat jij het onverstandig zou vinden dat die nu vervroegd open gaan, waarom toch niet?
    – in Ermelo is een nieuwe uitbraak in Zorgpark ‘s Heeren Loo, met veel besmettingen, ook onder het personeel. Dus is er daar geen sprake van weinig besmettingen. Als een betreffend personeelslid (die nog niet weet dat ie besmet is) naar de tennisbaan gaat: weinig kans op besmetting van anderen. Maar gaat hij/zij naar een sportschool dan heb je de poppen aan het dansen. Ook als hij/zij naar een kerkdienst gaat met 50 personen (wat gauw weer mag) en daar lekker de psalmen meezingt.

    Ik zou dus nog veel voorzichtiger zijn met het heropenen van sportscholen en kerken, en het toestaan van drukbezochte trouwerijen en uitvaarten. En van slecht geventileerde kroegen.

    Buiten: prima, maar binnen: no go.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Ik zou in de buurt van uitbraken inderdaad voorzichtig zijn. Maar niet het hele land op slot zetten. Er was ook een voorstel mijnerzijds met drie alarmsignalen per gemeente of veiligheidsregio

      Beantwoorden
    • Marie
      Marie zegt:

      Ma Meij, je kan sportscholen niet over één kam scheren. Je hebt grote, kleine, hele kleine met allerlei verschillende activiteiten. Alle sportscholen zijn zich heel goed bewust van de besmettingskans via aerosols, en hebben hun ventilatie en programma aangepast. Afgezien daarvan, heeft er behalve één uitbraak helemaal aan het begin van Covid-19 in Seoul (0 voorzorgsmaatregelen, veel mensen 4 uur lang in een ongeventileerde ruimte, zware inspanning) geen enkele uitbraak wereldwijd plaats gevonden. Ook niet in de Europese landen die de maatregelen versoepeld hebben en waar iedereen weer gewoon naar ‘de’ sportschool kan.

      Beantwoorden
  5. Willem Koppenhol
    Willem Koppenhol zegt:

    Alsof de duvel ermee speelt: https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2020/05/28/aandachtspunten-voor-een-herstelbeleid-briefadvies-covid-19-overleg-planbureaus Plotseling is men ook bij het Centraal Planbureau (CPB), het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) om. Zinsnede uit de PDF die op de pagina wordt getoond:
    “Zet je niet vast in finale perspectieven zoals ‘de anderhalvemetersamenleving’ of ‘het nieuwe
    normaal’”

    Beetje laat, maar gelukkig begint men dus eindelijk realistisch(er) te worden!

    Beantwoorden
  6. Bert
    Bert zegt:

    Ik denk ook dat superspreaders binnen grote gebeurtenissen het virus bij veel deelnemers kunnen brengen. Maar ik lees niet in de beschikbare resultaten van de onderzoeken dat vraag is beantwoord dat dit niet kan zijn gebeurt door overdracht binnen 1,5 meter door grotere druppels dan door aerosolen die grotere afstand hebben afgelegd. Bij veel evenementen zoals kerkdiensten en carnaval hebben veel deelnemers ook veel intiem contact, bv kussen bij de begroeting en dicht bij hoofd met elkaar schreeuwen tijdens harde muziek, met veel van de deelnemers. Dat zegt niet dat er ook veel verspreiding kan zijn in een zaal of op een podium via aerosols.

    Beantwoorden
      • van der leest
        van der leest zegt:

        wat een kul argument. Je neemt iemand met kritische vragen of afwijkende mening niet serieus met zo’n opmerking. Terwijl het logische vragen zijn die ook met jouw theorie niet is weggenomen.
        Vooringenomenheid, arrogantie en gebrek aan transparantie. Ik dacht dat je daar zelf ook tegen aan liep de afgelopen periode.

        Beantwoorden
      • HJ Smits
        HJ Smits zegt:

        Hoi Maurice. Op deze manier draag je helemaal niet bij aan constructieve oplossingen. Je bent erg negatief over het OMT en RIVM, terwijl er duidelijk sprake is van voortschrijdend inzicht zoals we dat in de wetenschap gewend zijn. Het is waarschijnlijk dat aerosolen wel een rol spelen maar je bent nu een evangelist geworden. Jij predikt aerosol. Je conclusies betreffende het niet bijdragen van de 1.5 meter regels aan het afremmen van de verspreiding zijn niet valide, omdat alle maatregelen op (vrijwel) hetzelfde moment zijn genomen. Je kan niet 1 op 1 de R0 in Nederland en Noorwegen vergelijken. Er zijn immers talloze parameters die verschillen tussen Nederland en Noorwegen (Temperatuur. bevolkingsdichtheid, aantal besmette personen). In de wetenschappelijke literatuur is constant discussie geweest over de rol van druppel en aerosolbesmettingen. Juist die discussie gaat ons uiteindelijk verder helpen. Tot nu toe is het heersende idee dat aerosolen zeker een rol spelen, maar dat deze rol relatief beperkt is. Mogelijk is die rol in bepaalde omstandigheden groter. Jij draagt niet bij aan die discussie door zo star vast te houden aan jouw theorie dat COVID19 alleen vaart op superspreading events via aerosolen. De verspreiding van dit virus trekt zich, anders dan de politiek, weinig aan van jouw voorspelling. Ik roep je dan ook op te stoppen met prediken, voordat je met jouw aerosolen van onzin een superspreader wordt.

        Beantwoorden
        • Jan Smit
          Jan Smit zegt:

          Maurice toont hier inderdaad geen enkel respect voor afwijkende meningen. Daarbij maakt hij voor een statisticus een zeer ernstige fout. Hij baseert zijn aannames hoe het virus zich verspreidt op events die het nieuws halen. Dat zijn uiteraard uitsluitend superspreading event. Zijn eigen enquête weerspreekt overigens dat superspreading events voor 80% verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van het virus.

          Beantwoorden
  7. A. Kizgin
    A. Kizgin zegt:

    Volgens recent onderzoek in Duitsland:
    99,4 Prozent der Coronaviren werden mit kurzwelliger, energiereicher UVC-Strahlung binnen weniger Sekunden abgetötet (ENTDECKUNG VON GRÄFELFINGER UNTERNEHMEN Tests zeigen: UVC-Strahlung tötet Coronavirus ab – Entdeckung könnte weitreichende Folgen haben).
    Hoe ingewikkeld kunnen we het ons zelf nog (laten) maken? De oplossing ligt voorhanden: een juiste mix van ventileren + luchtvochtigheid + uv straling.

    Beantwoorden
    • A. Wolters
      A. Wolters zegt:

      Dit kan zeer interesant zijn. Ik vraag mij hierbij af, of er uv-gloeilampen ingezet zouden kunnen worden bij de bestrijding van dit virus. Misschien zouden deze dan in afgesloten ruimtes gebruikt kunnen worden.

      Beantwoorden
      • Bob
        Bob zegt:

        Gewoon meer in de zon zijn. Onderzoek heeft aangetoond dat Vitamine D (door UV straling in zonlicht opgewekt in het lichaam) ons immuun systeem versterkt: zie https://www.youtube.com/watch?v=W5yVGmfivAk en nog vele andere publicaties en communicaties..
        Het aantal reducties in ziekenhuis opnames zou mede kunnen komen doordat we wel besmet kunnen worden, maar minder ziek worden (en dus minder of geen symptomen) van het virus doordat we nu met z’n allen meer buiten zijn en eventuele vitamine D tekorten nu worden weggewerkt. Ik denk dat we hier nog meer over gaan horen!

        Beantwoorden
      • Frank
        Frank zegt:

        Gewoon UV LED flood lights. Volop verkrijgbaar via AliExpress.
        2 weken geleden besteld, inmiddels ‘arrived in destination country’ dus volgende week in huis, vermoedelijk.

        Beantwoorden
    • henk de boer
      henk de boer zegt:

      UV licht werkt goed bij 250 nm. Er zijn ook goedkope lampen voor. Echter dit UVC is erg schadelijk voor huid en ogen, en niet toepasbaar in aanwezigheid van mensen (is zelfs verboden door EU regelgeving), tenzij operators professioneel beschermd zijn. Wel zijn er commerciele luchtfilter systemen die lucht circuleren en de virussen erin deactiveren middels UVC, in een licht dichte kast. Zie bijvoorbeeld virobuster.com, of vele andere UVC reinigingsbedrijven.

      Beantwoorden
  8. Universtiteit van Amsterdam
    Universtiteit van Amsterdam zegt:

    Natuurkundig en medisch onderzoekers aan de Universiteit van Amsterdam hebben met behulp van laserlichttechnieken ontdekt dat kleine hoestdruppeltjes minutenlang in de lucht kunnen blijven hangen, speciaal in ruimtes die niet of slecht worden geventileerd.

    Goede ventilatie cruciaal voor coronabestrijding
    Persbericht UVA, 28 mei 2020

    https://www.uva.nl/content/nieuws/persberichten/2020/05/goede-ventilatie-cruciaal-voor-coronabestrijding.html

    Small droplet aerosols in poorly ventilated spaces and SARS-CoV-2 transmission
    Aernout Somsen, Cees van Rijn, et al. May 27, 2020

    https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(20)30245-9

    Beantwoorden
    • Ito
      Ito zegt:

      Dank voor het delen van de links. Gewone spraak is dus best gevaarlijk voor de transmissie. En naar zingen en druppels heeft het onderzoek niet gekeken. En waarom zijn er geen druppels tussen 10 en 100 micrometer? Maar wel kleiner en groter. Zie de lognormale verdeling. En mondkapjes kunnen dus behoorlijk nuttig zijn. En dat alles kun je dan ontdekken met heel eenvoudige natuurkunde. Nu nog meten hoeveel virus er in de druppels zit als die geladen zijn en wat eventueel nog een veilige dosis is voor normale mensen.

      Beantwoorden
  9. Bert
    Bert zegt:

    Als ik naar actuele overzichten RIVM kijk zie ik een groot deel van de infecties, ziekenhuisopnames en sterfte in leeftijdsgroepen boven 80 jaar. Een aantal van deze mensen waren mogelijk woonachtig in een verzorgingsinstelling. De vraag is of deze mensen nu op een superspreaders event zijn geinfecteerd of dat dit meer indirect is gebeurt via familie/verzorgers in directe contacten in de verzorgingsinstelling? Ik denk nog steeds dat grotere druppels veel belangrijke zijn in direct contact voor de infecties bij degenen die in ziekenhuis zijn beland op IC en ook zijn overleden in zorginstellingen.

    Beantwoorden
    • Henk van der Stoep
      Henk van der Stoep zegt:

      Nee Bert, de zorginstellingen hebben vaak een gedeeld ventilatiesysteem waarbij de besmette lucht van de ene afdeling de andere ingejaagd werd. Dus wel degelijk sprake van superspreading. Kabinet moet nu actie gaan ondernemen en geld pompen in het verbeteren van ventilatiesystemen in diverse overheidsgebouwen en subsidiëren van andere instellingen. Veel beter dan het geld naar het falende WHO over te maken.

      Beantwoorden
      • Kees
        Kees zegt:

        Er is wel gedeeld systeem maar het is niet zo dat de inlaat de uitlaat van de kamer ernaast is, door overdrug kan het wel gebeuren dat er kruis bestuiving is. IC en long afdelingen zijn gescheiden.

        Beantwoorden
  10. Henk JD
    Henk JD zegt:

    Grote bewondering voor je doorzettingsvermogen om tegen de stroom in toch de kern van je verhaal steeds meer voor het voetlicht te krijgen. Overtuigd van jouw ventilatieverhaal gisteren voor het eerst weer in een goed geventileerde huiskamer mijn kinderen en kleinkinderen gezien en een knuffel gegeven.

    Beantwoorden
    • Nick Reid
      Nick Reid zegt:

      In de marge. Ons kantoor werkt al sinds maart met veel succes thuis. Productiviteit is hooguit verhoogd.
      Nu ben ik benieuwd wanneer wij (het kantoor sector) weer naar kantoor wordt gestuurd. Want ons gebouw uit de jaren 90 pal aan de A2 heeft juist daarom zeer goede geluidsisolatie. Op mijn 5e verdieping kunnen de ramen wel open maar dan moet je gehoorbescherming dragen, dus dat is geen optie.
      Ik ben er absoluut zeker van dat de (oude) topcooling ventilatie installatie niet tegen redelijke kosten omgebouwd kan worden om Corona-verantwoord te zijn.
      En dus, als ik RIVM/overheid was, dan zou ik de hele kantoor sector lekker thuis laten en pas als allerlaatste ‘naar buiten’ laten. Waarom zou je?

      Beantwoorden
  11. Karien van Melle
    Karien van Melle zegt:

    Wat zou het voor ‘ mensen in de gevaren groep’ een veilig gevoel geven als aan de buitenkant van een winkel zou staan…’ wij ventileren goed en houden de luchtvochtigheid in de gaten’. ….

    Beantwoorden
  12. Mark
    Mark zegt:

    Het hele gebeuren(het nu toch beetje bij beetje jouw visie omarmen en ‘kapen’) komt nu echt in een stroomversnelling. Het gaat ontzettend belangrijk zijn dat vooral de nalatigheid van beleidsmakers geventileerd wordt en daarmee indirect ook het gelijk van jouw Maurice. Voor veel mensen zal het een niet te geloven gegeven zijn dat hier een paar maanden lang iets zo met deze omvang en op deze schaal genegeerd is. De vraag is (in eerste instantie) natuurlijk niet of het bewust of onbewust is gedaan. Nee, de vraag moet zijn; Heeft men het al die tijd kúnnen weten? Ja dus, getuige al jouw berichtgevingen. En daar niet (pro)actief naar gehandeld te hebben is…….(tsja elk groot woord dat ik kan gebruiken is een understatement)

    Beantwoorden
  13. Ton
    Ton zegt:

    Proficiat Maurice, vandaag is het UvA onderzoek gepubliceerd in de Lancet.
    Het bevestigd je theorie over aerosol wolken.
    Met belangstelling volg ik je artikelen.

    Beantwoorden
  14. Maarten
    Maarten zegt:

    Maurice,

    Inhoudelijk heb je een steekhoudend en overtuigend betoog en steeds meer artikelen en onderzoeken bevestigen dit gelukkig. Ook steeds meer landen gaan hier naar handelen (naast de door jou genoemde landen bijvoorbeeld ook Zwitserland). Maar door de onderliggende toon (frustratie), worden jouw analyses door veel lezers (en kijkers op tv) weggezet als niet serieus. Hou het analytisch, feitelijk en zakelijk, dan bereik je veel meer. Keep up the good work.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Nee hoor. Dat is een schijnargument. De informatie bevalt niet, dus moet het geweerd worden. Zo was het vanaf dag 1 en is het nog steeds zo.
      Gisteren bij “Omroep Max” werd door een wetenschapsjournalist gezegd “Maurice de Hond is geen wetenschapper, en ik denk niet eens dat hij school heeft gehad”.

      Beantwoorden
      • Johan
        Johan zegt:

        Deze reactie is veelzeggend, Maurice. Je staat niet meer open voor feedback. Jouw idee/overtuiging heeft zich ook steeds meer vastgezet. Precies wat jij de media/overheid verwijt/verweet. Nu maak je er een kruistocht tegen andersdenkenden van. De geschiedenis leert dat dat mis gaat. Er is niet een allesoverheersende mening en aanpak. Verketter niet, het is niet zwart/wit.
        Dat het voortschrijdend inzicht wat traag gaat ben ik met je eens. Je zinspeelt er steeds meer op dat de overheid met levens speelt. We zullen het niet weten of jouw oplossingen (beter) zou hebben gewerkt, wellicht zou dat ook tekortkomingen hebben gegeven. Wellicht kun je bedrijven/instellingen in jouw netwerk bewegen om jouw maatregelen 100% in te voeren en te kijken wat het gaat doen?

        Beantwoorden
      • Gert Vis van Heemst
        Gert Vis van Heemst zegt:

        Correct Maurice, het is de arrogantie van de medische wereld, dat wanneer je niet tot hun clubje behoord wordt je geweerd en gehoond. Persoonlijk behoor ik tot zo’n clubje , maar met een goed idee voor een ander clubje ben je kansloos bijna een paria. Hoe mensen verder over je denken maakt al niet meer uit, je hebt je doel al meer dan bereikt en voor mij in een onvoorstelbare korte tijd.
        Nogmaals chapeau.

        Beantwoorden
        • Gerda Scheltes
          Gerda Scheltes zegt:

          Maurice, bedankt voor je verhelderende inbreng. Hopelijk zal het RIVM ooit nog inzien dat ze niet in alles gelijk hadden. Ik heb een idee over een mogelijke correlatie van besmettingshaarden in slachthuizen en die in de nertsenfokkerijen. In de slachthuizen zou de situatie van de aerosolen, grote en kleine, en de luchtvochtigheid in combinatie met koude vriestemperaturen mogelijk een oorzaak voor besmettingen van personeel kunnen zijn. Ook heb ik gedacht aan de mogelijkheid dat nertsen besmet zouden kunnen zijn door het eten van besmet rauw vlees. Bekend is dat het virus ook werkzaam blijft in bevroren toestand. Nertsen eten het vlees rauw. Mensen worden niet besmet door vlees omdat het bewerkt, gekookt of verhit wordt.

          Beantwoorden
  15. Hans Kersenboom
    Hans Kersenboom zegt:

    Maurice, dank voor al je analyses ! Ik kan alleen maar concluderen dat veel aannames van RIVM en WHO niet kloppen. Ze lopen hopeloos achter met het interpreteren van alle gegevens. En ze houden veel te lang vast aan onbewezen theorieën. Nu maar hopen dat onze overheid (alle overheden) snel maatregelen gaan nemen die passen bij het tegengaan van verspreiding door groepen mensen die binnen zitten zonder ventilatie. Stop met een lockdown die geen zin heeft.
    Buiten zitten op een terrasje lekker in de zon en frisse lucht is geen enkel probleem.

    Beantwoorden
    • Pjotr
      Pjotr zegt:

      …op het terras gaan zitten en frisse lucht… zal niet gauw lukken. Op de meeste terrassen wordt flink gerookt. Roken en meeroken is een veel groter probleem dan corona: roken jaarlijks ruim zes miljoen doden en meeroken bijna 900.000 relatief jonge doden.

      Beantwoorden
  16. Ralph Schurink
    Ralph Schurink zegt:

    Beste Maurice,

    Dank wederom voor dit blog; ik was al benieuwd hoe je het nieuws dat Rutte gisteravond bracht over de sportscholen, sauna’s, wellness centra en casino’s zou duiden. Duidelijke taal dus in je blog.

    Ik ook benieuwd wat je vindt van het UVA-onderzoek dat aerosolen een lang in de lucht blijven en dat de oplossing is: ventileren, ventileren en nog eens ventileren!

    Beantwoorden
  17. Johan
    Johan zegt:

    Als dwarsdenker heb je veel gebracht in de discussie omtrent Corona verspreiding. Gebaseerd op het achterhalen en wegen van informatiebronnen.
    Je hebt het dan niet nodig om een sneer naar Ab Osterhaus te verwerken in dit soort stukken. Dit doet de/jouw zaak en geloofwaardigheid geen goed. Zeker niet als het onjuist is wat je zegt.
    Via een simpele informatie check is dit te achterhalen. Op 23 april gaf hij in een interview het belang van Aeroslen ook aan.
    https://www.parool.nl/nederland/viroloog-ab-osterhaus-tot-er-een-vaccin-is-zeg-ik-testen-testen-testen~b131dd6d/
    Blijf feitelijk, blijf ook de andere risico’s van contact en nabijheid zien en veroordeel niet zo. Je lijkt je nu te willen verheffen, en alles weg te maaien. Dit werkt contraproductief. Je gaat hetzelfde pad bewandelen, als waar je zelf de afgelopen weken mee werd geconfronteerd.

    Wat je achterhaalt is geen veroordeling van eerdere maatregelen waard, maar een aanvulling. Dus geen OF, maar EN/EN in een betere balans (onderscheid binnen en buiten). Dat is de winst, voor ons allemaal

    Beantwoorden
    • R. Zwart
      R. Zwart zegt:

      De verkeerde adviezen van de WHO en de RIVM hebben echter wel tot onnodige doden en ziekenhuisopnames met revalidaties geleid en leiden wereldwijd tot een gigantische crisis. Om nog maar te zwijgen van de mogelijk meer dan 100 miljoen mensen die dreigen te overlijden aan honger en armoede. Allemaal omdat maanden lang de WHO, RIVM en anderen weigerden om informatie die niet aan hun eisen voldeed en in hun paradigma pasten, serieus te beschouwen. Me dunkt dat we dan best even boos mogen worden op zo’n manier van handelen.
      Bovendien is er de afgelopen weken door diverse mensen kwetsend en echt zielig op de man (Maurice de Hond) gespeeld door hem weg te zetten als een amateur, voortijdig schoolverlater, koper van IKEA-bureautjes en weet ik niet wat. Er is echt van alles bij gesleept om de goede man af te branden. Fijn land wel, met al die kleinzielige bekende nederlanders, omroepbazen, nepjournalisten en semi-wetenschappers. Als ik De Hond was, zou ik terecht woedend zijn.

      Beantwoorden
    • Mark
      Mark zegt:

      Sorry hoor, maar het niet erkennen (of in ieder geval het niet pro-actief willen meedenken) van de visie van allesoverheersende besmetting van de aerosolen tov direct contact is niet een en/en situatie. Hierdoor zijn juist de goede en verkeerde maatregelen omgedraait met alle verwoestende gevolgen van dien.

      Beantwoorden
  18. Liesbeth van Woerden
    Liesbeth van Woerden zegt:

    Maurice, de afgelopen 20 jaar had ik geen helden maar nu ben jij mijn held. Echt superblij ben ik met jouw informatie en je blogs en je niet aflatende energie om dit werk te verrichten. Jij doet in feite al het werk voor ons! Echt geweldig dat je volhoudt en zelfs al krijg je (nog) niet de erkenning die je zo verdient… ga er alsjeblieft mee door. Er is een heel grote groep mensen die je hiermee redt. Redt van negatieve angstige gedachten en veronderstellingen. Je redt ze omdat je in feite in simpele taal uitlegt hoe die corona verspreiding in zijn werk gaat. Heel erg bedankt! Je maakt de mensen wakker!

    Beantwoorden
    • Sylvia
      Sylvia zegt:

      Liesbeth, goed verwoord en helemaal mee eens! Geweldig wat Maurice doet! Petje af!
      De paniekzaaierij wordt door zijn werk en uitleg geneutraliseerd ( ook bij mij ). Ben daar zó blij mee!
      En…, ze kunnen straks niet meer meer om de feiten heen, en zullen moeten toegeven dat hij al die tijd al gelijk heeft gehad met zijn bevindingen. De waarheid achterhaald het wel. Ook mijn dank is groot Maurice!

      Beantwoorden
  19. Pieter
    Pieter zegt:

    Het zou me niet verbazen als we op korte termijn een beleid krijgen dat gestoeld is op deze inzichten. Maar dan niet dankzij het RIVM, maar dankzij de druk vanuit de media en de samenleving. Het is zolangzamerhand te gek voor woorden dat het RIVM voet bij stuk houdt daar waar bij buitenlandse experts er al een omslag in het denken heeft plaatsgevonden.

    Beantwoorden
  20. Pietje precies
    Pietje precies zegt:

    Beste Maurice,

    Leuk om te zien hoe na alle BN’ers en aandachtsh**ren ook opinieleiders virologen zijn.
    Lief dat je voor slechtzienden inzoomt op het laatste gedeelte van de grafiek met ziekenhuis opnames terwijl ik vragen heb over het begin.
    Volgens jou loopt die grafiek twee weken achter op de realiteit, interessant om te zien dat die grafiek al op 27 februari begint, 27 februari, de dag van de EERSTE besmetting in Nederland, grappig dat er dus op 13 Februauri gezonde mensen werden opgenomen vanwege corona.
    Van welke bron kom je erbij dat die vertraging bestaat? Een vraag puur vanuit interesse.

    Zelf ben ik woonzaam op het schiereiland Tholen, Zeeland. Ik ben geïnteresseerd in die “superspreading events” van u, hier verveel je je namelijk nog net niet geheel 13 maanden in een jaar. Heb het wel even opgezocht maar buitenom een wandeltocht van Sint Philipsland hield het in het voorjaar al gauw op.

    Wel trouwens goed om te weten dat aerosolen (zoals het op zen Nederlands is) alleen optimaal zijn boven de 30 graden Noorderbreedte, zal ik daaronder maar geen deodorant opspuiten, gezien dat ook aerosolen zijn….

    Beantwoorden
  21. Leon
    Leon zegt:

    Ik vraag me af voor wie dit geschreven wordt. Het is duidelijk dat er mensen zijn die het geloven, maar die snappen er net zo weinig van als Maurice de Hond – helemaal niets.

    Beantwoorden
  22. Gerrit
    Gerrit zegt:

    Ik durf nog verder te gaan. 99,9% onder de 60 gaat niet dood aan het virus. Persoonlijk denk ik dat het percentage zelfs nog hoger is omdat er naar mijn mening nog veel meer mensen besmet zijn zonder dat ze het weten omdat ze er geen last van hebben.

    Dus het virus is voornamelijk ernstig voor oudere mensen die ook vaak al iets mankeren. Dus bescherm die groep maar laat de economie door gaan.

    Beantwoorden
  23. Albert Weijers
    Albert Weijers zegt:

    Toch vreemd dat bij Feiten en Fabels gezegd wordt dat niet bewezen is dat aerosols een grote rol spelen, maar toch is het in de buitenlucht veel veiliger dan binnen?

    Beantwoorden
    • Frans
      Frans zegt:

      Inderdaad vreemd. Als je uitgaat van het idee van ballistische druppels die binnen 1.5m op de grond vallen volgens het RIVM zou dat alleen kunnen kloppen als het buiten vaak hard waait waardoor die druppel wordt afgebogen en je minder besmet wordt. Aangezien er vaak geen of weinig wind is moeten die deeltjes dus heel licht zijn, aerosols. Het lijkt of ze die tegenspraak zelf niet snappen.

      Beantwoorden
  24. Marloes
    Marloes zegt:

    Dag Maurice,
    Ik lees met veel belangstelling al enkele weken je blogs en vertel er velen over dat ook te doen.
    Ik heb een vraag.
    Op 27 maart een piek.
    Als ik me goed herinner zijn op 12 maart de eerste maatregelen aangekondigd en op 13 maart het vele hamsteren in overvolle supermarkten waar iedereen hutje mutje op elkaar stond.
    Als ik nu in de supermarkt loop vraag ik me vaak af zeker bij de koele wanden, hoe het daar is met de ventilatie en aerosolen. Kun je daar iets over zeggen?
    Verder complimenten voor je goede werk!!!

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Ik weet het natuurlijk niet zeker.
      Maar de piek op 27 maart lijkt me meer samen te hangen met 11 maart biddag voor het gewas.

      Ik denk dat de supermarkt relatief veilig is. Doorgaans wel een vrij hoge luchtvochtigheid. Maar als je je onzeker voelt, gewoon een mondkapje voor.

      Beantwoorden
  25. Geert Veenstra
    Geert Veenstra zegt:

    Maurice, virologen zeggen dat als superspreading events zo’n grote bijdrage zouden leveren dat de ‘R’ dan veel groter zou moeten zijn. Kunt u uitleggen hoe dat zit?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Dat is een kulargument.
      Bij superspreadevents hangt het af van het aantal aanwezigen hoeveel er besmet worden. Dus de R0 kan daar nog veel hoger worden dan 12-18 waar ze het over hebben.
      Het gaat er om hoeveel besmettingen er zijn vanuit superspreadevents en hoeveel er zijn erbuiten. Die mix van die twee geeft een R0.
      Ik zou me best kunnen voorstellen dat direct na Atalanta Bergamo- Valencia de R0 daar 50 was,

      Beantwoorden
      • Geert Veenstra
        Geert Veenstra zegt:

        Als in de periode van 1-21 maart 70% van de besmettingen het gevolg was van superspreadevents, kun je dan stellen dat R = 0,3 Rdb + 0,7 Rss (db = directe besmetting; ss = superspreadevent)?
        Als we dan Rdb ~ 1 nemen en Rss ~ 2,2-2,5 voor 1-21 maart, dan zou Rss ~ 2,7-3,1 zijn geweest.
        Als we Rss (voorzichtig) op 10 zetten dan zouden we een R van 7,3 hebben moeten zien.
        Wat zijn mijn denkfouten?

        Beantwoorden
    • Peter Paauw
      Peter Paauw zegt:

      Het zou goed kunnen dat bij de ziektes met een hogere R0 (zoals mazelen of tuberculose) een kleinere hoeveelheid van het virus/bacterie nodig is om besmet te worden omdat het lichaam daar geen goed afweer tegen heeft en dat Covid eigenlijk niet heel besmettelijk is. Vandaar dat het ook logisch lijkt dat een langere blootstelling in een slecht geventileerde ruimte pas een besmetting geeft door aerosolen bij Covid en dat het vooral besmettelijk lijkt als het virus diep in de longen terecht komt (bij zingen, schreeuwen, actief sporten).

      Beantwoorden
    • Frans
      Frans zegt:

      De R komt juist veel lager te liggen de effectieve R van de superspread events. Ligt weleenswaar hoger maar de afzonderlijke R waarden voor de losse incidenties liggen veel lager en trekken de opgetekende R waarden juist naar beneden. Daarnaast is er een kortstondige piek die in een korte periode veel besmettingen op leverd, waarna ieder besmet persoon weer mee telt voor de besmettingskans van de volgende persoon. De besmettingskans voor een nieuwe besmetting per reeds besmet persoon neemt dus af. Daarmee dus ook het reproductiegetal. Een snel lager wordende reproductiegetal is dus juist tekenend voor het voorkomen van superspread events. En duid dus ook op een behoorlijk lage reproductie buiten deze events om.

      Zowiezo zou een ziekte die met een extreem hoog reproductiegetal opereerd behoorlijk snel dalen in zijn reproductiegetal, simpelweg omdat in minder dan geen tijd er geen pool meer is aan onbesmette personen in het gebied.

      Wat de virologen hier vergeten lijken te zijn, is wat ze bij immunologische metingen het highdose hook effect noemen. Een effect dat ontstaat als je te meten grootheid de waarde overschrijd van de toegevoegde hoeveelheid reagens deeltjes. Een vergelijkbaar effect treed hier op omdat een steeds grotere hoeveelheid mensen reeds besmet zijn in het meetgebied.

      Beantwoorden
  26. Marian Lemire
    Marian Lemire zegt:

    Toen de Mexikaanse griep uitbrak waren we bezorgd kregen 2x een prik en op school een flesje handspray en dat was het. Geen beperkende regels of de economie om zeep helpen. Was de Covid Lockdown de noodzakelijke oplossing om de ic te kunnen ondersteunen? Kon het ook anders?

    Beantwoorden
  27. remko scheffer
    remko scheffer zegt:

    Beste Maurice,

    Ik dank je voor de vele verhelderende stukken: ook ik had de eerste weken er best de schrik in (het angstbeeld jaren in een wereld in lock down te leven en wellicht dierbaren te verliezen maakt nu eenmaal niet vrolijk) en denk ook dat het goed was dat we toen met z’n allen ons tijdelijk beperkt hebben in ons doen en laten. Wie wil nu het risico lopen op zoveel zieken en doden? Bovendien zagen we de curve al snel afbuigen, we waren dus een eerste vorm van controle aan het terugwinnen.
    Maar na ongeveer een maand bekroop me meer en meer het gevoel dat er een paar dingen niet helemaal leken te kloppen met hoe we dachten dat het zat. Dat het aantal doden omlaag ging en er dus niet zo heel veel mensen uiteindelijk aan het virus overleden (in vergelijking met een gewone griep bijvoorbeeld) was nog wel te verklaren; je doet met de hele bevolking een grote inspanning om de boel af te remmen en het resultaat was dus ook dat de boel werd afgeremd. Prima dus. Dat de aantallen bedden op de IC ruimschoots voldoende bleken was daarmee dus ook een verklaarbaar en gewenst gevolg van het beleid. Nee, het was meer dat bepaalde uitleg die wetenschappers gaven niet helemaal leek te kloppen met de praktijk en daar waar oorspronkelijke voorspellingen nog haarfijn uitkwamen over onze situatie kwamen er meer en meer uitspraken over landen en situaties die helemaal niet leken uit te komen. Zoals dus bijvoorbeeld het besmettelijke karakter van het virus.
    Wetenschap bedient zich van conceptuele modellen om de werkelijkheid te verklaren en de bedoeling is dat daarmee ook voorspellingen kunnen worden gedaan maar het conceptueel model dat zich op basis van de informatie die werd gegeven in mijn hoofd had opgebouwd leek steeds minder te kloppen en dat voelde niet geruststellend. Ik begon daarom ook meer en meer mezelf af te vragen of bepaalde maatregelen wel nuttig waren, en of er op andere terreinen niet juist nog een tandje bij moest.
    Toen ik, op zoek naar informatie, het internet afstruinende hoorde van jouw ruimtelijke onderzoeken viel er ineens heel veel wel op zijn plek; we waren met z’n allen zo gefixeerd geweest op wat de virologen ons wisten te melden dat we vergaten te kijken naar hoe dit virus zich ruimtelijk gedraagt en waar het zich thuis voelt. Daar waar virologen op micro-niveau veel kennis hebben ontbreekt het ze aan inzicht in de ruimtelijke spreiding, zo lijkt het soms. Je moet natuurlijk voorzichtig zijn met wat je zegt maar met jouw bevindingen erbij beschik ik weer over een conceptueel model dat mij helpt de omgeving te verklaren, mezelf ook zeker te voelen in wat ik wel en niet moet doen en ook veel vertrouwen geeft dat we als wereld snel een aanpak gaan vinden die heel effectief en efficiënt tegelijk gaat blijken te zijn. De korte samenvatting daarvan: geen superspread-events, heel veel ventilatie en daar waar het niet anders kan zoals bijvoorbeeld in het OV mondkapjes. Hoe simpel is het? Ik denk dat we dat aankunnen en op die manier de wereld weer snel naar min of meer normale staat kunnen transformeren!

    Beantwoorden
  28. Mia
    Mia zegt:

    En dan te denken dat er geen rekening wordt gehouden met aerosols in de protocol van scholen. Over de muzieklessen staat in het protocol dat zang en het gebruik van blaasinstrumenten gewoon is toegestaan. Dit zou je toch uit voorzorg niet moeten toestaan. Iig niet binnen. Schoolreisjes (buiten) wordt juist weer afgeraden. Ik vind het onbegrijpelijk dat dit kan. Maurice ik hoop dat jouw goed onderbouwde argumenten (al sinds maanden) op tijd wordt onderkend wordt door het kabinet. Ik voorzie mogelijke spreads…

    https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5136611/basisscholen-gaan-weer-volledig-open-zo-ziet-het-protocol-er-uit
    Zagle

    Beantwoorden
  29. Horst
    Horst zegt:

    Beste Maurice, geweldig om jouw bevindingen omtrent COVID-19 te lezen. Doet me denken aan jouw rol in de gerechtelijke dwaling rondom Louwes, waarin ik me ook een beetje heb verdiept. Het verbijsterende is dat als ik jouw naam noem er veel mensen zijn die zeer schamper over jou spreken. En als ik ze dan confronteer met jouw werk aangaande bovenstaande kwesties, dan werkt dat helemaal als een lap op een rode stier! Het is niet te geloven hoe de mens kuddegedrag vertoont en niet instaat is open te staan voor andere inzichten, ook mensen waarvan je anders zou verwachten. Niettemin: het is iets van alle tijden. En gelukkig is hier de brandstapel afgeschaft. Maar triest is het wel dat incompetentie helaas nog te vaak regeert. Ga zo door!

    Beantwoorden
  30. leonhard
    leonhard zegt:

    Dit lees ik: Behalve als men niet snapt hoe besmettingshaarden als in de vleesverwerkende industrie moeten worden bestreden. Minister Schouten kan alle grote vleesverwerkende bedrijven verplicht stellen zich te laten testen. In Ijselstein ook een grote slachterij. humaan papillomavirus wordt getest en met neuszalf behandeld. Kan coronatest gelijk meegenomen worden.

    Beantwoorden
  31. Maarten Groen
    Maarten Groen zegt:

    Een commandant bij defensie vertelde mij ooit: “Ongeacht welk niveau, beslissingen worden genomen op basis van emotie.”
    Hiermee verwees de commandant naar het besluit van minister Kamp om de vliegbasis Twenthe te sluiten.
    De minister had ten tijde van een vliegtuigcrash in de gemeente Hengelo als wethouder al uitgesproken de vliegbasis te zullen sluiten. Hij hield zich aan zijn woord.

    Wat er nu pijnlijk op hoog bestuursniveau naar voren komt beschrijft Daniel Kahneman in zijn standaardwerk, “Thinking fast and slow”, over hoe de mens denkt en tot besluiten komt.
    Aanname bias, beschibaarheids bias, alle mechanismen die hij beschrijft zijn zichtbaar. (Als je weet hoe je moet kijken.) De mens is ongeschikt om met feiten om te gaan.
    Uitzonderingen daargelaten.

    Ga door Maurice.

    Beantwoorden
  32. Jerry
    Jerry zegt:

    Je schrijft: ‘In Nederland, België en Frankrijk zijn er vele grote en kleine superspreading events geweest. In Australië en Nieuw-Zeeland amper.’

    Volgens mij zou op 15 maart de Grand Prix Formule 1 van Australie verreden worden. Die is voor de eerste traing op donderdag afgelast. Alle teams, toeschouwers, officials, waren toen al aanwezig en dicht op elkaar. Dat is volgens mij een superspreading event. Toch weinig besmettingen. Hoe verklaar je dat dan?

    Beantwoorden
  33. patrick van vliet
    patrick van vliet zegt:

    Ik heb op basis van de leeftijdsafhankelijke gegevens van de RIVM de case fatality ratio (doden per 1000 geinfecteerden) logaritmisch uitzet tegen leeftijd, en dan zie je een rechte lijn! Een exponentiele toename van case fatality ratio met leeftijd dus. Ik zou graag een medische verklaring hiervoor zien. Bij griep is dit namelijk helemaal niet het geval. Heeft bij covid misschien te maken met afnemende reguleringscapaciteit van het immuunsysteem, wat dan leidt tot cytokine storm. Waarom lees je hier niets over? Puur exponentiele systemen hebben van een eenvoudig te herleiden en goed te modelleren oorzaak.

    Beantwoorden
  34. Bob
    Bob zegt:

    Maurice,

    Ik heb het in de reacties hierboven ook aangehaald, maar misschien ook aandacht voor het volgende:

    Het is allang bekend dat Vitamine D (door UV straling in zonlicht opgewekt in het lichaam) ons immuun systeem versterkt: (https://www.youtube.com/watch?v=W5yVGmfivAk ) en nog vele andere publicaties en communicaties.
    Het aantal reducties in ziekenhuis opnames en lagere aantallen geregistreerde besmettingen zou dus mede kunnen komen doordat we wel besmet kunnen worden met het corona virus maar gewoon minder ziek worden (en dus minder of geen symptomen hebben), doordat we nu met z’n allen meer buiten in de zon zijn en eventuele vitamine D tekorten opgedaan in de winter nu worden weggewerkt. Ik denk dat we hier nog meer over gaan horen!

    Verder heel erg bedankt voor je verhelderende en gefundeerde analyses. Misschien blijven er hier en daar wat vragen en discussie puntjes, maar ze dragen in ieder geval bij tot een bredere discussie en betere inzichten. Opvallend hoe degelijk empirisch onderzoek tot nu toe wordt genegeerd door de instanties.

    Beantwoorden
  35. Gerda Kaptein
    Gerda Kaptein zegt:

    Ik volg je website al een tijd en vind het heel interessant. Wat we kunnen in de zomer is mij duidelijk. Wat zou je adviseren wanneer het herfst/winter wordt en het griepseizoen weer begint? Als het koud is lijkt het mij niet fijn om de ramen tegenover elkaar open te zetten.

    Beantwoorden
  36. Johan
    Johan zegt:

    inderdaad, het zijn visies. Waar inmiddels voor alle drie de besmettingsroutes argumenten voor zijn. De twist of de ene meer/minder of gelijk aantal besmettingen veroorzaakt zal voorlopig nog niet exact helder zijn. Het lijkt me dan juist een goede zaak om voor de 3 besmettingsroutes concrete maatregelen te treffen in diverse protocollen, rekening houdend met waar het risico groter en kleiner zal zijn. Nu wordt het een strijd welke route het meest voorkomt (wie heet de grootste) en om dat kracht bij te zetten worden de maatregelen van de 2 andere routes (en omgekeerd) weggezet als stupide etc. Daar zit mijn zorg.

    Beantwoorden
  37. Bart Lem
    Bart Lem zegt:

    Wij zijn al ruim 85 jaar actief als specialist op het gebied van binnenklimaattechniek en hebben tijdens de crisis ons kantoor gewoon opgehouden. We hebben het advies van REHVA van 2 april jl. opgevolgd en een aantal aanpassingen aan de ventilatie van ons bedrijfspand doorgevoerd om de verspreiding van het Coronavirus te voorkomen:
    – De ventilatie is opgevoerd en ook buiten werktijden wordt er continue geventileerd;
    – Gerecirculeerde lucht, dat al slechts zeer beperkt werd gebruikt, is geschakeld naar toevoer van verse buitenlucht;
    – Alle prullenbakken zijn vervangen door pedaalemmers;
    – Instructie om na gebruik van het toilet deze met gesloten deksel door te spoelen.

    Ik spreek in mijn omgeving veel mensen waarvan de werkgever krampachtig bezig is een ‘1,5m kantoor’ in te richten en soms zelfs de instructie geeft om tot het einde van het jaar volledig thuis te werken. In onze risicoafweging staat het belang van goede ventilatie boven de RIVM richtlijnen en onze medewerkers begrijpen dat volledig. Zij vinden het ook heel fijn om de keuze te hebben om op kantoor te kunnen blijven werken. Wij hebben geen Covid besmettingen gehad en het ziekteverzuim is in lijn met vorig jaar.

    Beantwoorden
  38. Bert
    Bert zegt:

    De optelsommen van de nu al beruchte “superspreading events” zijn volgens mij zeer belangrijk bij het begin van de epidemie in Nederland maar bepalen niet het gehele verhaal. Op de site van RIVM kun je mogelijk niet altijd vinden wat je zoekt, is alle data mogelijk ook niet topkwaliteit maar zie ik wel in de actuele overzichten ook de grafieken van de dagelijkse gemelde infectiegevallen aan GGDs. In deze dageljks bijgewerkte grafieken kun je mooi beeld krijgen van de ontwikkeling van de positief geteste gevallen. Vanaf medio maart, zeker vanaf 16 maart, ging Nederland op slot wat betreft deze ‘superspreading events’ als ze echt publiek zijn georganiseerd. Gezien de incubatietijd van maximaal 14 dagen verwacht ik de meeste positieve gevallen van de ‘superspreading events’ in maart uiterlijk voor 2 april op te treden. Als je in de grafiek kijkt zie je na 6 april zeker 2 volle weken boven 1000 gevallen en lijkt het simpel te zien dat er na 2 april er veel meer positieve gevallen zijn dan voor die tijd. Ik denk dat het merendeel van deze gevallen vooral zijn ontstaan binnen de zorgvoorzieningen met name de ziekenhuis, tussen verzorgers en hun omgeving en tussen zieken en zorgbehoeftigen en familie. En ik denk dat veel van deze interacties niet in grote groepen hebben plaats gevonden.

    Beantwoorden
  39. Frans Smolders
    Frans Smolders zegt:

    Artikel BN de Stem zaterdag 30 mei 2020.
    Virologen: handhaaf buiten minder streng, besmettingen vooral binnen
    De handhaving van coronaregels op stranden en in bossen en parken zou deze zomer wel wat minder streng mogen. Dat stelt een aantal virologen in gesprek met deze krant. Besmettingen met het coronavirus blijken vooral binnen plaats te vinden, en niet in de vrije buitenlucht.

    Na Hemelvaart waarschuwde de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls, voorzitter van de 25 veiligheidsregio’s in ons land, dat een ‘zomer met heel wat beperkingen’ dreigt als mensen massaal binnensteden, stranden en parken bezoeken. Op die dag werden op diverse plekken strandjes en parken afgesloten of leeggehaald, omdat de 1,5 meterregel er door drukte niet meer goed nageleefd kon worden.

    Slecht geventileerd
    Waar de soep buiten misschien wat minder heet gegeten kan worden, waarschuwt een groeiende groep virologen juist voor de gevaren van verspreiding van corona in slecht geventileerde binnenruimten via aerosolen. Dat zijn kleine virusdruppeltjes die verder reiken dan de inmiddels beroemde 1,5 meter.

    Buitenlucht
    Experts benadrukken dat de 1,5 meter altijd het uitgangspunt moet zijn, maar dat een te starre benadering door ordehandhavers niet nodig is. ,,Ik wil niet zeggen dat overdracht buiten nooit plaatsvindt, maar echt vele malen minder dan binnen”, zegt viroloog Louis Kroes van het LUMC in Leiden. ,,Er zal misschien een keer íemand besmet worden. Maar snelle verspreiding van de pandemie vindt er gewoon niet plaats. Dat zou je als overheid toch moeten meenemen in je risicoafweging.”
    Volgens virologen vervliegen virusdeeltjes in de buitenlucht veel sneller dan binnen, waardoor de kans op besmetting met corona bij kort contact tussen mensen een stuk kleiner is. Bovendien lijkt recent onderzoek aan te tonen dat UV-licht virusdeeltjes die achterblijven op oppervlakken snel doodt.
    De besmettelijkheid van aerosolen is nog niet keihard wetenschappelijk bewezen, het RIVM heeft er daarom ook geen beleid op gebaseerd. Toch vermoeden steeds meer experts dat de zwevende druppeltjes een rol spelen in de coronapandemie. Ze stellen dat er meer aandacht moet komen voor ventilatie van bijvoorbeeld gemeenschapshuizen, kerken, sportscholen. ,,1,5 meter alleen is niet genoeg”, zegt bijvoorbeeld viroloog Coretta van Leer van het UMCG in Groningen. ,,De overheid zou veel meer moeten wijzen op het belang van goede ventilatie.”

    Carnaval in Boekel 5 dagen lang in gemeenschapshuis, Boekel zeer zwaar getroffen door corona. Is interessant om te onderzoeken of dit meegespeeld heeft in Boekel.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *