Hadden ze het wel over het COVID-19 virus?

Gisteren hoorde ik de briefing van het RIVM en daarna volgde ik het debat in de Tweede Kamer. En ik vroeg me af of ze het wel over het COVID-19 virus hadden. Er is inmiddels door onderzoek zoveel meer bekend, maar op geen enkel moment hoorde ik dat gisteren terug. Echt van niemand.

In de Nederlandse politiek en in de media spelen de nieuwste onderzoeksbevindingen vrijwel geen rol.

Aan de ene kant komt dat doordat er zo weinig onderzoek in Nederland zelf wordt gedaan, terwijl aan de andere kant het onderzoek uit het buitenland vrijwel niet in Nederland wordt opgepikt. Zelfs niet als het uitgevoerd is op steenworp afstand van onze grens (in Gangelt).

Als je die onderzoeken wel volgt, dan zijn de discussies binnen de Nederlandse politiek -zoals gisteren in de Tweede Kamer- en de interviews met deskundigen in talkshows, om het heel vriendelijk te zeggen, verbazingwekkend. Alsof het om een totaal ander virus gaat.

Eerst even een paar belangrijke zaken met betrekking tot het virus, waarover inmiddels internationaal behoorlijk consensus bestaat, en dan nog wat recente informatie:

  • Het overdragen van een besmetting met COVID-19 via het aanraken van voorwerpen vindt niet plaats. Ik herhaal: vindt niet plaats.
  • Alles wat we doen om te voorkomen dat we via het aanraken van voorwerpen besmet worden, is van geen waarde.
  • De kans dat we besmet worden met COVID-19 in de buitenlucht is heel, heel klein. Helemaal als de zon schijnt.

In Nederland zijn helaas geen contactstudies gepubliceerd (en die zijn ook amper uitgevoerd). Dat betreft dus onderzoeken dus naar de contacten van besmette personen met mensen uit hun omgeving. In het buitenland gelukkig wel. Er zijn o.a. studies uit China, Zuid-Korea, de VS en Duitsland.

Daaruit komt hetzelfde beeld naar voren:

  1. De besmetting vindt plaats via nauw en langdurig contact binnen besloten ruimtes, maar niet door incidenteel en kortstondig contact. Dus als je een tijd dichtbij een besmet persoon bent (in de eerste 5 dagen van waarbinnen de symptomen optreden) dan is de kans het grootst dat je besmet wordt. Belangrijk is dus de tijdsfactor. (De tijd wordt in de onderzoeken niet gespecificeerd, maar het gaat eerder om een half uur dan om 5 minuten). Het beeld dat je besmet wordt omdat je kortstondig in de buurt van een besmet persoon bent waarvan je een druppeltje “opvangt”, is volkomen misplaatst.
  2. Hoe langer men verkeert op een plek waar je het virus naar binnen krijgt, hoe zwaarder gemiddeld de symptomen zijn, hoe zieker je wordt.
  3. Huisgenoten van een besmet persoon worden bij lange na niet zo vaak besmet als gedacht werd. Percentages die vastgesteld zijn liggen zo tussen de 5 en 25%. Het overgrote deel van de leden van het huishouden is niet besmet. Zelfs degenen die wel besmet worden, zijn dan doorgaans (veel) minder ziek dan mensen die bij een superspreading event besmet zijn geraakt.
  4. Op plekken waar veel mensen zijn en waar de aerosols met het virus kunnen blijven zweven kunnen veel mensen tegelijk worden besmet. Hierbij spelen de tijd die je in die ruimte doorbrengt en de hoeveelheid aerosols met het virus die in de lucht aanwezig zijn, een belangrijke rol bij de mate waarin je ziek wordt. (Dit zijn de superspreading events)
  5. De effecten van aerosols worden verminderd door een goede ventilatie en een luchtvochtigheid van 6gr/Kg.
  6. De exponentiële groei van het aantal besmette personen komt voort uit superspreading events en niet uit het aantal directe contacten tussen besmette en niet-besmette personen.
  7. Op plekken in binnenruimtes waar je lang in dezelfde ruimte verkeert met een besmet persoon zijn de risico’s op besmetting het grootst. Hierbij wordt gedacht aan het huishouden, openbaar vervoer, kantoren en restaurants. Op plekken waar door veel mensen wordt gesproken/geschreeuwd/gezongen vormen een duidelijk risico dat veel van de aanwezigen besmet worden.

Het zou fijn zijn als alle betrokkenen in het politieke en publieke debat op de hoogte zijn van deze internationale onderzoeksresultaten. Dan kunnen discussies op een zinvolle wijze worden gevoerd en besluiten gegrond worden genomen. Nu lijkt het erop dat men zelfs niet eens koerst op 50% van de kennis.

Het voorkomt ook dat veel Nederlanders denken dat hun kans om besmet te worden vele malen groter is dan dit in werkelijkheid is. Ze maken zich op die manier te grote zorgen en beperken hun gedrag (veel) te veel.

99 antwoorden
    • Tamara
      Tamara zegt:

      Dat lijkt misschien zo, maar is niet. Het is net zoiets als zeggen: Pietje is kleiner dan Kees en dan later zeggen dat Pietje een stuk groter is dan Marietje. Het één sluit het ander namelijk niet uit.

      In deze context is het aantal besmettingen via een besmet persoon in het huishouden blijkbaar niet zo groot als gedacht (punt 3), maar van alle vormen van besmettingen is het risico in binnenruimtes waar je lang in dezelfde ruimte verkeert met een besmet persoon zoals het huishouden het grootst (punt 7). Je kunt er dus zelfs een conclusie aan verbinden: het percentage besmettingen anders dan in die binnenruimtes moet dan kleiner zijn dan 5-25% (oftewel: Marietje is het kleinst).

      Beantwoorden
    • Wilco
      Wilco zegt:

      Spreken elkaar helemaal niet tegen. Huishouden heeft een groter risico.5 tot 25 procent. Dat is een groter risico dan bijvoorbeeld buiten. Het is dus een risicoonderdeel maar niet groot..

      Beantwoorden
  1. Ivar
    Ivar zegt:

    Je constateringen zijn helaas maar al te juist. De oorzaak is tweeërlei: enerzijds het gebrek aan (beta) wetenschappelijk onderlegden in de Tweede Kamer, maar bovenal de volgzaamheid aan het door het Kabinet uitgestippelde plan.

    Het is voor een Tweede Kamerlid al mooi om te kunnen ‘scoren’ door een paar minieme puntjes te kunnen vervroegen of om te kunnen buigen.

    Dit gaat allemaal voorbij aan het ter discussie stellen van de grondslag van het gekozen beleid.

    Terwijl er toch de nodige twijfels zijn aan de door het RIVM en het OMT voorgestelde beleid. Een beleid wat vrijwel 1 op 1 wordt overgenomen door het kabinet. Voor Rutte een verstandige keuze, want mocht eenmaal blijken dat het gevoerde beleid rammelt, is het eenvoudig om de fall-out af te schuiven naar de ‘deskundigen’. Feit blijft dat het RIVM laat-reactief is en niet proactief. Overigens is het nooit een goed idee om slechts 1 discipline te raadplegen.

    Zoals inmiddels uit alle onderzoeken naar voren komt is het virus voor de overgrote meerderheid ongevaarlijk. Daarom lijkt het beleid om slechts te kijken naar (te krappe) IC capaciteit en daarom met vele en langdurige beperkingen besmettingen te voorkomen een verkeerde, en welvaartsvernietigende insteek.

    Juist kwetsbare groepen zoals zwakkere ouderen dienen beschermd te worden, maar daar was – tot voor kort – een gigantisch hiaat in te zien, waardoor sterfte in verpleeghuizen enorm was. Het lijkt dan ook logischer om deze groepen sterker/beter af te schermen van de rest, en niet een ieder te beperken.

    Ook het adviseren van vitamine D, en eventueel zink supplementen kan bijdragen aan een verdere reductie van de IFR. Het mantra ‘als je goed eet is het niet nodig’ is kortzichtig, en dient verlaten te worden.

    Overigens wordt er nauwelijks rekening mee gehouden met het feit dat er reeds een behoorlijk deel van de bevolking reeds COVID-19 heeft gehad. De overlevers hebben er in ieder geval een geruime tijd geen last meer van, en de overledenen nooit meer. Ook zal de groep overlevers al reeds een natuurlijke verlaging van de Rt geven.

    ik echter mis in jouw relaas: een verdere uitwerking van een ‘superspreader event’, en de (on)mogelijkheid om het aantal van dergelijke events tot een minimum terug te brengen. Afgeleid van jouw punt 4 lijkt het dragen van mondkapjes in binnenruimten met meer dan 0,5 persoon per m2 de gewezen oplossing.

    Beantwoorden
    • Danny
      Danny zegt:

      Ook bij een veel grotere IC-capaciteit loop je bij exponentiële groei op gegeven moment tegen je capaciteit aan. Zelfs in Duitsland, waar een ca. 5x zo grote IC-capaciteit is, loop je bij een geringe stijging van de R naar 1,2 binnen een maand of twee tegen je capaciteit aan.
      In Nederland wordt er al nagedacht over het opschroeven van de IC-capaciteit. Maar dit heeft uiteraard tijd nodig. Dit om juist meer op te kunnen vangen wanneer de maatregelen worden versoepeld en de R mogelijk een langere tijd boven de 1 komt (exponentiële groei).

      Uit geen enkel onderzoek blijkt dat een behoorlijk deel van de bevolking COVID-19 heeft gehad (nog afgezien van de vraag in hoeverre die dan immuun zijn). Als het 10% is, is het al heel veel. Het effect op de R zal dus beperkt zijn.

      Mondkapjes zullen tegen aerosolen waarschijnlijk nog minder werken dan de grotere druppels. Je moet er immers ook nog door kunnen ademen, dus de werking zal beperkt zijn. Misschien kun je met ventilatie en luchtvochtigheid nog wat doen, maar het meest verstandige om super-spreading events te voorkomen is gewoon om grote bijeenkomsten binnen en mogelijk ook buiten voorlopig niet toe te staan. Hoe jammer het ook is.

      Beantwoorden
  2. Yodocus
    Yodocus zegt:

    Ironisch om dan te lezen dat de brancheorganisaties aan rijschoolhouders aanbevelen om vooral de airco uit te zetten en de ramen dicht te houden.

    Beantwoorden
    • Danny
      Danny zegt:

      Gedachte erachter is dat dit luchtstromen zou voorkomen en eventuele aerosolen zich dus minder kunnen verplaatsen.
      Nu kiezen ze dus voor een strategie om juist veel luchtstromen (naar buiten) te krijgen en zo eventuele aerosolen snel weg te krijgen.
      Voor beide valt op zich wat te zeggen, maar mijn boerenverstand zou ook eerder voor het tweede kiezen.

      Toont wel aan dat er degelijk wordt rekening gehouden met besmetting via aerosolen.

      Beantwoorden
  3. Marijke Hoogink
    Marijke Hoogink zegt:

    Wat ik niet goed begrijp is het volgende… Punt 1 is De besmetting vindt plaats via nauw en langdurig contact binnen besloten ruimtes, maar niet door incidenteel en kortstondig contact. Maar de kans op besmetting in gezinnen, en dat zijn over het algemeen mensen die nauw en langdurig contact hebben binnen besloten ruimtes, is tussen de 5% en 25%. Dat is toch minimaal!?!

    Beantwoorden
      • Victor Oomens
        Victor Oomens zegt:

        Ik had dezelfde vraag na het zien van je verhaal op de nieuwe wereld. Ik vind je verhaal erg overtuigend, maar precies dit punt kan ik niet helemaal rijmen. Als je naast je hoestende en proestende zieke partner slaapt, dan lijkt mij de kans groot dat je ook besmet wordt, zeker als de slaapkamer niet goed geventileerd wordt. Zou je dit punt nog wat willen toelichten?

        Beantwoorden
        • Maurice
          Maurice zegt:

          Ik probeerde te zeggen dat je niet zozeer besmet wordt door zijn hoesten en proesten, maar omdat er aerosols ook in de lucht komen. Die blijven zweven en jij ademt dat het kwartier (?) daarna in.

          Als je die zou kunnen bestrijden door ventilatie , denk ik dat het risico om besmet te worden minder wordt.

          Beantwoorden
      • Martin
        Martin zegt:

        Ik denk dat de crux ligt in zingen en praten; onlangs heb ik een ultrasone luchtbevochtiger gekocht die een mist van waterdruppeltjes produceert door…. geluid! Hoesten produceert grotere druppels die minder ver komen; een bedlegerige zieke zal over het algemeen niet veel praten (laat staan zingen), maar slechts hoesten. Op een carnavalsfeest wordt aan één stuk door geschreeuwd en gezongen…

        Beantwoorden
  4. Luc
    Luc zegt:

    Beste Maurice,

    Dank voor je werkzaamheden.

    Dit artikel lijkt op een gedeeltelijke samenvatting van je eerder gepubliceerde artikelen. Wat het nóg sterker maakt is als je de overlevingskansen bij besmetting hieraan toe kan voegen. Want zoals je wellicht is opgevallen tonen diverse studies aan dat de mortality rate +-0.5% is (dat is nog een conservatief gemiddelde). Enorm grote overlevingskansen voor mensen 60 jaar.

    De maatschappij ten eerste gerust stellen tav het risico op besmetting, verspreiding, en overlijden zal een realistischer en positiever beeld geven mbt het corona virus. Ten tweede draagt dit dan hopelijk bij op een doelgerichter openings strategie.

    Mvg, Luc

    Beantwoorden
  5. Luc
    Luc zegt:

    Beste Maurice,

    Dank voor je werkzaamheden. Mooie bundeling van enkele van je eerder gepubliceerde artikelen.

    Wat het nog sterker zou maken is het toevoegen van de corona mortality rate (dan wel overlevingskansen). Zoals je wellicht weet tonen diverse onderzoeken aan dat de mortality rate rond de +-0.5% ligt. Voor mensen 60 jaar ligt dit iets minder positief.

    Ten eerste de maatschappij transparante informatie geven ten aanzien van het risico op besmetting, verspreiding en overlijden zal een realistischer en positiever beeld geven.
    Ten tweede zal dit bijdragen aan een doelgerichter en gezonder openingsbeleid.

    Mvg, Luc

    Beantwoorden
  6. Jack Huyskens
    Jack Huyskens zegt:

    Beste heer De Hond,
    Gelijk hebben en gelijk krijgen is niet hetzelfde. Het zou een heel stuk helpen indien u viroloog was in plaats van sociaal geograaf.
    Maar ik volg uw boeiende bevindingen met heel veel belangstelling en hoop dat uw betoog ook door andere wetenschappers onderbouwd kan worden.

    Beantwoorden
  7. BegrensEuropa!
    BegrensEuropa! zegt:

    Als dit waar is, en daar vertrouw ik op, dan is dat groot nieuws. Belangrijkste conclusies: superspreadingevents verbieden en openbaar vervoer lijkt riskant.

    Beantwoorden
  8. Tinus
    Tinus zegt:

    Welkom bij de overheid.
    Dit is precies de reden waarom ICT projecten falen en de kindertoeslag affaire zo lang doorloopt.
    Er wordt een framework gekozen en wordt halsstarrig aan vastgehouden. Het regels worden een doel op zich. Onderweg nieuwe inzichten opdoen en van koers veranderen is ‘zwak bestuur’ en ‘ondermijnt het vertrouwen’.
    Iedereen moet met 1 stem naar buiten treden. Kritiek of vragen stellen is ‘verraad’.
    Het RIVM bepaalt binnenshuis wat de waarheid is.

    Realiseer ook dat de politiek met name bestaat uit ‘alfa mensen’ met goede verbale maar zeer beperkte analytisch vermogen.
    Tenslotte is het heerlijk veilig om je als politicus te verschuilen achter De Viroloog.

    Beantwoorden
    • LaraWent
      LaraWent zegt:

      Overheid is niet hetzelfde als politiek. En niet alle politici zijn hetzelfde. Stop alsjeblieft met dit soort algemeenheden. Het gaat hier juist om facts and figures. Kijken naar de wetenschappelijke bevindingen en de verschillende perspectieven combineren, analyseren.
      Waar ik nog benieuwd naar ben is de relatie met fijnstof. Dat gaat nu ook verder onderzocht worden.

      Beantwoorden
  9. Halderen
    Halderen zegt:

    Ik begrijp ook niet dat de duidelijke (door vele bronnen bevestigde) analyse niet breder besproken wordt. Het lijkt alsof men eenmaal ingenomen standpunten niet wil verlaten.

    Met echte kennis en inzicht komen we verder.

    Beantwoorden
  10. Rolf
    Rolf zegt:

    Hoi Maurice, zeer interessant weer. Hoe rijmt punt 3 met je punt 1. Je zou toch verwachten dat juist huisgenoten lange tijd met elkaar in een gesloten ruimte zitten en veel met elkaar praten. Dan zou de besmettingsgraad toch hoger moeten zijn en ook de intensiteit, zie punt 2.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Dat geeft juist aan dat de tijdsduur heel belangrijk is en dat in de situatie in huis de tijdsduur korter is achter elkaar dan bij zo’n superspreadevent.
      Ook zal het zo zijn dat als veel mensen zingen er meer de lucht in komt.

      Beantwoorden
      • Gijsbertus van Meeteren
        Gijsbertus van Meeteren zegt:

        Omdat er niet getest wordt weten ze helemaal niets over het virus. Hoe het zich gedraagt. Hoeveel mensen bij een superspreadevent komen te overlijden, of ernstig ziek worden. Maar ook wie er antistoffen opdoet en verder geen last heeft. Of wie er helemaal niet besmet wordt. Niets is in kaart gebracht en de cijfers die we doorkrijgen kloppen dus van geen kant. En zijn altijd met 10 slagen om de arm. Daarbij spreken ze elkaar allemaal tegen, en is wachten op het vaccin de grote reddingsboei. Het RIVM heeft ook geld gekregen van de Bill en Melinda Gates foundation om een vaccin te ontwikkelen met spoed. Ik heb sterk de indruk dat het virus maximaal wordt uitgebuit om maximaal te verdienen. Er zijn onderzoeken in Frankrijk en in Nederland ook en wie weet waar nog meer dat het oude malariamiddel in combinatie met andere middelen helpt. een Limburgse arts verteld dat het hem verboden is voor te schrijven. wat mij betreft een parlementaire enquête die eens wat kopen laat rollen!!!

        Beantwoorden
  11. Chris
    Chris zegt:

    Beste Maurice,

    Ik vind je analyses interessant om te lezen. En ik denk dat je een heel end op de goede weg zit. Nu de overheid nog… Ik vraag me echter wel af hoe selectief je bent in het gebruik van studies/onderzoeksdata. Er zijn toch ook studies die aantonen dat het virus wel degelijk op oppervlaktes overleeft? Ik kan het gedeelte ‘Interesting Sources’ waar je bronnen zouden staan ook helemaal nergens op je site vinden. Kun je me in de juiste richting duwen?

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Het gaat er niet om of het overleeft. Het gaat erom of het iemand kan besmetten.
      En het ziet er steeds meer uit dat het inademen van het virus de besmetting oplevert. (En dan ook veel ervan).
      En niet of het aan je handen zit of in je ogen komt.

      Beantwoorden
    • Realisties
      Realisties zegt:

      Die studies spreken over ‘detectable’, en via het verkeerd vertaalde ‘overleefd’ wordt de indruk gewekt dat t nog een functioneel virus is. Dat klopt niet. Op een oppervlakte sterft het levende RNA waar het virusRNA aan vastzit zeer snel af, waardoor het virus ook ‘sterft’ dwz niet meer functioneel is en dus geen besmetting kan veroorzaken. Het kan wel nog gedetecteerd worden, per oppervlakte voor een verschillende tijd.

      Beantwoorden
  12. Prinsenhof
    Prinsenhof zegt:

    Dag Maurice,

    is het wellicht verband om een collectief te maken (met als vertrekpunt jouw analyses). Door er andere bij te betrekken sta je sterker. Ik denk aan mensen zoals Christiaan Triebert. Eventueel te presenteren door Matthijs van Nieuwkerk. De verpakking van de boodschap heeft ook aandacht nodig.

    Verder lijkt datamining een interessante strategie. We hebben 37.000 corona-survivors, ongetwijfeld hebben we hun mailadressen. Wellicht en plan om daar een vragenlijst naar te sturen. Hetzelfde geldt voor onderzoek onder deelnemers aan City-Pier-City loop of een ander binnen-evenement waarvan de bezoekers bekend zijn. Daar is heel veel uit te halen.

    Beantwoorden
    • Mark
      Mark zegt:

      Context is alles in deze. Het is essencieel om de context van punt 3 ten opzichte van punt 7 te zien. Daar staat of valt (bij het niet goed zien van die context) alles mee. m.a.w. 5 tot 20 % kans op besmetting is relatief weing als je dat op een gezin projecteerd, maar in absolute aantallen relatief veel in grote spread-events en ook in kleinere slecht geventileerde ruimtes is er dus in aantallen gezien meer verspreiding,

      Beantwoorden
  13. Wouter De Heij
    Wouter De Heij zegt:

    Geweldig blog Maurice.
    Natuurlijk moeten we naar buiten, en zijn grote groepen binnen risicovol. Ik leg ook een link met sick building syndrome. Sorry dat mijn titel wat onvriendelijke was. Maar je zoekt goed door!
    https://food4innovations.blog/2020/04/30/over-het-sick-building-syndrome-aerosolen-en-waarom-we-niet-maurice-de-hond-zomaar-als-gekke-henkie-mogen-wegzetten-het-advies-zou-ook-kunnen-zijn-ga-naar-buiten-met-je-familie-en-blijf-niet-binne/

    Beantwoorden
  14. Richard
    Richard zegt:

    Beste Maurice,

    Dank voor je enorme verhelderende artikelen. Er moeten toch mensen in de politiek zijn die wel openstaan voor deze onderzoeken? Kunnen je volgers geen rol spelen om jouw boodschap onder de bestuurders te verspreiden? Gr Richard

    Beantwoorden
  15. W
    W zegt:

    Hoe moeten we nu aankijken tegen het weer openen van de basisscholen? Is dat niet ontzettend risicovol, met name voor de leraren?

    Beantwoorden
  16. Wiebe
    Wiebe zegt:

    Hoe moeten we nu aankijken tegen het weer openen van de basisscholen? Is dat niet ontzettend risicovol, met name voor de leraren?

    Beantwoorden
  17. Eric
    Eric zegt:

    Ik volg de persconferenties, kijk naar het NOS journaal en lees de Volkskrant. Maar het is 99% geneuzel over details. Bijvoorbeeld wanneer “sekswerkers” weer mogen beginnen of tatouageshops. Daarom ben ik zo blij met deze website, waarin gewoon duidelijk wordt uitgelegd en onderbouwd waar het nu écht om gaat bij het coronavirus. Ga zo door s.v.p.!

    Beantwoorden
  18. Jeannette Binnerts
    Jeannette Binnerts zegt:

    Hopelijk kan binnenkort mijn sportschool weer open. Ze hebben een airco systeem op basis van recirculatie. De lucht wordt aangezogen, gekoeld en weer terug de ruimte in geblazen. Echter hebben alle ruimtes en de trainingsruimtes in veelvoud een separaat luchtbehandelingssysteem, die de lucht ververst. De capaciteit van dit systeem is enorm, ze kunnen een ruimte ca 500m3 per uur verversen.
    Mijn vraag: De recirculatie is dat niet onveilig ivm de aerosoles? (De rest van de corona regels worden gevolgd) Denk je dat dit een veilige plek is?

    Beantwoorden
  19. Danny
    Danny zegt:

    Het klopt niet helemaal dat de nieuwste inzichten niet besproken zijn tijdens de laatste technische briefing van het RIVM (https://debatgemist.tweedekamer.nl/debatten/update-coronavirus-4): Het nieuwste onderzoek uit Gangelt wordt kort besproken (1:34:40). Ook wordt genoemd dat zingen mogelijk een extra risico vormt en tot een ander soort druppelvorming kan leiden (1:49:36). Ook het Robert Koch Instituut (Duitse RIVM) zegt dat er aanwijzingen zijn dat SARS-CoV-2 via aerosolen overgedragen kan worden (https://www.infektionsschutz.de/coronavirus/fragen-und-antworten/ansteckung-und-uebertragung.html): ‘Außerdem gibt es Hinweise, dass SARS-CoV-2 über Aerosole (in der Luft schwebende Tröpfchenkerne kleiner als 5 Mikrometer) auch im normalen gesellschaftlichen Umgang übertragen werden kann. Eine abschließende Bewertung ist zum jetzigen Zeitpunkt noch schwierig.’
    In de versoepelingen zie je ook wel iets terugkomen hiervan. Binnensporten worden bijvoorbeeld pas later toegestaan dan buitensporten. Bij de versoepeling voor contactberoepen (https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/werk/contactberoepen) wordt duidelijk geadviseerd: ‘Ventileer ruimtes waar klanten komen zo veel als mogelijk door bijvoorbeeld de ramen te openen.’ Al bij de eerste maatregelen werden super-spreading events zoveel mogelijk voorkomen door samenkomsten te verbieden en ook bij het versoepelen zie je dit terug.
    Ik vrees dat het langzaam doordringen van nieuwe inzichten inherent is aan wetenschap: Wil je een wetenschapper overtuigen van iets, dan moet je met meerdere, goede (peer-reviewed), onderzoeken aankomen en zijn aanwijzingen niet genoeg. Zo zeggen onderzoeken over het aanwezig zijn van RNA van het virus in aerosolen niet dat je daar ook ziek van zou kunnen worden.

    Ook al is de verspreiding via aerosolen waarschijnlijk veel groter dan in eerste instantie gedacht, wil dat niet zeggen dat de klassieke druppelbesmettingen een kleine rol spelen. En ook niet dat het aandeel van aerosolbesmettingen leidt tot exponentiële groei (oftewel, een partiële R van boven de 1) en het aandeel van druppelbesmettingen juist niet (oftewel, een partiële R van onder de 1). Helaas betekent dit ook dat het teveel versoepelen van de maatregelen, ook bij een gelijk/afwezig aantal aerosolbesmettingen, zou kunnen leiden tot een R van boven de 1, oftewel exponentiële groei; de speelruimte is immers maar zeer beperkt bij een R van net onder de 1.

    Wat mij ook cruciaal lijkt, is waarom de R, ondanks alle maatregelen (zeker ook gericht op voorkomen van super-spreading events en dus ook op voorkomen aerosoloverdracht!), nog steeds vrij hoog is en er waarschijnlijk nog steeds honderden besmettingen per dag plaatsvinden (in ieder geval tot twee weken geleden). Ik zie die vraag bijna nergens gesteld. Het antwoord kan waarschijnlijk ook meer duidelijkheid geven hoe verspreiding in het algemeen plaatsvindt en welke maatregelen je daarvoor zou moeten nemen.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Dat laatste is nu precies wat ik beweer.
      Als je denkt dat je met spatschermen jezelf beschermt en de besmetting gaat via aerosols dan gaat het dus over die schermen heen.

      Ik heb al eerder aangegeven dat in vleesfabrieken de koud zorgt voor optimale condities voor de aerosols.
      Maar ook in NL lijkt het een verassing te zijn dat er daar wat gebeurt.

      Besef dat van de publicatie uit Gangelt amper iets in de Nederlandse media is doorgedrongen. En als ik de virologen hoor, ook bij hen niet.

      Beantwoorden
      • Danny
        Danny zegt:

        Van Dissel heeft het blijkbaar wel gelezen, want hij heeft het erover gehad in de technische briefing. Ik heb het zelf ook even doorgelezen en de auteurs houden zelf ook heel wat slagen om de arm, dus het is logisch dat de uiteindelijke impact van alleen deze studie niet heel groot is.
        Zij suggereren dat de beperkte verspreiding binnen huishoudens komt door een soort van immuniteit. Ze spreken nergens over verspreiding via aerosolen (ook niet met betrekking tot super-spreading event carnaval). Dus verspreiding binnen huishoudens kan ook via druppels komen, dat weet je niet.

        Helaas reageert u niet op mijn vraag waarom de verspreiding via druppels zoveel minder belangrijk is dan de verspreiding via aerosolen; dat verspreiding via aerosolen belangrijk is, wil niet zeggen dat druppelverspreiding een ondergeschikte rol speelt.

        Beantwoorden
  20. Eric Hendriks
    Eric Hendriks zegt:

    Goed werk en goede analyse, Maurice. Maar als je door wil dringen tot de adviseurs en beleidsmakers zou je je stijl moeten veranderen. Gebruik geen termen als “achterhaalde mantra’s” meer. En zorg vooral dat dit leidt tot een publicatie in een vaktijdschrift!

    Beantwoorden
  21. Rien van den Hoek
    Rien van den Hoek zegt:

    Mee eens dat het gros van de Kamerleden alfa is, maar je mag toch nog wel veronderstellen dat ze enige kennis hebben van getallen. De Jonge: we gaan naar 17000 en dan 29000 per dag (3 weken geleden) en er is niemand zo snugger om te vragen ‘hoeveel gisteren, deze week, vorige week’. Nee, we gaan een beetje bekvechten of iets een semantische discussie is!

    Beantwoorden
      • Prinsenhof
        Prinsenhof zegt:

        De Koor/Concertgebouw casus geeft een inkijkje in de werking van de GGD (artikel in Trouw).

        Ik ben eens in het testbeleid van de GGD gedoken in die dagen na 8 maart 2020.

        Hieronder mijn relaas (het komt uit een dialoog met een militair dus vandaar de eigenaardige schrijfstijl).

        Je ziet in het andere eilandje (de GGD Amsterdam in de Concertgebouw-casus) dat verkennende signalen van een grotere corona besmetting slecht onderkend worden en dat er zeer/te terughoudend situationeel gehandeld is.

        Dit terwijl zo’n GGD ook “zit te wachten op een crisis”. Er wordt een handboek infectiebestrijding uit de kast gepakt en de protocollen worden gevolgd. Tegelijkertijd ben je een academisch opgeleide arts die mogelijk ook weet dat de kosten van zo’n test zeer beperkt zijn. In die week van 8 maart was de crisis pas enkele dagen oud. Je verwacht ook van deze of gene een “nieuwsgierige houding”. “Hé een corona-besmetting in een hoofdstad met 800.000 mensen, nu gaan we beginnen”. Ik mis dan toch wel een bepaald gevoel voor urgentie of zelfs scoringsdrang (van de advocaat van de duivel).

        Zit dit structureel niet goed in elkaar?

        Wat zijn hierover uw gedachten?

        Hieronder blijkt: Consilium non est bonum (het plan deugde niet), dan heb je inderdaad een advocaat van de duivel nodig …

        Ik ben namelijk een uurtje op onderzoek uitgegaan:

        via deze link kan iemand het “crisisplan van covid-19” lezen,

        https://lci.rivm.nl/richtlijnen/covid-19

        Deze passage geeft een inkijk in het testbeleid in de dagen na 8 maart 2020, ik heb enkele woorden vetgedrukt voor de snellezer:

        Maatregelen

        Meldingsplicht

        COVID-19 is per 28 januari 2020 aangemerkt als groep A-meldingsplichtige ziekte. Normaliter betekent dit dat al bij een vermoeden van de ziekte direct de GGD van de woon- of verblijfplaats van de patiënt geïnformeerd dient te worden. Omdat bij ongeveer 80% van de personen met COVID-19 de infectie (zeer) mild verloopt en er een beperkte testcapacititeit is, geldt er een restrictief testbeleid. Daardoor worden de meeste patiënten met klachten passend bij COVID-19 in de thuissituatie niet meer getest. Hierdoor heeft het melden van een vermoeden van deze ziekte zijn functie verloren.

        Voor de huidige epidemie geldt daarom vanaf 12 maart 2020 tot nader order dat alleen bevestigde patiënten gemeld dienen te worden aan de GGD. Personen met klachten en symptomen die bij een SARS-CoV-2-infectie passen, worden alleen op indicatie getest (zie paragraaf Indicaties voor diagnostiek).

        Als zich er in een instelling meerdere patiënten met klachten en symptomen passend bij COVID-19 zijn, kan er sprake zijn van meldingsplicht op basis van artikel 26 Wet publieke gezondheid.

        Melding van een (bevestigde) patiënt stelt de GGD in staat om maatregelen te nemen om verdere verspreiding tegen te gaan. Bij een groep A-meldingsplichtige ziekte coördineert de LCI de respons. De GGD meldt binnen 24 uur aan het CIb en levert gegevens voor de landelijke surveillance van meldingsplichtige ziekten.

        Maatregelen zijn vanaf 12 maart 2020 gericht op het beschermen van oudere en kwetsbare personen (met een hoog risico op ernstig beloop van COVID-19) en het in standhouden van de gezondheidszorg. De ziekenhuizen bereiden zich voor op grote aantallen ernstig zieke patiënten. Ook in andere sectoren van de zorg zoals de thuiszorg en verpleeghuiszorg voor kwetsbare groepen zal de druk toenemen.

        Beantwoorden
  22. Robert
    Robert zegt:

    Hoe zit het met risico van overdracht van virus in situaties van contactberoepen, bijvoorbeeld een fysiotherapeut of chiropractor die iemand behandelt voor klachten (consult van 15 minuten), of een behandeling bij kapper? (wassen, verven, knippen, waarschijnlijk langere tijd in ruimte, 2 uur?). Stel dat in beide situaties zowel klant als contactberoepwerker een chirurgisch mondkapje draagt.
    Zijn hier ook internationaal gegevens over bekend?
    Dank voor uw antwoord.

    Beantwoorden
  23. joost
    joost zegt:

    Beste Maurice,

    Dank voor de informatie. Met name de bronvermelding. Hopelijk gaan andere onderzoekers uw onderzoek verifiëren, en hopelijk vinden ze vergelijkbare resultaten zodat uw conclusies breed gedragen worden. In de wetenschap wordt een onderzoek aan een andere universiteiten herhaald zodat een breedgedragen publicatie gerechtvaardigd is.
    Het woord mantra, is niet zo mijn ding, mijn gedachten gaan uit naar Yoga lessen, waarbij mantra’s gebruikt worden om een innerlijke rust te bereiken. Het heeft voor mij een negatieve lading. Het OMT wil graag goede voorlichting geven. Aldus doen zij dat ook, mag ik veronderstellen, echter het axioma, de aanname is anders en verkeerd. Zo is het in de wetenschap, vroeger dacht men dat de aarde plat was, en later ontstond consensus dat de aarde rond moest zijn.
    Desalniettemin, HOE kunnen we anderen nieuwsgierig maken, HOE kunnen we anderen motiveren om verder te gaan. Misschien klopt uw theorie ten dele, misschien kan uw theorie verbeterd worden. WIE zit er dicht bij de wetenschap, WIE zou capabel zijn en bereid om: Gegevens te verzamelen, onderzoek uit te voeren en dit te publiceren??
    Een kleine opmerking: In punt 5 staat vermeld 6 gr/kg lucht.
    Twee punten over deze zin:
    1 over de eenheid: gr/kg is een absolute eenheid. Terwijl in het dagelijks leven van de mensen de relatieve vochtigheid wordt gebruikt. Ik zou ook verwachten dat het verband houdt met de relatieve vochtigheid. Bij -20 graden, kan er dan wel 6 gr/kg vocht in de lucht zitten? NEE, dat kan niet. Zie (wikipedia.org/wiki/Luchtvochtigheid) bij circa 4 graden is ongeveer 6gr/kg lucht de maximale hoeveelheid water dat zich in de lucht kan bevinden. Dus in vriestemperatuur, (Lapland en Siberië) komt covid-19 niet voor? (wellicht met een paar geinfecteerde nertsen uitproberen? P.s. Nertsen kunnen koude verdragen voor alle dierenvrienden onder ons) Dus natuurkundig is het eigenlijk krom, en praktisch is het eveneens krom omdat mijn hygrometer een relatieve vochtigheid geeft.
    2 Er zou moeten staan MAXIMAAL 6 gr/kg.

    Beantwoorden
  24. Robbie K
    Robbie K zegt:

    Vleermuizen halen in hun winterslaap 1 keer per 5 minuten adem. Een coronavirus dat in symbiose leeft met zijn gastheer (voor SARS-CoV-2) wellicht de chinese hoefijzervleermuis) heeft een geschikt mechanisme nodig om van gastheer naar gastheer te geraken. In een vochtige grot zonder tocht kan dat niet anders dan via aerosolen. Dus openzetten die ramen en gebouwen met airconditioning aanpassen.

    Beantwoorden
  25. Walter
    Walter zegt:

    Goede blog Maurice, hoop dat je doorgaat.

    Waar ik mezelf over blijf verbazen is dat de mortality tussen 0 en 65 bijna verwaarloosbaar is en uit dat oogpunt het beter zou zijn (geweest) dat iedereen in die leeftijdsgroep al lang de besmetting had doorstaan. Voor die groep is het niet ernstiger dan andere luchtweg infecties door andere virussen. Maar in plaats van de risico groep echt te beschermen (hetgeen reeds grotendeels mislukt is in Nederland) gebruiken we een paardenmiddel als lockdown gevolgd door de komende jaren “brandjes uittrapppen” in een populatie waar door de lockdown de infectiegraad laag is. Dat is vreemd gedrag. Nu hoor je in de media … totdat we een vaccin hebben ….. maar hoe effectief dat zal zijn en wanneer dat komt zijn twee onbekende grootheden.

    Beantwoorden
  26. Edwin IJpeij
    Edwin IJpeij zegt:

    “Het overdragen van een besmetting met COVID-19 via het aanraken van voorwerpen vindt niet plaats. Ik herhaal: vindt niet plaats.”
    Deze conclusie ken ik uit het onderzoek van Prof. Dr. Hendrik Streeck. Ik ben hierbij erg benieuwd naar de experimentele details. Hij beweert dat hij monsters heeft genomen van o.a. deurklinken in de huizen van besmette gezinnen. Hieruit blijkt dat het virus gedenatureerd is op oppervlakken. Maar obv de informatie die ik ken is het ook niet uit te sluiten dat het virus van monstername tot analyse alsnog gedenatureerd is. Vooral in eventuele slijmresten is het niet uit te sluiten dat het virus daarin, net als in aerosolen trager denatureert.

    In de punten 1, 3 en 7 schijnt een tegenstrijdigheid te tonen. Juist in families is er in het overgrote deel veel intensief contact. Op zich is het logisch dat intensief contact de besmettingskans verhoogt. Op welke onderzoeken heeft u deze conclusies gebaseerd en welke verklaring heeft u voor dit ogenschijnlijk tegenstrijdige beeld?

    Beantwoorden
  27. Gerlo Hesselink
    Gerlo Hesselink zegt:

    Kun je een literatuur referentie geven van je eerste punt, nl dat overdracht via contact met voorwerpen niet voorkomt?
    Ik zou het graag na willen lezen.

    Beantwoorden
  28. Leo Hanemaaijer
    Leo Hanemaaijer zegt:

    Blog na blog zie ik de laatste weken volgeschreven, maar waarom er heel veel geïnfecteerde nauwelijks, tot totaal niet ziek zijn geworden, dat is blijkbaar heel moeilijk te achterhalen.
    Maar misschien dit, in november 2019 had mijn vrouw opeens een lelijke hoest achtige griep te pakken met bijna piepende longen, en ook ik pakte dit uiteindelijk na een dag of veertien op, met op een ochtend een heel lelijke scherpe pijn, diep in mijn longen. Zowel mijn vrouw als ikzelf hadden deze “veel andere griep” dan normaal nog nooit eerder ervaren. Omdat wij veel mensen spreken, hoorden wij ook van de nodige personen in onze omgeving dat zij iets soortgelijks hadden gehad. Zoals één persoon van rond de zestig jaar ontwikkelde in zeer korte tijd een hele hoge koorts met een zeer zware longontsteking. Pas begin april realiseerden wij, dat al deze symptomen wel heel erg op het corona virus hebben geleken. Van deze scherpe pijn in mij longen, weet ik nog wel dat ik toen heel hevig schrok, het voelde zo fout aan. Nu weet ik nogal iets van de biologische werking van keukenzout in het menselijk lichaam, dus besloot ik toen direct mijn zoutopname flink op te schroeven, en ook vooral heel rustig aan te gaan doen. De scherpe longpijn zette niet verder door, herinner ik mij nog wel, en was zelfs aan het einde van de dag vrijwel helemaal weg, alleen de vermoeidheid bleef nog zeker wel meer dan één week aanhouden. Zou het kunnen?

    Beantwoorden
  29. Nancy
    Nancy zegt:

    Maurice,
    Ik begin een fan van je te woorden want wat je zegt past bij mijn boerenlogica. Nu ben ik van mening dat sporten als op sportscholen – waar vaak ramen niet eens open kunnen– gebeurt, niet aan te raden is. Heb hierover al aardig wat discussies gevoerd.
    Wanneer jij zegt: zingen en schreeuwen zijn niet handig, dan lijkt mij flink hijgen ook niet handig en zeker niet in afgesloten ruimtes waar in de regel de boel met een luchtverversingssysteem soms met ingebouwd koelsysteem wordt gereguleerd.
    Ik zie dan toch het filmpje van het restaurant in China voor mij, waar 7 personen door de luchtstroom besmet raakten.
    1,5 meter lijkt me in sportscholen hierom ook vrij zinloos.

    Zit ik er ver naast?

    Beantwoorden
  30. Mark
    Mark zegt:

    Je had het in een van laatste vlogs over het feit dat je worstelt met het om doen van een mondkapje bij je dochtertje op school, daar niemand anders in de klas dit doet ( niet verpicht). Zeer te begrijpen dat je haar om die reden niet naar school wilt hebben. Maar zou het voor ouders die hun kinderen wel naar school brengen ook een goed idee zijn om iig de directie op goede ventilatie te attenderen ( ramen open) met als argument tegen een niet meegaande/meedenkende directie mbt de aerosole; baat het niet dan schaad het niet

    Beantwoorden
  31. Richard
    Richard zegt:

    Hoi Maurice,
    Dank voor je onderzoekswerk, ik lees je blogs met heel erg veel interesse.

    Kan je verklaren hoe het zit met de besmettingen in Madrid? In eerste instantie werd de internationale vrouwen dag als superspread event aangemerkt. Maar deze demonstratie was toch vooral buiten, waarbij de kans op besmetting minimaal is?

    Gr Richard

    Beantwoorden
  32. Sabrina Vermeulen
    Sabrina Vermeulen zegt:

    Mooi artikel, maar mag ik ook even de bronnen waar je dit vandaan hebt? Zou zelf ook graag die artikelen lezen

    Beantwoorden
  33. Rebecca
    Rebecca zegt:

    Maurice, ik denk dat mensen vooral baat hebben bij concrete adviezen waar ze praktisch mee uit de voeten kunnen. Bijv.:

    Binnenshuis: niet alleen focussen op de 1,5m regel maar daarnaast óók:
    a) Met een groep mensen zingen in een afgesloten ruimte verbieden, óók bij > 1,5m afstand (geen zingen tijdens kerkdiensten of op scholen; optreden of repetities van koren verbieden; geen sing-alongs)
    b) Met een groep mensen schreeuwen of hard lachen in een afgesloten ruimte ontmoedigen, óók bij > 1,5m afstand (dus als kroegen en feestzalen opengaan: niet samen voetbalwedstrijden kijken of uitbundig feesten; muziek niet zo hard dat mensen moeten schreeuwen om elkaar te verstaan)
    c) Toilet doortrekken met gesloten wc-deksel om te voorkomen dat virus in besmette ontlasting zich via de lucht verspreidt.
    d) Aandacht voor voldoende ventilatie in gebouwen. Zie voor tips: https://www.technieknederland.nl/extra-product/technische-aandachtspunten-voor-klimaatbehandeling-ivm-corona.
    e) Relatieve luchtvochtigheid binnen niet lager dan 40% (is met name van belang als verwarming of airco aan is).

    In de buitenlucht: soepeler omgaan met groepsactiviteiten + mondkapjes:
    f) Buiten is er véél minder besmettingsgevaar dan binnen. Dus sport-, culturele, educatieve activiteiten door sportscholen, bioscopen, instellingen van (voortgezet) onderwijs of cultuur, kunnen best al vóór 1 juni worden toegestaan als ze buiten plaatsvinden, zeker met de 1,5m regel. Bijv. al op korte termijn met max. 30 personen toestaan en vanaf 1 juni max. 100 personen.
    g) Virusverspreiding door aerosolen na praten/lachen/ademen wordt verminderd bij gebruik mondkapje. Dus mondkapjes niet alleen in openbaar vervoer voorschrijven maar ook gebruiken om bepaalde activiteiten eerder mogelijk te maken, bijv. activiteiten binnen waar 1,5m niet haalbaar is (bijv. contactberoepen en bediening in restaurants binnen; wel zorgen voor voldoende ventilatie) of groepsactiviteiten buiten waar de 1,5m niet haalbaar is.

    Tip voor de overheid: slim testen:
    h) Niet alleen testen op corona, maar ook de geteste mensen via online vragenlijsten vragen stellen over leeftijd, regio, woonsituatie, activiteiten (bijv. gezongen in een groep?; hotelbezoek?), etc. Aan het eind van de vragenlijst krijgt men dan gericht advies, bijv. advies wie in de omgeving geadviseerd zou moeten worden om 2 weken in quarantaine te gaan.
    i) De resultaten van die online vragenlijsten van positief geteste mensen vergelijken met vergelijkbare negatief geteste mensen, zodat geanalyseerd kan worden welke activiteiten veel of weinig risico met zich meebrengen.

    Beantwoorden
  34. Peter
    Peter zegt:

    Overheid is niet hetzelfde als politiek. Maar welke politicus/i hebben we kunnen betrappen op een andere mening dan het kabinet en het RIVM?
    Rutte kun je verwijten dat hij alles van het RIVM voor zoete koek aanneemt en niet verder kijkt en andere wetenschappers/onderzoekers betrekt. Die lock down van Nederland was toch wel iets minder intelligent dan het kabinet zelf denkt. Het kabinet en het RIVM hebben niet de ballen om te erkennen dat er nieuwe inzichten zijn en dat hun beleid/maatregelen de verkeerde zijn. Ze laten zich nog steeds regeren door angst en maken grote groepen van de bevolking onnodig bang. Ze steken hun kop in het zand en hopen dat het overwaait. Ondertussen brengen ze grote schade aan de economie toe. Maurice levert feiten en het wordt tijd dat het kabinet daar iets mee gaat doen!!

    Beantwoorden
  35. gea
    gea zegt:

    1. statistische anlyse onvoldoende: multi variantie analyse nodig, er zijn veel factoren die invloed hebben op uitkomsten (populatie en leeftijd is een belangrijke factor, er wordt ook genoemd: mate van luchtverontreiniging etc.
    2. op zich wel logisch dat met meer luchtvochtigheid virus minder kans krijgt om te verspreiden
    3. genoemde onderzoeken verwijzen ook naar experimenten met dieren, op zich geen probleem maar wel deze factoren goed benoemen, om niet zo stellig te zijn over uitkomsten, er is geen causaal verband aangetoond. lijkt op de bekende ooievaar die overvliegt en gevolgen voor aantal geboortes, bekend voorbeeld.
    4. de weg naar echt onderzoek en presenteren ervan niet via dit type kanalen, gewoon presenteren en bespreken met vakgenoten en uiteindelijk presenteren in een vakblad, en dan voor mensen de resultaten eenvoudig vertalen over gebruikswaarde met restricties ook eigen vooroordelen hierin mee te nemen is gewoon beter om te doen, veel succes met het onderzoek

    Beantwoorden
  36. Astrid
    Astrid zegt:

    Ik heb een vraag. Mij valt op dat bv bij besmettingen op cruiseboten max 20 % vd passagiers besmet wordt. Terwijl t virus wss door de aircosystemen overal verspreid is. Hoe kan dat? Is t zo dat er maar een gering deel vd bevolking “vatbaar” Is voor het virus?

    Beantwoorden
  37. remko
    remko zegt:

    “Op plekken in binnenruimtes waar je lang in dezelfde ruimte verkeert met een besmet persoon zijn de risico’s op besmetting het grootst. Hierbij wordt gedacht aan het huishouden, openbaar vervoer, kantoren en restaurants. Op plekken waar door veel mensen wordt gesproken/geschreeuwd/gezongen vormen een duidelijk risico dat veel van de aanwezigen besmet worden.”

    Ik mis kerken in dit rijtje. natuurlijk is het rijtje niet compleet maar b.v. zuid korea is van bekent dat het daar een zeer grote rol heeft gespeeld. Ook in de VS.

    Punt is men zingt in kerken. Massaal. En dat lijkt net als schreeuwen een zeer goede manier om airosolen te maken.

    Beantwoorden
  38. Roland Nijs
    Roland Nijs zegt:

    Beste Maurice, ik ondersteun je analyses 1 t/m 7 van harte en zou graag zien dat ze mee worden gewogen in het nationale én internationale coronabeleid. Drie aanbevelingen daarvoor. Vertaal deze 7 punten in heldere visualisaties met de klassieke elementen van (leef)tijd, plaats en handeling. Met pakkende plaatjes zoals voor veiligheidsvoorschriften. Een V’tje voor goed een kruis erdoor bij fout. Begin met een gestileerd plaatje van een restaurant en doorloop daarbij je punten 1 t/m 7. Leg Dat plaatje aan de overheid voor met de bevolking in CC. Moet je eens kijken wat er dan gebeurt. Als tweede punt zorg dat de analyses ook technisch kloppen. Bij de ventilatie of luchtverversing (recirculatie 0, hoog debiet, ongefilterde uitstoot van aerosols) van laagbouw kunnen aerosols soms in grote hoeveelheden direct naar de buurman worden geblazen. Wat is het effect daarvan? En is het niet zo dat koelingen en diepvriesvakken in winkels de lucht niet bevochtigen maar juist droger maken? Op de derde plaats hebben de Engelse teksten een sterk Nederlands accent. Laat ze door een Engels vertaalbureau “verengelsen”.

    Beantwoorden
  39. Rebecca
    Rebecca zegt:

    Maurice, ik denk dat mensen vooral baat hebben bij concrete adviezen waar ze praktisch mee uit de voeten kunnen. Bijv.:

    Binnenshuis: niet alleen focussen op de 1,5m regel maar daarnaast óók:
    a) Met een groep mensen zingen in een afgesloten ruimte verbieden, óók bij > 1,5m afstand (geen zingen tijdens kerkdiensten of op scholen; optreden of repetities van koren verbieden; geen sing-alongs)
    b) Met een groep mensen schreeuwen of hard lachen in een afgesloten ruimte ontmoedigen, óók bij > 1,5m afstand (dus als kroegen en feestzalen opengaan: niet samen voetbalwedstrijden kijken of uitbundig feesten; muziek niet zo hard dat mensen moeten schreeuwen om elkaar te verstaan)
    c) Toilet doortrekken met gesloten wc-deksel om te voorkomen dat virus in besmette ontlasting zich via de lucht verspreidt.
    d) Aandacht voor voldoende ventilatie in gebouwen. Zie voor tips: https://www.technieknederland.nl/extra-product/technische-aandachtspunten-voor-klimaatbehandeling-ivm-corona.
    e) Relatieve luchtvochtigheid binnen niet lager dan 40% (is met name van belang als verwarming of airco aan is).

    In de buitenlucht: soepeler omgaan met groepsactiviteiten / mondkapjes:
    f) Buiten is er véél minder besmettingsgevaar dan binnen. Dus sport-, culturele, educatieve activiteiten door sportscholen, bioscopen, instellingen van (voortgezet) onderwijs of cultuur, kunnen best al vóór 1 juni worden toegestaan als ze buiten plaatsvinden, zeker met de 1,5m regel. Bijv. al op korte termijn met max. 30 personen toestaan en vanaf 1 juni max. 100 personen.
    g) Virusverspreiding door aerosolen na praten/lachen/ademen wordt verminderd bij gebruik mondkapje. Dus mondkapjes niet alleen in openbaar vervoer voorschrijven maar ook gebruiken om bepaalde activiteiten eerder mogelijk te maken, bijv. activiteiten binnen waar 1,5m niet haalbaar is (bijv. contactberoepen en bediening in restaurants binnen; wel zorgen voor voldoende ventilatie) of groepsactiviteiten buiten waar de 1,5m niet haalbaar is.

    Tip voor de overheid: slim testen:
    h) Niet alleen testen op corona, maar ook de geteste mensen via online vragenlijsten vragen stellen over leeftijd, regio, woonsituatie, activiteiten (bijv. gezongen in een groep?; hotelbezoek?), etc. Aan het eind van de vragenlijst krijgt men dan gericht advies, bijv. advies wie in de omgeving geadviseerd zou moeten worden om 2 weken in quarantaine te gaan.
    i) De resultaten van die online vragenlijsten van positief geteste mensen vergelijken met vergelijkbare negatief geteste mensen, zodat geanalyseerd kan worden welke activiteiten veel of weinig risico met zich meebrengen.

    Beantwoorden
  40. Jeroen van Rooijen
    Jeroen van Rooijen zegt:

    Uit onderzoek bleek dat het coronavirus op koper een halfwaardetijd heeft van 4 uur. Na 4 uur heeft het coronavirus dus nog de helft van zijn besmettelijkheid, en na 8 uur nog een kwart, enz. Op karton is de halfwaardetijd een dag, op plastic en staal 3 dagen Van Doremaker N, Bushmaker T, Morris DH, Holbrook MG, Gamble A, Williamson BN, et al. (2020) Aerosol and Surface Stability of SARS-Cov-2 as compared with SARS-Cov-1. New England Journal of Medicine. 2020;382;1564-7. doi: 10.1056/NEJMc2004973.

    Beantwoorden
  41. Jeroen van Rooijen
    Jeroen van Rooijen zegt:

    Uit onderzoek bleek dat bij niezen het Covid-19virus tot 7 meter ver kan komen, bij hoesten 5-6 meter, bij uitademen 2 meter. Bourouiba L. (2020) Turbulent Gas Clouds and Respiratory Pathogen. Potential Implications for Reducing Transmission of COVID-19. Journal of the Medical Association. 2020. doi:10.1001/jama.2020.4756

    Beantwoorden
  42. Fabian
    Fabian zegt:

    Beste Maurice,

    Bedankt voor alle energie die jij hierin steekt. Je conclusies zijn logisch en duidelijk, helaas nog niet luid genoeg.

    Zo lang de overheid dit probleem niet gedifferentieerd wil aanpakken – verschillende groepen mensen definiëren met verschillende ‘spelregels’ per groep voor eigen bestwil gebaseerd op de rijke datasets die voorhanden zijn – dan is het resultaat altijd te afwachtend en te voorzichtig. En misschien ook contra-productief. Ik weet niet of men dit om discriminerende reden niet wil ik kan doen, misschien kan een jurist daar iets over zeggen.

    Ik denk dat indien de overheid nu overstag zou gaan en andere richtlijnen zou gaan adviseren, er een groot risico is dat de bevolking het vertrouwen in de overheid verliest. Dat is onwenselijk voor iedereen, want dan krijgen we anarchie waarin iedereen zelf gaat bepalen hoe om te gaan met de situatie. Wat niet te handhaven is door politie. Ik denk dat men eerst een nieuw platform moet optuigen (naast of in plaats van het OMT) van waaruit dan andere richtlijnen geadviseerd kunnen gaan worden die de overheid gaat hanteren. Zelfs als deze contrair zijn aan eerdere richtlijnen van het OMT, zal de gemiddelde burger begrijpen dat het om voortschrijdende, nieuwe inzichten gaat die de overheid gebruikt. Daarmee zijn we niet afhankelijk van ego’s van mensen (die groot kunnen zijn) en voorkomen we grotendeels dat de burger het vertrouwen in de overheid verliest. Het lijkt me dat jij en / of jouw inzichten een rol moeten krijgen in dit nieuwe platform.

    Ga alsjeblieft door met je goede werk, want er ontstaat wel degelijk steeds meer tractie.

    Groeten,
    Fabian

    Beantwoorden
  43. Liesbeth
    Liesbeth zegt:

    Beste Maurice,
    Met verbazing zie ik de kappers vanaf vannacht 00.00 u hun werk doen zonder enige bescherming, dit terwijl zij klanten zonder ziekteverschjnselen knippen die drager van het virus zijn!
    Of je nu drager van een virus bent of niet, iedereen zou een mondkapje moeten dragen binnenshuis om een ander niet te besmetten

    Beantwoorden
  44. Peter
    Peter zegt:

    Bronvermelding zou goed zijn. Je beweert heel stellig dat besmetting via oppervlaktes niet mogelijk is. Maar het is ook aangetoond dat het virus lang kan ‘overleven’ (het leeft niet echt) op verschillende oppervlaktes, dan lijkt me dat besmetting via oppervlaktes wel mogelijk is, al draagt het misschien niet veel bij aan totaal aantal besmettingen.
    En besmettingen nemen ook langzaamaan toe in Afrika, Zuid-Amerika, India. Landen waar het veel warmer is. Ik geloof zeker dat het klimaat, vooral combinatie lucthvochtigheid en temperatuur, de kans op besmetting beinvloedt, maar niet voorkomt. Ik denk dat we niet moeten blindstaren op het virus in bepaalde klimaten zich wel of niet verspreid, ik denk dat nu wel duidelijk is dat het zich overal verspreidt, alleen in sommige klimaten in mindere mate.

    Beantwoorden
    • Maurice
      Maurice zegt:

      Allereerst heeft Prof. Streeck het gemeld bij zijn onderzoek in Gangelt.
      In de tweede plaats is het puur logica.
      Als het zo was dat men via voorwerpen besmet zou worden, dan zou het aantal mensen dat besmet wordt veel groter zijn.
      Cruciaal is daarbij dat het niet erom gaat of je in contact met het virus komt, maar het gaat ook om de hoeveelheid.
      Ook dat blijkt uit het onderzoek in Gangelt.
      Want ook daarbij bleek dat men bij het karnavalsfeest veel meer ziek werd dan via thuis.
      Dat heet “de viral load”. Zelfs als er nog virus zit dat je zou kunnen besmetten is blijkbaar de “viral load” zo laag, dat je niet ziek wordt en niet besmet wordt.

      We moeten niet overal spoken gaan zien. Maar ook goed zelf nadenken.

      Beantwoorden
  45. Alexander Vankan
    Alexander Vankan zegt:

    Ik denk ook dat de rol van aerosolverspreiding sterk onderschat wordt en dat hierdoor het beleid verkeerd is. Op de diamond princess zijn zoveel mensen besmet geraakt in hun kajuit dat het wel via de airducts moet zijn gegaan. Ik vind het dan ook bizar dat men groepen tot 100 personen weer toelaat. Volgens mij zouden er veel meer maatregelen gericht moeten zijn op hepa filters in luchtsystemen en uv lampen in publieke plaatsen zoals treinen tot er een vaccin is. Dat reserveringssysteem in de trein is ook waanzin want die deeltjes blijven toch rond zweven in die coupés.

    Ook bij de medicijnen zit men in een fuik met hydrochloroquine. Er is nauwelijks aandacht voor tnf alfa remmers als adalimumab, er was een artikel in de lancet dat er een onderzoekje loopt en dat was het. Terwijl al bij SARS geponeerd werd dat tnf alfa remmers een behandelend effect zouden kunnen geven door voorkomen van cytokinestorm en onderdrukken van “inflammation”.

    Ik hoop dat je geluid meer ruimte krijgt Maurice, ze zouden iig het debat met je aan moeten gaan. De belangen zijn gigantisch en tunnelvisie is gevaarlijk.

    Beantwoorden
  46. Paul
    Paul zegt:

    Het overdragen van een besmetting met COVID-19 via het aanraken van voorwerpen vindt niet plaats. Ik herhaal: vindt niet plaats.
    Alles wat we doen om te voorkomen dat we via het aanraken van voorwerpen besmet worden, is van geen waarde.
    De kans dat we besmet worden met COVID-19 in de buitenlucht is heel, heel klein. Helemaal als de zon schijnt.

    Dit zijn hele stellige beweringen, zonder bronvermelding. Heeft u links naar de bronnen? Er zijn studies die vonden dat het virus behoorlijk lang aanwezig blijft op verschillende ondergronden (zie: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195670120300463?casa_token=Lp5b7eCmjqwAAAAA:Ei-bgZajyNXpLmfjQaZPH5jTM_zuXLVOEYW2tdPXlDLhzsGxpna4_wIN5pN4igiZkwhWau-3). Ik kan me voorstellen dat besmetting via contact met oppervlaktes waar het virus zich op bevindt minder waarschijnlijk dan via de lucht, maar om te zeggen dat het niet plaats vindt en dat maatregelen om dat te voorkomen van geen waarde zijn gaat volgens mij te ver.
    En ook in Afrika nemen besmetting langzaam maar zeker toe, en in Zuid Amerika ook, en meer zelfs. Ik geloof zeker wel dat temperatuur en luchtvochtigheid een rol spelen bij de verspreiding, maar helemaal voorkomen doet het dat niet.

    Beantwoorden
  47. Cliff
    Cliff zegt:

    Ik ben wel benieuwd of er een relatie is tussen BMR-vaccinatiegraad en Corona. Mensen onder de 45 zijn minder vatbaar voor de gevolgen van het Corona-virus. Tegelijkertijd zijn dat ook de mensen die een BMR-vaccinatie hebben gehad als kind. Ouderen hebben die inenting meestal niet gehad (is pas sinds jaren 70 volgens mij).

    Zou wel interessant zijn om dat te onderzoeken, bv. bij ouderen die deze prik wél gehad hebben (bv. doordat ze gingen reizen) of in landen waar deze inenting ook onder 45 niet gegeven werd.

    Beantwoorden
  48. Roel
    Roel zegt:

    Je bent een vaardig opiniepeiler, maar geen viroloog. Waarom dan commentaar geven, of een mening geven over iets waar je niets van af weet. Bijv over de airosol verspreiding. Voor voor complotdenkers.

    Beantwoorden
  49. Danny
    Danny zegt:

    Of er statistisch onderzoek gedaan wordt naar het verband tussen BMR-vaccinatie en het aantal ziekenhuisopnames van patiënten onder de 45. Onder die leeftijd is 95% gevaccineerd.

    Beantwoorden
  50. Fred van Dorp
    Fred van Dorp zegt:

    Graag doe ik vrijwillig mee met onderzoeken naar besmetting met dit virus: in een geïsoleerde gecontroleerde omgeving ons aan genoemde regels houden waarbij er eventueel een besmet persoon wordt toegevoegd.

    Beantwoorden
  51. Elise Oosterbaan
    Elise Oosterbaan zegt:

    Beste. Mij komen deze theorie, hypothesen en insteek allemaal heel plausibel over, al zal het niet het hele verhaal zijn. Idd, opvallende verschillen in aantal besmettingen binnen en buiten. Ook veel minder in Afrika en India. Maar toch, hoe met Latijns-Amerika? Daar wel veel zieken, m.n. in Ecuador en Brazilië. Toelichting?
    Vriendelijk bedankt.

    Beantwoorden
  52. lex
    lex zegt:

    “Mondkapjes zullen tegen aerosolen waarschijnlijk nog minder werken dan de grotere druppels.” – Dat hangt van de mondkapjes af.
    De meeste mondkapjes, ook zelfgemaakte, houden veel van het vocht van de drager tegen. Je draagt ze dan ook om de ander te beschermen. Sinds kort is er ook een betaalbaar mondkapje op de markt, dat ook de inkomende aerosols en virussen tegenhoudt, gemaakt door Filtech, een bedrijf dat ook luchtfilters produceert.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *