Zo groot is de impact van superspread-events

Ik heb al aangegeven dat er bij de verspreiding van het virus blijkbaar bepaalde gebeurtenissen zijn waarop iemand die besmet is zonder dat zelf te weten, in één keer heel veel anderen besmet. Terwijl het beeld tot nu toe wordt gegeven dat het gaat om “superspreaders”, dus personen, die om de een of andere reden veel anderen besmetten, denk ik dat het gaat om bepaalde gelegenheden waar de omstandigheden vppr o’n superverspreiding optimaal zijn. Ik noem dat “superspread-events”.   Wereldwijd zijn er al veel events geïdentificeerd. Alle in de loop van februari. Bij voorbeeld een kerkelijke bijeenkomst in Korea , een islamitsche meerdaagse event in Maleisie, een christelijke meerdaagse manifestatie in Frankrijk  en Mardi Gras in New Orleans.

Naast deze grootschalige superspread-events, zijn er ook -heel- veel kleinschalige superspread-events geweest. Namelijk bijeenkomsten waar beduidend minder mensen aanwezig zijn geweest, maar wel een groot deel van de aanwezigen besmet zijn geworden. (Via de verspreiding van het virus via micro-druppels.) Dat zijn bijvoorbeeld kerkdiensten geweest, koorrepetities, of evenementen rond voetbalwedstrijden. Het lijkt erop, dat waar veel mensen in een afgesloten ruimte zingen of praten, één besmet persoon verantwoordelijk kan zijn voor de besmetting van velen door de uitstoot van besmette microdruppels. En bij ongunstige omstandigheden (slechte ventilatie en lage luchtvochtigheid) blijven die microdruppels lang zweven.

In Brabant-Limburg lijkt het carnaval een superspread-event geweest te zijn waar velen tegelijk besmet zijn geworden. (Ik denk niet zozeer buiten tijdens een optocht, maar gewoon binnen in cafe’s en andere feestgelegenheden). Als je naar de grafiek kijkt van Nederland van het aantal doden dan zien we dat Limburg en Brabant beduidend meer doden per inwonersaantal hebben moeten ondergaan dan de andere provincies.

Ook van Italië is een vergelijkbare grafiek te maken.

In deze grafiek heb ik een aantal Italiaanse regio’s en Nederlandse provincies gezet tot en met de 36e dag na de 10e besmetting in die provincie.

Maar als je naar Lombardije kijkt, moet je beseffen dat de provincie 10 miljoen inwoners heeft en de brandhaard in de drie regio’s rondom de plaats Bergamo was.  De helft van de gevallen zijn daar, maar ze hebben maar een kwart van de inwoners van Lombardije. Dus het cijfer per inwoner in dat gebied is ongeveer 2 keer zo hoog als op deze grafiek staat afgezet. Ook in Brabant en Limburg is er een fors verschil naar deel van de provincie trouwens, zoals deze kaart van het aantal overleden personen per 100.000 inwoners laat zien. (Daar zie je trouwens ook goed de Nederlandse Biblebelt in terug. De diagonaal van Goeree-Overflakkee naar Staphorst. De superspread-events zijn daar de kerkdiensten geweest zoals de biddag voor het gewas van 11 maart).

Maar van alle superspread-events in Europa moet de wedstrijd Atalanta Bergamo – Valencia  wel de grootste zijn geweest. (Mede waardoor dat gebied rond Bergamo zo een duidelijke “koploper” is).

Om goed te beseffen hoe zo een superspread-event werk en wat daar de gevolgen van zijn, zoom ik even in op die wedstrijd. Die vond plaats in Milaan op 19 februari jl.

Nu denk ik dat die verspreiding niet zozeer in het stadion (de buitenlucht) heeft plaatsgevonden, maar  op plekken in besloten ruimtes, waar grote groepen samen waren in relatie tot de wedstrijd. Bijvoorbeeld de grote aantallen supporters die vanuit Bergamo -veelal per touringcar- naar Milaan trokken en feest vierden voor en na de wedstrijd en de groepen mensen die bij elkaar op speciale plekken rond Bergamo naar de wedstrijd keken. Die avond was ook de specifieke luchtvochtigheid in dat gebied rond de 4,5 g/kg.

Cijfers vanuit de regio Bergamo geven een indruk van wat er toen kan zijn gebeurd. Ik kom daarbij niet onder aantal aannames uit, maar het illustreert helder hoeveel impact dat soort bijeenkomsten op de verspreiding van COVID-19 hebben.

Hier staan specifieke cijfers over de provincies binnen de regio Lombardije, waarvan er drie rond Bergamo liggen.

De eerste uitbraken waren in de provincie Lodi (met ruim 200.000 inwoners) en de provincie Bergamo (met ongeveer 1 miljoen inwoners). Kort erna volgde de provincie Brescia met 1,2 miljoen personen.  Deze drie provincies herbergen 25% van de bewoners van Lombardije en de helft van de besmette personen van Lombardije.

Die eerste gevallen van COVID-19 werden rond 15 februari herkend. De kleding- en schoenen-industrie in Italië is voor een belangrijk deel in Chinese handen gekomen, dus het zou zomaar kunnen zijn dat die besmettingen zijn ontstaan na Chinees Nieuwjaar op 25 januari. In de eerste helft van februari zijn er ongetwijfeld mensen uit China weer teruggekomen, waarvan enkelen het virus bij zich hadden.

Toen de voetbalwedstrijd in Milaan plaatsvond op 19 februari waren er dus al mensen in het gebied rond Bergamo besmet. Ik probeer het echte aantal besmettingen in te schatten op basis van het aantal overleden personen gemiddeld 18 dagen na dato. Daarbij vermenigvuldig ik het aantal doden met 200 om het totaal aantal besmette personen te schatten. (Dit is gebaseerd op uitgebreid onderzoek van Prof. Streeck in Kreis Heinsburg.)

Op basis van die omrekening moeten er op 19 februari dus al ongeveer 3000 personen in de regio van Bergamo besmet zijn geweest. Dat zijn er 1500 per 1 miljoen inwoners.

Als we nu de doden in dat gebied tellen vanaf 2 tot en met 4 weken na de wedstrijd, dan moeten er een week na de wedstrijd rond de 60.000 besmette personen in die regio zijn geweest.

Zonder dit superspread-event zou het aantal besmette personen in een week tijd van 3.000 naar rond de 12.500 zijn gestegen op basis van de normale R0 (reproductiefactor) voor dit virus. Maar het werden er dus bijna 50.000 meer.

Laten we aannemen dat daar 250.000 mensen in grotere gezelschappen naar de wedstrijd hebben gekeken of (in het  stadion, de horeca of elders). Dan waren daarvan – op basis van die 1500 per 1 miljoen- dus bijna 400 besmet. Die hebben dus samen op de middag en avond van de wedstrijd 50.000 andere mensen besmet, een gemiddelde van 125 per persoon!!

In de provincie Lodi zijn eind februari al zware maatregelen genomen. In de provincie Bergamo was dat op 8 maart. Het effect hiervan is op de onderstaande grafiek goed te zien. (Dit zijn dus geconstateerde cases. Het werkelijke aantal moet rond 3 maart al zeker 50 keer zo hoog geweest  zijn.

Rond 20 maart bereikte het nieuwe aantal doden in Lombardije (inclusief Milaan) zijn voorlopig hoogtepunt met ruim 500 per dag. Daarna is het een tijdje stabiel gebleven en nu zien we een dalende trend met ca. 300 doden per dag.

Deze cijfermatige uitwerking geeft -ondanks de nodige aannames- een goede indruk van zowel het effect van superspread-events op een grote versnelling, als van de impact van harde maatregelen op  het indammen van het virus.

Tegelijkertijd leert het ons dat als we maar vooralsnog zorgen dat dit soort gelegenheden niet worden georganiseerd (dus ook geen kerkbijeenkomsten) dan zal alleen daardoor al de R0 (de verspreidingsfactor) snel verder dalen.

Het zal de grootste uitdaging zijn om enerzijds de samenleving weer langzamerhand te gaan normaliseren (met het nieuwe normaal) en anderzijds te bezien hoe we ook nog bijeenkomsten kunnen organiseren waar veel mensen aanwezig zijn.

Meer kennis daarover zal kunnen zorgen voor een uitgebalanceerde aanpak. Wellicht blijkt het risico op een superspread-event in de openlucht klein te zijn. En wellicht is het raadzaam om binnenshuis alleen bijeenkomsten te houden met mondbescherming en/of een verhoogde luchtvochtigheid. Het onderzoek van Prof. Streeck in Heinsburg is daar heel belangrijk bij.

Ten aanzien van de aanpak van het exit-beleid zijn dat heel belangrijke vragen om snel te beantwoorden

1 antwoord
  1. Rens
    Rens zegt:

    Beste Maurice,

    Wanneer je nagaat wanneer de eerste besmetting in Europa is waargenomen, dat moet medio januari zijn geweest. Afgaande op de besmetting van een Engelsman in Ischgl en een Duitser in Bavaria door een medewerker van Webasto die dit weer in Sjanghai heeft opgelopen bij een bijeenkomst van 194 man uit diverse landen. Dan kun je bijna vanuitgaan dat besmettingen al eerder in Nederland zijn geland dan de 27 februari toen de eerste bevestigde besmetting is waargenomen. Uit ervaring weet ik dat er veel Brabanders in Ischgl skiën. Dus dit zou ook zomaar de bron kunnen zijn.
    Succes !!!

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *