Groot deel van de scholen voldoet niet aan Bouwbesluit 2012

Op dit eerder geplaatste blog heeft een grote deskundige op het terrein van Bouwbesluiten en ventilatie gereageerd door een uitgebreide uitleg te schrijven. Die treft u hier aan.

Als u meer over dat onderwerp wilt weten, raad ik aan dat blog te lezen.

 

door Ingmar Lambregts (management consultant op het gebied van marketing en data)

Op 11 augustus kopte het Parool “RIVM: scholen kunnen veilig open als ventilatie op orde is”. Dat artikel ontleent deze kop aan één van de technische briefings aan Kamerleden door Jaap van Dissel, waar hij adviseerde “te voldoen aan het Bouwbesluit (daarin staat hoe vaak je lucht moet verversen)”. Het RIVM noemt het ‘’een helder advies’’.

Om meerdere redenen is dit hooguit theoretisch een helder advies. Bruikbaar is het zeker niet en op de kwaliteit van het advies valt ook fors af te dingen. Het is bovendien zeer waarschijnlijk dat de grote meerderheid van schoolgebouwen niet voldoet aan de meest recente normen en het vanuit dat perspectief dus volstrekt onduidelijk is hoe goed (of slecht) de ventilatie daadwerkelijk in ieder schoolgebouw is. Ik licht deze stellingname in dit blog verder toe.

 

Zonder externe hulp vrijwel onmogelijk om aan advies te voldoen

Allereerst is er het vraagstuk van de verantwoordelijkheid; wie ‘gaat er eigenlijk over’? Hoogstwaarschijnlijk het schoolbestuur of de schooldirectie. De kans dat die wat van het Bouwbesluit weten acht ik klein, zij hebben tenslotte heel andere zaken die hun aandacht en competenties behoeven. “Voldoen aan de ventilatienormen’’ uit het Bouwbesluit is ook geen advies dat eenvoudig is om op te volgen. Zelfs als je bereid bent je in te lezen in wat dan die normen zijn, is het niet gemakkelijk. In het Bouwbesluit wordt namelijk weer verwezen naar een NEN-norm (1087 om precies te zijn). Op de site van het Nederlands Normalisatie Instituut (het NEN), het instituut in Nederland dat dergelijke normen beheert, wordt er over deze norm het volgende gezegd:

“NEN 1087 geeft de bepalingsmethode voor de nominale ventilatiecapaciteit van een ventilatiesysteem, de inrichting van een voorziening voor luchtverversing, de mate van waarschijnlijkheid van functioneren van het ventilatiesysteem. Ook bevat het de capaciteit van componenten voor spuiventilatie en zomernachtventilatie en de verdunningsfactor. Het Bouwbesluit 2012 stelt de eisen en verwijst voor de bepalingsmethoden naar NEN 1087”.

Ik vermoed dat menig welwillend schooldirecteur bij het lezen van deze tekst de moed in de schoenen zakt. Want wat staat hier nou eigenlijk en hoe vertaal ik dat naar mijn schoolgebouw? Kortom, zonder externe hulp zal hooguit een enkeling hier wijs uit worden.

Het Bouwbesluit

Een simpele Google actie leert mij dat het meest recent Bouwbesluit dateert van 2012, inmiddels dus acht jaar oud. Ook ik weet niets van het Bouwbesluit, maar heb mijzelf t.b.v. van dit blog kort ingelezen. Daarbij heb ik geleerd dat er dus verwezen wordt naar NEN 1087. Dit is de norm voor nieuwbouw, voor bestaande bouw is dit 8087. Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat bestaande gebouwen aan minder strenge eisen mogen voldoen, omdat je daar nou eenmaal met meer beperkingen te maken hebt. Deze normen dateren allebei uit 2001. Inmiddels is er een nieuw concept (2019), maar voor zover ik heb kunnen nagaan is dat nog steeds een concept. Anders gezegd, zelfs nieuwbouw scholen die de afgelopen 19 jaar zijn gebouwd, zijn qua ventilatienorm vandaag de dag bijna 20 jaar oud.

Ik heb niet de inhoudelijke kennis om te beoordelen of het voldoen aan deze norm adequaat is in de context van Corona bestrijding. Wat me wel voor de hand lijkt liggen is dat deze normen opgesteld zijn vanuit een ‘gezond leven, gezond voelen’ perspectief; zonder hoofdpijn naar huis na een dag school zeg maar. Dat er bij het opstellen van deze normeringen geen rekening is gehouden met het terugdringen van het risico op verspreiding van infectieziekten lijkt mij dan ook logisch. Daarmee is het dus maar zeer de vraag of het advies ‘’om te voldoen aan het Bouwbesluit’’ wel een juist advies is.

 

Het gros van de scholen voldoet waarschijnlijk niet aan het Bouwbesluit

Ook minister Slob wordt op 17 augustus in een artikel op NOS.nl (https://nos.nl/artikel/2344410-onderwijsminister-slob-over-middelbare-scholen-het-is-veilig.html) aangehaald met een verwijzing naar het Bouwbesluit:

Minister Slob zegt dat als scholen zich bij de ventilatie in schoolgebouwen houden aan de geldende eisen uit het Bouwbesluit, er geen reden is tot zorg. “Het overgrote deel van de scholen heeft de zaken gewoon op orde. De scholen krijgen hierbij vanuit de sectorraden en vanuit de GGD’en ondersteuning”, zegt Slob.

Hierboven hebben we al gezien dat het:

  1. lastig is om in te schatten als school of je aan het Bouwbesluit voldoet
  2. het onduidelijk is in welke mate het Bouwbesluit voorziet in ventilatienormen die uit hoofde van virusbestrijding voldoen

Wat mij persoonlijk echter grote zorgen baart is het gemak waarmee een minister dit soort uitspraken doet. Want als we veronderstellen dat alle schoolgebouwen vanaf 2001 voldoen aan het Bouwbesluit (en daarmee de ventilatie op orde zouden hebben én dat die ventilatie afdoende is in de context van virusbestrijding), om hoeveel schoolgebouwen gaat dat dan? En wat betekent dat voor oudere gebouwen?

Gelukkig is er in Nederland de afgelopen jaren veel werk gemaakt van het openbaar beschikbaar maken van publieke databronnen. Zo kun je bij de Dienst Uitvoering Onderwijs terecht voor alle schooladressen in Nederland en kun je in de BasisAdministratie Gebouwen (BAG) voor ieder object het bouwjaar vinden. Een simpele koppeling tussen deze bronnen geeft het volgende beeld van bouwjaren van alle scholen in Nederland:

Wat direct opvalt is dat 72% van de scholen in het basisonderwijs en 71% van de scholen in het voortgezet onderwijs gebouwd zijn voor 2001 en dus bij de bouw niet aan het huidige Bouwbesluit konden voldoen. Dat was er tenslotte nog niet. Er was toentertijd ongetwijfeld een voorgaande norm, maar met toenemende energieprestatienormen (en dus meer recirculatie van lucht om minder warmte te verliezen) ligt het ook hier voor de hand dat de ventilatienorm destijds minder streng was dan vandaag. Bovendien is 30% van de schoolgebouwen gebouwd in de periode 1960-1980; niet een periode die bekend staat als een tijd waarin kwalitatief hoogwaardige gebouwen werden neergezet, nog los van de destijds geldende bouwnormen.

Natuurlijk houd ik in deze analyse geen rekening met het feit dat er ongetwijfeld gebouwen zijn gerenoveerd en ventilatiesystemen zijn vernieuwd of nieuw geïnstalleerd, dus wellicht zijn de cijfers wat gunstiger. Het punt is dat de minister met zijn uitspraak op zijn minst de suggestie wekt dat van “de overgrote meerderheid van de scholen die de zaken gewoon op orde heeft” deze gewoon aan het huidige Bouwbesluit voldoen. Dat lijkt op basis van deze analyse een zeer onwaarschijnlijk feit. Ik durf de bewering dat ‘’de overgrote meerderheid van de scholen de zaken (qua normering Bouwbesluit) niet op orde heeft’’ wel aan.

 

Hoe verder

Als bestuurlijk Nederland daadwerkelijk is overtuigd van de waarde van hoogwaardige ventilatie om verspreiding van het Corona virus te voorkomen, zal er fors geïnvesteerd moeten worden in het op niveau brengen van deze systemen in (school)gebouwen. Terugvallen op een Bouwbesluit dat nooit vanuit de context van virusbestrijding is opgesteld, lijkt in ieder geval volstrekt onvoldoende. Maurice de Hond heeft met zijn “Deltaplan Ventilatie” in ieder geval een aanzet hiertoe gegeven, beleidsmakers en marktpartijen zullen dit verder moeten uitwerken. Het up-to-date brengen van 5.695 schoolgebouwen ouder dan 2001 is een monsterklus, dat moge duidelijk zijn. Dat dit voor het verkoudheid/griep/COVID seizoen gerealiseerd zal zijn, is een complete illusie.

41 antwoorden
  1. Mir
    Mir zegt:

    Het bouwbesluit is een wassen neus. Als ik al kijk naar de regels t.a.v. toegankelijkheid (ik ben rolstoelgebruiker) en het feit dat NL zelden wettelijke eisen op dat gebied instelt, maar meer zegt: ‘het zou fijn zijn als men aan de minimale eisen voldoet’, verwacht ik ook zeer weinig t.a.v. de ventilatie.
    Het is dat van de week in de krant stond dat een BE/NL bedrijf goede luchtfilters kan maken, maar ik vrees dat het aal vijf voor twaalf is.

    Beantwoorden
  2. Peter van Moergastel
    Peter van Moergastel zegt:

    Beste Maurice, ik weet bijna zeker dat van Dissel zelf laatst terloops zei dat een groot deel van de scholen qua ventilatie niet aan het bouwbesluit voldoet, want ik dacht toen nog: kijk hij dekt zich al in tegen uitbraken op scholen.

    Beantwoorden
  3. Hiddo
    Hiddo zegt:

    Hier had de overheid natuurlijk al veel eerder mee moeten aankomen. Nu heb je toch een deel van de scholen die net voor het schoolseizoen wat aan onderhoud doen en beter instellen enzo. Gelukkig zijn er veel technische diensten van scholen en ook vele andere organisaties aan de slag gegaan en hebben eigen verantwoordelijkheid genomen. Een deel van deze organisaties gaat nu ventilatienorm hanteren hoger dan het bouwbesluit. Verder zou iedereen nu thuis ook goed moeten checken. Bij mechanische ventilatie moeten die roostertjes boven de ramen altijd open staan . Ze zijn bij nogal vuil en vol stof maar dat kan je loshalen en even reinigen. Maurice, je moet ‘t ook weer zo zien. Misschien zijn wij toch straks een land binnen Europa die ventilatie flink verbeterd heeft preventief voor de mogelijke 2e golf. Misschien zijn we nu verder hierin dan andere landen waar nog geen aandacht hiervoor is

    Beantwoorden
  4. René
    René zegt:

    Goed werk! Je toont voor de zoveelste keer weer aan dat je met DATA alleen al heel erg veel kunt bewijzen. En zo zie je maar weer hoe we massaal worden “beetgenomen”!

    Beantwoorden
  5. Ron
    Ron zegt:

    Ik bewonder je werk en inzet. Maar de focus op de scholen is mijns inziens totaal onnodig. Deze leeftijdsgroepen hebben in februari/ maart geen probleem gevormd. En deze hebben in mei/ juni bij heropening ook geen problemen opgeleverd. Waarom zullen er binnen en/ of vanuit deze leeftijdsgroep er dan nu wel problemen gaan ontstaan? Ik zie dit iig nu ook niet gebeuren.

    Beantwoorden
  6. Willem
    Willem zegt:

    En dit zijn alleen de schoolgebouwen.
    Wat denken van verzorgingshuizen, restaurants, kroegen, kerken/moskeeën, kantoren, wachtruimtes bij praktijken/instanties, sportaccomodaties, grote winkels, theaters etc.

    Beantwoorden
  7. Eric Linders
    Eric Linders zegt:

    Hi Maurice, je bent me altijd voor met een nieuw onderwerp! De scholen zijn nu echt een probleem. Je hebt het lang geleden al op de agenda gezet. Maar als we nix doen dan geraken de scholen ook in het Slob…… Ik vernoed zelf niet dat er onder kidz probleem gevallen gaan ontstaan.
    De evenementen branche ( cultuur, horeca, sport, muziek ) is ten dode opgeschreven. Meer dan 1 miljoen werknemers. Ira Helsoot heeft onderzoek gedaan. Conclusie: Buiten raak je NIET besmet. We moeten gedoceerd weer aan de gang. Hoe kunnen de anders-dan-RIVM-denkenden samen gaan werken? Fragmentarisch een alternatief aandragen werkt dus niet, schijnbaar.
    Ga DOOR.
    Eric

    Beantwoorden
  8. Ted
    Ted zegt:

    Lijkt me een prima analyse van Ingmar Lambregts. De beperkingen zijn keurig aangegeven (bijvoorbeeld: ‘Ik heb niet de inhoudelijke kennis om te beoordelen of het voldoen aan deze norm adequaat is in de context van Corona bestrijding’). Zo hoort het in techniek en wetenschap.

    Het verwijzen naar een bouwbesluit door de minister is een goedkope keus, die niet ingegeven is door kennis van zaken, maar door de wetenschap dat het controleren en verbeteren van al die oude gebouwen een vermogen gaat kosten. Politici gokken per definitie, in de hoop dat ze ermee wegkomen. Dat is waar bestuurlijk Nederland aan mank gaat.

    Beantwoorden
  9. Gert-Jan ten hoor
    Gert-Jan ten hoor zegt:

    Ik ben benieuwd of de commissie ventilatie scholen met dezelfde conclusies komt. Ik deel de zorgen volledig en het binnenmilieu verdiend meer aandacht. Is de onderliggende data van de tabel beschikbaar en ook per gemeente inzichtelijk te maken?

    Beantwoorden
  10. Simon
    Simon zegt:

    Het was mij bekend maar blijft schokkend dat de overheid scholen zo met een kluitje in het riet stuurt. Dit is welbewust want deze feiten kent men natuurlijk ook. Nu zou er een taskforce die scholen gaat helpen. Een brief van Arie Slob aan de Kamer stuurt je naar deze pagina:
    weeropschool.nl en daar staat bij een menu over ventilatie dat ventilatie volgens het RIVM geen rol speelt bij de verspreiding van het virus maar ook deze handreiking: https://po.lesopafstand.nl/app/uploads/Handreiking_coronavirus_en_het_gebruik_van_ventilatie_verwarming_en_koeling_op_scholen.pdf
    Opmerkelijk genoeg bepleit men daar het gebruik van CO2 meters. Maar het is duidelijk dat dit allemaal verstopt is en niet te duidelijk gecommuniceerd mag worden.

    Beantwoorden
  11. ito
    ito zegt:

    Onderzoekers wereldwijd en ook aan de TU in Delft komen uit op een ventilatievoud van 15 of meer wil je langere tijd enigszins veilig in een klaslokaal of kantoor zitten als daar een infector aanwezig is. Dat zijn onhaalbare ventilatievouden. Het bouwbesluit komt nog niet eens aan een ventilatievoud van één. Een passagiersvliegtuig heeft ter vergelijking een ventilatievoud van 30 en dan ook nog sterk van boven naar beneden gericht. Bovendien is in een vliegtuig de blootstellingstijd korter dan op scholen. Maar ook in een vliegtuig gaat het wel eens mis. Dan heb je gewoon pech gehad. Maar zolang er geen infector aanwezig is kan er natuurlijk niets gebeuren. Dan heb je geluk.

    Beantwoorden
  12. jillis
    jillis zegt:

    Je kunt deze redelijk online vinden.
    https://rijksoverheid.bouwbesluit.com/Inhoud/docs/wet/bb2012/hfd3/afd3-6

    Er staat kort samengevat dit:
    Verblijfruimtes 0,9 dm³/s per m² > 3,24 m³/h per m² met een minimale waarde van 25 m³/h
    En onderwijsfunctie geeft aan 8,5 dm3/s per persoon. Ik weet niet of dit ook voor lagere school geld. Kinderopvang is 6,5 dm3/s en dat is al best een klus om te technisch voor elkaar te krijgen weet ik uit ervaringen van mensen in de bouwbranche.

    Dit kun je omrekenen tot m3 omdat het wat meer tot de verbeelding speelt.

    https://www.eenheden-omrekenen.info/Kubieke+decimeter+per+seconde+in+Kubieke+meter+per+uur+omrekenen.php

    Dus dan krijg je 23,4 Kubieke meter per uur [m³/h] per persoon.
    Dat is redelijk wat . Doe je dit maal 30 personen in een klas kom je op kom je op 702 m3/h

    Hier kun je opzoeken wat de m2 van een pand is.

    https://bagviewer.kadaster.nl/lvbag/bag-viewer/#?geometry.x=160000&geometry.y=455000&zoomlevel=0

    Dit zijn de minimale afmetingen die nodig zijn voor een klaslokaal per leerling.

    https://oudersenonderwijs.nl/kennisbank/schooloverkoepelend/het-schoolgebouw/grootte-van-het-klaslokaal/

    Dus een klas met 30 mensen moet minimaal 105 m2 zijn.
    Laten we zeggen dat dit op 300m3 uitkomt.

    Dit komt erop neer dat wanneer iedereen de huidige regelgeving bouwbesluit volgt een ruimte iets meer dan 2x per uur wordt afgezogen. Rond de 700m3/h dus.

    Wanneer dit ook daadwerkelijk gebeurd zou dit zeker niet verkeerd zijn!
    Ik heb als ik een beetje in mijn geheugen graaf meegenomen dat 4x per uur voor virussen ideaal zou zijn.

    Volgende kun je overslaan…………………………………………..
    dus 1400m3 per uur voor een lokaal.
    1 m3 lucht heeft een massa van 1,293 kg.
    De totale massa van de lucht is 700 x 1,293 = 905 kg.
    Om 1 kg lucht 1 ° C in temperatuur te laten stijgen is er 1000 J warmte nodig.
    Om 905 kg lucht 1 ° C in temperatuur te laten stijgen is er 905 x 1000 = 905.000 J warmte nodig.
    Om 905 kg lucht 10 ° C in temperatuur te laten stijgen is er 10 x 905 x 1000 = 9050000 J = 9,05 MJ warmte nodig.
    https://bouw-energie.be/nl-be/bereken/mj-kwh
    Omgerekend 2,5 kw/h

    1 kwh verwarmen kost 20 cent. dus dit kost 50 cent per uur.
    laten we zeggen 5 euro per dag voor een klas om 4x per uur lucht te verversen in wintertijd.
    voor 6 maanden is dit 5 euro x 5 dagen x 4 weken x 6 maanden = 600 euro.
    Doe dit x 8 klassen kom je op 4800 euro verwarmingskosten in de winter.

    Dit lijkt te nog wel op t brengen. Zeker met een wtw installatie waarbij dit 70% kan schelen.
    Het bouwbesluit handhaven zou al een zeer goede stap in de richting zijn.

    Beantwoorden
  13. Leo Hanemaaijer
    Leo Hanemaaijer zegt:

    https://www.co2indicator.nl/scholen.html#:~:text=Alle%20scholen%20in%20de%20gemeente,86%20procent%20van%20de%20lokalen. Via deze bijgaande link, is nog veel meer informatie te vinden over dit onderwerp.
    Sinds 1 april 2017 moeten bestaande- en nieuwbouw scholen voldoen aan strengere eisen voor luchtkwaliteit en ventilatie conform het Bouwbesluit 2012. In aanvulling op de ventilatievoorschriften voor scholen is een aanvullende verplichting in het Bouwbesluit opgenomen voor de aanwezigheid van een kooldioxidemeter (CO2 meter) in verblijfsruimten van scholen voor het primair onderwijs. Er staat een strafbeschikking van €500 op het niet hebben van CO2 meters in basisscholen. Ook moet er dagelijks een logboek worden bijgehouden, over de gemeten CO2 waarden, en die moeten 1 jaar bewaard worden. De richtlijn is om onder de 1000 ppm. te blijven. Jammer dat niet enige minister aan deze informatie refereert.

    Beantwoorden
  14. Thanks
    Thanks zegt:

    Thanks Ingmar,

    Voor je heldere verslag nu zijn er ook feitelijke cijfers.
    Indrd zoals Maurice twee maanden geleden al aangaf. Te laat…

    Keep up the good work

    Beantwoorden
  15. Alfred
    Alfred zegt:

    Nogmaals bedankt voor je onvertome inspanning om mensen te overtuigen van het belang van aerosolen. Maar Ik ben er net zoals jij ook van overtuigd dat we je goede ventilatie-plan(corona-proof ruimtes) niet meer op tijd kunnen realiseren wat natuurlijk doodzonde is.

    Maar we moeten niet te veel kijken in het verleden maar denk ik vooral denken komen met een NOODPLAN om het probleem zoveel mogelijk te minimaliseren dmv (goedkope) oplossingen maar die zeer gauw bewerkstelligd kan worden voor als het van de winter eventueel fout gaat. Deze kans is zeker aanwezig omdat we het probleem op dit moment volledig verkeerd aanpakken omdat we aerosolen negeren.

    Zo heeft deze recentelijke interessante artikel van auteur waarmee je veel communiceert over twitter Jose-Luis Jimenez een aantal goede (maar logische) tips: https://www.cpr.org/2020/08/03/6-tips-to-make-it-harder-for-coronavirus-to-spread-around-indoors/. Behalve dat jammer genoeg tip nummer 3 niet volledig meer gerealiseerd kan worden voor de winter omdat de te veel tijd verspild hebben.

    1. Don’t go to indoor public spaces unless it’s absolutely necessary
    2. If you are indoors, spend the least of time there as you can
    3. Make sure when you’re indoors, the room is well-ventilated, including mechanical ventilation like particle air filters and natural ventilation like open windows and doors
    4. Always wear a mask indoors
    5. Make sure the mask fits and doesn’t have gaps
    6. Anyone who is talking to others — especially to a large group — should be wearing a mask. Shouting and singing are especially problematic and should be avoided.

    Recentelijk is er weer een nieuwe wetenschappelijke paper uitgekomen die net als je vaker hebt gezegd luchtvochtigheid ziet als de (consistente) factor: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/tbed.13766

    > Overall, we found no relationship with between cases and temperature, rainfall or wind speed. Information generated in this study confirms humidity as a driver of SARS‐CoV‐2 transmission.

    Ten eerste voor alle school(gebouwen) alvast in kaart brengen welke ruimtes het slechtste geventileerd zijn door verwarming aan te zetten en alle ramen te sluiten en luchtvochtigheid(+CO2) te meten want deze ruimtes verdienen extra aandacht. Het liefst natuurlijk deze ruimtes niet of zo min mogelijk gebruiken al ben ik bang dat in sommige (school)gebouwen alle ruimtes slecht zijn, maar dat zou ik dus graag in kaart willen brengen. Ik ben vooral benieuwd naar de aula’s maar ook sportgebouwen van vele scholen want daar kan wellicht betere ventilatie (luchtvochtigheid) aanwezig zijn?

    Maar verder ook uitzoeken hoe we luchtvochtigheid/ventilatie in gebouwen/ruimtes hoger krijgen met een goedkope oplossing die genoeg beschikbaar is?
    – No-brainer maar de eventuele ventilatie die al aanwezig is optimaal benutten. Dus ramen open en deuren open
    – Verwarming uit (minimaal aan) want dit is (voor mijn gevoel) funest voor luchtvochtigheid. Dus ja dat zal koud zijn in de klaslokalen maar je kan je kleden tegen de kou. Goed voor de mensen te leren hoe zwervers eraan toe zijn in de winter…
    – Veel planten plaatsen in de klaslokalen want planten en voorzien van water want deze zorgen voor hogere luchtvochtigheid
    – Plaats droogrekken in de ruimtes en laat mensen(leerlingen/docenten) hun kleren drogen in de klas
    – simpele waterspuit met fijne kop zodat je water kan laten vernevelen in de lucht
    – DIY luchtbevochtiger door natte spons in vriezer zakje te plaatsen waarin je aantal kleine gaten prikt (stuk of 20)
    – Zoveel mogelijk mobiele luchtvochtigheidsmeter/co2 meters aanschaffen die gedeeld kunnen worden tussen de ruimtes en als deze niet in orde zijn moeten alle mensen de ruimte verlaten
    – Zoveel mogelijk luchtbevochtigers/luchtwassers aanschaffen en vooral plaatsen in de meeste slechte geventileerde ruimtes met lage vochtigheid
    – etc, etc. Hoe meer maatregelen om luchtvochtigheid te verbeteren des te beter

    Maar ik denk dat we echt met zijn allen moeten nadenken over een nog gedetailleerde noodplan die we eventueel ook kunnen overdragen aan de regering zodat we op een of andere manier als de besmettingen/ziekenhuisopnames toenemen we hopelijk nog op tijd kunnen ingrijpen om veel doden (en eventueel lockdown) te voorkomen

    Beantwoorden
  16. Erwin Veenstra
    Erwin Veenstra zegt:

    Zorg voor UV-C luchtreinigers in schoollokalen, kantoren, sporthallen, praktijkruimten of waar dan ook!

    UV-C licht heeft een sterk kiem dodend effect op virussen, bacteriën en schimmels. Iedere keer dat er lucht door onze Veit UV-C aircleaner stroomt, worden aanwezige virussen, bacteriën en schimmels in binnenruimtes uitgeschakeld. Het levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het reduceren van het verspreiden van het COVID-19 virus.
    Onze UV-C lamp luchtreinigers zijn in diverse uitvoeringen leverbaar.

    Voor meer informatie:
    http://www.bks-tiel.nl
    bks@bks-tiel.nl

    #coronabescherming #covid #corona #oplossing #deltaplanventilatie #ademgezondelucht #aircleaner
    #luchtbehandeling #ventilatie

    Beantwoorden
  17. Trap
    Trap zegt:

    Bedankt voor je kritische kijk op alle coronamaatregelen, er klopt idd helemaal niets van wat onze overheid nu aan het doorvoeren is.
    Echter ik heb heel moeite met de term ” besmettingen ”
    Een besmetting zegt echt helemaal niets, het is niets anders dan een positieve test van een zeer onbetrouwbare testmethode.
    Bijna niemand is ziek en er worden ook geen kwetsbare groepen hierdoor ziek.
    Dus geen aandacht meer schenken aan de besmettingen, hiermee speel je de overheid in de kaart om nog meer vrijheden af te nemen.
    Bedankt

    Beantwoorden
  18. Frans Smolders
    Frans Smolders zegt:

    Wat te denken van alle sportkantines in Nederland, ik heb het vermoeden dat hier betreft ventilatie heel veel problemen gaan komen. Vaak verouderde gebouwen, wie is hier verantwoordelijk?

    Beantwoorden
    • Oscar2
      Oscar2 zegt:

      Op individueel niveau is iedere bezoeker van de sportkantine zelf verantwoordelijk voor zijn of haar aanwezigheid. Ik blijf daar weg. Je moet zelf ook een beetje slim zijn in tijden van covid19.

      Beantwoorden
  19. LRB
    LRB zegt:

    En welk risico lopen we in de supermarkt. 3 supermarkten gevraagd naar de ventilatie. Van 1 lijkt de ventilatie op orde, nr.2 is onduidelijk en nr.3, een grote supermarkt, heeft helemaal geen ventilatie alleen natuurlijke luchtaanvoer vanuit her winkelcentrum. We hebben het nu wel over de scholen maar over de supermarkten horen we niets

    Beantwoorden
  20. Joris Huikeshoven
    Joris Huikeshoven zegt:

    Bouwbesluit 2012 zegt:
    – nieuwbouw onderwijsfunctie minimaal 8,5 dm³/s (30,6 m³/uur) per persoon.
    – bestaande bouw onderwijsfunctie minimaal 3,44 dm³/s (12,4 m³/uur) per persoon.

    Bouwbesluit is het wettelijk minimum. Meer ventileren is beter. De eis voor bestaande bouw is echt ondermaats, maar bestaande gebouwen die voldoen aan de 3,44 dm³/s voldoen ook aan het bouwbesluit. Volgens de normen is het ook mogelijk om te ontwerpen met natuurlijke ventilatie dus bijvoorbeel met enkel roosters in de ramen en zonder mechanische ventilatie met behulp van ventilatoren. Als er geen of nauwelijks wind staat doet dit niet zo veel en zul je ramen moeten openen. Als het echt koud is buiten en er staat wind dan kan zo’n rooster hinderlijk zijn door tocht en wordt die juist dicht gedaan. Spuien is in de winter ook niet zo prettig.

    Als een school wil weten hoe goed zijn ventilatie werkelijk is of zijn ventilatie wilt verbeteren ligt er een duidelijke richtlijn om te hanteren. Dit zogenaamde Programma van Eisen – Frisse Scholen is nota bene opgeteld in opdracht van het Ministerie van BZK. Hierin worden drie klasse onderscheiden:
    – Klasse C – acceptabel – 6 dm³/s (21,6 m³/uur) per persoon
    – Klasse B – goed – 8,5 dm³/s (30,6 m³/uur) per persoon (= bouwbesluit nieuwbouw)
    – Klasse A – zeer goed – 12 dm³/s (43,2 m³/uur) per persoon

    Voor kantoorgebouwen geld in het bouwbesluit voor nieuwbouw slechts 6,5 dm³/s (23,4 m³/uur) per persoon, maar voor enig sinds martkconforme kantoorgebouwen hanteren we voor het comfortklasse B – 45 m³/uur per persoon en voor de hoogste comfortklasse A – 60 m³/h per persoon. Bij dit soort kantoorgebouwen moet je denken als je bijvoorbeeld langs de zuidas rijd of aan de gebouwen waarin de ministeries zelf zijn gehuisvest.

    Al deze ventilatiehoeveelheden zijn inderdaad niet bedacht voor het tegengaan van infecties, maar wel voor de gezondheid en voor het comfort als in het tegen gaan van bedomtheid, mufheid en luchtjes van meubilair of lichaamsgeur.

    Wanneer we de lucht enigsinds schoon willen houden door verdunning met verse luchttoevoer en door de verdunde lucht met aerosolen weer af te zuigen in relatie tot een flink gereduceerde kans dat je veel van deze aerosolen in ademd moet je toch eerder denken in de richting van 60 m³/h per persoon. Dit is twee keer zo veel dan bouwbesluit nieuwbouw onderwijsfunctie.

    Beantwoorden
    • jillis
      jillis zegt:

      We hebben ongeveer t zelfde verhaal.
      Ik kom idd ook uit op klasse A frisse scholen en B voor kantoren.
      Denk dat je dan wel redelijk goed zit.

      Nog even snel berekend wat t ongeveer kost. Het is te doen maar kleine euro voor een kleine school is toch geld. en dat is alleen voor t gas van de luchtinlaat.
      Ervan uitgaande dat er uiteraard een WTW geplaats is.

      Wat schat jij in?

      Beantwoorden
      • Joris Huikeshoven
        Joris Huikeshoven zegt:

        De kosten zijn geheel afhankelijk van de situatie. Met name hoe het een en ander bouwkundig in elkaar zit en hoe de verwarming in elkaar zit. Naast het ventilatiesysteem zelf zijn er diverse bijkomende kosten:
        – bouwkundige kosten voor sparingen in vloeren, daken en/of gevels en daarmee vaak ook constructief (advieskosten constructeur)
        – elektrische voedingen
        – aanpassen verwarmingsinstallatie in het lokaal (radiatoren) afhankelijk van het gekozen en haalbare concept.
        – geluidsproductie door de installatie is een zeer groot aandachtspunt en werkt kostenverhogend. Zeker voor een klasse A is dit niet vanzelfsprekend haalbaar.
        – Het aantal lokalen wat voorzien kan worden met een nieuw systeem is sterk bepalend voor de kosten per klaslokaal. Zijn het er 8 of zijn het er 80?

        Uitgaande van een geheel nieuw ventilatie systeem moet je al snel denken aan minimaal € 10.000,– excl. BTW per klaslokaal en dan heb je klasse C en misschien B uitgaande van een acceptabel geluidsniveau van 35 dB(A) in de ruimte als gevolg van de nieuwe installaties.
        Voor enkel een klasse C zijn het de (bijkomende) kosten echt niet waard. Afhankelijk van de situatie kunnen de kosten voor een klasse B makkelijk oplopen richting de € 20.000,–. Dit laatste is een goed richtbedrag voor budgettering. Als je mazzel hebt kun je er A mee realiseren. B moet zeker lukken. A is soms ook gewoon niet haalbaar qua beschikbare ruimte voor de installatie, constructieve mogelijkheden en qua geluidsproductie. Als je dat dan toch wilt kun je beter nieuwbouwen.

        Beantwoorden
  21. Herman Steigstra
    Herman Steigstra zegt:

    Er is een wezenlijk verschil tussen de doelstelling van bouwbesluit en bescherming tegen corona. Bouwbesluit zegt vrij vertaald dat je de zuurstof die zeg 30 personen verbruiken adequaat weer aanvult met verse lucht. Hoe meer personen in de ruimte hoe meer ventilatie nodig is.

    Bij bescherming tegen corona ga je er van uit dat er MOGELIJK 1 persoon is die corona (of ander virus) heeft. Je wilt dan voldoende ventileren om te voorkomen dat die concentratie virus te veel oploopt. 1 persoon ademt ca 1m3 lucht /uur uit. Als je die concentratie wilt afvoeren, heb je misschien 100m3/uur nodig. Maar wellicht meer, hangt er van af hoe besmettelijk en vooral HOE LANG is iedereen in die ruimte.
    Analyse van uitbraken kan helpen de factor te schatten : hoeveel van de hoeveel raakten besmet en hoe lang verbleven ze er. Capaciteit hangt dus NIET af van aantal mensen, wel van verblijfsduur.

    Beantwoorden
    • ito
      ito zegt:

      Inderdaad ja. Die besmettelijkheid is belangrijk en het risico dat er een infector binnen is. Bij corona liggen beide t.o.v. infuenza een stuk lager. En daarnaast zijn er nog andere maatregelen om het risico te beperken. Het effect van het openen van de scholen op de verspreiding van corona is dan uiteindelijk niet zo groot.

      Beantwoorden
  22. Elly Linger
    Elly Linger zegt:

    Als je het geciteerde LPB/Sight onderzoeksrapport over de kwaliteit van de ventilatie in de scholen leest, word je echt niet blij…

    Op basis van de meetresultaten kan het volgende worden geconcludeerd:
    • In ca. 88% van de onderzochte leslokalen blijkt de maximale (P95) waarde van de CO2-concentratie tijdens lestijd meer dan 1200 ppm te bedragen, en wel gedurende gemiddeld ca. 41% van de lestijd.
    • Gemiddeld over alle onderzochte leslokalen blijkt dat gedurende ca. 39% van de lestijd een hogere CO2-concentratie dan 1200 ppm is opgetreden. Voor de onderzochte leslokalen met
    een mechanische toe- en afvoer (lokaaltype 4) is dit echter maar voor ca. 9% van de lestijd het geval, terwijl dit bij de andere onderzochte lokaaltypen varieert van ca. 43% tot ca. 49% van de lestijd.
    • De maximale CO2-concentratie (P95-waarde) bedraagt gemiddeld voor alle onderzochte leslokalen 1811 ppm en per lokaaltype respectievelijk 1906 ppm (lokaaltype 1), 1983 ppm
    (lokaaltype 2), 1889 ppm (lokaaltype 3) en 1164 ppm (lokaaltype 4). Hieruit blijkt dat in de onderzochte leslokalen met een mechanische toe- en afvoer (lokaaltype 4) aanmerkelijk lagere
    CO2-concentraties optreden.

    Beantwoorden
  23. Ynso
    Ynso zegt:

    De schooldirectie en beheerder bij mijn vrouw kon de docenten geruststellen, het ventilatie systeem voldoet aan het bouwbesluit 2012. Vervolgens vroegen collega’s zich af waar de ventilatie roosters zich bevinden in de lokalen en kantoren op de begane grond en 1e verdieping.
    Vandaag bleek dat het ventilatiesysteem alleen op de 2e verdieping is aangelegd en dus werkt. Er is geen ventilatie op dr begane grond en 1e verdieping. De docenten die lesgeven op de begane grond en 1e verdieping is geadviseerd maar goed te ventileren.
    Hoe rapporteer je deze situatie???
    Hoe goed zijn de verantwoordelijken nu echt op de hoogte van zo’n systeem.?
    Aan het ministerie zal vast zijn doorgegeven dat de ventilatie in hun school voldoet aan het bouwbesluit.

    Beantwoorden
  24. Lilian
    Lilian zegt:

    Ik heb nu al 3 dagen geprobeerd een link neer te zetten van prof.dr. Philomena Bluyssen, die aangeeft in een interview, dat het bouwbesluit er niet op gemaakt is ter voorkoming van infecties ziekte .

    Maurice heeft zelf eerder gerefereerd naar deze prof. Dr Philomena Bluyssen.. Ik zie dan ook niet het probleem dat ik dit kan plaatsen.

    Het heeft dan weinig zin om naar een bouwbesluit te refereren als scholen daar toch niet aan voldoen kunnen.

    Ik heb dit bericht ook onder andere topics proberen te zetten, maar wordt ook niet geplaatst. Zelfs de eerste preview voordat moderator het goed keurt, komt er al niet te staan. Heel opmerkelijk!!
    Andere berichten worden wel van mij geplaatst.

    Of we kijken heel reëel naar de voor- en tegens van elk blog, of we zijn hier op de site net zo bezig met eenzijdige informatie als de regering nu doet. Daar is niemand bij gebaat. Uiteindelijk willen we allemaal weer zo snel mogelijk naar normaal

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Er is niets door mij tegengehouden. Weet dus niet wat er met die links is gebeurd. Probeer eens control R te doen voordat je iets plaats.
      De cache geeft some problemen. Het blog “Good data matters” had technische problemen. Daarom heb ik het hernoemd via “get your act together”.
      Wellicht is er iets met die link zef waardoor die niet geplaatst is. Stuur het anders via het contactformulier dan plaats ik het.

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *