Zo gaat de verspreiding van het COVID-19 virus vooral

Ik ben opgeleid als sociaal geograaf. Mijn specialisme was onderzoek & statistiek. In 1965 heb ik leren programmeren en sindsdien heb ik altijd intensief computers gebruikt bij mijn werk.

Bij zo’n enorme crisis als door de uitbraak van het COVID-19 virus is het van groot belang de problematiek multidisciplinair aan te pakken. Dus daarom mijn inzet en aanpak.

De afgelopen twee maanden heb ik de geografische patronen van de uitbraken van het virus wereldwijd bestudeerd en zowel via oudere-, als heel recente wetenschappelijke publicaties, verklaringen gevonden voor o.a. de volgende vragen.

  • Hoe komt het dat de eerste grote uitbraken in Wuhan, Daegu, Teheran, Bergamo, Madrid, Brabant en Seattle waren?
  • Hoe komt het dat het aantal doden in Lombardije meer is dan alle doden in Afrika en Latijns-Amerika bij elkaar?
  • Hoe komt het dat het aantal doden in Japan 1 per 1 miljoen inwoners is en in Nederland 160?
  • Hoe komt het dat het aantal doden in New York City 15 keer hoger is per 1 miljoen inwoners dan in San Francisco?
  • Hoe komt het dat er, terwijl al wekenlang op het grote gevaar wordt gewezen, nog geen grote uitbraken zijn geweest in vluchtelingenkampen, townships en favela’s?
  • Wat maakt de uitbraak in New Orleans en de kustplaats Guayaquil in Ecuador zo bijzonder?
  • Hoe komt het dat er in verzorgingstehuizen zoveel mensen besmet worden en sterven?
  • Hoe komt het dat zoveel mensen op schepen (cruises en marine) besmet raken?
  • Waardoor komt de daling van het aantal nieuwe slachtoffers in Nederland?

Toeval is zeker niet het antwoord op deze vragen, hoewel het voor een klein deel een rol speel,  noch het feit dat op bepaalde plekken beter of eerlijker wordt geregistreerd, of dat het misschien een kwestie van tijd is voordat je overal hetzelfde ziet. Nee, er zijn duidelijke verklaringen voor al het bovenstaande. En het begrip van de consequenties van die verklaringen, geeft stevig richting aan de exit-strategie die (wereldwijd) gevolgd kan/moet worden.

Al heel snel was het duidelijk (ik las het al in januari op Twitter), dat de R0, reproductiefactor van COVID-19, heel hoog was. In februari werd duidelijk dat die rond de 2,25 lag. (Bij normale griep is dat 1,3). Dat houdt in, dat in de tijd van 1 maand, 1 besmet persoon gemiddeld 400 mensen kan besmetten als er verder geen actie wordt ondernomen.

Terecht dat er overal door de autoriteiten wordt geprobeerd die factor naar onder de 1 te brengen. Want anders neemt het aantal nieuwe slachtoffers alleen maar snel toe.

Als je naar de uitbraken tot aan een maand geleden kijkt dan vallen drie dingen op:

  • Ze vonden vooral plaats tussen 30 en 60 graden Noorderbreedte, in een klimatologische zone waar het weer toen doorgaans tussen 4 en 11 graden was en de specifieke luchtvochtigheid tussen de 3 en 6 g/kg, (gram water in 1 kilogram lucht).
  • Binnen landen waar een uitbraak is, zijn er grote regionale verschillen. In Lombardije vallen er naar verhouding 20 keer zoveel doden als in Napels en Rome. Ook in Nederland, Spanje en de VS is dat patroon duidelijk te zien.
  • Er is doorgaans sprake van bijeenkomsten met grote groepen mensen waar in één klap veel mensen zijn besmet. (De superspread events). Als je meer op die bijeenkomsten inzoomt, dan zijn het vooral bijeenkomsten geweest waar veel mensen hebben geschreeuwd of gezongen. Dat betrof zowel grote als kleine kerkelijke bijeenkomsten, feesten (zoals après-ski en carnaval) en voetbalwedstrijden.

Als je naar de ontwikkelingen van de laatste maand kijkt dan valt op:

  • Hoewel er ook onder 30 graden Noorderbreedte in heel veel landen mensen zijn besmet, is er slechts op een heel beperkt aantal plekken sprake van een uitbraak van de omvang, die we zien in West-Europa en New York. Dat lijkt niet samen te hangen met de kwaliteit van de genomen maatregelen. (En zeg niet dat er in die landen veel meer doden moeten zijn. maar dat dit verborgen wordt. Want via social media zou een omvangrijke noodsituatie zeker door de betrokkenen naar buiten zijn gebracht en wereldwijd bekend worden).
  • In alle landen in Oost-Azië is de uitbraak onder controle. Dat betekent niet dat er niet af te toe weer een kleine besmettingshaard ontstaat, maar die wordt zeer snel de kop ingedrukt. Ter illustratie het totaal aantal doden op 11 april per 1 miljoen inwoners: Japan 1, Taiwan 0,3, Singapore 1, Thailand 0,50, Maleisië 2 en Korea 4. (Beide laatstgenoemde landen kenden een grote uitbraak tijdens een religieuze meerdaagse bijeenkomst waar zeker meer dan 1.500 mensen zijn besmet, maar hebben dat volledig onder controle gekregen).In de provincie van de stad Wuhan zijn er 70 doden geweest per 1 miljoen inwoners. Maar in Beijing waren er in totaal maar 8 doden. Dat lijkt op het patroon in Korea. In de provincie waar de grote uitbraak was Daegu, waren er 60 doden per miljoen inwoners, in Seoul in totaal maar 2 doden. (Niet per miljoen, maar in totaal.)
  • Er vallen vele slachtoffers in verzorgingshuizen.
  • Twee a drie weken na Lock downs zie je dat het aantal nieuwe slachtoffers eerst stabiliseert en daarna daalt.

 

Er is een uitleg, die al het bovenstaande verklaart. Onderbouwd met uitgevoerde studies over influenza, waaronder experimenten met dieren, en studies naar COVID-19.

En die verklaring is, dat de verspreiding van dit virus bij uitstek door de lucht plaats vindt in min of meer gesloten ruimtes. Indringender dan op welke andere wijze dan ook.

De besmettingsvormen waarover we steeds in het nieuws horen, zouden misschien voor een RO van 1,1 a 1,2 kunnen zorgen. En maatregelen als Social Distancing en/of het dragen van mondbescherming zijn erop gericht om die onder de 1,0 te krijgen.

Vanuit de wetenschap is evenwel aangetoond dat mensen bij spreken, hoesten, niezen en zingen o.a. microdruppels (aerosols) uitscheiden, die veel langer in een ruimte blijven zweven en daarbij in contact komen met vrijwel alle mensen in die ruimte. Er hoeft maar één iemand te zijn die besmet is (en dat van zichzelf nog niet weet) en het is bingo.

(Helaas meenden de WHO en het RIVM tot voor kort, dat deze vorm van besmetting amper voorkomt)

Via wetenschappelijke experimenten is aangetoond dat:

  • Het effect van deze aerosols bij goede ventilatie veel kleiner is.
  • De aerosols lang blijven zweven bij lage luchtvochtigheid. Ze zweven het minst bij een luchtvochtigheid rond 6 g/kg (bij 20 graden is dat bij een relatieve luchtvochtigheid van 45%.
  • Boven dat niveau van 45% neemt de kans op besmetting weer toe. Maar boven 80% luchtvochtigheid en/of 30 graden wordt geen enkele besmetting via de lucht geconstateerd. (zie de onderstaande grafiek).

En als we deze informatie nu toepassen op de gestelde vragen dan hebben we voor alle vragen een plausibele verklaring:

  • De grote uitbraken zijn (vooral) geweest in slecht geventileerde ruimtes met een relatief lage luchtvochtigheid, waar veel mensen uitbundig bijeen waren. Na die zogenaamde superspread-events is de verspreiding verder voortgezet bij kleinere bijeenkomsten in de eerste twee weken van maart (zoals kerkdiensten, koorrepetities en feesten, zoals bruiloften en partijen).De onderstaande kaarten van Nederland en Duitsland waaruit duidelijk blijkt hoe de relatie is tussen de uitbraak van COVID-19 en de verdeling van de Katholieken in het land. Eerst was er het carnaval dat voor een superspread-event zorgde. Vervolgens werd die besmetting met name via het bezoek aan de Katholieke kerken over de rest van de katholieke bevolking verspreid. In Nederland is er dankzij de Biddag van het Gewas op 11 maart vervolgens de Bible Belt aan toegevoegd.
  • Bij uitbraken in verzorgingshuizen zullen bijeenkomsten met de aanwezigen waar gezongen is(kerkdiensten, feestjes) en -letop- het interne luchtcirculatie systeem, dat aerosols over de instelling verspreid, voor veel meer slachtoffers gezorgd hebben dan directe besmetting via bezoekers of verzorgers.
  • De belangrijkste reden dat in Oost-Azië zulke lage aantallen slachtoffers zijn komt doordat men daar -als men het al niet daarvoor deed- heel snel mondbescherming is gaan dragen. Dat voorkwam niet in de eerste plaats de besmetting van de dragers, maar het zorgde ervoor dat de dragers niet ongewild anderen konden besmetten. Daardoor is het niet echt uitgebarsten in andere regio’s dan waar de grote brandhaard was.
  • Dat in vluchtelingenkampen, townships en favella’s geen grote uitbraak is geweest komt enerzijds omdat men daar vaak in niet gesloten ruimtes woont, vaak zonder ramen en dus met een goede ventilatie. Plus dat hetzij de luchtvochtigheid helpt tegen de beperking van de verspreiding van het virus, dan wel de temperatuur boven de 30 graden is. Dat geldt trouwens voor grote delen van Afrika en Zuid-Amerika.
  • Maar ook in Australië zien we dat de uitbraak van een heel ander kaliber is dan in West-Europa of de VS. In West South Wales (waar de eerste gevallen zelfs voor Nederland werden geïdentificeerd) zijn er 3 doden op 1 miljoen inwoners. (Op 21 maart zagen we op TV in Nederland hoe veel Australiërs naar het strand gingen. Het is 23 dagen later en er is zeker geen sprake van een een grote vorm van uitbraak, zoals in het nieuws in Nederland bijna expliciet werd aangekondigd.)
  • Op een aantal plekken zien we in warm en vochtig klimaat wel een forse uitbraak. Louisiana is daar het beste voorbeeld van. Daar waren tijdens Mardi Gras meer dan 1 miljoen (!) mensen aanwezig. Ik acht de kans niet denkbeeldig dat daar tienduizenden besmet zijn geraakt. Het aantal doden in Louisiana , 7 weken na Mardi Gras is nu bijna 200 per 1 miljoen inwoners. Ik denk dat na Mardi Gras de kerken nog een grote rol gespeeld hebbenhttps://www.maurice.nl/2020/03/27/wat-gebeurt-er-in-de-sub-tropische-gebieden-met-de-verspreiding-van-covid-19/ bij het verder verspreiden van dit virus daar. In Georgia is dit aantal nu ook al 40 per miljoen.
  • Ten slotte is uit Duits onderzoek gebleken dat de kans dat mensen besmet kunnen worden door het aanraken van voorwerpen (zoals supermarktkarretjes, deurknoppen, knoppen in de lift,) heel klein is.

Bekijken we de ontwikkeling van het aantal zieken en doden in Nederland circa drie weken na het instellen van de intelligente lockdown, dan zien we na een stabilisering een duidelijke daling. Met name in Brabant en Limburg. (In een aantal andere provincies lijkt er door de Biddag van het Gewas op 11 maart, nog een nieuwe besmettingshaard te zijn ontstaan, waardoor daar de daling wat later is gaan inzetten).

Zeker als we beseffen dat een niet gering deel van de huidige slachtoffers in Nederland vallen in zorginstellingen (ik schat zeker de helft van alle dagelijkse doden), kunnen we vaststellen dat de mate van besmetting buiten de zorginstellingen sterk gedaald is. Dat komt ook weer vooral omdat er sinds enkele weken geen bijeenkomsten met grotere groepen mensen meer zijn.

Door met het bovenstaande goed rekening te houden wordt duidelijk hoe we de maatregelen kunnen afbouwen en de risico’s tot nieuwe verspreiding zoveel mogelijk kunnen beperken. En er in slagen om de samenleving, zowel economisch als sociaal weer goed op gang te helpen. En dat kan ook op een intelligente wijze

Daar gaat mijn blog morgen over.

169 antwoorden
  1. Ximaar
    Ximaar zegt:

    Het zou prima kunnen wat je schrijft. Waarschijnlijk zal het een mix van factoren zijn. Iemand die het virus heeft moet het naar een nieuw gebied brengen. En daar moet het aanslaan. Zelf zat ik er mee dat de kern in Nederland al weken rond Uden ligt. In Eindhoven is veel minder aan de hand. Vierden ze in Uden carnaval en in Eindhoven niet? Zijn Eindhovenaren afstandelijker? Al snel viel me op dat het gebied rond Uden ook het zwaarst was getroffen door de Q-koorts. Ik verdenk de geiten niet, maar wel de intensieve veehouderij. Die levert fijnstof op en daar grossiert dat gebied ook in. De Po-vlakte heeft in het laatste decennium het grootste fijnstofprobleem van Europa gehad. Deels door veel vee, maar ook dor veel verkeer en industrie. Wuhan en New York staan al jaren bovenaan als het om fijnstof gaat. Omdat de genoemde vluchtelingen op eilanden zitten is daar veel minder sprake van fijnstof. Zelf vermoed ik dat jaren leven in een fijnstof gebied zorgt voor verminderde longcapaciteit en dus meer problemen met een virus die het op de longen heeft voorzien.

    Beantwoorden
  2. Tim
    Tim zegt:

    Goede observaties, plausibele analyse. Zou graag zien dat hier door vergelijkbare (of hogere ;-)) deskundigen op wordt gereageerd. Solide weerlegging, dan wel acceptatie. In dat laatste geval is drastische bijstelling van huidige beleid nodig.

    Beantwoorden
    • Rebecca
      Rebecca zegt:

      Zoek in Google afbeeldingen maar even op ‘Guayaquil’ en ‘carnaval’, dan heb je het antwoord. Dat was daar op 24 en 25 februari 2020

      Beantwoorden
        • Rebecca
          Rebecca zegt:

          Luchtvochtigheid is niet de enige factor. Carnaval betekent: met veel mensen opeengepakt in bars, hard praten om elkaar te kunnen horen, waarschijnlijk ook slecht geventileerd. Je krijgt dan hetzelfde effect als zingen: met hard praten zal een besmet petsoon veel meer virus de ruimte in sturen dan wanneer hij ‘normaal’ praat, zeker in een volle bar

          Beantwoorden
    • jean pierre
      jean pierre zegt:

      Daarom wordt er meer gekeken naar het overtal doden tov het gemiddelde. Dit is een beetje scheefgetrokken omdat er nu bv minder verkeersslachtoffers vallen, maar blijft de beste meetmethode om verschillende landen te vergelijken volgens mij.

      Beantwoorden
  3. Gerton
    Gerton zegt:

    Interessant! Klinkt overtuigend, Maurice. Die slechte ventilatie en lage luchtvochtigheid is uiteraard ook van toepassing op cruise-schepen en vliegtuigen! Die laatsten zouden misschien ook een cruciale rol kunnen hebben gespeeld in de verspreiding; niet alleen vanwege de verplaatsing van besmette personen, maar juist door het zeer efficiënt aansteken van medepassagiers… Wat ik mis in het verhaal over Carnaval en Mardi Gras, is de rol van veel fysiek contact en het drinken uit slecht gespoeld horeca-glaswerk en gedeelde flessen e.d.

    Beantwoorden
  4. R_Bergman
    R_Bergman zegt:

    Ik ben steeds meer er van overtuigd dat het allemaal een heel er opgeklopt verhaal is dat vooral drijft op angst en weinig op werkelijke feiten.
    Gelukkig is er in Duitsland een groep van artsen/wetenschappers die hun hoofd nog koel houden en naar de werkelijke feiten kijken (Prof Bhakdi, Prof Püschel, dr W Wodarg, Prof Streeck, dr Bodo Schiffmann etc).
    Het is voor een groep zwakkeren (qua gezondheid) in deze maatschappij een gevaar net als een heftige griepaanval dat is maar meer dan ook niet.

    Beantwoorden
    • Rob
      Rob zegt:

      Wodarg? Laat me niet lachen.
      Hij zit in het bestuur van Office Transparency Deutschland en is nu door het bestuur voorlopig op non-actief gezet. Redenen:

      Natürlich steht es Wolfgang Wodarg als Gesundheitspolitiker zu, seine Meinung als Privatperson zu äußern. Als Vorstandsmitglied von Transparency Deutschland trägt er jedoch auch eine Verantwortung gegenüber dem Verein. Dies bedeutet unter anderem, dass er sich vergewissern muss, in welchen Medien und in welchem Kontext er seine deutliche Kritik verbreitet. Laut unserem Verhaltenskodex verpflichten sich unsere Mitglieder, das Ansehen von Transparency Deutschland nicht dadurch in Gefahr zu bringen, dass durch sie Transparency Deutschland mit Personen und Organisationen in Verbindung gebracht wird, deren Tätigkeit nicht mit den Werten von Transparency Deutschland im Einklang steht.
      Leider ist das mit Blick auf mehrere Medien, denen Wolfgang Wodarg Interviews gegeben hat bzw. die Textbeiträge in seinem Namen veröffentlicht haben, aus unserer Sicht der Fall. Konkret geht es hier zum Beispiel um die Plattform Geolitico, deren Herausgeber Günther Lachmann für die AfD-Fraktion im Thüringer Landtag und den AfD-Landesvorsitzenden Björn Höcke tätig ist. Ein weiteres Beispiel ist ein Interview mit Eva Herman, die vom NDR aufgrund verharmlosender Aussagen zum Nationalsozialismus entlassen wurde. Das Interview erschien bei der von Andreas Popp betriebenen „Wissensmanufaktur“, die ebenfalls dem AfD-nahen Spektrum zugeordnet wird. Ganz ähnlich verhält es sich bei KenFM, eine Plattform, die von Ken Jebsen betrieben wird, der u.a. wegen antisemitischer Äußerungen wiederholt aufgefallen ist und mit dem der rbb deshalb die Zusammenarbeit beendet hat.

      Beantwoorden
      • Rudolf
        Rudolf zegt:

        Om nou te zeggen dat de kritiek overtuigt. Het is vooral het gebruikelijke linkse verwijt dat hij zich niet naar de mainstream voegt om daar vervolgens zekerheidshalve nog een AFD link aan toe te voegen. Werk weer gedaan maar een inhoudelijke reactie zou meer overtuigen !

        Beantwoorden
    • ton
      ton zegt:

      Dit is geen griep. Ga eens op een IC een nacht met mij meedraaien, dan is de domheid van uw opmerking pijnlijk snel duidelijk. Dit virus is circa 10 x dodelijker dan influenzaven kent bovendien een zeer grillig atypisch verloop. U doet aan wens denken door het met griep te vergelijken, maar daarbij schoffeert u de zorg medewerkers. Op mijn afdeling had ik recent bijna 60% van de bedden gevuld met mensen onder de 60. Dit beeld zien we nooit bij influenza. Misschien beter ergens over uiten waar u wel verstand van heeft.

      Beantwoorden
      • Arnoud
        Arnoud zegt:

        Beste Ton, ten eerste bedankt voor al het harde werk daar op de IC. Respect! Ik heb met jullie te doen. Ik heb echter een vraag over die Corona patiënten jonger dan 60. Hoeveel % hiervan is gezond? Met gezond bedoel ik mensen zonder overgewicht, geen medicijn gebruik en geen andere aandoeningen of ziektes? Eén duidelijk antwoord kan ik niet vinden in de media. Alvast bedankt voor je antwoord.

        Beantwoorden
        • Christiaan
          Christiaan zegt:

          Mijn dochter werkt op de corona afdeling in een UMC. Ook zij geeft aan dat bij haar meer dan 90% van de patienten obees zijn en/of een historie hebben van onderliggende ziektes.

          Beantwoorden
          • Marcel
            Marcel zegt:

            De gevolgen van besmetting bagatelliseren tot het zijn toch maar oudjes en mensen met chronische kwalen die aan het virus overlijden geeft mij een vieze smaak in de mond . Of deze mensen er niet meer toedoen! Het is ook onzin. In een interview met een IC arts van het MC deelde deze mede dat 50% van de overledenen geen onderliggende kwalen had ! Bij de les blijven!

    • Doesbrand
      Doesbrand zegt:

      Angst is besmettelijk. Hoeveel gooien we niet overhoop om dit virus te bestrijden, en wat voorkomen we er nou eigenlijk effectief mee? Bij een novemberstorm waaien oude, dorre takken ook af. En begrijp me niet verkeerd, het is vreselijk voor elke overledene, maar aan malaria, gevolgen van roken, kanker, aids (om maar een paar te noemen) zijn in deze periode vele malen meer mensen overleden. Om van “gewone” honger maar niet te spreken

      Beantwoorden
      • Louis
        Louis zegt:

        Hallo ,jij wil dus graag dat als je de ziekte onder de leden hebt naar je ouders toe om ze van het leven te Beroven want dat zeg je letterlijk

        Beantwoorden
      • David
        David zegt:

        Probleem is dat je niet goed weet wat je voorkomt. En regeringen kiezen dus daarom voor strenge maatregelen want ‘better safe than sorry’. Er is gewoon nog teveel wat we niet weten over dit nieuwe virus. Maurice geeft interessante nieuwe perspectieven maar die zijn waarschijnlijk nog onvoldoende bewezen met alle risico’s vandien.

        Beantwoorden
        • chris
          chris zegt:

          Zo heel nieuw is dit virus niet. Coronavirussen bestaan al járen . Het probleem is dat ze muteren (van aard veranderen) en die mutatie is nu het probleem.

          Maar in NL waren we door de vele eerdere bezunigingsrondes binnen de zorg ook alles behalve voorbereid op een uitbraak van wat voor virus dan ook, terwijl er al aantal jaren gewaarschuwd werd dat die kans steeds groter aan het worden was.
          Had men níét zod rastisch bezuinigd en had men zich wél voorbereid dan hadden we al veel éérder na de uitbraak in kunnen grijpen. En uitsluitend luisteren naar RIVM is ook niet verstandig. RIVM is alles behalve alwetend en zat er de laatste paar jaar óók al naast met het uitdelen van de griepprik. Die bleek paar jaar op rij níét voor de in de betreffende jaren heersende griepsoorten te zijn, waardoor we dus onbeschermd bleven.
          Dus blind afgaan op de deskundigheid van RIVM is onverstandig

          Beantwoorden
      • Wil
        Wil zegt:

        “Oude dorre takken, begrijp me goed. “Ja ja maar ondertussen. Het is ook onjuist. Als het virus niet kort wordt gehouden veroordeel je niet alleen oudere mensen maar ook alle hart, diabetes, long, MS patiënten tot langdurige isolatie. Dat jongeren veelal milde klachten hebben betekent niet dat de populatie tussen de 50 en 60 er niet doodziek van wordt. Veel jongeren vind ik bot gezegd egoïstisch en verwend. Juist zij hebben zoveel vermaak dat ze zelfs slaap tekort komen met o.a. hun smartphones. In mijn tijd was ik dolblij een paar goede boeken gevonden te hebben! Voor hun is het niet te hopen dat het virus muteert in een variant die juist jonge sterke mensen de dood in sleurt zoals de Spaanse griep. Dan zal je ze anders horen “piepen”!

        Beantwoorden
    • Jack
      Jack zegt:

      En de jongeren zonder gezondheid problemen hadden gewoon pech neem ik aan , zeg wanneer is het gebeurt dat er weken achter elkaar honderden doden per dag waren in een bepaald gebied ?

      Beantwoorden
    • petit chou
      petit chou zegt:

      R.Bergman is een struisvogel die zijn kop in het zand steekt , geef je mening over dingen die je wel weet en zwijg waar je geen weet over hebt .
      Hoe dom kun je zijn om nog die onzin te verkondigen .

      Beantwoorden
    • chris
      chris zegt:

      app is sowieso tot mislukken gedoemd.
      Want aangeziene r niet uitgebreid getest wordt WEET MEN NIET wie er besmet (geweest) is en dus óók niet voor wie ze ons moeten waarschuwen.

      Beantwoorden
  5. Seb
    Seb zegt:

    een zeer belangrijk punt waarom Lombardije de brandhaard van Europa werd >
    Wuhan en Milaan zijn partners wat betreft de mode industrie (zowat alle grote italiaanse merken uit Milaan werken met kledingfabrieken in Wuhan!). Veel zakelijke contacten en vluchten heen en weer tussen Wuhan en Milan heeft voor die eerste Covid19 exodus uit China gezorgd.

    tel daarbij op dat de beau monde van Milaan graag gaat skiën in de bergen iets te noorden, waar ook veel italianen en noord europese toeristen vertoeven, en de verspreiding is wel heel snel gegaan naar alle west europese landen.

    De modewereld + skioorden > toeval dat een redelijk groot aantal voetballers uit Milaan, Turijn en Bergamo een positieve COVID19 diagnose kregen?

    Napoli > daar zit de lokale italiaanse mode industrie en zou me niet verbazen dat dezelfde Milanese merken ook daar hun kleding laten afwerken die uit China komt > dus meer zakenreizigers en contacten.

    Madrid / Barcelona in Spanje schijnt deels te verklaren te zijn omdat er ook veel zakelijke contacten (mode industrie weer) en vluchten zijn tussen Milaan en Madrid.

    Kijk je bijvoorbeeld naar Lissabon in Portugal (en heel Portugal), die zijn zeer mild getroffen, terwijl daar ook veel Noord Italiaanse toeristen naar toe gaan. maar blijkbaar geen superverspreiders in de vorm van mode bonzen en zakenmannen. Ook wonen van oudsher meer gezinnen nog samen met hun (groot)ouders, dus werd de lockdown en social distancing veel strenger gerespecteerd door de mensen zelf, zonder harde maatregelen van de regering.

    In Spanje en Italie is het sociale weefsel van grote families ook zoals in Portugal, maar daar werd in Februari tot midden Maart nog niet veel aan banden gelegd, geen social distancing en lockdown tot dat het uit te spuigaten begon te lopen.

    Beantwoorden
    • Albert Borsje
      Albert Borsje zegt:

      Portugal milder getroffen, en dit land past de BGC vacinatie nog toe! Getroffen buurlanden niet. Ook Brazilië kent deze vaccinatie en daar is het aantal slachtoffers afgezet tegen de bevolkingsgrote ook klein

      Beantwoorden
  6. piet van der Werf
    piet van der Werf zegt:

    die maurice weet zeer veel, maar zit in geen enkel commissie.en ik zie hem ook nooit io tv over dit onderwerp.hoe kan dat

    Beantwoorden
  7. Geerlings
    Geerlings zegt:

    Interessant uw artikel, ik woon in Frankrijk en hoorde op de radio dat de eerste gerapatrieerde Fransen uit Wuhan in quarantaine waren geplaatst in Carry le Rouet maar de militairen die hen opgehaald hadden gingen zonder veiligheidsmaatregelen terug naar hun basis in de Oise waar een van de grootste uitbraken was van het virus in Frankrijk……..

    Beantwoorden
  8. Kees
    Kees zegt:

    Een vraag: in een gesloten ruimte neemt bij aanwezigheid van veel uitbundige mensen de rv toch sterk toe. En wordt het risico relatief minder. Hoe zit dat?

    Beantwoorden
  9. Barend
    Barend zegt:

    Goed speurwerk. Je hoeft je niet te verdedigen dat je geen viroloog bent. Iedereen die logisch kan nadenken moet nu zijn verstand gebruiken, multidisciplinair inderdaad. Een onderzoekende geest is wel het laatste wat je in de medische academische wereld zal aantreffen. Zij doen daar alleen aan symptoom bestrijding en zoeken nooit naar oorzaken. Medici hebben een misvormd wereldbeeld omdat zij alleen maar zieke mensen zien. En ze kennen alleen maar angst. Alle geneeskunde studenten worden hypochonder en houden dat rest van hun leven. Dat zie je nu terug in hun reactie. We weten het niet dus sluiten we de hele maatschappij maar af. Ambtenaren en bestuurders zijn mogelijk nog grotere angst en risicodenkers. Die zijn nu dus samen gezet in deze crisis. Goed dat ondernemers zich laten horen. Die gaan een risico niet uit de weg, maar zoeken naar oplossingen.

    Beantwoorden
  10. Pieter van den Brink
    Pieter van den Brink zegt:

    Nu had ik begrepen dat één van de belangrijkste oorzaken van de uitbraak in noord-Italie lag in de voetbalwedstrijd in Bergamo tussen Atalanta en Valencia (Spanje). Nu kun je een voetbalstadion toch nauwelijks bestempelen als een slecht geventileerde ruimte. Hoe zit dat dan?

    Beantwoorden
    • Ellen de Lange-Ros
      Ellen de Lange-Ros zegt:

      Die wedstrijd werd gespeeld in Milaan. Alle supporters uit Bergamo zijn toen in auto’s, bussen en treinen naar Milaan gereisd. Volop zingend natuurlijk, in die kleine ruimtes.

      Dat kan de uitbraak in Bergamo enorm hebben versterkt.

      Beantwoorden
  11. Luuk
    Luuk zegt:

    Beste Maurice, goed artikel. Aan het einde bij de bulletpoints staat een duits onderzoek genoemd, maar de hyperlink die toegevoegd is verwijst naar een andere blog en niet naar dit onderzoek. Ik wilde dat artikel nog even lezen na deze blog, zou je die link toe kunnen voegen?

    Beantwoorden
  12. Nico Bruijel
    Nico Bruijel zegt:

    Uitstekend verhaal. Een verademing om een echte statisticus / onderzoeks methodoloog te horen over de Corona kakafonie. Daar zou het team dat ons uit de Self-inflicted Corona ellende moet managen de oren en ogen voor moeten openen.

    Beantwoorden
  13. Marcel Niessen
    Marcel Niessen zegt:

    Interessant Artikel. Ik weet wel niet hoe t met de ventilatie installaties in Nederland is maar in Duitsland hebben we bij instellingen en meer of minder openbare gebouwen filters( te vergelijken met FFP 3 maskers) ertussen geschakeld. Kan me zo voorstellen dat dat in NL net zo is.

    Beantwoorden
  14. Peter de Jong
    Peter de Jong zegt:

    Als de aerosol-verspreiding de primaire wijze is van besmetting dan moet ik constateren dat de voorlichting van het RIVM en de overheid met betrekking tot de mondkapjes op zijn minst misleidend is. Ik heb van het begin dat RIVM niet echt vertrouwd in hun aanpak en deskundigheid, laks en aan de hand van politiek Den Haag.

    Beantwoorden
  15. Frouwke Ipema
    Frouwke Ipema zegt:

    Mooi artikel wat bij kan dragen aan bewustwording. Zowel individueel als collectief. M.i. Is deze crisis ook een bewustzijnscrisis in onze reactiepatronen op crisis. Die gaan nl altijd gepaard met heftige gevoelens van angst, uiteindelijk voor de dood. Het oude paradigma id dat die ontkend of anders bestreden moet worden. Er is echter een 3e mogelijkheid. Dat is onderzoeken en leren wat de angst nog meer is en echt te vertellen heeft. Dan wordt ziektebestrijding óók gezondheidsbevordering. Waar de innerlijke autonomie van de mens centraal staat. Ik hoop dat het oude patriarchale paradigma gaat verschuiven op grote schaal.

    Beantwoorden
  16. Manfred van Doorn
    Manfred van Doorn zegt:

    Mooi overzicht. Dank je, Maurice.
    Hoe kijk jij naar de visie van de Israëlische onderzoeker die stelt dat deze corona virus epidemie precies dezelfde route volgt als eerde corona epidemieën en dat het uit zichzelf overgaat. Zie jij aanwijzingen dat drastische regeringsmaatregelen grotendeels onnodig zijn omdat het virus overal hetzelfde patroon heeft getoond van snelle verspreiding en dan ‘spontaan’ afnemen?

    Beantwoorden
    • Ellen
      Ellen zegt:

      Bedenk dat mensen op die schepen veel tijd in het ruim doorbrengen, in kleine hutten, vaak zonder open ramen. Dus weinig frisse lucht.

      Beantwoorden
  17. Rob
    Rob zegt:

    Het verhaal heb ik enkele dagen geleden gelezen, zonder er veel uit te halen. Ik ben in Duitsland woonachtig, en zie er de correlatie met “katholiek” niet zo. Want bevolkingsdichtheid speelt ook een rol. En die is in Oostduitsland geringer.

    Maar… nadat ik me gisteren realiseerde dat op vele plaatsen in Duitsland carnevalsoptochten (traditioneel op zondag en vooral maandag van het carnavalsweekeinde) door de storm afgezegd werden, en dit in Nederland (en België?) voor zover ik me herinner niet het geval was, leek mij dit een plausibele verklaring voor de combinatie 1) katholiek en 2) in Duitsland véél minder sterfgevallen. En: Duitsland stelde vergelijkbaar ‘laat’ strenge maatregelen in als Nederland en België.

    Beantwoorden
    • Kathleen
      Kathleen zegt:

      Carnaval in België ging ook gewoon door. En heeft daarna dan ook nog eens de media overheerst omwille van de ‘Aalst Karnaval en joodse gemeenschap’ kwestie.

      Beantwoorden
  18. herry
    herry zegt:

    ben wel benieuwd naar jouw ideeën over andere weergave van de data.

    ik denk aan vergelijkingen doden/cases , nieuwe_doden/totaal_doden, nieuwe_cases/total_cases, aantal doden/ic opnames

    Ik heb sterk het gevoel dat we momenteel te 1 dimensionaal kijken naar de indicatoren maar krijg er niet echt de vinger achter. Misschien heb jij daar we goede ideeën over.

    Beantwoorden
    • Jan Rector
      Jan Rector zegt:

      In Duitsland zijn naar verhouding 5 keer meer IC bedden dan in Nederland per hoofd van de bevolking. Het Nederlandse huisartsen systeem bestaat daar niet. De Duitse “huisarts” is meteen een specialist waardoor er bij vermoede Corona symptomen van een patiënt sneller en adequater wordt opgetreden. Je kunt dus stellen dat de Duitse gezondheidszorg stukken beter is dan die van Nederland. Dit wordt ook ondersteund door de cijfers van de WHO:
      Het aantal besmettingen van Nederland en Duitsland gerelateerd aan de bevolkingsgrootte ontlopen elkaar niet zoveel Dld: 0.17% en Ned. 0.19%. Koploper in West Europa is Spanje met 0.42 % besmettingen en als tweede België met 0.34% en dan pas Italië met 0.30%
      Het aantal doden per besmetting is echter bijna een factor 4 groter in Nederland met 11.3% dan in Duitsland met 3,1%. Curieus genoeg is Frankrijk hier de koploper met 17.7 % gevolgd door België met 14.8% en daarna Italië met 13.2%. Het was dus blijkbaar echt nodig om o.a. die laatste drie landen met een harde lockdown te treffen. Duitsland steekt dus met kop en schouders boven de andere landen uit op het gebied van hun relatieve dodental wat aangeeft dat de gezondheidszorg daar dus van een betere kwaliteit is en beter is georganiseerd! Ik ben blij dat ik een Duitse vriendin heb!

      Beantwoorden
      • Maurice
        Maurice zegt:

        Sorry om je teleur te stellen (niet in je Duitse vriendin trouwens), maar je maakt wat belangrijke fouten.
        HEt aantal doden t.o.v. het aantal besmette personen vergelijken tussen landen zegt niets. In Nederland is er gewoon veel minder getest.
        We weten inmiddels uit LA County dat er onderschattingen zijn van een factor 50 van het aantal besmette personen. De sterftecijfers liggen eerder in de buurt van de 1% dan de cijfers die je noemt voor die landen. (Besef dat een land als Tsjechie inmiddels 172.000 testst heeft uitgevoerd (5 keer zoveel als Nederland). Ruim 2% ervan was besmet.
        En hun sterftecijfer is 4% van de besmette personen. Maar ook in dat land zal er nog een grote onderschatting zijn van het aantal besmette personen. Zelfs als slechts 1% van alle Tsjechen besmet is dan is hun sterftecijer maar 0,2%!
        Als ik jou was zou ik een Tsjechische vriendin nemen.

        Beantwoorden
    • Ben
      Ben zegt:

      Die filters zorgen er dan voor dat het virus binnen de ruimte blijft en vervolgens de ruimte niet verlaat. Een filter is dus niet de oplossing.

      Beantwoorden
  19. Florian
    Florian zegt:

    Zou het kunnen dat de link naar het Duitse onderzoek niet goed staat? (Ten slotte is uit Duits onderzoek gebleken dat de kans dat mensen besmet kunnen worden door het aanraken van voorwerpen (zoals supermarktkarretjes, deurknoppen, knoppen in de lift,) heel klein is.)

    Beantwoorden
  20. Janna
    Janna zegt:

    Ik denk dat er ook een verklaring moet worden gezocht in de factor overgewicht. Verenigde staten telt veel inwoners met obesitas, in vluchtelingenkampen waarschijnlijk nihil. Ook China is niet een land met veel dikke mensen. Italie en Spanje veel oudere inwoners en ook relatie met overgewicht? Verpleeghuizen: voeding niet optimaal, gaarkeukens, ondervoeding, veel medicijngebruik, weinig naar buiten. Dus de conditie daar is ook een relatie. Wat ook interessant zou zijn, de relatie met cholesterolremmers en betaablokkers. Er is een chinese studie die aantoont dat mensen met hoger cholesterol beter door infectie heenkomt. Cholesterol blijkt dan erg door lichaam gebruikt te worden om de infectie te bestrijden. Als je statines gebruikt om cholesterol kunstmatig laag houdt, wellicht overgewicht en betablokkers? Wellicht allemaal welkome omstandigheden voor virussen.

    Beantwoorden
  21. abramvisser
    abramvisser zegt:

    Allemaal leuk zo’n analyse waar de brandhaarden zijn begonnen en hoe het een beetje afgeremd of beteugeld is, maar volgens mij is er nog steeds gevaar voor een nieuwe uitbraak, zolang niet iedereen een keer besmet is geweest of zolang er geen vaccin is om besmetting te voorkomen. En dat kan als het zo doorgaat wel jaren duren. Volgens mij is de snelste oplossing om gewoon iedereen te besmetten of zich te laten besmetten. Dan vallen er in het begin waarschijnlijk veel meer doden doordat veel mensen al een ziekte hebben of te dik zijn, maar uiteindelijk als we het over 10 jaar bekijken blijkt het effect veel gunstiger te zijn. Dus gewoon gratis OV, allemaal naar voetbal/theater/festival/shoppen. Wel in het begin veel extra ziekenhuisbedden klaarzetten, maar niet al het geld besteden aan IC’s.

    Beantwoorden
  22. Henri Flipsen
    Henri Flipsen zegt:

    Interessant artikel, maar ik kan het niet eens zijn met de opmerking;grote uitbraken zijn (vooral) geweest in slecht geventileerde ruimtes met een relatief lage luchtvochtigheid, waar veel mensen uitbundig bijeen waren

    Beantwoorden
  23. Bonnie Steenman
    Bonnie Steenman zegt:

    Wat is jouw visie op de 940 (40% van de bemanning) besmettingen op het Franse vliegdekschip. Heel verklaarbaar natuurlijk. 2000 man in een kleine ruimte. Maar meer, het schijnt naar mijn mening niet alleen verspreidt te worden door hoesten en aanraking?

    Beantwoorden
  24. Henri Flipsen
    Henri Flipsen zegt:

    Interessant artikel, maar ik kan het alleen niet eens zijn met de opmerking;

    ‘Grote uitbraken zijn (vooral) geweest in slecht geventileerde ruimtes met een relatief lage luchtvochtigheid, waar veel mensen uitbundig bijeen waren’

    Juist op die plaatsen is, naar mijn mening, sprake van een HOGE luchtvochtigheid. Neem een klaslokaal. Iedere dakdekker kan je vertellen dat juist daar de daken compleet ‘rot’ zijn door de hoge luchtvochtigheid!

    Beantwoorden
  25. Herman Dirks
    Herman Dirks zegt:

    Dit pleit er voor de scholen dicht te houden. Slechte mechanische of weinig ventilatie. Veel gepraat gelach en zingen. Hoge vochtigheidsgraat.
    Veel mensen op een kluitje

    Beantwoorden
  26. Willem
    Willem zegt:

    Zelfde vak UvA
    De relatie relatieve luchtvochtigheid lijkt me logisch. Natuurlijk heeft relatieve vochtigheid een relatie met temperatuur maar je stelt dat boven de 30 graden uberhaupt geen besmetting terwijl de luchtvochtigheid boven de 30 graden ook laag zijn? Ben benieuwd.
    Probleem is dat er mi dat we te weinig beschermingsmiddelen waren en zijn en de overheid prio’s moet stellen en het iq van 100 een gemiddelde is.

    Beantwoorden
  27. Willem Loonen
    Willem Loonen zegt:

    Ter aanvulling
    Heb onder Heinemeijer en Lambooy gestudeerd.
    Ik heb een paar spreadsheets gemaakt omdat mij de verhoudingen Inwoners-bemettingen en besmettingen-doden opvielen. Wil ze graag sturen als je ze niet al hebt

    Beantwoorden
  28. Elsedien de Groot
    Elsedien de Groot zegt:

    In de noordelijke geografische gebieden is er zeker vanaf februari een vitamine d tekort. Dit wordt niet bijgevuld door blootstelling aan de zon. Dit is denk ik zeker een factor.

    Beantwoorden
  29. Ellen de Lange-Ros
    Ellen de Lange-Ros zegt:

    Interessante hypotheses, waarmee je inderdaad voor een heel andere strategie zou moeten kiezen. Scholen voorlopig maar dicht laten, of alleen met open ramen les geven en zeker niet zingen in de klas. Boeiend!

    Ben benieuwd naar je volgende blog.

    Beantwoorden
  30. Bart van der Wal
    Bart van der Wal zegt:

    Whaddup? 3 dagen later nog geen reacties. Dit lijkt me vrij grondige analyse en zingen en kerken noemen als factoren toch wel prikkelend. Werkt de heer de Hond’s forum functionaliteit niet. Als webdeveloper ga ik het bij deze even testen :).

    Beantwoorden
  31. Pieter
    Pieter zegt:

    Interessant artikel. Als aanvulling wat hier (ik woon in China, Shanghai) vanaf start is gedaan landelijk, is alle Centrale air regulation systems zijn uitgezet in alle publieke gebouw en in het land. (naast alle andere enorme strict maatregelen).

    Beantwoorden
  32. Mevrouw
    Mevrouw zegt:

    Eindelijk een zinnig verhaal…rivm is al jaren onderwerp van discussie als het gaat om onbetrouwbaar onderzoek, Rutte waar het gaat om onbetrouwbaar beleid. Ineens loopt heel Nederland achter deze mensen aan en worden ze de hemel ingeprezen.

    Iedere instelling / organisatie heeft airco en luchtventilatiesystemen en die dingen worden nauwelijks onderhouden lees schoongemaakt. Ze zuigen lucht aan en blazen het via een dicht geslibt filter weer naar buiten. Hier zou veel meer aandacht voor moeten zijn!

    Beantwoorden
  33. Thomas
    Thomas zegt:

    Hoi Maurice, dank voor deze bijdrage. Helder onderbouwd en imo logische verbanden. Ook de uitbraak in Zuid Korea bleek gelinkt aan een religieuze groep. De combinatie ‘gesloten ruimte’ met ‘type ventilatie’ en ‘hard ademen’ lijkt een versnelling op te leveren.

    Beantwoorden
  34. Roel
    Roel zegt:

    Zorgvuldige analyse en waardevolle bijdrage aan het ontwikkelen van exit strategieen, dank!
    Vooral de rol van koorrepetities in de verspreiding is voor mijzelf van wezenlijk belang.
    Zingen is natuurlijk bij uitstek een manier om fijne druppeltjes te verspreiden.
    En de meeste koorepetitielokalen zijn klein.

    Beantwoorden
  35. Erik Burgers
    Erik Burgers zegt:

    Is het mogelijk om de sterftecijfers te onderzoeken op een correlatie met de gemiddelde levensverwachting, en de gemiddelde leeftijd van de bevolking? Ik heb het idee dat welvarende landen in staat zijn meer zieken en ouderen langer in leven te houden, en dat nu juist die groep zwaar wordt getroffen. Dank u voor u artikel en uw moeite. gr Erik Burgers

    Beantwoorden
  36. Moon
    Moon zegt:

    De deskundigen weten heel goed wat een aerosol doet en hoe het zich gedraagt in de lucht. Decennia geleden heb ik dit al geleerd op mijn opleiding, onderdeel microbiologie. Ze durven het alleen niet meer te communiceren, omdat ze zichzelf dan tegenspreken. Fouten erkennen is moeilijk. Gezichtsverlies. Dan maar de economie en de gezondheid meer schade berokkenen dan nodig is. Het is bekend dat waar mensen dichter opeen zitten er meer besmettingen mogelijk zijn. Dit geldt voor scholen, bejaardentehuizen enz. enz. Bovendien worden er b.v. wel airco’s geplaatst in grote ruimten maar helaas worden deze niet zo onderhouden zoals het wel zou moeten. Daar wordt ernstig op bezuinigd. Dus ook daar kan nog een bron van verspreiden zitten: de bacteriën, schimmels en virussen worden gewoon weer in circulatie gebracht.

    Beantwoorden
  37. Wim Karmelk
    Wim Karmelk zegt:

    Na dit heldere stuk te hebben gelezen, maak ik mij toch wel enigszins ongerust over mijn noodzakelijke bezoekjes aan supermarkt en ziekenhuis zonder oog- en mondbescherming! Hoe veilig is de klimaatregeling aldaar?

    Beantwoorden
  38. Corine
    Corine zegt:

    Hoe zit dit dan met scholen? Als de theorie klopt dan zouden scholing ook moeten bijdragen aan de besmettingsgraad aangezien hier ook veel mensen in een afgesloten ruimte samen komen, waar veel gesproken wordt.

    Beantwoorden
  39. Frank
    Frank zegt:

    Volkskrant geeft hele andere conclusie over tellingen in China. Artikel 18-4: Argwaan blijft bij tellingen Wuhan.
    Lijkt mij niet onwaarschijnlijk wat de onderzoeker Xun Zhou schrijft.

    Beantwoorden
  40. Paul Reus
    Paul Reus zegt:

    Hm de belangrijkste parameter blijft achterwege, ook in het verhaal van Maurice de Hond nl de eigenschappen van het virus. Maw wat overblijft zijn de overeenkomsten tussen de brandhaarden. Dat betekent dat je er volkomen naast kunt zitten.
    Als je tenminste begrijpt hoe ingewikkeld het modelleren van een epidemische ziekte is. In dit stuk staat waar men allemaal mee rekening moet houden.
    https://www.nrc.nl/nieuws/2020/03/22/berekeningen-die-je-niet-meer-op-een-bierviltje-doet-a3994580

    Beantwoorden
  41. Inge
    Inge zegt:

    Hallo
    Ik ben katholiek…
    Kan merken dat Maurice lang niet in kerk is geweest
    De kerken zijn- in tegenstelling tot vroeger – niet vol in west Europa en vaak erg leeg en mensen zitten erg verspreid over een grote ( koude ) ruimte met hele hoge plafonds , en koud met hoge luchtvochtigheid.
    Bovendien is er direct ingegrepen met maatregelen in Nederland , geen kerkdiensten/ communie meer, erg streng.
    Carnaval is van oorsprong katholiek maar nu meer volksfeest in Brabant dus doet iedereen aan mee.

    Beantwoorden
  42. Sander
    Sander zegt:

    heb je ook meegenomen in je onderzoek: fijnstof en vervuiling. De bevolking uit deze gebieden kan simpelweg veel gevoeliger zijn. noord-italie/wuhan/NYC/nederland zijn perfecte voorbeelden

    Beantwoorden
    • Aude-Elizabeth
      Aude-Elizabeth zegt:

      Beste Maurice, erg interessante analyse: ik mis alleen het advies tot het dragen van een bril om de ogen te beschermen. Daar hoor ik niemand over! Ook de mobiele telefoon is een bron van besmetting: dagelijks schoonmaken en niet met anderen delen…

      Beantwoorden
  43. Frans Mannot
    Frans Mannot zegt:

    Leuk artikel. Het klopt wel, ik woon in Thailand en we hebben in het begin alleen een grote uitbraak gezien tijdens een massa bijeenkomst in het Thais box stadion. De mensen zijn hier verder heel hygiënisch, terughoudend in de omgang en wat elkaar aanraken betreft, geen handen schudden (wai) en geen geschreeuw of uitbundig geknuffel.
    Het enige zwakke in je relaas vind ik de grafiek. Er is geen legende bij en duidelijk erg schematisch. Betreft de solide lijn lage temperaturen en de gestippelde lijn temperatuur groter dan 30 C? Je zou meer referenties kunnen geven naar de basis van de grafiek.

    Beantwoorden
  44. George van Aken
    George van Aken zegt:

    De analyse zou kunnen kloppen, maar is wel sterk afhankelijk band figuur 6, waarvan ik de vorm niet snap. Hoe komt het dat er nucleatie opreedt bij 0% luchtvochtigheid? Wat is de referentie van het figuur?

    Beantwoorden
  45. George van Aken
    George van Aken zegt:

    Het zou wel kunnen zijn dat het linkerdeel van de gestippelde kurve geen hoge waarden heeft, maar dicht by de horizonale as ligt. Pas vanaf een bepaalde luchtvochigheid gaat deze lijn stijgen, de virusdeeltjes drogen niet meer uit, waardoor ze intact blijven (doorgetrokken kurve) en water aantrekken en daarmee nuclei vormen voor dampdruppeljes die de virusdeeltjes kunnen verspreiden.

    Beantwoorden
  46. Piet Heijn
    Piet Heijn zegt:

    Mag het duidelijk zijn dat Maurice de Hond geen specialisatie had in onderzoeksmethodologie. Jammer dat met een paar random opgeworpen argumenten een hoop mensen weet te overtuigen die niet beter weten. Om maar iets kleins te benoemen: kijk naar de bronnen! Hij verwijst met zijn gejatte grafiek naar een bron uit een derde artikel. Het verhaal waar hij naar verwijst is een knip en plak werkje van hemzelf over een artikel dat verjaart is en gebaseerd op de griep, terwijl Corona alleen vergeleken wordt met enkele kenmerken van de griep. Je kunt niet zomaar conclusies 1 op 1 overnemen zelfs niet als er een significant bewijs is. Met een Master op zak zou je beter moeten weten. Als niet specialist en op teveel gebieden zulke sterke conclusies trekken is gewoon niet valide en niet kloppende informatie. Dus Maurice, stop met je onzin artikelen en doe eens je best om een objectief stukje te schrijven over een specifiek onderwerp waar je wel kaas van hebt gegeten!!

    Beantwoorden
  47. Hans
    Hans zegt:

    Schoenmaker blijf bij je leest. Valt me nog mee dat je 5g er niet bij hebt gehaald. Een aantal verbanden zijn logisch veel mensen bij elkaar in een ruimte. Zullen we dit en met name eenduidige communicatie overlaten aan virologen die hiervoor hebben gestudeerd.

    Beantwoorden
  48. lennard
    lennard zegt:

    Een interessant betoog, echter lijkt er flink wat “wishfull” thinking te worden toegepast om het verhaal kloppender te maken. Zo is de grafiek met de besmetting adhv luchtvochtigheid gepresenteerd als experimenteel, echter is dit een model gebaseerd op een aantal experimenten, waarvan de ruwe data veel meer spreiding toelaat dan het ideale model laat zien. In die experimenten kan ook een outlier aanwezig zijn, welke nu in het “model” gewoon meegenomen wordt. Het niet goed uitleggen van outliers gebeurd ook bij de vergelijking tussen RK percentage en verspreidingskaart en. Bij de Nederlandse grafiek zijn significante RK plekken te zien zonder besmettingen, nog los van dat de grafiek gepresenteerd wordt zonder schaal!

    Ook gaat het van links naar rechts tussen: anderhalve meter is niet genoeg want aerosolen dragen significant bij – maskers, ook simpele doeken, helpen. Deze uitspraken staan echt lijnrecht tegenover elkaar. Als (lucht)vochtigheid ook bij coronavirussen van belang is, dan zijn juist provisorische/niet goed gebruikte maskers gevaarlijk omdat ze een vochtige bodem bieden voor de virus deeltjes om in leven te blijven.

    Nog los van dat er geen enkele reflectie is tussen de verschillen in Influenza en Coronavirussen.

    In t kort: het is een interessant stuk waarin het goed mogelijk is dat wat verteld wordt inderdaad kan bijdragen aan de (preventie van) verspreiding. Echter is het in de huidige vorm feitelijk gezien erg kort door de bocht enkunnen er geen conclusies aan gehangen worden

    Beantwoorden
  49. frances
    frances zegt:

    Plausibel verhaal, Maurice!

    Ik ben geen viroloog of onderzoek, maar het lijkt me dat deze hypothese goed valt na te gaan door dit na te bootsen in een laboratorium. Goede ventilatie, vroeger was er voor kinderen de buitenschool en werd het belang van goed ventileren gezien. Als het waar is, wat je zegt is er een soort massa moord gaande geweest in de verzorgingshuizen.

    Beantwoorden
  50. Henk-Steven Renzenbrink
    Henk-Steven Renzenbrink zegt:

    Bedankt voor deze zorgvuldige blok.
    Is er een vertaling in het Engels? Zou het graag met een aantal internationale contacten willen delen.

    Beantwoorden
  51. Natalie
    Natalie zegt:

    Maar waarom dan de scholen weer open? Dat zijn de meest slecht geventileerde ruimtes van NL! Kinderen en tieners zijn misschien niet vatbaar. Maar die duizenden leraren met hun gezinnen wel…

    Beantwoorden
  52. Jan
    Jan zegt:

    Heel goed Maurice ! Ga door met het analyseren van gegevens en data , want er wordt nu teveel gereageerd op basis van emoties en “ aannames “ van deskundigen. Lijkt wat dat betreft op de pestepidemie in 1340. Ook toen werden de meningen van deskundigen gevolgd, die er volledig naast zaten. Pas toen men ging analyseren en nadenken, kwam de goede aanpak. Ga door met je analyses in deze tijd van collectieve gekte!

    Beantwoorden
  53. Carel Wreesmann
    Carel Wreesmann zegt:

    Verrassend inzicht, dit is volledig nieuw voor mij. Hoe snel groeien aerosol deeltjes, die zo klein zijn, dat ze in de lucht blijven zweven, aan tot deeltjes die zo groot zijn dat ze op de grond vallen? Kennelijk hangt dat af van het aantal H2O moleculen in de lucht?

    Dit is een ideale vraag voor een modelstudie met fluorescerend gelabelde nanodeeltjes in aerosols met een aantal verschillende diameters. Het corona virus (info wikipedia) heeft een doorsnede van 80 nanometer, met daarop spikes (uitsteeksels) van 20 nm lang. Dus dat is een moeilijk zichtbaar te maken nanodeeltje, maar met labels moet je een heel eind kunnen komen. Een dergelijke modelstudie zou waardevolle inzichten kunnen opleveren.

    Elke 10 graden hoger in temperatuur verhoogt de hoeveelheid watermoleculen, die maximaal in de lucht kunnen zitten met ongeveer een factor 2. Dat is heel essentieel in dit verhaal.

    Beantwoorden
  54. Job
    Job zegt:

    Veel plasibele mogelijke verklaringen van correlaties die er zeker zullen zijn.

    Sterker is als er ook tegendelen worden bewezen van de hypothesen. Ook combineer je te veel hypothesen in 1 artikel, zonder interacties aan te tonen of uit te sluiten.

    Hierdoor krijg je een sterk cherry picking gehalte. Mogelijk dat je misschien een multivariabele regressie iets kunt doen waarbij je dan ook met je R square kunt aantonen hoeveel % je model de werkelijkheid benadert. Dat je dit model en data opengooid en dat er meegebracht kan worden om je model te verbeteren…..

    Kies of om met een model te komen of met een mening, maar niet iets ertussen. Dat doen ze wel in de tweede kamer ;-)

    Beantwoorden
    • Carel Wreesmann
      Carel Wreesmann zegt:

      Als je dit inzicht verkopen aan een groot publiek, en dat is noodzakelijk, dan moet je wel een begrijpelijke boodschap brengen. Dit is mijn poging:
      In Nederland is de relatieve luchtvochtigheid van de lucht nooit 100%, eerder rond 50%, dus er zal altijd netto verdamping optreden van aerosoldeeltjes in de lucht.
      1. Bij 20°C verdampen de uitgeademde aerosol deeltjes (allemaal) snel tot zo’n klein volume, dat de daarin aanwezige virus deeltjes (door osmotische druk) kapot gedrukt worden.
      2. Bij 5°C en hoge relatieve luchtvochtigheid gaat die verdamping heel erg langzaam. In tussen botsen de aerosol deeltjes voortdurend door tegen elkaar aan, waardoor ze aaneen groeien en op de grond vallen.
      3. Daartussen in is een gebied, (10 – 15°C (?) en lage relatieve luchtvochtigheid ) waarin de aerosol wel aaneen gaan klitten, maar intussen ook verdampen. Ze drogen daardoor niet uit, terwijl niet groot genoeg worden om op de grond te vallen. Dus blijven ze zweven.
      In het tussengebied (3) kunnen de virussen in de zwevende aerosol deeltjes grote afstanden afleggen en is de besmettelijkheid kennelijk vele malen hoger (factor 100?) dan in die andere twee gebieden (1 en 3). Bij 10 – 15°C zit in 1 kubieke meter lucht ca. 1,2 kg lucht. Bij 100% verzadiging bevat lucht 10 – 20 g water, dus bij 50% verzadiging (een normale conditie) zit je al snel onder de kritische grens van 6 g/kg.

      Beantwoorden
  55. Anne
    Anne zegt:

    Hi Maurice, de link naar het Duitse onderzoek inzake de verspreiding via verpakkingen, deurknoppen en andere materialen leidt naar een ander blog en niet naar het desbetreffende artikel. Zou je de bron alsnog willen vermelden! Hartelijk dank!

    Beantwoorden
  56. Arthur paes
    Arthur paes zegt:

    Wat ik mis is het getal van de mensen die iedere dag sterven Dat zijn er165.000. Per dag 60.000.000 per jaar Dat getal zie ik nu nergens meer !!! Alleen maar Corona doden , in Nederland gaan per dag 500 mensen dood ook als er geen Corona is !!!
    Waarom is dan niet zichtbaar de normaal 165.000 doden per dag
    Plus zoveel Corona doden per dag !
    Voorbeeld vier maanden Corona
    160.000 doden dat zijn er 1450 per dag
    Over de hele wereld genomen !

    Beantwoorden
    • M
      M zegt:

      Beste Maurice
      Dit blijkt fake nieuws te zijn het zogenaamde Duits onderzoek,

      Ten slotte is uit Duits onderzoek gebleken dat de kans dat mensen besmet kunnen worden door het aanraken van voorwerpen (zoals supermarktkarretjes, deurknoppen, knoppen in de lift,) heel klein is.

      Beantwoorden
  57. Frank E.
    Frank E. zegt:

    Meer dan een interessante hypothese is dit niet. Waardevol genoeg om te onderzoeken, maar om te stellen dat dit ‘dé’ verklaring is, getuigt van zelfoverschatting.
    Ik hoop dat ik Maurice niets hoef uit te leggen over onderzoeksmethoden.
    Het grootste gevaar schuilt er hier in, dat een correlatie wordt aangezien voor een causaal verband, zonder dat met een goede cijfermatige onderbouwing wordt verklaard dat deze niet toe te schrijven is aan andere confounding factoren. Omdat die onderbouwing ontbreekt, kan het verhaal dus al helemaal niet dienen als basis voor een oplossing of exit strategie, eerst maar eens aantonen dat dit klopt.
    Verder stoelt het op veel aannames. Om er maar een te noemen: de aanname dat deze aerosolen (net als bij influenza) voldoende virus partikels bevatten, die ook voldoende virulent moeten zijn om te kunnen infecteren. Volgens mij is daar niet voldoende bewijs voor. Als dat er wel is: voeg aub referenties toe, dan is de kans groter dat je hypothese serieus wordt genomen.
    En als je op deze manier dus kritisch kijkt naar dit stuk, komt dit toch ook op de grote hoop van artikelen die mensen met een mening, zoals we er al veel hebben gezien: teveel op zoek naar data die de hypothese bevestigen en data die je eigen theorie ontkrachten proberen te negeren.
    Had juist van Maurice wel meer verwacht.

    Beantwoorden
  58. Luc Kumps
    Luc Kumps zegt:

    Figuur 6 is afkomstig uit een artikel uit 2007 waarin de transmissie werd onderzocht van een griepvirus bij cavia’s die men in kooitjes naast elkaar plaatste. Het doel was een potentiële verklarende factor (luchtvochtigheid) van de seizoensgriep te onderzoeken.
    https://journals.plos.org/plospathogens/article%3Fid%3D10.1371/journal.ppat.0030151
    De figuur geeft een hypothetisch MODEL dat enigszins ondersteund wordt door de onderzoeksresultaten. De transmissie werd ook sterk beïnvloed door de temperatuur. De auteurs concluderen dat verder onderzoek nodig is, maar dat de resultaten suggereren dat men de transmissie van het griepvirus in gesloten ruimtes kan vertragen door a) de kamertemperatuur boven de 20 graden te houden en b) de luchtvochtigheid op 50% en 80% (maar niet ertussen!!!) te houden.

    Beantwoorden
      • Luc Kumps
        Luc Kumps zegt:

        Er waren enkele mensen die vroegen naar de bron van Figuur 6. Daar gaf ik een antwoord op.
        Daarnaast gaf ik de aanbevelingen die zij op basis van de resultaten meenden te kunnen doen: T>20 en RH ofwel 50% ofwel 80%.
        Wat de heer Tateda betreft: hij spreekt in zeer voorzichtige termen (“het valt niet uit te sluiten dat…”)

        Beantwoorden
  59. Annet
    Annet zegt:

    Wat u aangeeft aan onderzoek is niets nieuws. U shopt gewoon een beetje. Alle informatie die u noemt ook dit filmpje was al lang bekend, en zeker bij virologen. In het filmpje wordt aangegeven dat er aerosolen zijn maar dat de mate van virusbesmetting via aerosolen nog niet bekend is. Ook wordt niet aangegeven om welk virus het gaat. Het ene virus is het andere niet. Waarom vermeldt u deze onzekere factor niet. Die werd ook al door Nederlandse virologen, ja zelfs op TV, benoemd. Had u dat gemist? Het is wel erg makkelijk om iets wat onzeker is zo stellig te brengen zodat diverse leken het fijn vinden om te horen. Ja u gaat zelfs zo ver om gedragsinstructies te geven. Hier gaat u een onacceptabele grens over. U durft onvoorzichtig te zijn in tegenstelling tot de meeste virologen. Dat is het verschil, gelukkig dat u niet de dienst uitmaakt.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Alleen blijkt inmiddels uit allerlei praktijksituatie, zoals bij die kerk in Mount Vernon, en allerlei superspread events, dat de impact van die aerosols veel groter is dan we tot nu toe dachten. Daar heb ik diverse blogs over geschreven met links naar allerlei relevante informatie.

      Denk je echt dat alle 900 besmettingen op dat schip of die 2000 besmettingen in Mulhouse, of de 90 van een Nederlands koor, alleen maar komen omdat iemand die besmet is binnen 1,5 meter stonden te praten/niezen/hoesten door een besmet iemand?
      Of dat dit het geval is geweest bij de grote uitbraak in Kessel (gemeente Peel en Maas).
      Moet je echt nog even dit artikel lezen over het koor in Mount Vernon https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-03-29/coronavirus-choir-outbreak
      Ik denk dat het probleem nu vooral is dat -een deel van de – virologen niet inspelen op recente belangrijke informatie en daardoor door hun voorzichtigheid juist het verkeerde advies geven.
      Juist door het belang van de aerosols te onderschatten, nemen we voor een deel de verkeerde maatregelen plus een aantal andere noodzakelijke maatregelen niet.

      Beantwoorden
      • Annet
        Annet zegt:

        Dat ontkent ook het RIVM niet. Het RIVM geeft toch het advies niet in groepen samen te zijn. Hoe weet u zo zeker dat die maatregelen overbodig zijn? Dat is helemaal niet zo zeker volgens onderzoek.
        U trekt de resultaten naar te simpele conclusies. Ja dat vinden veel leken natuurlijk fijn om te horen. Nogal makkelijk en risicovol al de overige maatregelen overbodig te verklaren zonder betrouwbare kennis.

        Beantwoorden
      • Annet
        Annet zegt:

        Dat ontkent ook het RIVM niet. Het RIVM geeft toch het advies niet in groepen samen te zijn. Hoe weet u zo zeker dat al die maatregelen overbodig zijn? Zeker in het stadium dat niet bekend is wie ziek is. Dat is helemaal niet zo zeker volgens onderzoek.
        U trekt de resultaten naar te simpele conclusies. Ja dat vinden veel leken natuurlijk fijn om te horen. Nogal makkelijk en risicovol al de overige maatregelen overbodig te verklaren zonder betrouwbare kennis.

        Beantwoorden
        • Maurice
          Maurice zegt:

          Het gaat erom dat er een weg moet gekozen worden tussen het niet laten stijgen van het aantal slachtoffers, maar ook weer een beademing en hartmassage voor de economie.
          Want anders komen we in een situatie (en daar zijn we al behoorlijk dicht bij) “operatie geslaagd, patient overleden”.

          Beantwoorden
          • Luc Kumps
            Luc Kumps zegt:

            Er moet zeker een weg gekozen worden. Maar het lijkt me gevaarlijk om een weg te kiezen vooraleer we met enige zekerheid kunnen zeggen dat die weg het niet erger maakt dan het al is. Een kleine vergissing kan intensive care over het randje duwen, het zorgsysteem met zich meesleurend. We weten gewoon erg weinig en dan is het gevaarlijk om voort te gaan op het gevoel i.p.v. op gegevens (die nu grotendeels ontbreken) en kennis (die nu enorme hiaten vertoont).
            Dit interview met John Ioannidis vond ik op dat vlak erg interessant: youtu.be/d6MZy-2fcBw
            En inderdaad, de tijd dringt.

  60. Rob Broekhof
    Rob Broekhof zegt:

    Wat is de bedoeling van dit gedegen onderzoek? Is dat om multidisciplinair de meest effectieve maatregelen te kunnen treffen om verder verspreiding van Corona te voorkomen? Of is het om te kunnen vaststellen hoe we maatregelen t.z.t. z.s.m. kunnen afbouwen om de samenleving, zowel economisch als sociaal weer goed op gang te helpen? Als het gaat om de balans te bewaken tussen de financiële belangen en de rest, dan slaat die balans altijd uit naar de rest want financiële middelen zijn feitelijk niets. Ze lijken iets te zijn door de betekenis die wij er al veel te lang aan geven. Daarom geef ik een suggestie voor een verre toekomst waar we vandaag de dag al aan kunnen werken.

    Visualiseer een wereld zonder ingebeelde angst om tekort te komen. Die wereld is zonder landsgrenzen en grote steden. We leven met de natuur, gelijkmatig verspreid over de wereld.
    We weten wat we echt de moeite waard vinden. Natuurlijk verandert dat, net zoals de wereld om ons heen. Daar gaan we goed mee om.
    De maatschappelijke focus is sowieso optimaal beheer van energie en grondstoffen. Dat betekent inderdaad dat de financiële economie voorgoed is beëindigd.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Ik ben heel bang dat we economisch en sociaal nu zo uit het lood zijn geslagen dat de gevolgen heel erg groot zullen zijn. Grote werkeloosheid, met grot sociale onrust, en veranderingen van machtsblokken, met toenemnende kans op oorlogen en opstanden.

      Beantwoorden
      • Rob Broekhof
        Rob Broekhof zegt:

        Ik ben niet bang. Wel weet ik absoluut zeker dat de huidige financiële economie telkens crises zal veroorzaken. Die financiële economie stimuleert namelijk in hoge mate de angst om tekort te komen, het gevoel van “voor wat hoort wat”, en de wil om te kopen waarvan we denken dat we daarmee gelukkig zijn.
        Laten we nu beginnen onze maatschappelijke focus te verschuiven naar optimaal gebruik en beheer van energie en grondstoffen. Dan zullen we betere keuzes gaan maken voor alles op aarde. We zullen ervaren hoe gelukkig we zijn wanneer we iets doen zonder daar wat voor terug te verwachten.
        Ik hoop dat tijdens de Corona crisis overheden geld blijven pompen in onze samenleving. Zonder dat dit op de één of andere manier moet worden terugbetaald. Zolang men maar kan blijven wonen, te eten en te drinken heeft, en de zorg blijft draaien. Vooralsnog acht ik dan de kans groot dat een overgrote meerderheid geen behoefte voelt om in opstand te komen. Om die kans groot te houden zal het wel noodzakelijk zijn dat liefst iedereen zelf gaat nadenken, ook die kleine minderheid van puissant rijke mensen. Op die manier kan men zichzelf dan bewust worden van zijn of haar rol in het verschuiven van die focus en daar ook naar handelen. Dat kunnen overheden namelijk echt niet afdwingen. Ik ook niet. Vandaar mijn suggestie om zelf te visualiseren en na te gaan denken over wat onze samenleving wél nodig heeft.

        Beantwoorden
      • Rob Broekhof
        Rob Broekhof zegt:

        Ik weet zeker dat de huidige financiële economie telkens crises zal veroorzaken met die heel erg grote gevolgen die jij hierboven benoemt.

        Beantwoorden
      • René de Vreede
        René de Vreede zegt:

        Niet allen daar, maar ook de afzuigsystemen in flats. Als er iets fout gaat dan wordt het van de ene flat naar de andere gepompt. Hier wreekt zich het feit dat fysici ontbreken in het OMT

        Beantwoorden
  61. OmUtens
    OmUtens zegt:

    Misschien heeft iemand anders dit al voorgesteld maar onderzoek heeft al aangetoond dat er veel mutaties zijn van dit virus. Een mutatie zou veel doodlijker kunnen zijn dan een andere mutatie. Dit alleen zou het sterfaantal kunnen beinvloeden

    Beantwoorden
  62. Mannie
    Mannie zegt:

    Heel goed ventileren. Ramen en deuren open, de tuin in, ouderen op het balkon verzorgen, bedden naar buiten (en verzorgen van de wind af), en niet lang samen in een ruimte en dicht bij elkaar, dus niet het virus “opsluiten” in huis, in het verpleeghuis (met onvoldoende bescherming van de verzorgenden!), in de kerk of de kroeg (daar werkte het ook zo!) We creëren ons eigen probleem, maken zelf haarden. Andere maatregelen zijn snel nodig. Ook om de economische schade te beperken. De duitse viroloog stelde al vast dat er gevaar op besmetting bestaat als je urenlang samen bent in enge ruimte. Het Japanse filmpje laat de positieve invloed van de wind/tocht op de verspreiding prachtig zien.

    Beantwoorden
  63. Leo
    Leo zegt:

    Daar heb je helemaal gelijk in
    Aude-Elizabeth! Beter een bril op dan een mondkapje. Die mondkapjes kunnen op zich geen kwaad, maar de omgang ermee is heel erg slecht beschreven. Raak de buitenkant niet aan, was het direct na gebruik. Ik geloof niet in mondkapjes, wel in bescherming van de ogen.

    Beantwoorden
  64. Edwin
    Edwin zegt:

    Zeer interessant artikel mijnheer De Hond. Als wetenschapper kan ik alleen maar aanbevelen dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar de stabiliteit van aerosolen als functie van luchtvochtigheid en temperatuur in een 3D model, want deze zijn zeer sterk gerelateerd tot elkaar. Wellicht is dat er zelfs al, want meteorologen zullen hier vast onderzoek naar hebben gedaan. Het lijkt me meer dan plausibel dat aerosolen bij hoge luchtvochtigheid door nucleatie sterk hun stabiliteit verliezen. Bij lage luchtvochtigheid kan ik me voorstellen dat het complexer ligt. Ik verwacht dat daar de deeltjesgrootte van de aerosolen een grote rol spelen.

    Beantwoorden
  65. Ilse
    Ilse zegt:

    Ik heb niet alle reacties gelezen, maar er wordt niets gezegd over het feit dat er een variant A, B en C zou zijn. A was verantwoordelijk voor de eerste uitbraak in Azië en bijna niet dodelijk. In Italië was er een uitbraak van variant B die veel dodelijker is.
    Aziatische types en Europese types zijn niet even gevoelig voor dezelfde types.

    Beantwoorden
  66. Fred
    Fred zegt:

    Wel oppassen voor onze schrijvende huisvrouw van het AD want zij zal het met haar scherp schrijvende afwashanden toch er een betere visie op hebben!

    Beantwoorden
  67. hennie. castelein
    hennie. castelein zegt:

    Wetenschappelijk wil ik niets tevoegen. Echter enige maanden terug was er een tv journalist die
    overal in Wuhan werd weggestuurd, toen hij daar opnames wilde maken.
    De economie der westerse landen ligt aan het infuus!!
    Beter geweest als we het voorbeeld van Zweden hadden gevolgd.
    Kunnen de kapitaalkrachtige Chinezen misschien onze bedrijven voor kleine prijzen
    overnemen. !!

    Beantwoorden
  68. kitty
    kitty zegt:

    het lijkt wel zweven, tusssen de 0 en 30 vocht. zakken, tussen de 30 en 60 vocht en zwemmen, bij 80 en hoger vocht.. en dood boven de 30 gr.

    Beantwoorden
  69. ronald eveleens
    ronald eveleens zegt:

    Klopt, grotendeels mee eens. Ik schreef eerder ook al dat in Wuhan, een groot katholiek kerkelijk centrum is, de grootste in China van een westers geloof. Ik ben er wel eens geweest. Ook als is in China religie niet echt toegestaan, het wordt oogluikend toegestaan. Ik woon zelf in Lapland, Finland 50km onder de poolcirkel(zeer weinig besmettingen hier en in onze stad Kuusamo nog geen besmettingen). Mijn vrouw is Koreaans en zij vertelde dat in Daegu het grootste kerkelijke gebeuren is in Korea met een bepaalde sekte ook, waar de verspreiding is begonnen. Er waren daarvoor geloofsgenoten uit Wuhan op bezoek geweest…..

    Beantwoorden
  70. Terence
    Terence zegt:

    Interessant om het artikel en de reacties daarop te lezen.
    Kinderen worden niet of nauwelijks ziek.
    Kennelijk hebben zij veel afweer tegen het virus.
    Is exact bekend wat het is waarom zij niet ziek worden
    en als zij antistoffen hebben kunnen die dan bij ouderen gebruikt worden.
    Domme vraag misschien, maar ik vraag mij dat steeds af.

    Beantwoorden
  71. John Dijk
    John Dijk zegt:

    Als je specialisme onderzoek & statistiek is dan moet je toch weten dat je op basis van statistiek geen oorzaak-gevolg relatie mag trekken? Er is een groot verschil tussen statsitsiche correlatie en causaliteit.

    Beantwoorden
  72. Willem
    Willem zegt:

    Ik heb zo mijn gedachten, tegenwoordig zijn huizen, bedrijfspanden goed geisoleerd.
    En bij bedrijven hebben ze vaak ook luchtbehandelings systemen, zou dat een rede kunnen zijn.
    Met de natuurlijke buiten condities combi daarvan.
    Denk dan aan veteranenziekte

    Beantwoorden
  73. Duval
    Duval zegt:

    Ze pikken het nog steeds niet op. je komt geen steek verder, de bevolking lacht je uit als je het aanhaalt, want ze geloven de regering. Wat ze als eerste hebben gehoord dat geloven ze en het gaat goed toch? Dus zullen ze wel gelijk hebben. Het is om te huilen dat het gemiddelde IQ zo laag is, ik kan er niet meer tegen. Het is dramatisch, echt dramatisch. Alles helpen ze naar de verdommenis en de jeugd krijgt de hardste klappen en geen greintje dankbaarheid, nee ze moeten niet zeuren. Zijn dat dezelfde mensen die hard praten over mededogen en respect voor andere mensen? Waarom gaat men zo respectloos met de jeugd om? Waarom kan jij het wel en nog veel ouderen met jou? Ben jou dankbaar Maurice dat jij je, op jouw leeftijd hard maakt voor de toekomst. Ik trek dit niet. Ik ga hieraan kapot. Ze verdommen het om te luisteren.

    Beantwoorden
  74. Mannie
    Mannie zegt:

    Zingen, schreeuwen leidt sneller tot verspreiding is de gedachte.
    Leidt zingen, schreeuwen sneller tot besmetting en ernstiger besmetting (meer symptomen) door diepere “inhalatie” (t.o.v. gewoon spreken, aangehoest of geniest worden (minder symptomen in de thuissituatie)?

    Beantwoorden
  75. Aagje
    Aagje zegt:

    We zijn onder de indruk van uw helderheid . En we zijn verbaasd dat u geen spreektijd krijgt op de tv . Helaas . Zo houd men het volk angstig . Ik begrijp dat niet en idd de economie gaat naar de knoppen . En dan ?

    Beantwoorden
  76. Johan
    Johan zegt:

    Bedankt voor de informatie Maurice. Eén ding begrijp ik echter niet. Als Kerkdiensten zo’n belangrijke rol spelen waarom is de bijbelbelt dan niet extra hard getroffen? Is de relatie tussen carnaval en het katholicisme niet van grotere invloed dan we denken?

    Beantwoorden
  77. A van Delft
    A van Delft zegt:

    Het is zinvol om de landkaarten te vergelijken van waar de q-koorts was en/of waar veel intensieve veehouderij is en waar mensen veel last hebben van corona. Mogelijk hebben mensen in streken met veel fijnstof door intensieve veehouderij, wel of niet ziek geweest van of nog lijdend aan de q-koorts, daar een verhoogde belasting van hun longen en/of immuunsysteem?

    Beantwoorden
  78. willem loonen
    willem loonen zegt:

    Blijft Interessant.
    Aerosolen ben ik mede door jou stukken van overtuigd, ook van druppels over korte afstand en in mindere mate van verspreiding via voorwerpen maar houd dit nog stand “Ze vonden vooral plaats tussen 30 en 60 graden Noorderbreedte, in een klimatologische zone waar het weer toen doorgaans tussen 4 en 11 graden was en de specifieke luchtvochtigheid tussen de 3 en 6 g/kg, (gram water in 1 kilogram lucht).” als we kijken naar de geografische verspreiding nu?
    Zie ook
    https://science.sciencemag.org/content/369/6501/315?fbclid=IwAR1RmXr1OnfQriMjVx9Lg5e5QlhXso4xFTPBqxBusOD5x8U9HLVi442PyF0

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *