Kennisdemocratie

In Binnenlands Bestuur stond een interessant interview met bestuurskundige Roel in ’t Veld. De titel is “Kennisdemocratie”.  HJ. Vonk heeft er op zijn blog een goede samenvatting van dit artikel gegeven.

Zijn analyses komen overeen met die van mij. De oplossingsrichting lijkt ook op die ik in 2003 omschreef in mijn artikel “Het huis van Thorbecke staat op instorten”.

Ook de dubieuze rol van de oude media bij dit slechte functioneren van onze politieke structuur onderschrijf ik volkomen. De conservatieve neiging van onze politieke structuur wordt mede in de hand gewerkt door de wijze waarop de media zich opstellen. (Helemaal wars van vernieuwing).

Helaas is het zo dat juist het systeem zelf zoals het nu opereert ervoor zorgt dat de vernieuwingen niet van binnenuit zullen plaatsvinden. Men wil noch onderkennen hoezeer men zelf een onderdeel is van het probleem, noch wil men op welke manier dan ook macht afgeven.

De veranderingen in de richting van wat in ’t Veld beweert en ik zullen niet vrijwliig gaan, maar via een zeer problematische periode. De kruik gaat net zo lang te water tot hij barst, maar dat houdt nog niet in dat vervolgens de nieuwe verbeterde situatie er snel komt.

Teveel mensen op cruciale plaatsen in onze samenleving (zowel bij de overheid als daaraan gerelateerd) maken deel uit van de bestaande machtsstructuur (behoren tot die weinigen die nog lid zijn van die politieke partij) en zij hebben belang de situatie zo lang mogelijk te laten zoals deze is. En ook bij de nieuwe politieke partijen merk je dat zij zodra zij een grote aanhang hebben niet bezig zijn met die vernieuwingsslag, maar zich conformeren aan het bestaande systeem. D66 is daar een goed voorbeeld van. Heeft sinds haar oprichting in 1966 bijna 20 jaar in de regering gezeten. Maar niets van hun streven veranderingen te realiseren in onze politieke cultuur hebben zij kunnen realiseren, laat staan officiele bestuurlijke vernieuwingen.

De gevolgen van datgene wat In ’t Veld constateert over onze bestuurscultuur en het niet benutten van de kennis, betrokkenheid en know-how van burgers zijn groot. Zo is er geen enkele visie op Nederland in de toekomst, Nederland in een sterk veranderende en nieuwe wereld. En die breekt ons uiteindelijk zowel economisch als sociaal op.

13 reacties
  1. Gerard
    Gerard says:

    Kennelijk is geen enkele partij in staat dit dictatoriale fenomeen te doorbreken. En dat blijft niet lukken zolang wij blijven stemmen op hen die zichzelf in het zadel houden door het huidige systeem in stand te houden.
    Hans van Mierlo zei al zoiets in de tv-documentaire die ik laatst tipte.

    De enige oplossing lijkt (helaas) een massaal protest waaraan niet voorbij kan worden gegaan: allemaal, maar dan ook allemaal, thuisblijven bij de eerstkomende Tweede Kamerverkiezingen.

    Dat moet HKH Beatrix toch wel te denken geven als zij een nieuwe regering moet (laten) vormen.
    Of raken we dan van de regen in de drup?

  2. Pim van Berkel
    Pim van Berkel says:

    Na het lezen van de samenvatting van H.J. Vonk heb ik nog meer bewondering voor bestuurskundige Roel in ’t Veld dan ik al had. Wat een heldere verwoording van onze bestuurscultuur zoals die is geworden. Maar om nu gewone burger meer mee te laten beslissen, ik weet het niet. Zie wat vele gemeentes er nu van bakken…

  3. Webmaster
    Webmaster says:

    @pim
    “de gewone burger” dat ben jij en ik. Hoef je niet met dedain te behandelen.

    Het grote probleem tot nu toe is dat men in het klassieke systeem op een domme en verkeerde manier soms “de gewone burger” inschakelen.
    Vaak op een vrijblijvende manier en vooral krampachtig er nog voor zorgen dat men zelf de macht compleet in handen houdt.
    En als er dan weinig tot niets uitkomt dan ligt dat aan die burger, die niet….. (en vul maar verder in).

    Wel lippendienst bewijzen aan het woord “samen”, maar het vervolgens niet invullen. Integendeel, naar binnen gekeerd, niet transparant, zonder een goede en open evaluatie, besluiten nemen. En als het dan niet goed gaat vervolgens de verantwoordelijkheid voor die besluiten afschuiven.

    De kennis, knowhow en betrokkenheid van de gewone burgers kan op vele manieren in een systeem worden vervlochten. Daarbij gaat het niet primair om over alles te mogen stemmen, maar vooral om de kwaliteit van besluitvorming en -nog belangrijker- de kwaliteit van de uitvoering sterk te verhogen.
    En ja; bij belangrijke keuzes waar duidelijk tegengestelde meningen zijn, is het niet erg om de uiteindelijke stem te leggen bij die burgers. Het is veel makkelijker te leven met beslissingen, die je verkeerd vindt, als die komen vanuit een zuiver democratische besluitvorming, dan als die komen vanuit gekozen politici, die vervolgens bij hun keuzen nog weinig denken aan hun mandaatgevers en veel aan de gevolgen voor de eigen positie op die politieke apenrots.

  4. Pim van Berkel
    Pim van Berkel says:

    Een trend van het laatste decennia is dat macht en uitvoering steeds vaker naar lagere overheden is gebracht, dichter bij burger dus (in tegenstelling tot Europa, wat nog steeds op grote afstand staat van veel mensen). Ik beweer niet dat deze ontwikkeling onwenselijk is, ik heb alleen niet zo’n hoge pet op van lokale politici.

    De “gewone burger”, jij en ik, moeten zeker zo maximaal mogelijk betrokken worden bij besluitvorming. Ook ik sta achter een zo zuiver mogelijke democratische besluitvorming. Referenda als een vorm van directe democratie zou daarbij kunnen helpen. Kennis, knowhow en betrokkenheid zou dan een voorwaarde kunnen zijn, maar hoe ga je dat praktisch invullen? En hoe sluit je de korte termijn gedachte uit? Zie hoe de financiële crisis is ontstaan. En misschien nog belangrijker, hoe krijgen we de gevestigde politiek zover dat ook zij gaan meewerken?

  5. g.vd.leest
    g.vd.leest says:

    Roel in ’t Veld lijkt met zijn oproep tot verandering van het democratisch systeem een roepende in de woestijn. Maar schijn bedriegt gelukkig.
    Er zijn onderhuids krachten aan het werk die zullen leiden tot veranderingen. Natuurlijk d66, maar ook een nieuwe landelijke politieke Partij voor Mens en Spirit heeft deze denkbeelden. Een politieke partij die voorjaar 2008 is opgericht en nu al vanuit het niets 500 leden heeft! Zie voor info http://www.mensenspirit.nl

    In hun concept programma lees ik het volgende.
    “Als we besluiten nemen, dan gebeurt dit in de moderne snelle samenleving vaak ad hoc en op basis van een kortetermijndenken. Mens en Spirit wil komen tot een ‘authentieke politiek’, die aangestuurd wordt door bezinning, overleg en wijsheid en niet door incidenten en hypes. Besluitvorming zoals MenS voorstaat, zal gebaseerd willen zijn op een diepe analyse van de situatie, de mens en de context. Beslissen en handelen dienen te geschieden vanuit bewustzijn en niet op angst, vijandschap en eigen belangen te zijn gebaseerd. Helder bewustzijn wordt aangestuurd door (zelf)inzicht, compassie en wijsheid en door het intunen op Spirit. Vanuit die aspecten gaan we aan het werk om de werkelijkheid (om) te vormen of in (nieuwe) banen te leiden. Daarbij werken we vanuit de wens tot ‘duurzame voldoening’ voor allen, waardoor ieder wezen tot zijn/haar recht kan komen.

    Liefdevol communiceren, waarnemen, voelen, behoeften onderkennen, verzoeken, mededogen, zijn kwaliteiten die we in een beslisproces kunnen toepassen. We wensen helder waar te nemen, diep en inlevend te luisteren, bereid te zijn te heroverwegen en herformuleren, en bereid te zijn de ‘ware motieven’ te onderzoeken die de basis vormen van onze meningen.

    In plaats van topdown te werken, willen we organiseren in interactie met elkaar en de dagelijkse praktijk. Leiderschap kan in deze tijd een andere vorm aan te nemen. Dit vraagt om andere manieren van organiseren en om nieuwe wijzen van besturen, aansluitend op vaardigheden van mensen zelf. Leiderschap is daarmee een dienend leiderschap geworden. Mens en Spirit kiest voor co-creatie in plaats van concurrentie en strijd.
    Denkend vanuit dit principe, staat Mens en Spirit waar mogelijk achter het instellen van een nationaal kabinet zodat alle kiezers zich vertegenwoordigd voelen. Omstreden thema’s en pijnlijke beslissingen worden samen met de bevolking genomen en gestreefd wordt naar het naar tevredenheid compenseren van betrokken burgers wiens belang wordt geschaad en naar brede consensus of een ‘geen bezwaar’ (sociocratie).

    Het huidige democratische systeem leidt ertoe dat een beperkte groep mensen elkaar op kieslijsten en in functies kiest. Vervolgens heeft de burger de keuze uit kandidaten uit dit circuit. Huidige regeringen en parlementen voelen zich vooral gemandateerd en verbinden zich te weinig direct met de burger. Het democratische systeem boet ingrijpend aan geloofwaardigheid in. Binnen 2011 en 2015 dienen ingrijpende wijzigingen doorgevoerd te worden. Hier bij denken we aan belangrijke rollen voor burgerfora, wetgevende referenda en veranderingen in het kiessysteem, bijvoorbeeld door kiezers per thema te laten kiezen en niet slechts per partij. Op deze wijze kan de kiezer het beleid per onderwerp aansturen. De overheid dient te worden omgevormd tot Gemeenschapsdienst. Ze dient een partner te zijn van de burger. Partner zijn betekent samenwerken met elkaar. Dit geeft een wederzijdse betrokkenheid aan die verder gaat dan een vrijblijvend informeren. Wil de Gemeenschapsdienst zich werkelijk dienstbaar opstellen dan zal zij burgers werkelijk moeten willen horen. De interactie tussen beide partners zal intensiever moeten worden. De openbaarheid van bestuur kan nog veel ontwikkeld worden waardoor de burgers het gevoel krijgen dat de overheid werkelijk bereid is verantwoording af te leggen voor haar beleid.”

    Tot zover even het citaat uit dat concept-programma.
    Inmiddels behoort 26% van de Nederlanders – zo blijkt uit een onderzoek van bureau Motivaction – tot een groep zogenaamde cultural creatives; mensen die vanuit een kritische individuele houding open staan voor veranderingen. Er zijn dus politieke mogelijheden om te veranderen. Alleen nog even de juiste politieke partij stemmen, straks maart 2011 !!
    info: http://www.mensenspirit.nl

  6. Velde
    Velde says:

    @Maurice
    Ik lees dat je als adviseur bent opgetreden voor de net nieuw opgerichte politieke partij van Jan Nagel, Uook. Ik neem aan ook als peilingmeter en dat hij niet zo’n partij opricht als daar niet via metingen uit is gebleken dat hij enige kans maakt om met een aantal zetels in de kamer te komen. Komt daar nog een stukje van je hierover of is dit niet opportuun?

Laat een reactie achter

Discussieer mee.
Gebruik onderstaand formulier om een reactie achter te laten.

Geef een reactie