De nieuwe grote boze wolf: de tweede golf

Als iemand die zijn hele werkzame leeftijd met data aan de slag is geweest, moet ik bekennen dat ik me iedere dag de haren uit mijn hoofd trek als ik merk hoe slecht men met data omgaat. (Wel handig omdat ik al 8 weken niet naar de kapper kon).

Er zijn door de overheden ingrepen gedaan die we ons tot drie maanden geleden niet hadden kunnen voorstellen. Er is echter ingegrepen op basis van zeer wankele data. En dat in samenwerking met beroepsbeoefenaren, die heel vaak het woord “evidence-based” bezigen. En het trieste is, dat zowel de meeste politici als de media aan de lippen van deze deskundigen lijken te hangen.

Een paar voorbeelden:

De vage reproductiefactor

De zo cruciale reproductiefactor (R0) is niet een door G’d gegeven formule die je zomaar kan toepassen. Bij de definitie van de R0 moeten er keuzes gemaakt worden. De keuzes die je maakt hebben invloed op het eindcijfer.

Als je precies weet hoeveel besmette personen er per dag in Nederland bijkomen dan kan je dat cijfer eenvoudig berekenen. Maar die cijfers zijn er niet (en ook onmogelijk te verkrijgen). Op het huidige testniveau genereren we namelijk te weinig data. En bij gebrek aan die data moet je de R0-berekening via andere methodes benaderen. Maar daardoor is het niet meer dan een indicatie van wat er echt met de vespreiding van het virus in de bevolking gebeurt:

  • De corona-sterftecijfers die het RIVM hanteert, zijn gebaseerd op de sterfte van mensen waarvan was vastgesteld dat ze corona hadden. Op basis van het bevolkingsregister stelt het CBS vast hoeveel Nederlanders er per week meer overlijden, dan gemiddeld in diezelfde week in de afgelopen  jaren. Dat extra aantal wordt de oversterfte genoemd en wordt dan toegewezen aan dit virus. Die telling van het CBS loopt gemiddeld 2 weken achter. Als we dan weten dat het gemiddeld 3 weken duurt tussen besmetting en sterven, betreft dat in totaal een vertraging van 5 weken.
  • Ga je uit van het aantal vastgestelde besmette personen in Nederland (op dit moment ruim 45.000), dan hangt het gevonden aantal helemaal af van hoeveel er wordt getest. Als we het testen in de nabije toekomst gaan verdubbelen, dan vind je meer besmette personen.
  • Baseer je je op dagelijkse ziekenhuisopnames, wat het RIVM blijkbaar doet, dan zijn die ook niet zuiver. Het zou best kunnen zijn dat, omdat het nu minder druk is in de ziekenhuizen, men minder streng is bij het accepteren van patiënten. Dat zou een stijging betekenen van het aantal ziekenhuisopnames zonder dat het aantal besmettingen in het land hoeft te zijn opgelopen.

Dus de data zijn slechts een benadering van de werkelijkheid met forse marges van onzekerheid.

Dit was de laatste presentatie van het R0-cijfer door het RIVM bij de sessie met de Tweede Kamer op 7 mei.

Dus op 7 mei wordt de R0 gepresenteerd op basis van de ziekenhuisopnames tot 1 mei. Ziekenhuisopnames gebeuren zo 10 à 12 dagen na de besmetting. Dus er is per saldo al een vertraging van 3 weken.

To add insult to injury: het RIVM weigert openbaar te maken welke waarden ze gebruiken in de R0-formule. Plus dat men ook niet wil melden wat de actuele waardes zijn, zoals uit deze tweet van een journalist blijkt:

We kunnen dus niet controleren hoe het cijfer wordt berekend en krijgen ook niet de actuele waardes te horen.

Een aantal Duitse universiteiten laat op hun website de ontwikkeling van de R0 in een aantal landen zien, waaronder Nederland. En dan zie je precies het probleem dat ik hierboven heb geschetst. Die cijfers zijn gebaseerd op het aantal geïnfecteerden. Dus als we in de komende maand beduidend meer gaan testen, dan zullen we meer besmette mensen gaan vinden en gaat de R0 dus omhoog in dit overzicht.

We horen regelmatig dat “de R0 weer in de richting gaat van 1”, of zelfs “dat die eroverheen gaat”. Maar besef dus dat die R0 op dat moment lager of hoger kan liggen. (De aanhoudende daling van alle kerncijfers sinds begin april laat zien dat we over die periode zeker duidelijk onder de 1 moeten hebben gezeten).

Te weinig specificaties in de cijfers

Maar zelfs als we het perfecte inzicht zouden hebben in het aantal besmette personen, of ziekenhuisopnames, of sterftegevallen, dan nog zegt dat voor het beleid niets, als we die niet beter specificeren.

Want stel dat er dankzij de lockdown in de samenleving niemand meer wordt besmet, maar dat er wel nog grote uitbraken zijn in de zorginstituten, dan zouden de kerncijfers  wijzen op forse aantallen slachtoffers, terwijl er buiten de zorginstellingen niets meer aan de hand is.

Vervolgens wordt het beleid bepaald door de totaalcijfers, omdat we niet anders hebben. En daarop worden dus beslissingen genomen met grote gevolgen voor economie en samenleving.

Stel namelijk dat de cijfers inderdaad oplopen. Komt dat dan doordat de scholen zijn opengegaan, de contactberoepen weer actief zijn geworden, we meer naar buiten gaan, de zwembaden open zijn, of omdat er in de vleesindustrie weer nieuwe uitbraken zijn?

Spoiler alert: op de manier waarop wij met de data omgaan (of eigenlijk niet met de data omgaan) weten we dat niet!

En dus lopen we het risico, dat als de toename alleen komt door de zwembaden (wat ik niet denk), het gevolg zal zijn dat we het hele pakket maatregelen terug gaan draaien.

En het had zo makkelijk anders gekund. Als men gewoon bij ieder besmet persoon een vragenlijst had afgenomen, met o.a. vragen om vast te stellen waardoor de besmetting was ontstaan, dan zouden we het besmettingsverloop in de tijd hebben kunnen volgen. Maar ook zou per dag aan de hand van nieuwe gevallen vastgesteld kunnen worden of het patroon veranderde, of de oorzaak van een nieuwe stijging achterhaald kan worden. (En het was/is heel makkelijk uit te voeren. Ik gebruik al bijna 20 jaar de software van NoTies.  De gebruikskosten zijn gering en het is op ieder device te gebruiken.)
Maar het lijkt er gewoon op dat men niet beseft hoe belangrijk het verzamelen van deze data is, om een zo goed mogelijk beleid te voeren.

Crash the Curve, onmogelijk in Nederland

Er zijn diverse deskundigen die op tv zeggen dat we maar beter nog een tijdje in lockdown kunnen blijven om het aantal besmette personen te minimaliseren. Want als we de boel pas daarna weer open gooien, dan kunnen we via een gericht beleid, de toch nog besmette personen goed onder controle houden.

Mag ik degenen die dat voorstellen uit de droom helpen. De wijze waarop we in Nederland contactonderzoek organiseren en quarantaines instellen en handhaven, zou in Zuid-Korea tot lachsalvo’s leiden. Volg maar eens de discussies in de media rondom het organiseren van het contactonderzoek. Nieuwsuur heeft er diverse uitzendingen aan gewijd. Dit was de laatste, ruim 2 maanden na de start van de pandemie.

En als we niet perfect in staat zijn om nieuwe gevallen te onderzoeken en al hun contacten te waarschuwen en onder controle te houden, zal het dan toch weer gaan stijgen.

Crash the Curve is tegelijkertijd ook Crash the Economy (als dat al toch niet gebeurd is).

Wij zijn niet getraind, noch voorbereid, om bij een dergelijke aanpak het aantal nieuwe gevallen dicht bij de nul te houden.

 

Hetzelfde laken een pak; de tweede golf

Het is echt om te lachen als het niet om te huilen zou zijn. Besef welke ingrijpende maatregelen er op onbetrouwbare cijfers gebaseerd worden en welke kolossale consequenties die hebben.

Ik ben ervan overtuigd, dat als er over een aantal jaren de evaluatie komt over deze periode dat dan vastgesteld wordt dat er wereldwijd sprake was van complete paniek, gebaseerd op een primaire doodsangst. Dat laatste is begrijpelijk voor een gemiddelde burger, maar niet voor beleidsmakers en hun adviseurs.

Met de dreigingen van “de tweede golf” is eigenlijk hetzelfde het geval. Het bezigen van die term geeft het gevoel dat als er weer een stijging komt van het aantal gevallen, we weer in het “Bergamo scenario” terechtkomen. De IC’s kunnen het niet meer aan. Doden liggen op de gangen.

Nee, dat willen we in geen geval, dus laten we de lockdown nog maar een paar weken (liefst maanden) handhaven.

Allereerst heb ik al laten zien dat de R0 geen hard cijfer is. En dat stijgingen ook samen kunnen hangen met bijzondere omstandigheden op een bepaalde plek, of in een bepaalde sector.

Daarnaast is het zo dat het aantal IC-opnames (als dat de indicator is) inmiddels rond de 10 per dag ligt. Dat lag eind maart ruim boven de 100 per dag.

Dus als het weer wat zou gaan stijgen, dan gaat het dus bij lange na niet meer naar dat hoge niveau. Het simpele feit dat we in Nederland (superspread) events hebben verboden impliceert, dat de cijfers maximaal zo kunnen zijn als ik hieronder laat zien in een grafiek van twee groepen gemeenten met bij elkaar evenveel inwoners (150.000). De gele lijn betreft de ontwikkeling in 5 gemeenten VOORDAT DE LOCKDOWN ER WAS.  In die gemeenten vonden geen superspreading events plaats (zoals wel in de gemeenten met een blauwe lijn).

Dus in een periode van 12 dagen (tussen 10 maart en 22 maart), terwijl men alles nog deed wat na 19 15 maart door Rutte verboden werd, was de stijging van het aantal zieken zeer overzichtelijk (een verdubbeling)

Nogmaals: dat was dus toen we nog alles deden. Geen social distancing, geen restaurants en cafés die dicht waren en mensen die nog gewoon werkten op de locatie van hun bedrijf.

In het najaar zou er inderdaad weer een wat grotere stijging van nieuwe gevallen kunnen ontstaan, maar dan alleen als men in de zomer niet heeft bijgeleerd en men nog steeds een beleid voert dat niet op data is gebaseerd. En daartoe ook geen pogingen doet via allerlei gerichte testen, zoals hier uiteengezet.

En misschien gaat het nu weer naar 20 doden ipv 10 (maar ik verwacht zelfs dat niet).

Besef dus dat elke keer als we weer een deskundige in de media horen dreigen met “de tweede golf” dat het vooral bangmakerij is. En niet gebaseerd op de evaluatie van data.  Een voortzetting van het patroon dat ik nu al 2 maanden waarneem, waarin men van alles zegt, zonder dat men daar getalsmatig een onderbouwing voor heeft. Met als extra feit, dat het erop lijkt dat men in die twee maanden amper meer pogingen heeft gedaan om die data wel te verzamelen.

83 antwoorden
  1. Peter Lambooy
    Peter Lambooy zegt:

    Helemaal mee eens. Een tweede golf wordt geen tsunami, die ons onverwacht overvalt, maar een gold, die we lang van te voren aan zien komen, langzaam stijgt en waar we tijdig maatregelen voor kunnen nemen om hem af te remmen, indien nodig.

    Daarvoor is het vooral belangrijk om veel en laagdrempelig te testen en verder ook zoveel mogelijk statistische gegevens te verzamelen.

    Beantwoorden
  2. Ronald van Vliet
    Ronald van Vliet zegt:

    Beste Maurice,

    Ik denk niet dat het RIVM de cijfers niet wíl delen, maar simpelweg niet kan delen omdat ze die cijfers niet hebben.Niet echt intelligent in deze tijd van “intelligente lockdown”

    Beantwoorden
    • Danny
      Danny zegt:

      Cijfers hebben ze wel degelijk. R is gebaseerd op ziekenhuisopnames; in het OSIRIS-systeem is voor ca. 85% van de patiënten geregistreerd wanneer de eerste dag met symptomen was.

      Beantwoorden
    • Jan Smit
      Jan Smit zegt:

      Cijfers kun je vinden op de RIVM website. Bijvoorbeeld het overzicht: “Virologische dagstaten” met daarin het aantal geteste personen en het percentage met een positieve testuitslag. Dat het RIVM R0 uitsluitend bepaalt aan de hand van ziekenhuisopnames is onjuist.

      Beantwoorden
  3. Eric
    Eric zegt:

    Maurice, je gebruikt heel vaak de term “superspreading events”. Maar wat zijn dat nu precies? Aan welke voorwaarden moet een evenement voldoen om “superspreading event” te zijn?

    Beantwoorden
    • T. Groot
      T. Groot zegt:

      De term wordt ook internationaal gebruikt, o.a. door het CDC zelf. Het is een evenement waar een heel groot deel van de deelnemers besmet is geraakt omdat de condities ernaar waren. De condities (uitgelegd in eerdere interviews/teksten) interpreteer ik vrij als: veel mensen (relatief) dicht op elkaar, gesloten ruimte (dus niet buiten), geen ventilatie of ventilatie met weinig verse lucht, evt. i.c.m. te droge lucht.
      Wil je de besmetting beperken is het devies dus (naast algemene hygiëne): ga naar buiten, ventileer binnen goed met verse lucht, houd luchtvochtigheid binnen op peil.

      Beantwoorden
  4. h de leeuw
    h de leeuw zegt:

    Covid-19 en Vitamine D Informatie
    Verband plaats op aarde, bevolkingsdichtheid, sterfte.
    Ernstige uitbraken tot 23 maart 2020 zijn alleen opgetreden
    ten noorden van 20 graden noorderbreedte ( winter )
    Dr Gareth Davies ( Ph D ), Dr Joanna Byers ( MB Ch B ),
    Dr Attilla R Garami ( MD, PHD )

    Beantwoorden
  5. Walter
    Walter zegt:

    Maurice, een goede analyse.

    Hadden wij de Zwwedse viroloog Johan Giesecke maar als Staats viroloog gehad. Dan hadden we misschien wel meer “evidence based” beslissingen genomen want dat is nu inderdaad niet het geval door het beleid gebaseerd op paniek, voorzichtigheid en angst.

    We hadden de ouderen/zwakkeren werkelijk moeten beschermen met een juiste maatregel (dat is helaas mislukt in Nederland maar eigenlijk ook in Zweden en dat word daar ook gewoon ruiterlijk toegegeven) zonder over te gaan tot een “domme” lockdown die onnodig is en meer kwaad dan goed doet.

    Niet zo constructief nu, maar het antwoord op de vragen die over een jaar of jaren gesteld gaan worden kun je natuurlijk ook al uittekenen: We vertrouwden op de RIVM experts …. we hadden eigenlijk nauwelijks data omdat dit een heel nieuw virus was en daarom voeren we in de mist met tegenwind ….. We hebben het beste gedaan wat mogelijk was en alles , ja echt alles gedaan met de data die we toen hadden ……. etc. etc.

    Beantwoorden
  6. Mark
    Mark zegt:

    Beste Maurice,

    Als data analist volg ik sinds de uitbraak van COVID-19 jouw blogs en de patronen die jij ontdekt. Het is een bijzonder gegeven dat het huidige beleid wordt uitgevoerd op basis van incorrecte data. De overheid en Rivm zijn hier 100% van op de hoogte. Het is een triest gegeven dat het huidige beleid wordt versterkt door het onnodig angtzaaien onder de bevolking door de media. Iedereen met een andere uitkomst van eigen onderzoek en vragen over het huidige beleid wordt niet gehoord of mond dood gemaakt.

    Mij is aangeleerd dat je jezelf in de spiegel moet kunnen aankijken. Ik denk dat Mark Rutte en Jaap van Dissel dat al een hele tijd niet meer kunnen.

    “Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel”

    Keep up the good work Maurice!

    Beantwoorden
    • Charlotte
      Charlotte zegt:

      Helemaal mee eens. Verbazingwekkend hoe de media ‘de visie van het Rivm’ fasiliteert en klakkeloos overneemt.Nuchter verstand, waarheidsvinding, ik zie en hoor het niet bij de huidige talkshows. Keep up the good work.
      Groet Charlot

      Beantwoorden
  7. als over een aantal jaren onderzoek wordt gedaan naar wat er allemaal fout/goed gegaan is kunnen ze oog niet zeggen dat we niet gewaarschuwd zijn.( schrale troost)
    als over een aantal jaren onderzoek wordt gedaan naar wat er allemaal fout/goed gegaan is kunnen ze oog niet zeggen dat we niet gewaarschuwd zijn.( schrale troost) zegt:

    als over een aantal jaren onderzoek wordt gedaan naar wat er allemaal fout/goed gegaan is kunnen ze oog niet zeggen dat we niet gewaarschuwd zijn.( schrale troost)

    Beantwoorden
    • Evert
      Evert zegt:

      Het lijkt er inderdaad steeds meer op dat regering en deskundigen niet willen toegeven dat ze het niet weten .Als ze dat wel zouden doen zou niemand zich meer aan de maatregelen houden. De enige uitweg om ervoor te zorgen dat de bevolking zich aan de maatregelen blijft houden is dan angst zaaien vooer een 2e golf. Wat ik mij afvraag is of je niet een journalist en/of 2e Kamerlid kunt vinden die jouw kritische maar zeer relevante vragen aan de regering kan stellen. Dan zien we hoe daarop wordt gereageerd.

      Beantwoorden
  8. Danny
    Danny zegt:

    Bedankt voor de uiteenzetting.

    RIVM berekent R op basis van eerste ziektedag ziekenhuisopnames (86% gerapporteerd en 14% geschat), komend uit OSIRIS en dan via Wallinga & Lipsitch – Proc R Soc B 2007. Het lijkt mij een redelijke indicator, laat inderdaad zien dat R door alle maatregelen (waaronder verbieden super-spreading events) gedaald is van ca. 2 naar net onder de 1 en nu al lange tijd vrij constant is (ook logisch gezien de maatregelen hetzelfde zijn gebleven). Komt ook goed overeen met de R’s uit andere landen, die soms op andere manieren worden berekend. Uiteindelijk gaat het ook vooral om de ziekenhuisopnames (waaronder IC) om te bepalen of de epidemie nog beheersbaar is.

    Beantwoorden
  9. Danny
    Danny zegt:

    Met betrekking tot die vergelijking van vijf gemeentes: Hoe weet je dat in de ene vijf gemeentes wel een super-spreading event heeft plaatsgevonden en (vooral) in de andere vijf niet? De ontwikkeling van het aantal besmette personen lijkt dat te suggereren, maar dat is omgekeerd redeneren, nog afgezien van het feit dat u eerder heeft beweerd dat het aantal besmette personen geen goede indicator is. Een nadere analyse met betrekking tot ziekenhuisopnames/doden zou interessant zijn, ook met meer dan vijf gemeentes. Trouwens: over welke twee keer vijf = tien gemeentes gaat de huidige analyse?
    De vijf gemeentes zonder super-spreading events tonen geen exponentiële groei en suggereren dus al een R van onder de 1. Ik ben wel geïnteresseerd hoe die grafiek verder loopt (na 22 maart, ook voor de gemeentes met super-spreading events): voortzetting van de trend (en keren van de trend voor gemeentes met super-spreading events) zou suggereren dat alle maatregelen, uitgezonderd verbieden super-spreading events, nauwelijks effect hebben gehad (R was al onder de 1, is nog steeds net onder de 1, dus effect is vrijwel nul). Dat kan ook een verklaring geven waarom landen met een veel striktere lockdown het niet veel beter doen qua R.
    Wat ik dan nog steeds heel interessant vind: Verbieden super-spreading events heeft blijkbaar het grootste effect gehad en de R ca. 60% gereduceerd (oftewel, 60% van de besmettingroutes weggenomen), overige maatregelen nauwelijks effect. Toch is de R nog steeds ca. 0,8 (ca. 40% van R zonder maatregelen). Hoe vinden deze besmettingen dan plaats en welke maatregelen kunnen we nemen om deze te voorkomen (in plaats van de 1,5m-maatregelen); hierbij kun je ook kijken naar landen met een nog striktere lockdown (maar desondanks een ongeveer zelfde R als die van ons) en welke besmettingsroutes daar nog mogelijk waren.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Beste Danny

      ik heb diverse blogs besteed aan evidente superspreadevents. Kijk naar de kaart van de rug en dan de besmettingen in maart.
      En loop langs de gemeenten. Dan zie je dat er nogal wat zijn (in Oost-Brabant en Limburg en later in de bible-belt) waar je 5 a 6 dagen na een zondag of na 11 maart ineens een exponentiele stijging ziet. Dat zijn de gemeenten met een superspreadevent.

      Loop maar eens door die kaart en je ziet het zo voor je (trek er 5/6 dagen van af en je hebt de datum).

      Peel en Maas is een prima voorbeeld. Op 5 maart een bijeenkomst in het dorpshuis met 500 mensen. Inmiddels de gemeente met de meeste ziekenhuisopnames. En ik denk dat in het dorp Kessel zeker meer dan 60% van de mensen direct of indrect daardoor besmet zijn.

      Beantwoorden
      • Chris
        Chris zegt:

        Zijn dit dan wel gemeentes geweest in dezelfde regio? Dat maakt ook wel uit lijkt me? Gemeentes met gelijke bevolkingsdichtheden etc.? Of niet?

        Beantwoorden
      • Carel
        Carel zegt:

        Naar de uitbraak van Gangelt is door H Streeck van de Uni Bonn een diepgaand onderzoek gedaan. Ook in Italie VO zag ik vandaag in het Journaal een bevolkingsonderzoek door 2 universiteiten. Waarom is dit bij de nederlandse uitbraken niet gebeurd door onze universiteiten? Had veel informatie op kunnen leveren en de informatie kunnen verdiepen. Gangelt is ca 500 personen. Italie is 3000 personen. Hoe groter de groep hoe beter de informatie.

        Beantwoorden
      • Hannie van brienen
        Hannie van brienen zegt:

        De ‘deugmensen’ trekken aan de touwtjes. Krijg het er erg benauwd van. Iedereen MOET klakkeloos doen hoe deze braverikses ons de les voorschrijven. Niemand geeft tegengas.

        Beantwoorden
  10. Peter
    Peter zegt:

    Hoi Maurice,

    Weer een goede analyse.
    De media maakt er ook nog steeds een potje van. De Telegraaf komt bijv weer met een bericht over Brazilie :
    BRASILIA – In een dag tijd zijn zeker 11.385 Brazilianen besmet geraakt met het coronavirus. Dat is een record. Verder werden woensdag 749 nieuwe sterfgevallen geregistreerd, aldus het Braziliaanse ministerie van Volksgezondheid.

    Nietszeggende cijfers, waar mensen wel weer bang van worden/blijven. Misschien zijn ze in Brazilie wel meer gaan testen en dan is het niet echt vreemd dat er meer gevallen geconstateerd worden. Niets om je druk over te maken. Dat er veel nieuwe sterfgevallen zijn is ook niet bijzonder, vanwege het feit dat Brazilie een groot land is met dichtbevolkte gebieden, mensen met minder weerstand.
    Met andere woorden: De Telegraaf roept maar weer wat. Elk detail/onderbouwing ontbreekt hier weer. Moeten ze eens een keer mee stoppen.

    Beantwoorden
  11. Jurjen
    Jurjen zegt:

    Het Centre voor Evidence Based Medicine in Oxford blogde ook al zoiets (https://www.cebm.net/covid-19/covid-19-epidemic-waves/) en merkt op dat de theorievorming over pandemieën ‘murky’ is.
    Het interessante is dat de R0 waarde in het RIVM-model al drastisch daalt na het advies om handen veel te wassen en in Brabant bij ziekte thuis te blijven. Dat is de oude 20-80-regel, dat 20 procent van de maatregelen 80 procent van het effect heeft.
    Verder is opvallend dat in de RIVM-presentatie geen seizoens- of temperatuureffect op de R0-waarde wordt genoemd. Het IMHE in Washington heeft op 4 mei zijn model aangepast om seizoenseffecten mee te wegen, las ik.
    Ik heb inmiddels verschillende modellen gezien. De oude wet van Farr (epidemieën volgen altijd een wiskundige curve die even steil oploopt als afloopt) schijnt nog steeds te kloppen, ook toegepast op moderne epidemieën. Michael Levitt doet het anders en nam de curve van Wuhan die hij toepast op het verloop in andere landen. Schijnt ook te kloppen, zonder onderliggende R0-berekeningen. Ik heb een berekening van de Humboldt-universiteit gezien die is gebaseerd op standaardberekeningen van elektronen in een deeltjesversneller. Klopt ook.
    Er zijn zes verschillende berekeningen voor de VS die zes verschillende uitkomsten geven. Er is een berekening inclusief voorspelling van het Imperial College London, ook voor Nederland. Er is veel kritiek op het ICL maar hun model is tenminste openbaar en te downloaden via Github.
    Dus wat klopt er waarop is het gebaseerd? De computersimulaties zijn hoogst ondoorgrondelijk. De journalisten van FiveThirtyEight stelden onlangs relevante vragen aan de IMHE-modelmaker over de opbouw van het model. Ze maakten ook zelf een model in Excel. In Nederland is er niemand die dat doet of kan.
    De Nederlandse talkshow-deskundige die je noemt is Slagter. Hij presenteerde op televisie een exponentieel model als kritiek op het RIVM en de versoepeling. Maar de RIVM-wiskundigen hebben in modelberekeningen in 2006 aangetoond dat simpele exponentiële wiskunde niet klopt. Hun alternatief, de Wallinga-Teunis-formule, geniet veel aanzien. Slagter lijkt daar aan voorbij te gaan. Hij heeft wel een model en prognose op zijn website, maar de grondslag is onduidelijk. Het komt op mij over alsof hij uitgaat van een wiskunde die volgens de wiskundige epidemiologie verouderd is.
    Je blogde volgens mij eerder dat je de R0-waarde had uitgerekend, klopt dat? Kun jij een model maken, of met de modellen van het ICL, Berkely, of IMHE die via github vallen te downloaden concurrerende berekeningen maken?
    Soms komt het op me over als astrologie. Astrologie is gebaseerd op uitermate exacte berekeningen maar de uitkomsten zijn triviaal.

    Beantwoorden
    • Hans
      Hans zegt:

      De Nederlandse talkshow-deskundige die je noemt is Slagter – recommedated on LinkedIn as “’Multitalent’ is de categorie waarin Bert Slagter thuis hoort. Hij is niet alleen een verdienstelijk ondernemer, maar is ook een uitstekend software developer, strateeg en sparring partner. Er lijkt maar weinig te zijn waar Bert niet over kan meepraten. Daarnaast een zeer aimabel mens met een groot hart en een gulle lach.” maar wiskundige???

      Beantwoorden
  12. Arno
    Arno zegt:

    Het Sanquin bloedbank getal 3% van Nederland heeft anti lichamen. Dit zijn ongeveer 500.000 mensen.

    Deze meting moet wekelijks gemeten worden.
    Het zijn gezonde bloeddonors , eigenlijk moet je een nieuwe populatie mensen samenstellen uit elke stad.

    Dit groeit nog

    Beantwoorden
    • Martijn Sonnenberg
      Martijn Sonnenberg zegt:

      Dat onderzoek was gedaan eind maart,/ begin april, en alleen bij donoren van de bloedbank, ( dus vooral ‘jonge’ mensen) die de voorafgaande weken niet ziek zijn geweest. Dus dan kijk je ( met antistoffen die pas na enkele weken meetbaar zijn) feitelijk naar de besmettingshaard begin/ half maart in een geselecteerde populatie ( wrsch grotendeels buiten de brandhaarden Brabant en Limburg). Een grote 100-200k steekproef in verschillende regio’s nu zou veel meer inzicht geven. Een besmettingsgraad van 5 ( noord-nl) tot 40/50% ( delen van Brabant en Limburg) zouden mij niet verbazen

      Beantwoorden
  13. Frans
    Frans zegt:

    Wat ik een interessant fenomeen vind aan het getal R0 (reproductiegetal) is dat het gedefinieerd wordt als het gemiddelde aantal besmettingen die gemiddeld veroorzaakt wordt door 1 besmet persoon.

    Wat in principe niks zegt over het tijds bestek waar in dit plaats vindt.

    Maar als formule wordt het gedefinieerd als de besmettingskans * het aantalcontacten *1/infectieduur. Waardoor in ieder geval tijd enige rol gaat spelen.

    Echter valt er nogsteeds effectief niets te zeggen over de tijdsbestek waarin de toename aan besmette mensen plaats vind. Wat ergens veel relevanter is om inzicht te krijgen in de werkelijke omvang van de infectie landelijk of een specifieke infectie haard.

    Persoonlijk zou ik liever kijken naar de tijd waarin het aantal infecties verdubbeld en om op die manier maatregelen te nemen om een infectiehaard in te dammen en om resultatief te kijken naar de uitwerking van de maatregelen.

    Een ander punt van zorg, vind ik het feit, dat er weinig bekend is over wat het virus werkelijk doet als de gevolgen in de maatschappij niet zichtbaar zijn. Op basis van influenza redeneren we dat er een migratie plaats vindt, waardoor de actieve locaties verschuiven. Maar ook dan zien we, dat er in een heel jaar een moment is waarop het virus zich schijnbaar nergens manifesteert.

    Een logische redenatie zou kunnen zijn dat niet het virus verdwijnt uit de maatschappij, maar dat de rand voorwaarden voor het ziekmakend vermogen verdwijnen. Waardoor de ziekte zich onder bepaalde omstandigheden nagenoeg volledig asymptomatisch gedraagd.

    Indien dit fenomeen bewezen kan worden ontstaat, direct de vervolg vraag. Wat betekend zo’n sluimerfase voor de immunologische processen in het lichaam? Sluimeren deze processen, dan misschien ook? En sluimert de verspreiding in deze fase volledig of loopt dat gestaag door? Wat gebeurd er als de sluimerfase weer over gaat naar een actieve fase, worden er dan ineens heelveel mensen heel snel ziek, die in de sluimerfase besmet zijn?

    Hebben op dat moment, maatregelen nog wel zin?

    Was er eerder ook sprake van een sluimerfase en waren er zoals reeds gesuggereerd in Frankrijk in december al corona besmettingen in Europa? En als dat zo is, hoe lang heeft het virus dan in een sluimerfase rond kunnen dwalen en wat is dan de tricker geweest die het activeerde?

    Waarom zie ik geen enkel onderzoek dat deze vragen probeerd te beantwoorden?

    Beantwoorden
    • Rebecca
      Rebecca zegt:

      Eens dat de RO alleen weinig zegt als je de tijd tussen de besmettingen niet meeweegt.

      En belangrijker nog: hoe is de gemiddelde RO tot stand gekomen. Als 9 mensen slechts 0,5 anderen besmetten en nr. 10 gaat repeteren met een kerkkoor en besmet 30 anderen, dan is de RO 3,45. RIVM zou dan geneigd zijn de economie weer op slot te gooien, terwijl je alleen maar binnenshuis zingen met groepen hoeft te verbieden

      Beantwoorden
    • Mark
      Mark zegt:

      Wat een ontzettende goede vraagstelling. Eigenlijk zitten we met z’n allen niets anders te doen dan te wachten op het verlossende (gerenomeerde) onderzoek hierop, dat dan ook zo duidelijk en helder gaat zijn, dat het OMT dit wel móet omarmen, zodat men vanaf dan een veel doelgerichter en uiteengezet beleid kan gaan voeren.

      Beantwoorden
  14. Foppe Oldenburger
    Foppe Oldenburger zegt:

    Beste Maurice,

    Uw inzichten maken mij veel minder ongerust buiten. Ik vrees wel de supermarkt. Mijn zoon leeft samen in een appartement van 55 m2 met een dame die met het Coronavirus is besmet geweest. Beiden werkzaam in een ziekenhuis. Hij werd negatief getest voordat zij ziek werd. Hij heeft geen klachten gehad maar zat door zijn vriendin wel in gedwongen isolatie. Hij werkt alweer anderhalve week. Zij inmiddels ook. Merkwaardigerwijs werd mijn zoon niet opnieuw getest. Van zijn vriendin weet ik het niet.
    Hoe verklaart u de uitbraak van het Covid-19 virus in Brazilië waar de temperatuur hoog is en een hoge luchtvochtigheid. Hoe is de situatie in Cuba waar u mee bekend bent waarschijnlijk. Wat alle vormen van openbaar vervoer betreft: tegenwoordig kunnen de ramen niet meer open, dus er is amper ventilatie. Ik volg de leefregels van het kabinet en RIVM, maar ik vind het jammer dat er geen open discussie is over uw ideeën.
    Foppe Oldenburger, radiotherapeut np.

    Beantwoorden
  15. Ben Derks
    Ben Derks zegt:

    Beste Maurice,
    Dank voor je interessante onderzoek (van met name de verspreiding van het corona-virus) en vooral voor de conclusies die je daaruit trekt. Aerosolen, luchtvochtigheid en ventilatie zijn de kernbegrippen waar het in je onderzoek en in je conclusies om draait. De data die je gebruikt, de (inmiddels al) vele gerichte onderzoeken door gerenommeerde onderzoekers in dito instituten die je aanhaalt, je uitgebreide kennis van en inzichten in big data en sociaal geografische patronen dragen deze conclusies. Kortom: ze zijn sluitend en overtuigend.
    Het is des te meer verbazend dat gerenommeerde Nederlandse wetenschappers bij het RIVM en daarbuiten alsmede politici jouw onderzoek/conclusies niet in hun overwegingen meenemen. Waar gaat het hun nu eigenlijk om. Natuurlijk, niemand wil dat er door de gevolgen van deze virusbesmetting mensen overlijden of chronisch ziek blijven. Juist om dat te vermijden zou je alles moeten overwegen/uitproberen, dus ook de aanbevelingen uit jou onderzoek. Dat gebeurt helaas niet. Mogelijk zie jij in je onderzoek iets over het hoofd (ik denk het niet) waardoor onze “formele experts” daar niet op ingaan. Mogelijk zijn de gevolgen van de COVID-19 besmetting vele malen ernstiger dan bij een normale influenza-besmetting waardoor men zekerheidshalve zeer terughoudend blijft. Of is het verantwoordelijkheid en reputatie die hier in het geding zijn? Hoe dan ook ik acht het van onze “formele experts” en “beroeps politici” absoluut niet professioneel dat men niet met jou of in z’n algemeenheid niet communiceert over jou onderzoek en je bevindingen. Zelfs de publieke omroepen (Op1, en overige nieuwsrubrieken) beschouwen jouw onderzoek/conclusies niet als nieuws! Ik vraag me af of en hoe je dit stilzwijgen kunt doorbreken. Het zoeken van steun via SmartExit.nu is een goed begin. Misschien is het ook zinvol je onderzoek/conclusies aan de Tweede Kamer én aan de fractievoorzitters van de politieke partijen aan te bieden in de hoop dat dit vervolgens aan de orde wordt gesteld.
    Maar wat er ook (of niet) gebeurt: Ga door met je onderzoek, verzamel nog meer bewijzen en verscherp je conclusies. Het gaat ten slotte om mensenlevens, welvaart en welzijn van ons allen.

    Ben Derks, Venlo (nabij Kessel!)

    Beantwoorden
  16. Willem van Veen
    Willem van Veen zegt:

    Anne Wensing, een beleidsbepalende viroloog, is volgens mij oprecht bang voor een 2e golf als we ons niet aan de 1,5 meter voorschriften houden. Hiervoor waarschuwde ze dit weekend bij op1. Het is jammer, maar wetmatig, dat de gevestigde orde vasthoudt aan verouderde inzichten. Een bekend voorbeeld hiervan is Semmelweis (https://nl.wikipedia.org/wiki/Ignaz_Semmelweis). Bij hem duurde het 43 jaar voordat zijn inzichten werden geaccepteerd, laten we hopen dat het nu iets sneller gaat. Ik denk dat stemmingmakerij tegen het huidige establishment een averechts effect heeft. Rustig je werk blijven doen. Vroeg of laat valt hopelijk het kwartje. Ik lees hier en daar al over de grote kans van besmetting door super spread events en over aerosolen, dus wie weet.

    Beantwoorden
  17. T. Groot
    T. Groot zegt:

    Beste Maurice,
    Je zou dit bericht inderdaad van de daken willen schreeuwen!

    Zelf heb ik net de brief gelezen van minister van VWS de Jonge op 6 mei aan de kamer en de volgende (soms opmerkelijke) zaken vielen mij op:
    – De minister beweert dat door de maatregelen het aantal besmettingen (en doden) is beperkt;
    – De minister doet voorkomen dat de overheidsmaatregelen ‘afspraken zijn die we als samenleving hebben gemaakt’;
    – Als we ons niet aan de overheidsmaatregelen blijven houden is een tweede golf reëel en zullen maatregelen weer aangescherpt óf verscherpt worden. Specifiek onderzoeken waar de hogere besmettingen dan vandaan komen wordt niet genoemd;
    – Alle grote evenementen blijven verboden totdat er een vaccin is (een jaar of langer is reëel);
    – Het beschikbaar krijgen van een werkend vaccin heeft de hoogste prioriteit (overheid stelt €240M beschikbaar). Het waaróm een vaccin nodig is voor de hele maatschappij blijft onbeantwoord;
    – Het isoleren van ouderen is geen oplossing;
    – Maar verpleeghuisbewoners dienen wel zo goed mogelijk beschermd te worden;
    – Op de fiets dient men ook afstand te houden (??);
    – Bij contactberoepen is het dragen van mondneusmaskers en handschoenen niet noodzakelijk zolang vooraf wordt gecheckt of de klant en zijn/haar huisgenoten geen ziekteverschijnselen hebben. Preventief bescherming dragen wordt gezien als slechts een zeer beperkte maatregel ter voorkoming van spreiding van het virus;
    – Mondneusmaskers zijn géén vervanging voor ‘social distancing’;
    – In hoeverre Nederlanders geneigd zullen zijn om mondkapjes te dragen hangt af of het in omringende landen ook gebeurt;
    – Het virus is moeilijk detecteerbaar en daarom is een uitgebreid test- en surveillancesysteem noodzakelijk (!);
    – De minister wil de circulatie van het virus te allen tijde beperken;
    – Om besmettingen in kaart te brengen is analyse van rioolwater een onderdeel van het onderzoek;
    – Anonieme data van telecomproviders zullen opgevraagd worden t.b.v. de wetenschappelijke behoefte van het RIVM (??);
    – Totdat het vaccin er is zijn er structureel 650 IC-bedden benodigd voor COVID-19 patiënten;
    – Als de maximumprijs belemmerend is voor de inkoop voor een specifiek geneesmiddel kan de maximumprijs geldend onder de Wet geneesmiddelenprijzen (Wgp) worden losgelaten;
    – Kortgeleden heeft de Indiase overheid de export van drie partijen Hydroxychloroquine naar Nederland goedgekeurd (!);
    – Het RIVM bekijkt momenteel hoe tegemoet kan worden gekomen aan de behoefte voor meer openheid over de rekenmodellen;
    – De minister benadrukt dat we in een 1,5 meter samenleving zullen blijven leven;
    – Het einde van de ‘coronacrisis’ is nog niet in zicht;
    – Doorzettingsvermogen en betrokkenheid van de samenleving is essentieel voor het bestrijden van het virus. We kunnen niet zonder elkaar in deze uitdaging, maar komen samen vooruit.

    https://www.ser.nl/-/media/ser/downloads/nieuwsberichten/2020-kamerbrief-covid-19-update-stand-van-zaken.pdf

    Met veel bewondering. Ga zo door!

    Beantwoorden
  18. Frans
    Frans zegt:

    Beste Maurice

    Een andere opvallende waarneming is dat R0 ingezet wordt als een getal dat een karakteristiek van het virus is. Terwijl R0 ingeen enkel opzicht karakteriseert voor het virus zelf. Het is meer een karakteristiek voor de verzameling aan variabelen die het feitelijke karakteristiek het verspreidingsmechaniek van het virus beïnvloed.
    Dit zelfde geldt ook als we R0 vervangen voor Re of Rt, omdat het feitelijke verschil alleen zit in het moment van meten R0 op een moment zonder maatregelen Re resp Rt op een moment waarbij maatregelen genomen worden om 1 of meer varriabelen te beïnvloeden.

    Daarnaast kan een verdubbelingstijd genomen worden in elke willekeurige subpopulatie, waarbij zelfs onder incomplete test condities zoals het missen van de asymptomatische populatie er toch een informatiever beeld over het werkelijk risico geschetst kan worden.

    Graag uw mening over deze stellingname?

    Beantwoorden
  19. Jack Huyskens
    Jack Huyskens zegt:

    Mr De Hond,

    Virussen en bacteriën kunnen niet vliegen en hebben “dragers” nodig zoals aerosolen en stofdeeltejes. Het valt mij op dat in de meeste getroffen landen de stofconcentratie (PM 2,5) op grondniveau gelijklopend is met de besmettingsgraad.

    Beantwoorden
  20. Jeroen
    Jeroen zegt:

    Sorry, maar ik lees hier wel redelijk de fout van simplificatie van statistiek, en een bias richting extrapolatie.
    Statistieken horen uiteindelijk nooit te worden uiteengezet zonder toegang tot de achtergrondkennis. Als iemand in klimaatwetenschap ken ik dat probleem maar al te goed.
    Immers, uw statistsche kennis ten spijt, zonder achtergrond kennis zal je dus snel overgaan op fouten door onder andere onvolledige modellen, bias, en grofweg elke vorm van onzekerheden.

    Waar ik vooral over val, is dat je begint over onzekerheden zonder daadwerkelijk het risico wat die onzekerheden betekenen te behandelen. Of in iedergeval niet op een manier waardoor de conclusie niet gestuurd is.

    De ontwikkeling aantal besmette personen grafiek behoeft onderbouwing. Geen referentie naar de bron, en na flink rondklikken op de site kom ik die ook niet tegen. 5 gemeenten random vergelijken op basis van 1 verschil, zonder andere verschillen mee te nemen komt in praktijk al heel snel neer op cherry picking.

    U gaat bijvoorbeeld ook uit van 16 maart als sleutel datum, maar negeert dat er rond die tijd al maatregelen genomen waren wat betreft omgangsvormen. Dat er al een verhoogd aantal mensen thuiswerkte en dat er al andere maatregelen genomen waren, op lokaal of individueel niveau.

    Uiteindelijk komt het neer dat ik vooral statistieken zie waar u eigenlijk zelf vooral naar conclusies leidt, maar niet de voors en tegens van de statistieken behandelt. U behandelt zelf nergens onzekerheids marges, doet geen gevoeligheids analyse en behandelt bij elke input eigenlijk maar 1 of 2 inputs, en schrijft deze naar conclusie toe, in plaats van een conclusie te trekken ongeacht de uitkomsten. Dat er bepaalde stukken dan volledig in hoofdletters geschreven moeten worden, is nogal gebruik van retoriek.

    Kortom, hoewel het er goed staat, is de onderbouwing van de conclusies helemaal niet zo sterk. Dit zou nooit door enige onafhankelijke peer review heen komen. En dat is gezien uw platform erg onverantwoordelijk.

    Beantwoorden
    • GillesSt
      GillesSt zegt:

      Jeroen, denk je dan dat het concept superspread niet bestaat? Dat lijkt namelijk de belangrijkste conclusie van De Hond.

      Als je dan eenmaal accepteert dat 1 persoon in staat is in slecht geventileerde ruimtes in 1 klap vele mensen te infecteren, dan lijkt de aerosoltheorie toch veel geloofwaardiger dan via grote druppels of contact?

      Beantwoorden
    • Hans
      Hans zegt:

      “onafhankelijke peer review” => 1 amateur viroloog kan door rond 15 miljoen andere amateur virologen op deze site gepeer reviewed worden. Wat wil je nog meer?

      Overigens volledig eens dat gegevens, data en cijfers worden geselecteerd op de vooaf bepaalde, gewenste conclusies en die als uniek Maurice moeten worden gezien. Voorbeeld – een 2 paginas pdf.je van 9 (negen!) maart van het Japanse ministerie van gezondheid stelt op basis van een expert meeting:
      The locations where mass infections were confirmed so far are places where the following three conditions were met simultaneously:
      (1) closed space with poor ventilation,
      (2) crowded with many people and
      (3) conversations and vocalization in close proximity (within arm’s reach of one another).
      It is believed that more people were infected in such places. Therefore, we ask that you predict locations and settings where these three conditions could occur simultaneously and avoid them.
      zie https://www.mhlw.go.jp/content/10900000/000608425.pdf

      Beantwoorden
  21. Frans
    Frans zegt:

    Opmerking/vraag. Het CBS hanteert voor een normale sterfte ca 3000 doden per week. Als ik uit ga van ca 17.000.000 Nederlanders die gemiddeld ca 83 jaar oud worden kom ik op bijna 4000 doden per week. Zou je rekening houden met de vergrijzing dan zouden het er nog meer moeten zijn. Hoe veeklaart men dat verschil. Nu krijg ik de indruk dat er eigenlijk geen sprake is geweest van oversterfte. Op zich niet onmogelijk want corona heeft sterfgevallen mogelijk alleen iets in de tijd naar voren getrokken.

    Beantwoorden
  22. Jan Smit
    Jan Smit zegt:

    – RIVM is niet bang voor een tweede golf. https://www.nu.nl/coronavirus/6047192/rivm-is-niet-bang-voor-tweede-golf-coronavirus.html
    – Het is allang duidelijk dat er in open lucht weinig kans op besmetting is. Daarom mogen de terrassen per 1 juni ook open. De adviezen om thuis te blijven waren er allereerst op gericht om drukte in het openbaar vervoer en winkels te vermijden. Open lucht is overigens op zich geen garantie dat het virus zich niet verspreidt. Denk aan de virus-uitbraken in stadions.
    – Eén man wist op één dag in Zuid-Korea na een bezoek aan cafés zeventig man te besmetten. Lijkt me een duidelijke waarschuwing om voorzichtig te zijn met het versoepelen van de maatregelen. Zeker in de horeca.

    Beantwoorden
  23. Pan Poelgeest
    Pan Poelgeest zegt:

    Gisteren bij M ook weer een verhaal over een koor dat in aanloop naar de uitvoering van de Matheus Passion te maken kreeg met veel besmettingen. Uiteindelijk waren er 30 van de 130 leden besmet en overleden 4 mensen. Het lijkt de theorie van de aerosols te bevestigen.

    Beantwoorden
    • Popke Altenburg
      Popke Altenburg zegt:

      Dat waren toch juist 102 van de 130 besmet?

      Ook interessant: Van het publiek waren er maar 2 besmet. Nu zit het publiek natuurlijk op een afstand van het koor, maar het zegt mij ook iets over het verschil tussen stil zitten en door je neus ademen enerzijds, en diepe ademteugen voor het zingen anderzijds.

      Beantwoorden
  24. Paul-Peter Theulings
    Paul-Peter Theulings zegt:

    Voetbalwedstrijd Atalanta Bergamo – Valencia wordt genoemd als superspreading event. Moeten we nu wachten op het vaccin tot we weer sportwedstrijden, theater, bioscoop (die zijn nog binnen ook) met publiek toestaan?

    Beantwoorden
    • Ronald Zwart
      Ronald Zwart zegt:

      Zoals elders op deze website wordt aangegeven heeft de besmetting waarschijnlijk vooral plaatsgevonden in de bussen en treinen naar en van het stadion en het cafébezoek van voetbalsupporters en dus niet of nauwelijks in het stadion. In een vol voetbalstadion zit je 2 uur naast een beperkt aantal personen en is zeker in de open lucht de kans op besmetting niet zo groot.

      Beantwoorden
  25. Marco
    Marco zegt:

    Dat je het niet eens bent met wetenschappers bij het RIVM prima dat is inherent aan wetenschap maar dat ze niet met dat om zouden kunnen gaan is bizar en bijzonder onprofessioneel. Als je de track record bekijkt vAn Wallinga weet hij echt wel hoe hij met data om moet gaan. Wat betreft R0 waarde, ik vraag me af wat het aandeel is van invloed op advies van OMT, het lijkt me meer 1 van de indicatoren die ze gebruiken ze corrigeren ook.de R0 als er andere inzichten zijn (ook dit laten ze zien), dat wil zeggen dat het meer een uitkomst is van een methode ipv input van een methode.

    Beantwoorden
  26. Deq
    Deq zegt:

    Ik vind de clou nog lastig van dit betoog:
    – verwacht Maurice dat er geen tweede golf komt op grond van de data?
    – vindt Maurice dat de besluitvorming over een lockdown ondeugdelijk is door gebrek aan data analyses?

    Beantwoorden
    • Jan Smit
      Jan Smit zegt:

      Deze conclusie van Maurice is daarbij onjuist: “Dus als we in de komende maand beduidend meer gaan testen, dan zullen we meer besmette mensen gaan vinden en gaat de R0 dus omhoog in dit overzicht.” Uiteraard gaat het RIVM uit van het *percentage* besmette mensen. Dan maakt het niet uit dat je meer mensen bent gaan testen.

      Beantwoorden
      • Maurice
        Maurice zegt:

        Het gaat er toch ook om, wie je test. Als je veel meer testen beschikbaar hebt, dan zijn de mensen die getest worden van een andere samenstelling met gevolgen voor de resultaten.

        Beantwoorden
        • Jan Smit
          Jan Smit zegt:

          Dat hoeft niet het geval te zijn. Als eerst 1 op 10 mensen met verkoudheidsverschijnselen getest worden en vervolgens 2 op de 10 krijg je alleen maar een nauwkeuriger uitslag.

          RIVM houdt er uiteraard rekening mee als de samenstelling van de groep die getest wordt veranderd.

          Beantwoorden
  27. Michel Meeuwessen
    Michel Meeuwessen zegt:

    De grafiek van het verloop bij een normale griep epidemie en van het Corona virus vertonen geen grote verschillen terwijl bij de “normale” griep epidemie geen bijzondere maatregelen zijn genomen. Het Vaccinatie beleid tegen griep kan dit toch niet allemaal verklaren ?
    Daarnaast zie ik niet een duidelijke “knik” in de grafieken van het Corona virus die laat zien dat de abrupt ingevoerde maatregelen van de overheid werken. Ondanks de incubatie tijd moet hier toch iets van terug te vinden zijn. De grafieken die het aantal nieuwe besmettingen laat zien verloop bijna gradueel in dalende lijn zoals bij de afloop van een normale griepgolf.
    Mijn vraag is dan ook : werken die overheids maatregelen wel ??

    Beantwoorden
  28. Jeroen
    Jeroen zegt:

    Bloedonderzoek gaf aan 3% van de bevolking zou anti-lichamen hebben, 500k. Dat was bloed gedoneerd eind maart/ begin april. Als we het dan hebben over R= 1, dan zouden nu halverwege mei toch al een paar miljoen mensen het virus hebben (gehad)? Of in ieder geval anti-lichamen hebben aangemaakt?

    Overigen was die 3% inmens hoog lijkt mij. Als het virus, laat zeggen begin februari hier in Nederland binnenkwam, door pak hem beet 1000 mensen. Dat is 1000/17M = 0,00588235% van de bevolking. Dan binnen 2 maanden naar 3% is wel een enorme stijging. Over wat voor R-waarde hebben we het dan gehad in die beginfase. En zou je dat R-getal niet eens naast een R-waarde van 1 moeten plaatsen om het verschil aan te duiden. Dan kijken naar opnames in ziekenhuis.

    Beantwoorden
    • Frans
      Frans zegt:

      Jeroen er mist heel veel context R =1 zegt niks over de termijn waarin de besmetting plaats vindt.
      In theorie kan het 1 dag duren bij R=1 voor je van 500 naar 1000 gaat maar even goed 35 dagen als mensen gedurende 35 dagen besmettelijk zijn. In ogen schouw nemend dat als er op momen dag 2 een transmissie plaats vindt deze direct onderdeel van het spel is, is het waarschijnlijk dat de 35 dagen niet gehaald wordt, maar zeker is dit niet.

      Zoals ik al aan geef R0 Re en of Rt worden interessanter als ze bekeken worden in relatie tot de verdubbelingstijd.

      Beantwoorden
  29. arjen
    arjen zegt:

    Erg bedankt voor wat je brengt. Ik volg al lang mensen als Wolfgang Wodarg, Bhakdi en Knut Wittkovski die al in een vroeg stadium gefundeerde kritiek hadden. Ook dr. Hendrik Streeck was er vroeg bij met degelijk onderzoek. Maar het gaat Nederland helemaal voorbij.
    Stel dat die tweede golf er komt, dan heeft een regering alle tijd gehad te zorgen voor meer capaciteit in de ziekenhuizen. Daarmee is het argument van de overbelaste ziekenhuis niet meer geldig. Dus waarom dan bang worden?

    Beantwoorden
    • Marko
      Marko zegt:

      Die mensen waren er al niet en komen er niet in komend jaar. Dus 2de golf is net zo erg voor het ziekenhuis, alleen is meer kennis.

      Beantwoorden
  30. Bas
    Bas zegt:

    Beste Maurice,
    Je blog lijkt voor mij als leek geloofwaardig en realistisch. Wat doe je eraan om onze beleidsmakers te overtuigen van je inzichten?
    Vind je bij hen of de oppositie enig gehoor?

    Beantwoorden
  31. arjen
    arjen zegt:

    Nog even: Interessant is ook wat Gunter Frank (arts die de medische gevolgen van de lockdown onderzocht – schrikbarend – en mede-auteur van het Duitse klokkenluidersrapport) stelde. Hij zei dat, als je alle data die nu bekend zijn, in een computer zou stoppen, de computer geen alarm-scenario zou geven.

    Beantwoorden
  32. Peter Laman
    Peter Laman zegt:

    Als je nu toch statistisch verantwoord te werk wilt gaan, waarom dan een vergelijking tussen wel/geen superspread event (de line chart aan het einde), met daarin een statistisch totaal irrelevante populatie van 5 gemeenten? En, zijn ander factoren onderzocht (ceteris paribus)?
    Ik vind de kritiek dat beleid wordt gemaakt op gebrekkige data niet erg sterk, zeker niet waar het gaat om de beginfase. Men greep terug op kennis over vroegere pandemieën en het voorzorgsprincipe rechtvaardigde de maatregelen zeker.

    Beantwoorden
  33. Stef
    Stef zegt:

    Dag Maurice,

    Ik wil graag mijn steentje bijdragen om je verhaal meer bekendheid te geven, ik geloof echt dat Nederland daar enorm bij gebaat zou zijn. In je grafiek van die 10 gemeentes staat alleen aantaK i.p.v. aantal, kan je dit nog aanpassen? Wil hem graag delen maar dit staat een beetje lullig.

    Beantwoorden
  34. Martin
    Martin zegt:

    Ik gebruik de gegevens van 11 dagen geleden en gebruik het totaal aantal besmette personen en trek dat af van het totaal aantal besmette personen van vandaag, die 11 dagen zijn er, omdat de mensen ongeveer 12 dagen besmettelijk zijn en het wel een dag duurt voor het geregistreerd word en vergelijk de uitkomst met de nieuwe besmettingsgevallen om het RO getal in te kunnen schatten, maar kan het mogelijk zijn dat de patiënten korter besmettelijk zijn omdat de registratie langer geduurd heeft als 1 dag en kan ik een tweede berekening maken met een ander uitgangspunt voor een nauwkeuriger beeld.

    Beantwoorden
  35. Louise
    Louise zegt:

    Maurice,

    Buitengewoon boeiende blogs. Ik volg ze al van mag het begin. Even een “blonde” vraag. Ik begrijp dat we de komende maanden geen grote golf hoeven te verwachten. Maar waarom steekt het dan wellicht in het najaar zijn kop weer op? Omdat we dan meer binnen zitten of omdat het weer dan anders? En hoe zouden we dat dan moeten bestrijden? Gesteld dat er dan nog geen afdoende medicatie voorhanden is?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      COVID-19 vertoont het verspreidingspatroon van influenza, maar dan in een veel uitgesprokenere manier, omdat nog niemand immuun was.

      Dus boven de 30e breedtegraad neemt de temperatuur toe en de specifieke luchtvochtigheid, plus ook de kracht van het zonlicht.
      Buiten is dan het virus helemaal kansloos zich te verspreiden.
      Binnen is de kans voor het virus om als aerosol lang in de lucht te blijven zweven ook heel klein, en dus worden steeds minder mensen besmet.
      Maar influenza (dus ook COVID-19) kent in de sub-tropen en op het zuidelijk halfrond een ander patroon. Daar zijn de griepgolven tijdens de regenperiode.
      En die verschillen qua moment in het jaar.
      Luchtvochtigheid en ventilatie zorgen ook daar dat het virus weinig tot geen kans heeft, maar in mijn blog over de blinde vlek geef ik aan dat in die gebieden er een moment is dat er weinig ventilatie in huis is, namelijk tijdens onweersbuiten. Dat lijkt wel een moment te zijn van de uitbraak daar.
      Plus dat aircondition ook een gunstige omstandigheid kan zijn voor het virus om te blijven zweven, maar de vraag is of dan toch niet de specifieke luchtvochtigheid zo hoog is dat de aerosol niet echt airborne blijft.

      Beantwoorden
  36. Ron
    Ron zegt:

    Ik heb vandaag het interview via YouTube bekeken met Pim van Galen. Wat Maurice daarin vertelt is erg duidelijk en wat mij betreft ook erg verhelderend. Is alleen erg jammer dat deze informatie niet op de publieke omroep wordt getoond. Met deze informatie zou de historie niet zo groot zijn. En de economische gevolgen veel kleiner. Hopelijk wordt dit interview uitgezonden op de publieke omroep zodat wij met ze allen weer het normale leven kunnen hervatten. Maurice ga in ieder geval zo door met de goede analyse en je verduidelijkingen.

    Beantwoorden
  37. Jillis
    Jillis zegt:

    @Marco.
    Wanneer ik Wallinga nader bekijk is dat hij in het in het verleden goed heeft gedaan.
    Alles wat hij met corona heeft berekend klopt voor geen kant.
    In juni zouden de ic.s vollopen.
    Week later was devoorspelling mei.
    En eigen gelijk met de aankondiging waren we al over de piek heen.
    Het reproductie getal was ook veel te hoog ingeschat enz. We zouden bij 700 honderd bedden versoepelen. Dat is pas 10 dagen later tr er gebeurd. Miljarden schade. Regering blijft nonchalant omgaan met heropening.

    Beantwoorden
  38. Colin
    Colin zegt:

    Ik zou het volgende graag in de stellingmix willen toevoegen: oversterfte geeft ondersterfte. Je ziet die beweging ook enigszins in 2018. De voorraad mensen die aan dit virus bezwijkt is specifiek en niet onneindig. Ik zou het volkomen logisch vinden als we met 2-4 weken in een ondersterfte situatie komen. Interessant is om te berekenen wat de oversterftepotentie is. Normaal sterven er nog 60.000 mensen dit jaar. De belangrijkste vragen zijn dan waar sterven deze mensen normaal en krijgen we dan nog capaciteitproblemen. Je mag in deze tijd met allerlei modellen en doorrekeningen komen die niet uitkomen… dus kan deze er ook nog wel bij… keep up the good work Maurice!

    Beantwoorden
  39. Pjotr
    Pjotr zegt:

    Maurice. Je zei bij Weltschmertz dat over twee tot drie weken nog circa 250 mensen op ic liggen. Ik kom uit op minder dan 100. Vermoedelijk tussen 50 en 70. Kun jij of kunt u dit verschil verklaren?

    Beantwoorden
  40. Jaap Sekeris
    Jaap Sekeris zegt:

    Slecht onderwijs, veel nepdiploma’s, gelogen CV’s, geen moed meer bij het gepamperde klootjesvolk, bangige consumenten, alles moet kunnen, nerveuze angsthazen die niet met lijden en de dood kunnen omgaan.
    Naast geboorte ligt de dood. Het leven is niet voor de volle 100 procent gegarandeerd. Je kunt je er ook niet tegen verzekeren. Jouw tijd van sterven ligt vast, alleen weet je dat niet.

    Beantwoorden
  41. Robert
    Robert zegt:

    Dank voor deze uitleg wederom. Ik vraag me toch af waarom er tussen gemeenten verschillen zit, bijvoorbeeld in Limburg. Carnaval is in de hele provincie gevierd, maar toch heeft van de steden Maastricht relatief meer gevallen en doden gehad dan bijv. Roermond. Terwijl Roermond ook veel toerisme uit grensstreek krijgt (veel Duitse bezoekers in outlet center elk weekend). Zou de Tefafbeurs in Maastricht dan ook een rol hebben gespeeld als superspread event? ook al is de beurs halverwege beeindigd.
    Verder vroeg ik me af of het in Brabant en Limburg niet onverstandig is om lockdown maatregelen tegelijk af te bouwen met de rest van het land, omdat deze regio’s zwaarder zijn getroffen en het virus in deze regio’s mogelijk nog op grotere schaal rondwaart? Zou maatwerk per regio niet veel effectiever zijn. In Noord Nederland daarentegen kun je je afvragen waarom er überhaupt zulke verzwaringen zijn ingesteld.

    Beantwoorden
    • Marjolein
      Marjolein zegt:

      Het vieren van carnaval kent grote onderlinge verschillen per stad/regio. Er zijn steden/dorpen waar carnaval (bij weer of geen weer) voornamelijk buiten op straat wordt gevierd en er zijn steden/dorpen waar het samenkomen in cafés en feestzalen gebruikelijker is.

      Beantwoorden
  42. Artin
    Artin zegt:

    Maurice, ik volg je blogs nu al een tijdje met zeer grote interesse na je interview bij de Nieuwe Wereld te hebben gevolgd. Ik vind dat je zeker vanuit een originele invalshoek interessante en zeer relevante inzichten verspreidt. Het is alleen wel spijtig dat dit vooralsnog tot blogs en interviews beperkt blijft. Regering volgt adviezen van het OMT op basis van mogelijk verouderde of op dit virus niet van toepassing zijnde paradigma’s. Die paradigma’s zijn gebaseerd op peer-reviewed wetenschappelijke literatuur die het OMT ter beschikking staat. Wil je een deuk in de pak boter die regeringsbeleid heet, slaan zul je toch echt al die verzamelde data moeten blootstellen aan een peer-reviewed editor panel van een liefst zo gerenommeerd mogelijk internationaal wetenschappelijk tijdschrift. Als je bevreesd bent voor een “ons kent ons” mentaliteit onder epidemiologen en virologen dan kun je ook overwegen te co-publiceren met een groep liefst gerenommeerde sociaal geografen zodat we nu echt eens multidisciplinair naar deze pandemie kunnen kijken. Durf je die uitdaging aan?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Zeker, maar het kost heel veel tijd voordat het zover is. Besef dat ik achter de schermen ook diverse virologen heb die mijn bevindingen uitermate interessant vinden.
      Maar ik heb geen tijd om zelf in mijn eentje een paper te gaan schrijven.Dus als er een paar wetenschappers zijn die op basis van mijn informatie op kort termijn zo een paper willen schrijven dan vind ik dat prima en zal ik maximaal meewerken.

      Beantwoorden
  43. Ruud
    Ruud zegt:

    Klinkt op zich heel logisch allemaal. Events (min of meer superspreading) zorgen ervoor dat R0>1 en dan begint de ellende weer.

    Maar wat moeten we dan precies nu wel en niet doen met het gebrek aan data? Bijvoorbeeld super drukke restaurants, waar mensen net als in een koor luid stemgeluid produceren, is dat dan nog okee? Hoe komen we daar achter? Waar halen we de data vandaan die we nodig hebben om gefundeerd beslissingen te maken? En kunnen we die data praktisch wel verkrijgen?

    En weten we zeker dat er geen andere situaties zijn die verspreiding ook kunnen faciliteren? Bijvoorbeeld als je kijkt naar bepaalde staten in de VS waar het aantal besmettingen nu nog steeds aan het stijgen is, zijn de stijgingen dan met name in gebieden waar men wel nog (superspreader) events houdt? Wellicht zijn er nog andere situaties (die minder vaak voorkomen) waar er ook een snelle groei kan plaatsvinden. Goed om dat ook te weten lijkt me. Benieuwd wat je hiervan vindt.

    En goed om te kijken wat we doen met zeer kwetsbare personen in de samenleving nu. Hoewel ik laatst wel in een podcast een eye-opener (ear-opener?) te horen kreeg: vroeger verspreidden we de minder gevaarlijke griep ook als we met ons zieke kind naar opa en oma op bezoek gingen, en zonder dat we het ons realiseerden kon dat ook de voortijdige dood van opa of oma betekenen. Tuurlijk is die kans een stuk kleiner met een gewone griep, maar dat risico namen we toen ook, vrijwel niemand stond erbij stil dat je zo indirect de dood van oude mensen kunt veroorzaken: ziek zijn als je op bezoek gaat. Dus wellicht was het sowieso al nodig dat we hier anders naar gingen kijken.

    Beantwoorden
  44. Frans
    Frans zegt:

    R0 is het reproductiegetal op het moment dat er geen remming of stimulatie van het virus plaats vindt dit getal is daarom een hypothetisch getal dat constant het zelfde is.

    Het getal dat veranderlijk is is de Re het effectieve reproductiegetal dat verandert kan worden door maatregelen of veranderingen in de condities zoals een superspreading event.

    Of het getal Rt de Re op een vast moment.

    Beantwoorden
    • Frans
      Frans zegt:

      Het draaid, allemaal om de definities. En dat brengt mij meteen bij 1 van de meest kritische kanttekeningen die geplaatst dient te worden bij de wetenschap over COVID-19.

      Het draaid allemaal om de definitie van R0. Zoals ik al eerder aangaf is de feitelijke definitie van R0 het reproductiegetal op het moment dat deze niet beïnvloed wordt door maatregelen of stimuli.

      De R0 die China, Italië,Nederland en velen andere landen hebben vast gesteld is niet R0. Maar een Re berekend/beredeneerd uit data afkomstig van super spreading events.

      Er is niet vast gesteld wat de spreiding van het virus doet zonder gecompliceerde condities. Maar wat het de gedraging van het virus is als er afweikende condities zijn die de verspreiding vergroten.

      De werkelijke R0 ligt veel lager dan geschetst. Hierdoor is er mogelijk een enorme overschatting geweest van het verloop van het virus. Wat later ook blijkt als volledig onverwacht we zelfs ruimschoots onder de meest gunstig ingeschatte prognose blijven.

      Nu we langzaam weer grip krijgen komt superspreading op de kaart te staan. Volledig correct gebruikt Maurice de term superspreading event. Daar waar de journalistiek de term superspreader gebruikt, waarmee de suggestie gewekt wordt dat het verschijnsel superspreading een karakteristiek is voor een bijzondere groep aan patiënten.

      De superspreading is weleenswaar afkomstig van 1 of een kleine groep aan geïnfecteerden die vanuit het niets ineens een veel grotere groep nieuwgeinfecteerden creëerd.

      Maar het zijn niet de personen zelf, maar de randvoorwaarden van de omstandigheden die de superspreading veroorzaken. (Zoals de aerosols in Maurice theorie)

      Dit essentiële onderscheid, maakt een enorm verschil in interpretatie en de bijbehorende oplossingsgerichtheid.

      Het is dan ook interessant om te gaan kijken wat er nodig is om een virus te reproduceren. En om te kijken of er intraindividuele verschillen te onderscheiden zijn.

      Voor de reproductie van een virus zijn er rand voorwaarden vast te stellen.

      Om er enkelen te noemen.

      – De hoeveelheid en berijkbaarheid van de juiste type gastheer cel.

      – De hoeveelheid aan grondstoffen voor de reproductie

      – De reactie snelheid van de transcriptie en het uiteindelijke nieuwe virus.

      -De intracellulaire maximaal gelijktijdig te produceren hoeveelheid aan virus deeltjes.

      Zo zijn er tal van zaken die invloed hebben op de productie van nieuwe virusdeeltjes en dientengevolge ook de uitstoot van deze deeltjes.

      Wat we zonder al te veel gegok kunnen postuleren (dient wel praktisch getoetst te worden) is dat de uitstoot van virus deeltjes volgens een vast patroon gaat, waarbij er wel verschil kan zijn in de hoeveelheid beschikbare virusdeeltjes en de kracht waarmee dit gebeurd.

      De verschillen zijn naar aller waarschijnlijkheid niet van dien aard dat, dit grote verschillen maakt in de besmettingskans per individu of het ziekmakend vermogen.

      Met die verstanden dat er wel verschillen zullen zijn maar die zijn zullen veel minder marginaal zijn dan de externe factoren.

      Wat wel een groot verschil maakt is of de uitstoot gepaard gaat met praten, zingen, ademen, hoesten of niezen. Immers de uittredende kracht varieert alsmede de druppel grote.

      Een infectie kan pas ontstaan als het virus de juiste hostcellen weet te bereiken. Een virus opzich is immobiel. Dus moet er gekeken worden wat de mobiliteit van het virus veroorzaakt.

      De wetenschap onderscheid een aantal mogelijkheden, waarbij er wellicht nog onontdekte andere mogelijkheden zijn.

      – versleping een infectieus deeltje hecht zich aan een oppervlak en wordt via tussen media geleidelijk getransporteerd naar de gastcel.
      (Lang traject, lagere infectie eenheid doorgaans immunologisch goed verdedigbaar)

      – besmetting door kortstondige uitstoot niezen of hoesten.( kort traject, hoge infectie eenheid doorgaans immunologisch lastig verdedigbaar. Relatief lage infectie graad de luchtstroom moet goed gerichtzijn en is slechts kortstondig aanwezig.

      – Aerosols idem als hoesten en niezen met als grote verschil dat de luchtstroom random wordt en de duur van aanwezigheid aanzienlijk toeneemt.

      – Actieve overdracht. Sexueel (zoals HIV) zoenen zoals EBV of bloed-bloed contact (meer gedrags afhankelijk)

      De kunst is nu om te kijken welke manieren voorkomen en in welkemate ze een rol spelen.
      Persoonlijk denk ik dat Maurice gelijk heeft dat voor Sarscov2 aerosols het grootste aandeel levert.

      Beantwoorden
  45. Bea
    Bea zegt:

    Ik vraag me al een tijdje het volgende af: waarom is er voor het woord “golf” gekozen en niet voor het woord “uitbraak”. “De tweede uitbraak”, klinkt toch veel logischer? Wie zit er achter dat woord “golf”? Misschien stomme vraag, maar ik vraag me dat gewoon af.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *