Welkom in de Roaring Twenties 2.0

Bij de start van het nieuwe decennium, waarin ons politieke stelsel grote veranderingen zal doormaken, of men nu wil of niet.

De twintiger jaren van deze eeuw zullen evenals de Roaring Twenties van de vorige eeuw uitermate roerig worden. Dat zal op vele terreinen plaatsvinden. Veel ervan is nog steeds te herleiden tot de ingrijpende effecten van de uitrol van internet, zoals ik die in mijn boek “Dankzij de Snelheid van het Licht” uit 1995 had voorzien.  (In 2016 beschreef een journalist van Vice hier in welke sterke mate mijn voorspellingen uit dat boek inmiddels waren uitgekomen.) 

Als u denkt dat er de afgelopen 10 jaar op dat terrein al veel is veranderd en we nu in een wat rustiger vaarwater terecht komen, dan moet ik u teleurstellen. “You ain’t seen nothing yet”, zoals de Amerikanen zo treffend zeggen.

Lees meer

De politieke prestatie van het jaar 2019

Gisteravond heb ik me tijdens de uitzending van 1Vandaag over de verkiezing van de “Politieke Prestatie” van 2019 nogal zitten verbazen.

Niet over de uiteindelijk winnaars. Omtzigt en Leyten (samen met de journalisten Klein en Kleinnijenhuis, de advocate Gonzalez Perez en een klokkenluider) verdienen alle lof.  Maar wel over de behandeling tijdens de uitzending van de politieke prestatie, die uiteindelijk derde werd “de verkiezingswinst van FVD”, zoals 1Vandaag het omschreef.

Ik zal proberen uit te leggen, waarop mijn verbazing gebaseerd is.

Afgelopen weekend heb ik op de site van Peil.nl een stuk geschreven over het verkiezingsresultaat van de Engelse verkiezingen. Met name ging het daarbij over het feit, dat terwijl op basis van beschikbare onderzoekgegevens vooraf duidelijk was dat de kans heel groot was dat Johnson een ruime meerderheid zou krijgen, het in de week vooraf gaand via uitzendingen bij NPO1 (inclusief 1Vandaag) je het gevoel kreeg dat het toch nog best spannend zou gaan worden, zeker bij een hoge opkomst. Op de verkiezingsdag zelf hoorde ik op het NOS Journaal dat de opkomst hoog leek te gaan worden.

Toen de uitslag kwam, bleek de opkomst normaal te zijn voor het VK, en was de uitslag een overtuigende winst van de Conservatieven. Labour had alleen de bolwerken in de meeste grote steden kunnen vasthouden, maar verloor ook in vele gebieden waar die partij vrijwel altijd had gewonnen.

Ik ontkom niet aan de indruk, dat een behoorlijk deel van die nieuwsvoorziening vooraf nogal gebaseerd was op “wishfull thinking”. Of het zich vooral verkeren in kringen die vooral vóór Labour waren. (De tegenstelling tussen “Ajax- en Feyenoord-supporters”, zoals ik het al een tijd benoem). Je zou denken dat door de overwinning van Trump in 2016 we met z’n allen wel wat lessen geleerd hadden op dat vlak.

De verkiezingswinst van FVD op 20 maart had wel wat kenmerken van wat ik hier beschrijf. De peiling van de Politieke Barometer, waarmee 1Vandaag exclusief werkt, laat volgens de app van 1Vandaag op 20 maart jl. de uitslag zien van 26 zetels voor de VVD en 17 zetels voor FVD.

Dus 9 zetels verschil op de dag dat FVD bij PS2019 een half procent hoger scoorde dan de VVD. Dat zou 23 a 24 zetels betekent hebben als dat de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen was geweest.

 

 

Op de avond voor die verkiezingen was ik bij DWDD en gaf aan dat volgens Peil.nl VVD en FVD gelijk stonden. Mijn voorspelling was dat het historische verkiezingen zouden worden.

Zelfs op de avond van die verkiezingen bleef de NOS-verkiezingsuitzending tot bij de sluiting om 01:15 uur zeggen dat de VVD de winnaar was (met 2 Eerste Kamerzetels voorsprong). Terwijl in mijn “uitzending”  via internet en Salto-tv ik op basis van de binnenkomende uitslagen al snel concludeerde dat FVD een goede kans had om de grootste te worden.

Symptomatisch voor wat er die week was gebeurd vond ik hoe de presentatrice van Buitenhof op de zondag erna letterlijk zei dat de overwinning van FVD “niemand had durven te voorspellen”.

 

Dus dat die overwinning van FVD tot de shortlist was doorgedrongen als politieke prestatie van 2019 was meer dan terecht.

Ieder van de genomineerde “prestaties” was gisteravond een onderwerp van  een item. Op verschillende manieren werd het aangevlogen. Met leden van het 1Vandaag Opiniepanel, wat filmpjes, uitleg van Gijs Rademakers en een interview met de betrokken politicus.

Het was natuurlijk ongekend voor de Nederlandse politieke verhouding dat een nieuwe partij bij een verkiezing direct de grootste werd. Journalistiek zou het dus interessant zijn om vooral vast te stellen hoe men dat nu had klaargespeeld. En wellicht ook hoe het eigenlijk kwam dat die ontwikkeling in de dagen voorafgaande aan die verkiezingen de meesten was ontgaan.

Maar het grootste gedeelte van de aandacht van 1Vandaag was gericht op Henk Otten en op de overwinningsspeech van Baudet op de avond van de verkiezingen.

Otten had zeker een instrumentele rol gespeeld bij de campagne van FVD. Maar nadat dit in het interview gemeld was, werd hem geen vragen gesteld over wat FVD dan anders had gedaan dan de andere partijen. (Antwoord had waarschijnlijk geweest: op een slimme manier gebruik te maken van sociale media en van data over waar de potentiele kiezers zich vooral hadden bevonden).

Het overgrote deel van de aandacht tijdens dit item, richtte zich op het geschil tussen FVD en Otten en de rede van Baudet op de avond van de verkiezingen.

Nu kan men veel vinden van die rede. Maar één ding staat buiten kijf. De peiling van de 1VANDAAF zelf liet VIJF WEKEN NA DIE REDE een score zien van FVD van 25  zetels. 8 meer dan op de dag van de verkiezingen!

Kortom: die rede heeft geen negatief effect gehad op de electorale positie van de FVD van dat moment. De FVD-kiezers hadden er blijkbaar geen enkele moeite mee. Die partij is pas echt gaan dalen in de zomer rondom het royement van Otten en de publiciteit die daarover was. Inmiddels staat FVD bij 1VANDAAG nog slechts 3 zetels onder de score van 20 maart.

Bij Peil.nl zien we een vergelijkbaar patroon voor FVD, maar op een wat hoger niveau. (FVD staat bij Peil.nl nu op 18 zetels).

 

Ik begrijp wel waarom Baudet tijdens de uitzending over deze aanpak verontwaardigd was. Het ging toch om de “politieke prestatie” van de overwinning van 20 maart. Maar het leek er meer op, dat het ging over de keuze van de beste of slechtste toespraak van het jaar. De letterlijke vraag van Suzanne Bosman aan Baudet was zelfs, nadat hij eerst in een item uitgebreid was bevraagd door Joost Vullings over die toespraak, of hij wellicht spijt had van die toespraak.

Juist doordat de eigen kiezers van FVD ook in de weken na de speech zich niet afkeerden van FVD (integendeel zelfs), was de keuze van 1Vandaag gisteren met de nadruk op die speech en het gesprek met Otten, waar juist niet gevraagd werd naar hoe die overwinning tot stand was gekomen, in mijn ogen een heel eenzijdige benadering van de politieke prestatie van FVD bij PS2019.

Peilingen 2012-2019

 

Dit zijn de 300 uitslagen van Peil.nl in een mooie grafiek.

Lees meer

Perfect Storm trof NOS-Uitslagenavond

Ik zal het maar bekennen: de avond van een verkiezingsdag is voor mij ongeveer hetzelfde als de finale van de Champion League, en dan met een Nederlands team erin. Eerst de exitpoll en dan komen de uitslagen binnen per gemeente. En diep in de nacht dan de definitieve uitslag. Maar natuurlijk geniet ik van de reacties bij de politieke partijen: verliezers en winnaars. Waarbij ik bij verliezende partijen nog blijkbaar regelmatig voor het enige lichtpuntje een avond zorg, namelijk dat ze het “beter hebben gedaan dan de peilngen”. (Dit keer was dit presentje voor het CDA). Lees meer

Waarom Peilingwijzer geen goed beeld geeft van de verschuivingen!

Op 8 januari heb ik een uitgebreid stuk gepubliceerd over peilingen en het verschil van de wijze waarop ik het uitvoer en de anderen het doe. Met name laat ik daar zien hoe ik probeer verschuivingen van peiling tot peiling nauwkeuriger vast te stellen. Daarbij heb ik ook aangegeven dat ik te vaak onverklaarbare grote verschuivingen bij andere peilingen zie, die vervolgens in de peiling daarna weer verdwenen zijn. Maar dat dan toch uit die verschuivingen conclusies trekt. En laat vandaag nu precies dat gebeuren bij de peiling van Kantar Public (het voormalige TNS Nipo)!

Nadat in de periode na de verkiezing van Trump tot en met de veroordeling van Wilders het verschil tussen PVV en de VVD bij mij van vrijwel niets naar boven de 10 zetels steeg, is de situatie sindsdien per week weinig verschoven.  Het verschil tussen die twee partijen is nu bij mij 9 zetels.

Wat zien we bij Kantar Public (het voormalige TNS Nipo)?  Op 6 december stond de PVV 10 zetels voor op de VVD en op 20 december was dat 13 zetels.  Behoorlijk in lijn met de anderen.

Plotsklaps daalde op 17 januari bij Kantar Public de PVV er 6 en steeg de VVD er 6. Het verschil tussen die 2 was ineens nog maar 1 zetel. Bedenk wat dit betekent: Rond de 400.000 kiezers waren in die periode blijkbaar van de PVV naar de VVD overgestapt.

Alleen was er tijdens Kerst en begin 2017 niet zoveel electoraat gebeurt. Dus waar die verschuivingen vandaan moeten zijn gekomen “Joost mag het weten”.

Louter door die verandering van Kanter op 17 januari is de PVV bij Peilingwijzer gisteren 1 zetel gedaald en de VVD 1 zetel gestegen! Waardoor Tom Louwerse van Peilingwijzer (via de NOS) de volgende conlcusie trok: “Maar inmiddels gaat het echt om een daling (van de PVV) die je significant mag noemen. Daarbij speelt ook mee dat we inmiddels een nieuwe serieuze peiling hebben toegevoegd aan de bestaande vijf in de Peilingwijzer: het LISS-panel van de Universiteit Tilburg. In dat onderzoek staat de PVV namelijk wat lager dan bij verschillende andere bureaus.”

Vandaag kwam Kantar Public (TNS Nipo) met een nieuwe peiling uit. De VVD daalde er 7 en de PVV steeg er 5 en het verschil is weer 13 zetels. Dus vrijwel de score van 20 december…. (In die periode zie je dus bij mijn peilingen weinig verschuivingen en ik legde uit, evenals 1Vandaag gisteren en de Peilingwijzer, dat er geen Van der Steur effect in de peiling was).

En wat zegt men dan bij Kantar Public?  Dat Van der Steur affaire de VVD veel zetels heeft gekost. Terwijl de enige juiste conclusie kan zijn dat de peiling van 17 januari van Kanter Public een forse misser was (de omvang van de verschuiving heeft daarbij NIETS te maken met  statistische marges, want daar valt die verschuiving fors buiten).

Maar we weten ook dat deze uitslag van Kantar Public van vandaag bij de volgende Peilngwijzer de VVD 1 zetel zal laten dalen en de PVV 1 zetel laten stijgen.

Misschien toch nog eens verstandig dat media, peilingbureaus en Tom Louwerse van Peilingwijzer mijn stuk van 8 januari lezen?

Ik vind het ook een dubieuze beslissing van Peilingwijzer om per 1 februari een nieuwe peiling mee te gaan nemen, nl. van LISS, en niet te wachten tot na de verkiezing.  Omdat LISS bij voorbeeld de PVV fors lager heeft dan het gemiddelde van de andere bureaus en D66 en de PvdA fors hoger, zorgt deze beslissing van Peilingwijzer, dat alleen hierdoor de PVV wat lager uit gaat komen en D66 en PvdA wat hoger. Een dergelijke beslissing van Peilingwijzer om op 1 februari een nieuw bureau mee te nemen is daarmee geen wetenschappelijke geworden, maar een politieke. Die ook nog een effect kan hebben op de uiteindelijke -belangrijke- keuzes welke partijen aan het RTL-debat mogen meedoen.

 

 

 

Wie doen er mee aan het -doorgaans cruciale- RTL-debat?

Over dit onderwerp heb ik een apart stuk geschreven en een analyse uitgevoerd. Ook daarin kom ik terug op het feit dat Peilingwijzer meer problemen heeft dan op het eerste gezicht gedacht wordt.

Realiseer je daarbij dat Wouter Bos in 2003 en Diederik Samsom in 2012 sterk de wind mee kregen na hun optreden in dat debat.  Wat zou er gebeuren als Klaver wel of niet, en als Asscher wel of niet meedoen?

Wie doet er mee…

 

Mijn bijdrage aan “Peilingoproer”

Op 12 januari 2017 is er een bijeenkomst in Den Haag over peilingen met de naam “Peilingoproer”.

Over de methodische aspecten van het doen van goede peilingen en de jarenlange kritiek schreef ik dit uitgebreide stuk.

De mail waarmee ik dit stuk onder de aangesproken personen verstuurde eindigde ik met:

“Mijn doel was en is om er alles aan te doen om toevalsfluctuaties in mijn peilingen  te verminderen. Dat betekent naast zorgvuldig werken; 1)  corrigeren voor zowel de systematische als de incidentele fout;  en 2)  met behulp van de nieuwe technische mogelijkheden veranderingen zoveel mogelijk op  individueel niveau veranderingen vast te stellen.

Het eerste doe ik al 40 jaar; het laatste al 15 jaar. Iedereen kan dat op verschillende plekken nalezen. Het levert peilingen op die in de regel als eerste electorale trends blootleggen en (veel) minder statistische ruis bevatten dan peilingen van andere bureaus.

Ik moedig iedereen aan om dezelfde of andere innovaties toe te passen — en als het even kan ook weer verder te denken over hoe het nog beter kan. Dat draagt bij aan een zo accuraat mogelijk beeld van de electorale ontwikkelingen in Nederland.

En eens te stoppen met die standaardriedeltjes als je om commentaar gevraagd wordt in de media.