2. Politiek

Op basis van de teksten van de kiezers van de 7 grootste partijen is een rapport gemaakt van de verwachtingen van die kiezers over het nieuwe (minderheids-) kabinet

Er zijn grote verschillen in verkiezingsuitslagen tussen kleine en grote gemeenten Bij de gemeenteraadsverkiezingen is dat nog sterker het geval. De opkomst van de lokale partijen van de vorige twee verkiezingen zal zich vooral voordoen in de kleinere gemeenten. Ook deze verkiezing belooft voor D66 een forse stijging t.o.v. vier jaar geleden. En de lokale partijen lijken weer verder te gaan groeien.

De eerste peiling na het bekend worden van het coalitie-akkoord en de samenstelling van de regering laat zien dat de electorale positie van de VVD verzwakt ten gunste van JA21. Dat belooft electoraal weinig goeds voor de VVD.

Vanaf dat ik met peilingen begon in 1976, heb ik me verzet tegen onnauwkeurige zetelpeilingen, waardoor leek dat zich forse verschuivingen in het electoraat voltrokken, maar die in werkelijkheid onnauwkeurigheden waren van het meetinstrument. Het is triest dat 50 jaar later nog exact dezelfde fouten worden gemaakt, zoals EenVanaag/Verian ook weer afgelopen week hebben laten zien.

Welk electoraal effect heeft de afscheiding van de 7 leden van de PVV fractie? 

Ten opzichte van de verkiezingen van drie maanden geleden zien we maar één forse verschuiving: van PVV naar FVD..

De problemen bij KLM zijn niet veroorzaakt door sneeuw, maar door structurele onvoorbereidheid en inflexibiliteit. Ze vormen een voorbode van bredere ontwrichting door technologische versnelling (A.I.) en bestuurlijke traagheid in de samenleving. .

Er zullen in 2026 zich grote verschuivingen voltrekken onder het electoraat met name rechts van het CDA. Maar ik verwacht dat dit weinig impact zal hebben op de levensvatbaarheid van de nieuwe regering.

PVV zakt in december verder weg naar 20 zetels. FVD profiteert daar het meest van. Bijna de helft van de kiezers denkt dat het kabinet eind maart er nog niet zit.

Het vertrouwen van de bevolking in de politiek daalt steeds verder. De reactie van de Haagse lijsttrekkers blijft beperkt tot ‘stem op mij, dan wordt het beter’. Ook de huidige formatie tapt uit het bekende vaatje. Maar het wegzakkende vertrouwen vraagt niet om meer van hetzelfde. Er is een innovatie nodig, die ervoor zorgt dat het politieke systeem en de samenleving weer op elkaar aangesloten raken. De samenleving is er klaar voor; nu politiek Den Haag nog stelt Bert blase , Het vertrouwen van de bevolking in de politiek daalt steeds verder. De reactie van de Haagse lijsttrekkers blijft beperkt tot ‘stem op mij, dan wordt het beter’. Ook de huidige formatie tapt uit het bekende vaatje. Maar het wegzakkende vertrouwen vraagt niet om meer van hetzelfde. Er is een innovatie nodig, die ervoor zorgt dat het politiek systeem en de samenleving weer op elkaar aangesloten raken. De samenleving is er klaar voor; nu politiek Den Haag nog. Een artikel van Bert Blase, een ervaren burgemeester en auteur van o.a. "Opstand in de Polder" en "De Burger is niet gek".

Om het nieuwe informatieproces sterk te versnellen is via mijn A-I-nformateur een analyse uitgevoerd op basis van het gezamenlijke stuk van D66 en CDA en het verkiezingsprogramma van de VVD. Dit is deel 1 van het AI-formatieversnellingsproces.

Zelfs als deze formatie slaagt, is de kans groot dat er toch snel opnieuw verkiezingen komen. Pas wanneer we erkennen wat de kern van de instabiliteit in ons systeem is, kunnen we via een onconventionele aanpak een werkelijk stabiele regering vormen die breed gedragen wordt in de samenleving.

Opvattingen over meest gewenste regeringscombinatie is niet veranderd. Over de hele linie wordt minderheidscoalitie D66, CDA en VVD als "second-best" beschouwd.

Ook de resultaten van deze peiling laat zien hoe groot de verschillen zijn in coalitievoorkeuren tussen de kiezers van D66, CDA en VVD. Dat zal de reden zijn dat het geworstel rondom de formatie zich voortzet. Plus de grote voorkeur van Nederland voor Martin Bosma als kamervoorzitter.

Om de formatie aanzienlijk te versnellen is het verstandig om een AI-informateur aan te stellen. Dan kan het proces aanzienlijk versnellen (en die heeft geen compromitterende privéappjes verstuurd).

De Eurobarometer van het Europees Parlement is in Nederland structureel onrepresentatief: veel te veel linkse, hoger opgeleide en EU-positieve deelnemers, waardoor uitslagen te rooskleurig zijn. Ondanks meldingen aan Brussel worden fouten herhaald en blijven misleidende cijfers verschijnen, terwijl aanpassing uitblijft.

De uitsplitsing van de overgangen tussen de partij geeft een compleet beeld van de grote mate van volatiliteit in het electoraat. Verschuivingen die zich ook nog in heel korte tijd voordoen.

Aan de kiezers is gevraagd aan te geven wat de belangrijkste reden/redenen was/waren om op de partij van hun keuze te stemmen. Dit is een overzicht voor de 7 grootste partijen gebaseerd op antwoorden van bijna 6000 ondervraagden, die deze partijen hebben gestemd.

Het is onverantwoord dat een zo invloedrijke peiling als die van EenVandaag zo onnauwkeurig is en op zo weinig respondenten (op 28-10 slechts 1.151 respondenten) is gebaseerd. Met het gevaar dat de kiezer op een verkeerd been kan worden gezet, zoals op 29 oktober jl. is gebleken.

De cijfers van de nieuwste peiling over de wensen rondom de nieuwe coalitie laat zien hoe onontwarbaar de knoop is en zelfs als er vrij snel een regering zal worden gevormd zal die - weer - instabiel zijn, doordat een fors deel van het electoraat ontevreden zal zijn en zal blijven.

In de geest van de oorspronkelijke idealen van de oprichters van D66 kan Premier Jetten met een vernieuwende aanpak een stabiele regering vormen die wel steunt op een meerderheid in zowel de Eerste als de Tweede Kamer — mits de wens van de meerderheid van de bevolking een belangrijke rol speelt bij de besluitvorming in de kamer over de plannen van het kabinet van D66, CDA, VVD, JA21 en GroenLinks/PvdA. Lees hoe die aanpak er uit ziet.

Enkele cruciale momenten tijdens de campagne bleken bepalend voor de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen 2025. Per gebeurtenis een indicatie van het effect op de verkiezingsuitslag.

Zoals bij iedere verkiezingen wordt er een overzicht gemaakt van de verkiezingsuitslag in relatie tot een groot aantal variabelen. Van vorige stemgedrag en personalia, tot mediagedrag en hobby's.

Dit is de laatste peiling voor de verkiezingen plus een prognose van de einduitslag van TK2025.

De peiling na het SBS-debat laat zien dat 4 partijen de 29e oktober nog de grootste kunnen worden.

Het SBS-debat lijkt wederom de gamechanger te zijn van deze verkiezingen. Dit is het onderzoek naar de reactie van de kijkers, met een bijzondere rol voor de AI-analyse van de redenen waarom men iemand als winnaar beschouwde.

De olifant in de kamer wordt ook bij deze verkiezingscampagne noch door de politici, noch door de media benoemd. En dreigt daarom weer tot teleurstellingen te leiden. Ons systeem is achterhaald en het lijkt erop alsof niemand zich daar druk over maakt , laat staan een idee heeft hoe dat te veranderen.

In dit artikel een overzicht van de cruciale cijfers in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025. De omvang van het potentiële electoraal per partij, en de invloed van de twee sterke krachten in relatie tot strategisch stemmen. De komende debatten kunnen nog een grote invloed hebben, zeker op het kwart van het electoraat dat overweegt strategisch te stemmen, in relatie tot hun voorkeur of afkeer van de dominante politici.

Door de kenmerken van de kiezers van het CDA nu te vergelijken met die bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Dan valt goed te zien hoe groot de metamorfose is van de CDA-kiezers.

In 2016 is vastgesteld dat twee kenmerken een sterke relatie hadden met de stemvoorkeuren. Dat is nu in een nog sterkere mate het geval. Die patronen zijn nu nog sterker geworden, met name bij het CDA.