Aerosols, de cruciale missende schakel

Dit is echt de meest cruciale vraag bij de bestrijding van de verspreiding van het virus. Het antwoord gaat een enorme invloed hebben op de ontwikkelingen, niet alleen in de komende maanden, maar ook in de jaren erna. Spelen aerosols nu wel of niet een belangrijke rol bij de besmetting met het virus?

WHO en RIVM zeggen dat dit niet, of vrijwel niet, het geval is. Dat betekent dat het hele bestrijdingsbeleid erop gericht is om mensen afstand tot elkaar te laten houden (in Nederland 1,5 meter). En als men (beroepshalve) in nabijheid komt van een besmet persoon, dat je dan optimale bescherming draagt. Voor de rest heb je dan weinig risico’s op besmetting.

Zoals ik al in veel van mijn blogs heb aangegeven ( 1 , 2, 3, 4, 5), ondersteund door vele wetenschappelijke papers sinds 2004, is er een nog belangrijke manier waarop mensen besmet kunnen worden. Dat is via microdruppels (aerosols), die onder bepaalde omstandigheden lang blijven zweven in binnenruimtes. Mensen die daarin dan aanwezig zijn lopen een fors risico dat ze daardoor besmet worden. Deze video van de Japanse voorzitter van de organisatie van infectieziekten laat goed zien hoe dat dan gaat.

Ik heb veel voorbeelden gegeven van superspreading events (SSEs) waar een groot deel van de aanwezigen besmet zijn geraakt. De koorrepetitie in de buurt van Seattle en het evenement op 5 maart in Kessel zijn goed gedocumenteerd. Kerkdiensten, koorrepetities, après-ski, cruises en marineschepen, verzorgingshuizen, overal waar veel mensen in één klap zijn besmet en dat niet gebeurd kan zijn doordat een besmet persoon zo dichtbij alle aanwezigen was, dat daardoor de grote uitbraak begon.

Het is veel waarschijnlijker dat dit door aerosols is gebeurd. Daar heb ik dus uitvoerig over geschreven. Discussie daarbij was wel of de patronen die in het verleden gevonden zijn bij influenza, ook opgaan voor COVID-19.

Ik heb nu nog meer bewijs gevonden dat dit inderdaad het geval is.

Belangrijk is om te beseffen dat de recente bevindingen van het viruslaboratorium van Homeland Security uit een onderzoek wel uitgevoerd was met het COVID-19 virus. Die bevindingen lijken evenwel als twee druppels water op de conclusies uit eerder influenza onderzoek. Dus er is geen reden om te veronderstellen dat wat dit betreft een groot verschil bestaat in dat gedrag tussen die twee typen virussen:

  • Het virus kan niet goed tegen hogere temperaturen en hogere luchtvochtigheid, en zeker niet als die ook nog gepaard gaan met zonlicht.
  • Het virus gedijt het best binnenshuis bij lage luchtvochtigheid

Ik kwam een studie tegen uit 2013 waarin met experimenten vastgesteld werd welke soorten druppels men uitscheidt als men hoest en hoe die zich binnenshuis verspreiden bij verschillende luchtvochtigheden. Dit is die studie: High Humidity Leads to Loss of Infectious Influenza Virus from Simulated Coughs

In deze opstelling deed men allerlei metingen bij verschillende niveaus van luchtvochtigheid.

 

De resultaten van deze experimenten zijn overduidelijk en worden het best gerepresenteerd door de onderstaande grafiek. Men heeft alle proeven gedaan bij 20° Celsius en wisselende luchvochtigheid. Wederom wordt aangetoond dat de besmettelijkheid van het virus het kleinst is rond 40% relatieve luchtvochtigheid (in feite 6,2 g/kg absolute luchtvochtigheid). En dat de besmettelijkheid boven die grens trouwens ook laag blijft.

Het onderzoek concludeert dat na 60 minuten in een binnenruimte met een luchtvochtigheid onder de 23% de besmettingskans 5 keer zo hoog is als boven de 43%.

Resultaten die in lijn zijn met hetgeen ik dus in vele blogs de afgelopen anderhalve maand heb laten zien.

Nu zijn er twee mogelijkheden:

  • Je blijft nog steeds op de lijn van de WHO en het RIVM zitten en je zegt dat de aerosols geen belangrijke rol spelen bij de verspreiding van het virus. Dus je richt je vol op alleen het houden van sociale afstand,

of

  • Je erkent dat deze aerosols wel een duidelijke rol spelen bij de -explosieve- besmetting in binnenruimtes en je neemt adequate maatregelen om te zorgen dat de kans dat je via aerosols besmet wordt in winkels, kantoren, scholen, zorginstellingen, woningen, schepen, kerken, zalen, restaurants, cafés, clubs en feestzalen, tot een minimum wordt beperkt. En dat kan dus door te zorgen voor een luchtvochtigheid van meer dan 6 g/kg en een goede ventilatie. (Ook trouwens in de nieuwe kleine vergaderruimte van de Tweede Kamer).

Nu is het goede nieuws dat bijeenkomsten met meerdere mensen sinds half maart verboden zijn. Dus daarmee zijn vooralsnog de superspreading events tot een minimum beperkt (het ging trouwens nog wel door in zorginstellingen).

Maar nu we langzamerhand proberen weer meer economische en sociale activiteiten op te starten, zal een beleid om de verspreiding van het virus via aerosols minder kans te geven heel belangrijk worden!

RIVM, OMT en de regering maken een ernstige fout als ze het verspreiden via aerosols blijven negeren en daardoor de besmettingskansen in binnenruimtes onnodig groot houden.

Denk nog even aan het resultaat van dit onderzoek: bij een luchtvochtigheid in binnenruimtes van 43% (bij 20°) is de kans om besmet te worden door aerosols 5 keer zo klein als bij een luchtvochtigheid van 20%.

(Nu is het goede nieuws dat tussen mei en september in de buitenlucht doorgaans veel water zit. En dat heeft weer effect op de luchtvochtigheid in binnenruimtes. Maar dat is niet altijd zo. En zeker niet in de rest van het jaar.

En daar komt bij dat als men in de zomer airconditioning gebruikt, de luchtvochtigheid binnenshuis lager wordt, en dat kan weer nadelig werken op het moment dat er minder dan 6g/kg in de lucht zit.

73 antwoorden
    • Nico
      Nico zegt:

      Beste Maurice,

      Je hebt absoluut gelijk dat aerosolen de manier zijn waarop het virus zich verspreid. Dat is simpelweg de manier waarop luchtweginfecties zich verspreiden. Mij een raadsel waarom RIVM dat ontkent. De vraag is, hoe anders!!?
      Het is overigens “aerosolen” in het Nederlands. Dat is ook de term die de medische wereld in Nederland gebruikt, dus die kan je beter gebruiken denk ik. Anders denken artsen, zoals ik, meteen dat je niet weet waar je het over hebt. Terwijl je je er meer in verdiept dan de meesten.

      Beantwoorden
    • Marko
      Marko zegt:

      De vraag is of dit zo is. RIVM zijn niet de enige wetenschappers die dit onderzoeken. Wellicht onderzoeken ze dit al maar is er geen consensus over. Vergeet ook niet dat beleid door politiek gemaakt wordt en RIVM info geeft vanuit wetenschappelijke kant. Helaas wordt door de politiek een deel daarvan verschoven naar de experts maar dit is verre van terecht. Het RIVM kan niet alles onderzoeken helaas.

      Beantwoorden
    • Tsiala
      Tsiala zegt:

      Ik heb al lang geleden gemerkt dat door WHO en RIVMV veel foutjes waren gemaakt. De reden weet ik niet. Ik hoop dat er geen opzet is

      Beantwoorden
  1. Marcel
    Marcel zegt:

    Wederom interessant stuk!
    Ik kan echter Niet goed bevatten waarom het virus deeltje in een aerosol juist beter in takt blijft bij een lage luchtvochtigheid.
    Ik zou verwachten dat dit juist bij een hoge RV (luchtvochtigheid) zou zijn. Aerosol kan langer in stand blijven, omdat het bij hoge RV niet verdroogt. Virus deeltje zou dan in theorie beter kunnen overleven zou ik denken.
    Waar ga ik mis?

    Beantwoorden
    • Jargo
      Jargo zegt:

      Gaat hier om dat de aerosols langer in de lucht blijven hangen bij lager luchtvochtigheid.

      Als er meer vocht in de lucht zit gaat dat samen ‘klonteren’ als druppels op een douche spiegel die steeds meer water oppakken en steeds sneller naar beneden vd spiegel af glijden. Of waterdamp in wolken die druppels vormen en bij genoeg gewicht als regen naar beneden valt.

      Dat geldt hier ook m.i. met aerosols waar virusdeeltjes in zitten.

      Beantwoorden
      • Alma
        Alma zegt:

        Ik stel het me voor als wandelen op een onverharde weg als het een tijd niet geregend heeft , dus als alles kurkdroog is. Als daar een auto overheen rijdt krijg je een enorme stofwolk waar je in komt te staan. Nu het geregend heeft en er rijdt een auto overheen, gebeurt er niets, geen stofwolken doordat de grond nat is. Zo stel ik me het verspreiden van virussen door aerosols voor.

        Beantwoorden
    • Leon
      Leon zegt:

      Hoi Marcel.
      Ik denk dat het te maken heeft met het ‘oplossend vermogen’ van deze lucht. Bij een hogere luchtvochtigheid is er sprake van verzadiging. Dus de microdruppels hebben weinig kans, en zullen eerder binden met reeds aanwezige vocht en neerslaan. Zoiets moet het zijn.

      Beantwoorden
  2. Peter
    Peter zegt:

    Ook dit nieuwe artikel in science ondersteunt de earosol theorie: Aerodynamic analysis of SARS-CoV-2 in two
    Wuhan hospitals. De relatie met luchtvochtigheid komt et niet naar boven maar wel de relatie met ventilatie. Er is viraal COVID RNA gemeten, dus geen actieve virusdeeltjes, maar het is zeker een duidelijke indicatie dat er virusdeeltjes in de aerosolen zitten.

    In een slecht geventileerd toilet werden veel aerosolen gemeten met COVID, even als omkleedtuimtes van personeel. Later, toen de kleding werd gedesinfecteerd voor binnenkomen werden de COVID aerosolen niet meer gemeten. Buiten en in goed geventileerde ziekenhuisruimtes werden eveneens de aerosolen nauwelijks gemeten. Vaak stonden de ruimtes op onderdruk.

    Ook een ruimte met redelijke ventilatie maar erg druk, werden ook aerosolen gemeten. We zullen dus altijd in de gaten moeten houden hoe druk het ergens is om besmetting te voorkomen…….of mondmaskers dragen.

    Beantwoorden
  3. Ronald Zwart
    Ronald Zwart zegt:

    Interessant artikel gevonden waarin via een gedegen reconstructie is onderzocht hoe het kan dan één besmette persoon uit Wuhan in een restaurant negen anderen heeft kunnen besmetten. Conclusie: de besmetting heeft plaatsgevonden via aerosols. Ook de NRC wijdt er innmiddels een arikel aan in de wetenschapsbijlage. Ik citeer de conclusie van de schrijver:

    “Het waren niet de grove maar de allerfijnste druppeltjes die X uitademde die het virus verspreidden, de druppeltjes die niet vallen maar zweven. Aerosol transmission. WHO en RIVM geloven er niet in maar het wordt steeds aannemelijker dat het ook voorkomt.”

    Hier onder de link naar het wetenschappelijke artikel:

    https://www.medrxiv.org/content/medrxiv/early/2020/04/22/2020.04.16.20067728.full.pdf

    Langzaam, heel langzaam lijkt het er op dat De Hond steun gaat krijgen in de mainstream media. Ga zo door Maurice. De aanhouder wint!

    Beantwoorden
    • Gerard
      Gerard zegt:

      Het lijkt aannemelijk wat je zegt. En daarmee zouden ze onder andere in supermarkten luchtbevochtigers neer moeten zetten. We hebben ze ook bij ons op kantoor, tegen verkoudheid en de griep.

      Beantwoorden
  4. Marieke
    Marieke zegt:

    En nu concreet, Ik heb een kapsalon met 2 werkplekken . Een airco aanwezig. Een deur die open kan ,mond/neus masker,

    Beantwoorden
    • Marieke
      Marieke zegt:

      Verder plaats ik plexiglas schermen . Voor de ideale veilige omgeving,moet de deur dan open blijven, in de kapsalon een temp van 20 gr. ? Ook nu geroeptoeter maar wat moet ik nu werkelijk doen? Zeg het!

      Beantwoorden
    • Jargo
      Jargo zegt:

      Zoveel mogelijk natuurlijke ventilatie vd ruimte.
      Indien airco niet lager dan 20-21gr instellen
      Luchtvochtigheidsmeter kopen
      Bij lager dan 40% een luchtbevochtiger kopen adequaat voor die ruimte

      Zoiets denk ik.

      Beantwoorden
  5. Louis
    Louis zegt:

    Goed stuk. Waar ik zelf geen goed beeld bij heb, is hoe hoog de relatieve luchtvochtigheid in Nederland in de zomermaanden binnens- en buitenshuis is. Zal ongetwijfeld variëren en ook afhankelijk zijn van het weer. Kun je aangeven binnen welke bandbreedtes dit ongeveer is ? En kun je ook aangeven wat we moeten/kunnen doen om de relatieve luchtvochtigheid binnenshuis (huis, instelling, werk, ov, ..) op het gewenste niveau te krijgen?

    Beantwoorden
  6. Leon
    Leon zegt:

    Dag Maurice. Je verhaal klopt gewoon. Het RIVM wil gewoonweg niet toegeven denk ik. Ik snap ook niet dat onze overheid nu na 2 maanden nog niks heeft kunnen regelen tav binnenlandse productie van mondkapjes die hier een aanvullende bescherming op kunnen bieden. Men wil een BT-app (wat ik al vanaf moment 1 heel raar vond, want BT signalen dringen door van alles heen), maar wat echt nodig is, mondkapjes, laten ze links liggen. Onbegrijpelijk. Ik heb er in ieder geval een lading besteld in China. Beter iets dan niets.
    Succes
    Leon

    Beantwoorden
  7. Harry Nijenhuis
    Harry Nijenhuis zegt:

    Maurice,
    Ik vind het een prachtig stuk.
    Begin maart is bijna het hele gezin ziek geweest met ongeveer alle symptomen van Corona.
    We wonen in een nieuw huis dat ontzettend droge lucht had, door de geplaatste vochtvreters vanwege de nieuwe vloer.
    Ik heb meteen 2 luchtbevochtigers gekocht en geplaatst. Sindsdien is het ook veel aangenamer wonen.
    Dit even terzijde.
    De maatregelen door de regering waren verder prima, anders krijg je ook niet alle mensen mee. Tot nu toe vind ik, het is nu de hoogste tijd om te schakelen en een andere koers te gaan varen.
    Ik begrijp ook niet waarom Maurice de hele tijd geen podium krijgt, het is echt ongelofelijk. Het wordt de allerhoogste tijd dat de regering nu ook Maurice inschakelt. En de keren dat Maurice wel in een talkshow was, werd hij steeds geïnterrumpeerd, terwijl die (miezerige) Ab Osterhaus volledig, zonder onderbrekingen zijn verhaal kon doen. Sterker nog, de antwoorden werden die meezwalkende Ab iedere keer in de mond gelegd en de partijdigheid was overduidelijk.
    Maurice, laat de moed niet zakken, houd vol en laat zoveel mogelijk van je horen.
    Je hebt mijn steun.

    Beantwoorden
  8. Anton
    Anton zegt:

    De laatste week heb ik uw site ontdekt en volg ik deze met grote interesse (en enige scepsis moet ik toegeven, vooral doordat het gebrek aan vergelijkbare berichten in andere media u maken tot een roepende in de woestijn) Ik wil u derhalve wijzen op The Guardian, deze heeft een interessant artikel over fijnstof, en de rol hiervan in de verspreiding van Corona. Uit (nog niet peer-reviewd) Italiaans onderzoek zou dit blijken. Zowel in Noord Italie en Noord Brabant is er veel fijnstof. Wellicht ook in andere corona brandhaarden (New York kan ik me voorstellen)? De moeite waard om hier eens naar te kijken? https://www.theguardian.com/environment/2020/apr/24/coronavirus-detected-particles-air-pollution?CMP=Share_iOSApp_Other

    Beantwoorden
  9. Sjaan
    Sjaan zegt:

    Goed stuk maurice. Als de scholen weer beginnen. Ramen open en goed ventileren in de klassen. Wat altijd al een probleem is geweest. Muffe school lokalen.
    Gr.

    Beantwoorden
  10. Wouter De Heij
    Wouter De Heij zegt:

    De uitbraak was het hevigst in landen waar ook de fijn stof concentratie groot was. Corona blijft “leven” op oppervlaktes, dus misschien ook op fijn stof deeltjes. Fijn stof deeltjes zijn er meer als de luchtvochtigheid laag is. Het is maar een theorie.

    Het kan ook zijn dat mensen die in een slechte lucht omgeving wonen gevoeligere longen hebben en daardoor vatbaarder zijn voor Corona.

    Beantwoorden
  11. Karel
    Karel zegt:

    RIVM:
    “Infecties van de luchtwegen kunnen zich verspreiden via druppels of via aerosolen.”

    Japanese experiment with aerosols:
    Toont aan dat aerosolen zelfs na twintig minuten nog in de lucht aanwezig zijn (zonder ventilatie).

    De Hond:
    Misschien moeten we wat meer aandacht aan aerosolen besteden.

    RIVM:
    Nee hoor, hier hebben we het op TV niet over want “er is nog geen bewijs dat het virus langere tijd in de lucht kan blijven en zich zo kan verspreiden ……”

    Tja.

    Beantwoorden
  12. emile
    emile zegt:

    Gelukkig is een luchtvochtigheid van 40% niet zo veel. Het wordt zelfs altijd al aangeraden om dit minimaal In binnenruimte te hebben. Wat een veel groter probleem is, is dat standaard mondmaskers geen aorosolen tegenhouden. (ffp2 wel)

    Beantwoorden
  13. Hans Leenders
    Hans Leenders zegt:

    Tunnel visie en de strijd wie het beste jongetje in de klas zijn standaard ingredienten… waardoor anderen geen ruimte krijgen en of gehoord worden ..juist de som van beschikbare kennis zal leiden tot resultaat..weg met al die ego’s en durf je eens kwetsbaar op te stellen…zoals het zeggen van ..sorry wij hadden geen gelijk..politiek gekonkel en verborgen agendas, voorbeelden te over in de wereld hoe het mis is gegaan…Maurice blijven pushen blijven schreeuwen…de mensheid moet nog een hoop leren…

    Beantwoorden
  14. Han Smit
    Han Smit zegt:

    Beste Maurice,
    Buiten een gastheer blijft een virus niet lang actief en in de buitenlucht nog korter. Is geforceerd ventileren niet ook een optie? Alle binnenruimtes flink doorblazen, dan zijn die aerosolen met virussen zo verdwenen.

    Beantwoorden
  15. Martin
    Martin zegt:

    Beste Maurice om eerlijk te zijn was ik nooit zo n fan van je. Ik heb je interview gezien op youtube. Ik was onder de indruk van de oprechte boosheid en verontwaardiging die je daar liet zien. Ik ben enorm blij dat steeds meer mensen de alles vernietigende nonsens benadering van de politiek inzien. Ga zo door Maurice je hebt er een fan bij.

    Beantwoorden
  16. Aarta Biemans
    Aarta Biemans zegt:

    Graag zou ik willen weten of een plexi glazen afscheiding ..mondmasker..faceshield..luchtreiniger en wat wij al volgens de richtlijnen flink ingepakt werken mij gaan helpen om mijn Medisch Pedicurepraktijk coronaproof te maken….omdat wij ook met Aerosolen en nog meer stofjes te maken hebben vw het werken met nattechnieken zoals de tamdartsen.Het werkgebied is net zoveel als bij de tandarts ipv mond zitten wij dicht bij de voeten…Bi j voorbaat dank en hoop op een antwoord…

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Ik denk het wel. Zelf goede mondbescherming lijkt me heel belangrijk. Hogere luchtvochtigheid lijkt me ook belangrijk.
      Ik weet dat wat ik nu opschrijf anecdotisch is, maar toch.
      Ik ben al sinds half maart bij een aantal winkels in Amsterdam aan het vragen hoeveel personeel ziek zijn geworden. En het was steeds nul.
      Wat gemeenschappelijk was in deze winkels was dat ze door apparatuur en hun werkzaamheden of een hogere luchtvochtigheid hadden of de buitendeur open hadden staan.
      In totaal ging het “maar” om circa 50 personeelsleden.
      Het is natuurlijk wel dat in die winkels per dag honderden mensen komen. Dus het personeel zoud toch ook in grotere mate besmet moeten zijn (sinds eind februari, ook voordat de lockdown begon)
      Maar dat is niet wat ik vast heb gesteld.

      Beantwoorden
  17. Jan
    Jan zegt:

    Ik ben nog niet helemaal overtuigd. Ik lees net dat er zo veel gevallen zijn in Manaus dat midden in de amazone ligt met wen hele hoge luchtvochtigheid. Hoe kan dat dan?

    Beantwoorden
  18. Yvon
    Yvon zegt:

    Goedemiddag Maurice, ik lees je artikelen v.w.b. Corona al vanaf dag 1 en vind ze geloofwaardig maar de laatste week lees ik ook mogelijke verbanden tussen wonen in vervuilde gebieden, fijnstof en wonen in de buurt alwaar intensieve veeteelt is. Op de site van RTL nieuws staat er in Corona update 63 ook een mogelijke relatie hierover beschreven. Heb jij hier ook al informatie over? Ook zou ik inderdaad net als een van de andere personen die hier reageert willen weten wat wij exact kunnen doen om thuis, op kantoor maar inderdaad ook de kappers en restaurants moeten doen om vocht, temperatuur en ventilatie goed op elkaar af te stemmen. In de meeste huiskamers is het 21 graden. Wat zou dan de relatieve luchtvochtigheid moeten zijn om het juiste aantal gram vocht te halen en hoeveel moet je continue ventileren. Ik denk dat veel meer mensen dit wel willen weten. dank je wel

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Als je het naar 45% tot 50% kan brengen bij 21 graden dan lijkt dat een stuk gunstiger te zijn dan bij 30%. Ventilatie is daarbij ook belangrijk.
      Maar als je in huis geen vreemden op bezoek krijgt dan is het dus niet belangrijk.
      Onderzoek wijst uit dat partners en ouders en kinderen elkaar wel vaak kunnen besmetten.
      Maar als je niemand buiten je gezin op bezoek krijgt is die luchtvochtigheid niet belangrijk. Ventilatie lijkt me altijd goed.

      Beantwoorden
  19. José
    José zegt:

    Beste Maurice,

    Goed werk! Wat ik alleen niet begrijp: bij superspread-evenementen zoals in Kessel zou je toch juist verwachten dat er een hoge temperatuur en luchtvochtigheid is geweest in de betreffende zaal. Als je de beelden van dit evenement goed bekijkt, kun je ook zien dat de mensen die geïnterviewd worden een klam gezicht hebben.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Dit soort zaken zouden zeker uitgezocht moeten worden.
      Veel mensen bij elkaar zorgen ook voor een hogere luchtvochtigheid.
      Weinig ventilatie en wellicht airco of slechte luchtverversing kan een rol spelen.
      Er is ook onderzoek die erop wijst dat in toiletten ook aerosols kunnen hangen vanuit de uitwerpselen van een besmet iemand.

      Maar juist omdat het bij kerkdiensten ook veel gebeurt lijken de aerosols in de grotere ruimte zelf het echt te zijn.

      Het is ook zeker niet dat bij een hogere luchtvochtigheid de verspreiding NUL is. Onderzoek wijst uit dat de kans op besmetting 5 keer zo klein is.

      Beantwoorden
  20. Michel Post
    Michel Post zegt:

    Een relatieve luchtvochtigheid onder de 40 % komt in woningen niet zo vaak voor. Wat daar voor nodig is: zeer koude buitenlucht (die is droog), veel ventilatie (zodat die koude buitenlucht binnen komt), en flink verwarmen (waardoor de rlv zakt). Maar vaak is het niet heel koud buiten, vaak wordt niet optimaal geventileerd en soms wordt beperkt verwarmt. Twee dingen werken tegen elkaar in: door veel ventileren verdwijnt het virus via de ventilatie, maar wordt ook de luchtvochtigheid lager.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Nee, dit is volgens mij een foute redenering. In de winter komt die niet vaak binnen voor, omdat de koude lucht van buiten wordt verwarmd en dan gaat de relatieve luchtvochtigheid omlaag.
      Maar als het buiten 20 graden is en een luchtvochtighed van 50% en je ventileert goed dan heb je dat ook binnen

      Beantwoorden
  21. Edwin IJpeij
    Edwin IJpeij zegt:

    Geachte heer De Hond, ik ben heel blij dat u experimenteel bewijs bent tegengekomen voor uw hypothese. Uiteraard zullen er altijd muggenzifters zijn die dit ook willen zien met het SARS-CoV-2 virus. Dat zou eventuele finetuning kunnen zijn maar de grote lijn is duidelijk. Deze finetuning zou je eventueel op proefdierniveau kunnen uitproberen of is misschien ook al gedaan, waarbij je kijkt hoe het virus zich onder proefdieren verspreid bij verschillende luchtvochtigheden. Ik kan me ook nog een nieuwsartikel herinneren dat beschreef dat een Chinese COVID patient in een bus uitgestapt was een andere persoon had besmet die 6 minuten later (als ik me goed herinner) was ingestapt. Ik denk ook dat men in Spanje en Italië door de denkfout van een totale lockdown juist veel meer besmettingen heeft veroorzaakt. Ook omdat vele generaties vaak ook nog dichtbij elkaar wonen.

    Beantwoorden
  22. mesa57
    mesa57 zegt:

    Het is natuurlijk de vraag in hoeverre mate mondkapjes van de verschillende types (ffp2 tm zelfgemaakt) deze aerosols tegenhouden.

    Beantwoorden
  23. Hans
    Hans zegt:

    Bij droge lucht krijg je eerder last van een droge keel. Doordat de beschermende slijmlaag in de keel dunner is geworden kan het virus makkelijker de onderliggende cellen van de keel bereiken en een infectie starten.
    Het is daarom belangrijk om bij droge lucht regelmatig te drinken.

    Beantwoorden
  24. Frans lambers
    Frans lambers zegt:

    Aerosolen blijven zweven
    Misschien de reden dat deze niet bij kleine kinderen aankomen
    Kinderen verkeren mogelijkerwijs in een andere luchtstroom
    Vraag
    Waarom verkeert iedereen in de veronderstelling dat een masker /mondkap de omgeving beschermt tegen de gebruiker maar niet andersom?
    In ziekenhuis worden maskers gebruikt tegen besmet raken.
    Maskers reduceren hoe dan ook binnenkomst aerosolen
    Bedankt

    Beantwoorden
  25. Erik
    Erik zegt:

    Hallo Maurice,
    Goed en informatief stuk. Ik ben het helemaal met je eens. Misschien is het handig om uit te leggen wat een aerosol is. Het komt van het Grieks en bestaat uit 2 delen, “aero” betekend lucht en “sol” betekend deeltje. Aerosol betekend dus “deeltje in de lucht” en dat kan alleen als het een heel klein en licht deeltje is dat zweeft. Grotere deeltjes zijn zwaarder en komen snel omlaag onder invloed van de zwaartekracht. Blijkbaar is het RIVM dus van mening dat grotere deeltjes het geval zijn en dus 1.5 meter afstand zonder mondbescherming een goede maatregel. Meerdere onderzoeken geven echter als uitslag dat bij hoesten of niezen er ook zeer kleine deeltjes in de lucht terecht komen, de aerosols, en dat deze veel verder komen dan 1,5 meter omdat ze zweven in de lucht. Ze vullen een ruimte en de enige maatregel die dit in meer of mindere mate voorkomt is mondbescherming. Duitsland is sinds vorige week wat soepeler geworden maar daar is mondbescherming nu wel verplicht.

    Beantwoorden
  26. cora vd burg
    cora vd burg zegt:

    Ik kan niks vinden over de werking van de airco, kunnen die ook aersesols verspreiden. Ik werk in een kapsalon waar ze de airco aan kunnen zetten, het zit ingebouwd in het plafon. Het wordt bediend met het kastje van de verwarming. warme of koude lucht. Kan dit ze ook verspreiden? Ik hoor het graag, mvg cora vd burg

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Belangrijk is dat er veel lucht van buiten komt en niet veel intern gerecyled.
      Mocht er iets open kunnen dan is dat echt veel beter.
      En anders de temperatuur hoog houden en de luchtvochtigheid naar 50%. Plus mondkapjes dragen (en eigenlijk ook de klanten)

      Beantwoorden
  27. mira
    mira zegt:

    Dag Maurice,
    ik heb nu een paar interviews met je gezien en ik heb grote bewondering voor je vasthoudendheid en je kunde. Ik heb me wild geërgerd aan de uitzending waar ook Ab Osterhaus aanwezig was…kromme tenen. Maar je hebt een heel goed verhaal en het komt steeds meer aan bij de massa zie ik. Ga zo door!
    Wat de aerosols betreft..ik zing in een koor van 66 personen, de ruimte waar we repeteren is klein en heeft een laag plafond, we staan en zitten dicht op elkaar, deuren dicht en geen ramen…doordat de dirigente een ongeval kreeg zijn we niet met de repetities begonnen in februari wat wel de bedoeling was…een geluk bij een ongeluk denk ik met de kennis van nu.
    Dank voor je onderzoek

    Beantwoorden
  28. Daniel En Monja
    Daniel En Monja zegt:

    Beste Maurice,
    We horen best veel over aerosolen binnen, wat wij ons afvragen is hoe veilig ben je bijvoorbeeld in je eigen tuin buiten, niemand geeft daar antwoord op en ik hoop dat u ons daarmee verder kan helpen. BVD

    Beantwoorden
  29. Daniel En Monja
    Daniel En Monja zegt:

    Ook bedankt voor de duidelijke beschrijving en het open en eerlijke ivm de aerosolen, tot nu toe heeft niemand daar een duidelijk beeld van gegeven binnen nederland, wel hebben we al voorbeelden buiten nederland gevonden, de vraag is waarom de Nederlandse regering hier niets mee wilt doen? Heeft dit te maken met het feit dat ze het virus langzaam iedereen willen laten besmetten?

    Beantwoorden
  30. Gert Vis van Heemst
    Gert Vis van Heemst zegt:

    Dat aerosolen een aandeel hebben in besmettingen staat voor mij buiten kijf. Bij uitademen ontstaat een kegel van aerosol rondom onze mond of neus. De grote van die kegel is afhankelijk van een aantal factoren, waarbij we moeten denken aan de kracht van uitademen, de grote van de uitgeademde deeltjes waaruit een aerosol bestaat en ook de samenstelling van de lucht waarin we uitademen (oa.de luchtvochtigheid).Bij niezen kan de kegel wel 5 meter bedragen. De aerosolkegel kan enige tijd ook weer afhankelijk van de omstandigheden in de lucht blijven ,maar indien de kegel een oppervlak bereikt kan het dat oppervlak besmetten en kan er dus ook contactbesmetting optreden als we dat oppervlak met onze handen aanraken en vervolgens met onze handen in ons gezicht wrijven . De veiligheid van mond neus bedekking (werkt alleen van de drager af en biedt geen bescherming aan de drager) is relatief, het geeft voornamelijk een vervorming van de kegel, de uitgeademde lucht zal gedeeltelijk aan de zijkant van de bescherming ontsnappen en zal daardoor minder ver van de bron komen. De relatief veilige anderhalve meter zal hiermee kunnen worden gereduceerd. Hoeveel? Dat zal moeten worden onderzocht. Ook de richting van de kegel kan van belang zijn, als we dicht langs elkaar heen lopen maar we wenden onze gezichten af kan je bedenken dat besmetting niet zal optreden.Het valt zeker te verwachten dat in de buitenlucht, door verwaaiing de aerosol dusdanig wordt verdund dat besmetting niet optreedt, er wordt algemeen vanuit gegaan dat er een bepaalde concentratie virusdeeltjes moet zijn om iemand te besmetten. Maar is dat voor iedereen gelijk of is dit afhankelijk van oa hoe goed iemands immuunsysteem werkt?
    Ik denk dat bewustwording van hoe om te gaan met onze aerosolkegel een volgende stap is naar normalisering van de maatschappij. Op drukke plaatsen (winkels,openbaarvervoer, toevallige ophoping op straat) gezichtsbescherming(sjaal, col, mondkapje) en zo gauw we ons niet meer in de drukte bevinden vrijuit ademen, constant onze eigen vervuilde lucht inademen is ook niet gezond. Als het kan gewoon afstand houden. Goed ventileren en voorlopig zeker geen superspraeding events organiseren. Lekker naar buiten en met inachtneming van onze kegels,kunnen er heel wat mensen naar strand of bos. En komen we per ongeluk wat te dicht bij elkaar, niet iedereen is een besmetten, dat percentage ligt vooralsnog erg laag. Mensen met een verhoogd risico, een onderliggend lijden, rokers zwaarlijvigen, moeten uiteraard veel voorzichtiger zijn. Bedenk wel dat dit een groot deel van de bevolkingsgroep is en beslist niet leeftijdsafhankelijk is een vitale 80-er kan veel minder kwetsbaar zij dan een zwaarlijvige rokende 30-er.

    Beantwoorden
  31. Eric Swakman
    Eric Swakman zegt:

    Beste Maurice,
    Je verhaal lijkt me in ieder geval zo redelijk dat het nader onderzoek verdient.
    Als oud-leraar weet ik dat de overtuigingskracht van een docent erg kan afhangen van zijn gemoedstoestand, zijn bui. Helaas heb ik moeten constateren dat de manier waarop jij jouw verhaal naar voren brengt, geïrriteerd, ze zijn allemaal tegen me, slecht over komt en te weinig mensen zal overtuigen. Mijn advies is dan ook: vind iemand die dat beter kan en laat die het verhaal doen. Bert Slagter kwam met een heel ander verhaal heel wat overtuigender over, hoewel ik vond dat hij eigenlijk niet zo veel nieuws te vertellen had en zijn verhaal even veel wiskunde-inzicht bevatte als ik mijn leerlingen in HAVO 4 bijbracht over exponentiële groei.
    Ik heb jouw uur met Ad Verbrugge vele malen moeten aanhoren voordat ik de essentie begreep, mede doordat je verhaal zo slecht gestroomlijnd was. Succes!

    Beantwoorden
  32. Izaak
    Izaak zegt:

    Dat aerosolen een aandeel hebben in de besmetting weet het RIVM ook, dat is namelijk de reden dat het personeel op de ic de betere mondkapjes moet gebruiken, omdat bij het beademen aerosolen vrijkomen.

    Beantwoorden
  33. Gerben de Jong
    Gerben de Jong zegt:

    Als de luchtvochtigheid zo’n grote rol speelt en er zijn plaatsen waar veel mensen noodgedwongen dicht op elkaar zitten, zoals in het openbaar vervoer, zou je dan de lucht niet kunnen benevelen? Luchtbevochtigingsapparatuur bestaat al langer. Die zou je in ruimten met lage relatieve luchtvochtigheid en veel mensen op elkaar kunnen gebruiken. Samen met ventilatie, dus luchtafvoer naar boven. Niet rondpompen!

    Beantwoorden
  34. Daniel En Monja
    Daniel En Monja zegt:

    Klopt, maar dat zijn de aerosolen die vrij komen met het in en uit halen van de beademing. De grootste vraag is hoelang overleven deze in bijv de buitenlucht en hoe groot is die kans dan op besmetting. Die kans is klein zeggen ze, maar hoe klein is dat, en betekend dat dat het toch mogelijk is al is het een kleine kans?

    Beantwoorden
  35. Clara
    Clara zegt:

    Als t klopt dat hoge luchtvochtigheid in combinatie met hogere temperatuur ervoor zorgt dat de besmetting lager is waarom zijn er dan besmettingen in Mexico, Brazilie, Indonesië etc?

    Beantwoorden
  36. Ms
    Ms zegt:

    Er zijn verschillende verhalen bekend dat COVID-19 door leidingen/ventilatie is verspreid.
    Maurice de Hond heeft weer de spijker op de kop geslagen, helaas geeft dit weer de indruk dat het RVIM het gezonde verstand verloren heeft. Het lijkt wel dat het RVIM besmet is met bureaucratie!
    De acties/adviezen van RVIM en het kabinet met betrekking tot mondkapjes zijn onbegrijpelijk. Terwijl de effectiviteit van mondkapjes wetenschappelijk aangetoond is. De wetenschap dat mondbedekking effectief is bij virussen gaat terug naar de Spaanse griep, helaas kan de regering weer scherven rapen.
    Goed werk Maurice!

    Beantwoorden
  37. Jaap Hageman
    Jaap Hageman zegt:

    De leidende Duitse viroloog Christian Dorsten gaat ervan uit dat aerosols een rol spelen bij de overdracht van het coronavirus. Overdracht door aanraking van oppervlakten komt volgens hem nauwelijks voor. Overdracht komt vooral voor door hoesten, niezen, SPREKEN en ADEMEN. Vandaar zijn advies om zonodig alleen bijeen te komen in open ruimten of gesloten ruimten met open ramen. (Ik neem aan ook in gesloten ruimten met een gelijkwaardige luchtverversing)
    Zijn verhaal is meermalen gepubliceerd in Der Spiegel Online.

    Een daarmee samenhangend punt is dat de kans op overdracht groot is in de kring van familie en vrienden, alsmede in het openbaar vervoer.

    Beantwoorden
  38. Francinia
    Francinia zegt:

    De lucht in die ruimte kun je tegelijkertijd bevochtigen en reinigen met simpele luchtbevochtigers. Bol.com had jarenlang “de schelp”, al is die voor een zaak wat te simpel. Je haalt meteen pollen en rook uit de lucht. Op dat doel kun je ze dus zoeken.

    Beantwoorden
  39. Patrick Becks
    Patrick Becks zegt:

    Hallo allemaal,

    Heeft het zin om een luchtzuiveraar aan te schaffen (met een hepa-filter)? Of is de luchtvochtigheid “regelen” belangrijker?

    Groet: Patrick

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *