Ik geef de ruimte in dit blog, met een diepe buiging, aan dit gesprek met Willem Engel.

Het by far het beste interview dat ik de laatste maanden over COVID-19 wereldwijd heb gezien.

“We are collectively committing hara-kiri”

The theme is that there is a complete mismatch between the threat of the virus and the measures taken in many countries. Actually, macroeconomist Lars Juning best describes this with the expression “We are collectively committing hara-kiri“. He wrote a report for the EU in 2006 on the economic impact that a pandemic could have on the EU.

Because of the way governments are now reacting, the damage will be many times greater than he wrote in that report. He had not taken into account that many countries would be completely locked down, as in fact happened in the Netherlands.

If you really think, as the IMF has indicated, that economic growth in the Netherlands will only go down 8% this year, then you are living in dreamland. It gets much worse.

There is just a domino effect. If this crisis was only the case in one or two countries, the other countries could, as it were, pull those two countries out of the equation. But it’s the same everywhere. Soon Statistics Netherlands (CBS) will see by far the biggest drop in consumer confidence ever. And that also means a huge drop in consumer willingness to buy.

Even if, with a magic wand, we could make sure that we would no longer have any restrictive measures from 1 June next, the economic devastation would still be enormous. Especially since consumer behavior will change dramatically as a result of everything we are now experiencing. Will people gave enough confidence in the future, to resume old spending habits? Plus that this lockdown also brings a revaluation of what is important in life and what is not.

And even if you value the latter positively, it will still have huge consequences. Not only economically, but also socially. Companies at home and abroad go bankrupt. Employment is lost en masse. Self employed people get (much) less work.

I wouldn’t be surprised if 10% or more of employment is lost in the Netherlands. I am convinced that this year the record number of bankruptcies will be exceeded.

This will also lead to sharply increasing social tensions within society at home and abroad, but also between countries. It is waiting for the first major looting by hungry people in a hopeless situation in one of the countries in the world. And can’t we skip that?

History has shown that such a major global crisis (wars, famines) often leads to many tensions and revolutions.

The problem is that the Outbreak Management Teams in most countries in the world, are occupied only by doctors and epidemiologists (just like in the Netherlands). These are expert and great people, who (rightly) focus on the delay in the spread of the virus from their field of expertise.

And fortunately now (and in almost all countries, by the way) we are seeing a weakening of that increase in new infections. Fortunately, we did not make it to the 2400 people in our Dutch ICUs. We are now at 1,200 and that number is falling every day. Even though there are still quite a few problems in the care institutions, partly because people do not understand the role of ventilation and air circulation in the spread of the virus. This is also the explanation for the outbreaks on cruise ships and naval vessels. If so many people are infected at the same time, it is not because someone is infected, who then sneezes in the face of 500 others. That’s because of the aerosols floating around.

But no matter how acrimonious it may sound: precisely because there is unfortunately still a lot going on in the institutions, we do not notice that it is better under control outside those institutions than we already think.

That OMT and the government have a blind eye for an at least as important patient, who is also in the ICU and whose situation is critical: the Dutch economy and society. The Dutch economy and society are suffering major (and partly irreparable) damage.

It is high time that the OMT will expand to include people who know a lot about this important patient. And who understand that what Minister Wiebes proposes as a “1.5 meter society” is not only unfeasible, but also unnecessary. Nowhere in East Asia do you see such a nonsensical approach.

Look for example at how the Czech Republic has done the approach almost exemplary from the beginning. And on 18 March, for example, made mouth protection on the streets mandatory. With a population of 11 million, they have only lost an average of 3 people a day for the last three days! Do you think they continue as a 1.5 meter society?

The research of that will be published tomorrow, shows that a quarter of all workers indicate that it is impossible to work in their company/organization on the basis of a 1.5 meter society. And another 15% indicates that it is possible, but not without major consequences.

What Minister Wiebes has announced is unfortunately a proposal from a chamber scientist, who has little experience with what the real world looks like on a daily basis.

I hope Prime Minister Rutte and his Cabinet will soon come to their senses. And that he will realize that this patient also needs attention and care. And that the consequences, if that patient does not recover well, will be many times more serious (also with regard to public health) than reducing the number of patients in the ICU with COVID-19.

We must quickly come up with an intelligent exit strategy that strikes the right balance between reducing the increase in COVID-19 patients and giving the economy and society air to breathe again. If we don’t do that, Lars Juning is right. Then we have committed hara-kiri.

To conclude an e-mail I received from a Dutchman from Phuket in Thailand. He gives the perfect example of the imbalance between the scale of the threat of the virus and the approach of governments. And this is the case in almost all countries.

“I’ve been living in Phuket, Thailand, for 20 years now, since 2001. My experiences here: April 17, 2020. Casualties in Phuket by Corona: 0, we’ve been in a Lock down for two weeks.

On March 17, 2020 (4 weeks ago) I spent another 4 hours in a government building, because we had to renew our driver’s license. Picture this government building: with 150-200 man waiting for hours in a building. Almost everyone has to stand because there are only 10 seats. Then you have to go into a classroom with a group of 60 people where they play a 50 min video.

Nobody was wearing a mask at that moment. The term “social distancing” was unknown.

Thousands of Chinese tourists have landed in Phuket every day since Nov-Dec. Jan, Feb. It’s full house. Hardly anyone in Phuket wore a mask in mid-March. We certainly had no shortage of Chinese people.

Spread of the virus almost zero (or a spread but without any symptom, we don’t know).

2 weeks ago everything closed down here. The death toll was still 0. Lock down, hardly allowed to leave my house, masks on the street are mandatory. No alcohol sales. Almost everything’s closed. Don’t leave or enter my neighborhood.

That’s when I saw your quote: “humidity above 80% the virus can’t spread.”

I don’t know if it’s true, but I’ll take it as “true” for now.

In Phuket, we hardly ever get below 80% humidity.

That’s outside on the street. So transfer probability is or falls to zero. And yet we’ve been in a Lock down for two weeks.”

“We zijn collectief harikiri aan het plegen”

Het thema is dat er in heel veel landen een volledige mismatch is tussen de dreiging van het virus en de maatregelen die men neemt. Eigenlijk beschrijft de macro-econoom Lars Juning dit het best met de uitdrukking “We zijn collectief harikiri aan het plegen”.  Hij schreef in 2006 een rapport voor de EU

Door de wijze waarop regeringen nu reageren, wordt de schade vele malen groter dan hij in dat rapport geschreven had. Want waar hij geen rekening mee had gehouden, was dat vele landen volledig op slot zouden gaan, zoals in feite ook in Nederland is gebeurd.

Als je echt denkt, zoals het IMF heeft aangegeven,  dat de economische groei in Nederland maar 8% naar beneden gaat dit jaar, dan leef je in dromenland. Het wordt veel erger.

Er is gewoon al sprake van een domino-effect. Als deze crisis alleen maar  in één of twee landen het geval was, dan zouden de andere landen als het ware, die twee landen wel uit het slop kunnen trekken. Maar het is overal zo. Binnenkort komt het CBS met veruit de grootste daling van het consumentenvertrouwen ooit. En dat betekent ook een hele grote daling van de koopbereidheid van de consumenten.

Zelfs als we er nu met een toverstokje voor zouden kunnen zorgen dat we vanaf 1 juni a.s. geen enkele beperkende maatregel meer hebben, dan is de economische ravage nog steeds enorm groot. Vooral omdat het consumentengedrag ingrijpend zal veranderen door alles wat we nu meemaken. Hoeveel vertrouwen zal men hebben in de toekomst, zodat men het oude uitgavegedrag weer zal hervatten? Plus dat deze  lockdown ook een herwaardering brengt van wat men belangrijk vindt in het leven en wat niet.

En ook als je dit laatste positief waardeert gaat het toch gigantische gevolgen hebben. Niet alleen economisch, maar ook sociaal. Bedrijven in binnen- en buitenland gaan failliet. Werkgelegenheid gaat massaal verloren. ZZP-ers krijgen (veel) minder werk.

Mij zou niet verbazen als in Nederland 10% of meer van de werkgelegenheid verloren gaat. Ik ben ervan overtuigd dat dit jaar het record aantal aan faillissementen overtroffen zal worden.

Dit gaat in binnen- en buitenland ook leiden tot sterk toenemende sociale spanningen binnen de samenleving, maar ook tussen landen. Het is wachten op de eerste grote plunderingen door hongerige mensen in een uitzichtloze situatie in één van de landen in de wereld. En kan dat dan niet overslaan?

De geschiedenis heeft geleerd dat zo een grote wereldwijde crisis (oorlogen, hongersnoden) tot veel spanningen en revoluties leidt.


Het probleem is dat bij de Outbreak Management Teams in de meeste landen in de wereld, vrijwel alleen artsen en epidemiologen aan tafel zitten (net zoals in Nederland). Dat zijn deskundige en geweldige mensen, die zich (terecht) vanuit hun vakgebied, focussen op de vertraging van de verspreiding van het virus.

En gelukkig zien we nu (en trouwens in vrijwel alle landen) een afzwakking van die toename van de nieuwe besmettingen. We hebben de 2400 mensen op de IC’s  gelukkig niet gehaald. We staan nu op 1.200 en dat aantal daalt per dag. Zelfs terwijl er in de zorginstellingen nog behoorlijk veel problemen aan de hand zijn, mede doordat men ook niet begrijpt wat de rol van ventilatie en luchtcirculatie is bij het verspreiden van het virus. Dat is namelijk ook de verklaring voor de uitbraken op Cruise- en marineschepen. Als er zoveel mensen tegelijk besmet worden, dan komt het niet door een besmet iemand, die vervolgens in het gezicht niest van 500 anderen. Dat komt wel door de aerosols die rondzweven.

Maar hoe wrang het misschien ook klinkt: juist omdat er helaas nog veel aan de hand is in de instellingen zien we niet dat het buiten die instellingen beter onder controle is, dan we nu al denken.

Dat OMT en de regering hebben een blind oog voor een minstens zo belangrijke patiënt, die ook op het IC ligt en wiens situatie kritiek is: de Nederlandse economie en samenleving. Die loopt grote (en deels onherstelbare) schade op.

Het is hoog tijd dat het OMT wordt uitgebreid met mensen die veel verstand hebben van deze belangrijke patiënt. En die begrijpen dat wat Wiebes voorstelt als “1,5 meter samenleving” niet alleen onhaalbaar is, maar ook onnodig.

Nergens in Oost-Azië, zie je een dergelijke onzinnige aanpak. Kijk bijvoorbeeld eens naar hoe Tsjechië de aanpak vanaf het begin vrijwel voorbeeldig heeft gedaan. En o.a. op 18 maart mondbescherming op straat verplicht heeft gesteld. Bij een bevolking van 11 miljoen  hebben ze de laatste drie dagen gemiddeld per dag 3 doden! Denk je dat zij verder gaan als een 1,5 meter maatschappij?

Uit het onderzoek van dat morgen verschijnt komt o.a. dat een kwart van alle werkenden aangeeft dat het onmogelijk is in hun bedrijf/organisatie te werken op basis van een 1,5 meter maatschappij. En nog een 15% geeft aan dat wel mogelijk is, maar het zal grote consequenties hebben.

Wat Minister Wiebes heeft aangekondigd is helaas een voorstel van een kamergeleerde, die weinig ervaring heeft met hoe het in de echte wereld in de praktijk eruit ziet.

Ik hoop dat Premier Rutte en zijn kabinet snel bij zinnen komen. En door hebben dat die ene patient, waar ik het over heb, ook aandacht en zorg nodig heeft. En dat als die patient niet goed herstelt de  gevolgen nog vele malen ernstiger zullen zijn (ook t.a.v. de volksgezondheid) dan een mogelijke vertraging van het terugbrengen van het aantal patienten die op het IC liggen.

We moeten snel met een intelligente exit-strategie komen. Die gericht is een goede balans tussen het verminderen van de toename van COVID-19 patiënten en het weer adem geven aan de economie en de samenleving. Doen we dat niet dan krijgt Lars Juning gelijk. Dan hebben we harakiri gepleegd.

Ter afsluiting een mail, die ik kreeg van een Nederlander uit Phuket in Thailand. Het beschrijft  bij uitstek het voorbeeld van het gebrek aan evenwicht tussen de omvang van de dreiging van het virus en de aanpak van overheden. En dat is in vrijwel alle landen het geval.

Ik woon nu 20 jaar, sinds 2001, op Phuket, Thailand. Mijn ervaringen alhier: 17 April 2020. Doden in Phuket door Corona: 0, we zitten al twee weken in een Lockdown.

Op 17 maart 2020 (4 weken geleden) heb ik nog 4 uur doorgebracht in een overheidsgebouw want we moesten ons rijbewijs vernieuwen. Je kent het wel, overheidsgebouw: je staat met 150-200 man uren drukbepakt in een gebouw te wachten. Bijna iedereen moet staan want er zijn maar 10 stoelen. Dan moet je per groep van een man of 60 een klaslokaal aan waar ze een 50 min video draaien.
Niemand droeg op dat moment een masker. De term “social distancing” was onbekend. 
Er landen al sinds Nov-Dec dagelijks duizenden Chinezen toeristen in Phuket. Jan, Feb volle bak. Bijna niemand in Phuket droeg half maart een masker. We hadden zeker geen gebrek aan Chinezen.

Verspreiding van het virus bijna nul (of wel een verspreiding maar zonder enig symptoon, dat weten we niet).
2 weken geleden ging hier alles dicht. Doden aantal was nog steeds 0. Lockdown, mag mijn huis bijna niet meer uit, masks op straat zijn verplicht. Geen alcohol verkoop. Bijna alles is dicht. Kom mijn wijk niet meer uit of in.

Toen zag ik jouw quote: “luchtvochtigheid boven de 80% het virus zich niet kan verspreiden”.

Ik weet niet of het waar is maar ik neem het nu even aan alas “waar”.
In Phuket komen we bijna nooit onder de 80% luchtvochtigheid.
Da’s buiten op straat. Overdracht kans is of daalt dus naar nul. En toch zitten we al twee weken in een Lockdown.