The blind spot with huge consequences


It is important to know where that 1.5 meter which we hear so often, actually comes from. And how logical that rule is in the light of the recent studies, which have been carried out on Covid-19.

First of all, the WHO indicates on its website, that a distance of 1 meter should be maintained. But where does this distance of 1.5 metres actually come from?

In the literature on influenza it is stated that the transmission of that virus is mainly via droplets and direct contact. To a much lesser extent, this is indirectly via aerosols. These are tiny droplets that float through the air.

This diagram by Dr. Walter Hugentobler makes that very clear.

The Dutch RIVM (and all prominent virologists in the Netherlands) echo that the spread of Corona-19 happens via direct contact and if you stay at 1.5 meters distance there is very little risk. According to Prof. van Dissel of the RIVM, the impact of alternative transmission methods is very small.

From that perspective, keeping a distance is a good strategy. But how certain is it that the direct transmission of the Coronavirus within a radius of 1.5 metres of an infected person is indeed the prominent method of transmission?


The inexplicable seasonal patterns of influenza

Influenza has been studied a lot over the past 80 years. But if you look at those studies, there still appears to be a lot of uncertainty about how the transmission of the virus really takes place.

These are studies from which it can be determined how much we don’t know yet. (1), (2)

In 2014 there was a big congress in Dubai on infectious diseases. A doctor associated with the WHO gave a presentation on the search for an explanation for the differences in seasonal patterns in countries below 30 degrees North latitude.

You can tell when you read that presentation that they have absolutely not figured it out yet. It is best indicated with the text of this sheet.

All kinds of possible explanations come along in that report (slide 14 et seq.), but the author always observes that it is not a conclusive explanation for the differences in the patterns that exist. (Really recommendable to read).

But if that can’t be made appropriate, how can we be sure that the spread of the influenza virus is predominantly via direct contact forms within 1.5 meters of each other? That doesn’t really make sense.

With what we now know from scientific research into the spread of Covid-19, there are even more illogical matters. Just 5 questions:

  1. There are various studies that show that the contamination takes place much more indoors than outdoors. A score of 1 out of 350 is reported in China and 1 out of 20 in Japan. In his research in Heinsburg, Prof. Streeck found that the vast majority of the infections had also taken place indoors.

So the first logical question is: if direct transmission within 1.5 metres between two people is so dominant in the infection of others, why doesn’t it happen outside to about the same extent as inside?  After all, we also meet many more strangers outside than inside, so that should lead to many more infections.

  1. At least four studies by Covid-19 show that housemates of a patient are much less infected than you would expect.(1) (2) (3) (4). In these four studies we see percentages between 5% and 35%. So the vast majority of household members were not infected. But that’s actually completely illogical. After all, within a household the 1.5 meter distance will have been observed much less, especially when it was not yet known that the patient’s symptoms were the result of a Covid-19 infection.
  2. On March 10, a choir rehearsal of 60 men took place near Seattle. They kept to the 1.5 meters, did not touch each other and used disinfectants. Three weeks later, 75% were infected, some were dead. Similar figures, which we also see in a choir in Amsterdam. Also 75% sick and some dead. But they didn’t hold 1.5 meters.

Prof Streeck’s research in Heinsberg showed that those who had been infected during the carnival meeting had become more seriously ill than those who had contracted the virus at home.

But how is that possible? How is it possible that at superspreading events a significantly higher percentage is infected than at home and that they are even sicker (16% of the infections without symptoms, 36% at home)? Is this compatible with the view that the vast majority of transmission occurs via direct 1-to-1 contact within 1.5 metres?

It gets even weirder when we also know that a large proportion of the infections occurred at superspread events before the lockdowns.

  1. A lot of people have been infected on naval and cruise ships. This also seems to be the case with quite a few care institutions. Could that really be because all those Navy people came within one and a half metres of an infected person? Or is there another reason?
  2. We repeatedly see footage of poor countries in Africa and refugee camps on television. Also how it goes in India. People who live shack by shanty and shanty by shanty. Even keeping a distance of 50 centimeters would be difficult there. For two months it’s been threateningly said “if it’s going to erupt here, it’s going to be a disaster…” . But that disaster didn’t happen. Not on Lesvos, not in Africa. In India there are now 2,000 deaths out of a population of more than 1.3 billion.

So these are already 5 different kinds of observations, so you can question the proposition, that the contamination mainly occurs through direct transmission within 1.5 meters. Together with the lack of explanation of seasonal flu patterns, there can only be one logical explanation.

“Influenza and COVID-19 transmission does not occur primarily through direct contact within 1.5 metres between one infected person and another”.


So what’s another logical explanation?

But how does it go?  Based on recent studies, this is my hypothesis:

“The transmission of influenza and COVID-19 is almost entirely via aerosols. You breathe them in and with that the virus enters your body.  You have to be exposed to it for a certain period of time, because otherwise you won’t be infected/not sick of it”.

This is an extensive article by Prof. Shelley Miller, which describes the aerosols well.

Let’s revisit the 5 questions and assume that the hypothesis is true:

  1. Because aerosols dissipate in the open air and do not stay in one place, people are almost never infected outside.
  2. Even if you have a patient at home, it does not have to be the case that the rest of the members of the household are infected by aerosols long enough. It may be due to ventilation and humidity in the house, or that one does not stay with the patient long enough and that the patient emits few aerosols.
  3. In superspreading events, you spend 2 to 4 hours in an enclosed space with the aerosols of an infected person. At home, there is usually much less time in a row or there is ventilation. So that’s why more people get sick at these events.
  4. Through internal ventilation systems, aerosols are spread over rooms and stay there for a long time. As a result, so many people present on ships and in care institutions become infected.
  5. In refugee camps, in Africa and India, people’s houses/tents are such that natural ventilation always takes place. Even if aerosols are ejected by an infected person, they do not remain there long enough to infect someone. That’s why we see so few infections there.

So this new hypothesis provides satisfactory answers to each of these five questions.

It would be marvellous if the large and year-long search by virologists and epidemiologists for an explanation of the seasonal patterns of influenza would also lead to results. Yet another proof that they were looking for this and found no explanation. This can be found in a paper from 2016.

So let’s see if with this hypothesis we can find an explanation for the start of an influenza epidemic in those areas. And I can already tell you, it’s been found.

So the hypothesis is, “you’ll be infected by aerosols, which will stay with you for a long time and breathe in enough to make you sick.”

  1. Infected north of the 30th parallel:

When the humidity is low, the aerosols remain in a poorly ventilated room for a long time. This condition only occurs in autumn or winter. This is when the flu epidemic occurs.

  1. In the rest of the world:

The humidity level is too high for an aerosol to stay indoors for long.

(Air conditioning is unfavorable, but if that happens in rooms where only one’s own family is present, it doesn’t lead to major outbreaks).

We see many different patterns of that flu outbreak:

This study in India shows that the flu wave in Srinagar, in the north of the country, is only in winter (as is the case with us). There in winter the weather was about the same as in the Netherlands. In the much more southern Delhi was the flu wave during the monsoon (between July and September).

– In that same study from 2014 is a list of countries below 30 degrees North latitude with different patterns of the flu. In all countries, except near the equator, we see that the flu wave is there during the rainy season.

– But close to the equator we don’t see a clear pattern. Malaysia is mentioned as an example (also near the equator) and if one counts several years together, the picture becomes very diffuse.

How does the above fit into the hypothesis about the large role of the aerosols?

Manaus offers the explanation

I found that explanation in Manaus.

There are the daily figures for COVID-19 infections. Around March 19 the outbreak started. So something must have happened between 12 and 15 March. But what?

I found no major events. But something else. The graph below shows it. On Saturday morning, March 14, there were “heavy rains”:

From my experiences in Cuba with my in-laws, I know what happened. In the house (where there are no glass windows and the door is almost always open) live about 20 people. Sometimes you are with 8 people, sometimes with 4, sometimes with 12. People often live outside. And inside they try to keep a cool head by means of natural ventilation of the air, where everything is open. Plus some fans. Possible aerosols are driven out of the house so quickly and disappear. If they don’t precipitate quickly because of the high humidity.

Until it starts raining and storms and everyone flees into the house. The doors and windows still remain open. So still good ventilation.

But that’s not the case with such a heavy downpour. And I’ve heard that statement from an expert in that field. That’s how he described it

“In a rainstorm, an additional resistance will be created for air flowing in or out through an open window. So ventilation will become more difficult and this will get worse with more rain. The air has to go straight through the falling rain drops and this costs pressure drop, pressure of the air in front of and behind the rain screen”.

So when it rains hard there’s like a wall of water around the house. But there is more, and that seems to be the most important component. And that’s thunder. I remember very well how we used to unplug the TV and radio at home when there was a thunderstorm. Apparently that’s still wise. I certainly understand that poor people still do, because they are afraid that their device will break down (or a fire will break out).

So when it rains hard and it thunderstorms, in those countries they unplug the fan(s) they have. So that’s the only moment in those countries that the air indoors more or less stays still. The rainstorm closes off the escape of the air to the outside. And turning off the fan(s) ensures that the air remains fairly still in the house.

There is also an archive from the website where thunderstorms around the world are recorded. And if you go and look at Manaus it hasn’t been there for days in that period, but on the morning of March 14th.

The air in the house cannot flow through and there are no airflows in the house. If there is a person within the household who was already infected, that person can easily infect a large part of the 15 to 20 family members.

So these are the “distributed superspreading events” of the tropical regions. And from the information I got from Manaus, it appeared that after that there were a few more similar weather conditions and each time after that there was an increase in the number of victims.

Also in Guayaquil in Ecuador something similar was noticeable. There was a thunderstorm on the morning of Saturday 8 March. And below that, in Wikipedia, we read about the new infections in Ecuador (Los Rios is located north of Guyaquil and it had also ignited there):


Another possible relationship with the thunderstorm could be what I came across here. Prof. Galembeck has done research on the electrical charge of water droplets. He found that during a thunderstorm the electrical charge in the air changes. This could be another explanation for the fact that the aerosols, which normally do not float at high humidity, show a different behaviour during a thunderstorm and remain in the air.  This is a paper about his research.

Which of the two explanations is the correct one needs further investigation, but it is obvious that this thunderstorm was the starting point of a super-preadevent in Manous and Guayaquit.

Therefore one could not see a pattern at the flu waves in the areas near the equator! If you look at the averages in a few years time, you don’t see the specific moments that triggered the outbreaks. Because maybe a year before, it didn’t thunderstorm on March 14th, but on March 28th or March 2nd!

And with this explanation you can suddenly explain the differences in the patterns of the flu waves in the tropical areas.  The outbreak of flu and Covid-19 occurs when it rains heavily and thunderstorms…That’s the only moment that in those areas there is no air flow in the houses and also no fresh air from outside, because “the rain screen” blocks that fresh air as it were.

In conclusion: this hypothesis about infecting someone else with aerosols is much more robust than the one that the WHO and others have been working with for years, that it is almost only within 1.5 meters. A hypothesis that does answer the 5 questions asked above and also provides an elegant and complete explanation for the long sought-after holy grail of flu research.

The major consequences

This would show that the one and a half meters is much less important than how the aerosols move through the room and whether or not they can infect people. And that has major consequences for the approach to prevent contaminations.

If the WHO (and the CDC’s) do not take this information into account quickly, this could have major consequences.  If the WHO indications are (partly) based on the wrong assumptions, this will lead to many more deaths worldwide and much more damage to the economy than is necessary.

Not only is the one and a half meter society nonsensical if it is mainly the aerosols that can cause problems indoors. Combating them is much simpler and the economic and social restrictions are much less drastic.

And what protection do mudguards provide if it is mainly the aerosols floating in the air that cause the contamination?

But in terms of human lives, these indications can also lead to major disasters. Take India. There’s not much going on there right now. But in a large part of India, the rainy season will start in two months’ time. And if you don’t know the risk indoors by then, there could be a lot of casualties. While the best advice for them is to take care of air circulation (via a ventilator or otherwise) when it rains heavily (and thunderstorms).

The big question is whether all those people who thought for so long that the contamination came almost exclusively from direct contact are now prepared to recognise that a dominant role of aerosols gives much better answers to the search for seasonal patterns and the results of the most recent studies.

But hopefully there are enough people in the medical world who are willing to face facts and logic and then do everything in their power to come up with the right approaches. Fortunately, this is already a website of a group of professors and doctors who call on the WHO to measure aerosols and humidity in their policy advice.

It will save a lot of people’s lives worldwide and it can help the economy and society all over the world to return to normal faster if WHO and the CDC’s take all this seriously

Spraakmakende nieuwe studie over spreken en aerosols

Nadat EenVandaag vorige week voor het eerst een item besteedde aan het onderwerp “aerosols” en “ventilatie” deed Nieuwsuur dat gisteravond.

Lees meer

De blinde vlek met grote gevolgen


Het is van belang te weten waar die 1,5 meter eigenlijk vandaan komt, die we zo vaak  horen. En hoe logisch dat voorschrift is in het licht van de recente onderzoeken, die uitgevoerd zijn m.b.t. Covid-19.

Allereerst geeft het WHO op haar website aan, dat er een afstand van 1 meter aangehouden zou moeten worden. In Nederland is daar blijkbaar 1,5 meter van gemaakt. Besef wat voor consequenties die 50 centimeter extra heeft voor ons dagelijks functioneren en voor de economie. Wat is dat extra rendement van die 50 centimeter voor de volksgezondheid? En wat zijn daarvan de economische en sociale kosten voor economie en maatschappij?

Maar waar komt die 1,5 meter eigenlijk vandaan?

In de literatuur over influenza wordt gesteld dat de overdracht van dat virus vooral gaat via druppels en direct contact. In veel mindere mate zou dat op indirecte wijze gaan via aerosols. Dat zijn minuscule druppeltjes die door de lucht zweven.

Dit schema van Dr. Walter Hugentobler maakt dat goed duidelijk.

Het RIVM (en alle prominente virologen) in Nederland zitten in hun pogingen om het Covid-19 virus in te dammen, volledig op die influenza lijn: het gaat via direct contact en dus als je op 1,5 meter blijft is er heel weinig risico. De impact van de andere overdrachtsmethoden zijn volgens Prof. van Dissel van het RIVM heel klein.

Vanuit dat perspectief is het houden van afstand een goede strategie. Maar hoe zeker is het eigenlijk dat de directe overdracht van het Coronavirus binnen een straal van 1,5 meter van een besmet iemand inderdaad de prominente overdrachtswijze is?

De onverklaarbare seizoenspatronen van influenza

Influenza is de afgelopen 80 jaar veel bestudeerd. Maar als je naar die onderzoeken kijkt dan blijkt er toch nog behoorlijk wat onduidelijkheid te zijn over hoe de overdracht van het virus nu echt plaatsvindt.

Dit zijn o.a. studies waaruit vastgesteld kan worden hoeveel men eigenlijk nog niet weet. (1), (2)

In 2014 was er een groot congres in Dubai over infectieziekten. Een arts verbonden aan de WHO gaf een presentatie over de zoektocht naar een verklaring voor de verschillen in seizoenspatronen in de landen onder 30 graden Noorderbreedte.

Dat men daar absoluut nog niet uit is merk je als je die presentatie leest. Het wordt het best aangegeven met de tekst van deze sheet.

Er komen in dat verslag allerlei mogelijke verklaringen langs (dia 14 en verder), maar steeds constateert de auteur dat het geen sluitende verklaring is voor de verschillen in de patronen die er zijn. (Echt een aanrader om te lezen).

Maar als dat niet passend te maken is, hoe weten we dan eigenlijk zeker dat de verspreiding van het influenzavirus overwegend gaat via directe contactvormen binnen 1,5 meter van elkaar? Dat is dan toch niet echt logisch.

Met wat we inmiddels uit wetenschappelijk onderzoek naar de verspreiding van Covid-19 weten, is dat er nog meer onlogische zaken zijn. Zomaar 5 vragen:

  1. Er zijn diverse onderzoeken, die uitwijzen dat de besmetting veel meer binnenshuis dan buiten plaatsvindt. In China wordt een score gemeld van 350 op 1 en in Japan 20 op 1. Prof. Streeck stelde in zijn onderzoek in Heinsburg vast, dat ook daar het overgrote deel van de besmettingen binnen hadden plaatsgehad. Het net gestarte onderzoek onder de Nederlandse besmette Corona-patiënten wijst ook al uit dat besmettingen buitenshuis ver in de minderheid zijn.

De eerste logische vraag is dus: als directe overdracht binnen 1,5 meter tussen twee mensen zo dominant is bij de besmetting van anderen, waarom gebeurt dat dan niet in ongeveer gelijke mate buiten als binnen?  Buiten ontmoeten we immers ook nog eens veel meer vreemden dan binnen, dus dat zou dus helemaal tot veel meer besmettingen moeten leiden.

  1. Uit minstens vier studies van Covid-19 blijkt, dat huisgenoten van een patiënt veel minder besmet worden dan je zou verwachten.(1) (2) (3) (4). Bij die vier studies zien we percentages tussen 5% en 35%. Dus het overgrote deel van de leden in het huishouden waren niet besmet. Maar dat is dan eigenlijk volstrekt onlogisch. Want binnen een huishouden zal die 1,5 meter afstand veel minder in acht genomen zijn, zeker toen men nog niet wist dat de symptomen van de patiënt het gevolg waren van een Covid-19 besmetting.
  2. Op 10 maart vond er bij Seattle een koorrepetitie plaats van 60 man. Men hield zich aan de 1,5 meter, raakten elkaar niet aan en gebruikten desinfecterende middelen. 3 weken later was 75% besmet, enkelen dood. Vergelijkbare cijfers, die we ook zien bij een koor in Amsterdam, zoals beschreven door Trouw. Ook 75% ziek en enkelen dood. Maar die hielden geen 1.5 meter.

Bij het onderzoek van Prof Streeck in Heinsberg bleek dat degenen die tijdens de karnavalsbijeenkomst besmet waren geraakt, zwaarder ziek waren geworden dan de mensen die het virus thuis hadden opgelopen.
Maar hoe kan dat nu? Hoe is het mogelijk dat bij superspreading events een beduidend groter percentage wordt besmet dan thuis en ze ook nog zieker zijn (16% van de besmettingen zonder symptomen, thuis 36%)? Is dat te verenigen met het standpunt dat het overgrote deel van de overdracht via direct 1-op-1 contact gaat binnen 1,5 meter?

Het wordt nog gekker als we dan ook nog weten dat een groot deel van de besmettingen, voordat de lockdowns kwamen, ontstonden bij superspread events.

  1. Op marine- en cruiseschepen zijn heel veel mensen besmet geraakt. Dat lijkt ook het geval te zijn bij nogal wat zorginstellingen. Zou dat nu echt komen doordat al die marinemensen binnen anderhalve meter zijn gekomen van een besmet iemand? Of is er een andere reden?
  2. We zien bij herhaling op televisie opnames van arme landen in Afrika en vluchtelingenkampen. Ook hoe het toegaat in India. Mensen die hutje bij mutje wonen en hutje bij mutje leven. Zelfs het houden van een afstand van 50 centimeter zou daar al moeilijk zijn. Al twee maanden wordt dan dreigend gezegd “als het hier gaat uitbarsten, dan wordt het een ramp……” . Maar die ramp heeft zich niet voltrokken. Niet op Lesbos, niet in Afrika.In India zijn er nu welgeteld 2.000 doden op een bevolking van meer dan 1,3 miljard.

Dit zijn dus al 5 verschillende soorten waarnemingen, waardoor je vraagtekens kan zetten bij de stelling, dat de besmetting overwegend geschiedt via directe overdracht binnen 1,5 meter. Samen met het gebrek aan verklaring van de seizoenspatronen van griep, kan er maar één logische verklaring zijn.

“De overdracht van influenza en COVID-19 geschiedt niet primair via direct contact binnen anderhalve meter tussen een besmet persoon en een ander”

Wat is dan een andere wel logische verklaring?

Maar hoe gaat het dan?  Op basis van de recente studies is dit mijn hypothese:

“De overdracht van influenza en COVID-19 geschiedt vrijwel volledig via aerosols. Je ademt ze in en daarmee komt het virus je lichaam in.  Je moet er wel een bepaalde tijd aan blootgesteld zijn, want anders wordt je niet besmet/er niet ziek van”.

Dit is een uitgebreid artikel van Prof.Shelley Miller, die goed de aerosols beschrijft.

Laten we de 5 vragen nog eens de revue laten passeren en aannemen dat de hypothese waar is:

  1. Omdat aerosols in de buitenlucht vervliegen en niet op één plek blijven, worden mensen daardoor bijna nooit buiten besmet.
  2. Ook als je thuis een patiënt hebt hoeft het niet zo te zijn dat de rest van de leden van het huishouden lang genoeg besmet worden door aerosols. Het kan liggen aan ventilatie en luchtvochtigheid in het huis, of dat men niet lang bij de patiënt verblijft en dat de patiënt weinig aerosols uitstoot.
  3. Bij superspreading events verkeer je 2 à 4 uur in een gesloten ruimte met de aerosols van een besmet persoon. Thuis doorgaans aanzienlijk korter achter elkaar of er is wel ventilatie. Dus dat is de reden dat er meer ziek worden bij die events.
  4. Via interne ventilatie systemen worden aerosols verspreid over ruimtes en blijven dan lang hangen. Daardoor worden er zoveel aanwezigen op schepen en in zorginstellingen besmet.
  5. In vluchtelingenkampen, in Afrika en India, zijn de huizen/tenten van de mensen zodanig, dat er een altijd natuurlijke ventilatie plaats vindt. Ook als er aerosols door een besmet persoon worden uitgestoten, blijven ze niet lang genoeg hangen om iemand te besmetten. Daarom zien we zo weinig besmettingen daar.

Deze nieuwe hypothese geeft dus wel bevredigende antwoorden op ieder van deze vijf vragen.

Het zou prachtig zijn als de grote en jarenlange zoektocht van de virologen en epidemiologen naar de verklaring over de seizoenspatronen van influenza hiermee ook tot resultaat zou leiden. Nog even een ander bewijs dat men hiernaar aan het zoeken was en geen verklaring vond. Dit staat in een paper uit 2016.


Dus laten we kijken of we met deze hypothese dan wel een verklaring kunnen vinden voor de start van een griepepidemie in die gebieden. En ik kan al verklappen, die is gevonden.

Dus de hypothese is: “je wordt besmet door aerosols, die een langere tijd bij je in de buurt blijven hangen en die je in voldoende mate inademt om ziek te worden.”

  1. Besmet worden ten Noorden van de 30e breedtegraad:

Als de luchtvochtigheid laag is blijven de aerosols in een slecht geventileerde ruimte lang hangen. Deze omstandigheid komt alleen in de herfst of winter voor. Dan ontstaat er de griepepidemie.

  1. In de rest van de wereld:

De luchtvochtigheidsgraad is te hoog voor een aerosol om lang binnen te blijven hangen.

(Airconditioning is wel ongunstig, maar als dat gebeurt in ruimtes waar alleen het eigen gezin aanwezig is, leidt dat niet tot grote uitbraken.)

We zien vele verschillende patronen van die griepuitbraak:

  • In deze studie in India blijkt dat de griepgolf in Srinagar, in het noorden van het land  allleen in de winter is (zoals bij ons). Daar was in de winter het weer ongeveer zoals in Nederland. In het veel zuidelijker Delhi was de griepgolf tijdens de moesson (tussen juli en september).
  • In die zelfde studie uit 2014 staat een opsomming van landen onder de 30 graden Noorderbreedte met verschillende patronen van de griep. Bij alle landen, behalve vlak bij de evenaar, zien we dat de griepgolf er is tijdens de regentijden.
  • Maar vlak bij de evenaar ziet men geen duidelijk patroon. Maleisië wordt als voorbeeld genoemd (ook vlak bij de evenaar) en als men meerdere jaren bij elkaar telt wordt het beeld zeer diffuus.

Hoe past dit bovenstaande nu in die hypothese over de grote rol van de aerosols?

Manaus biedt de verklaring

Die verklaring vond ik in Manaus.

Daar zijn de cijfers per dag bekend van de besmettingen met COVID-19. Rond 19 maart begon de uitbraak. Dus er moest tussen 12 en 15 maart iets gebeurd zijn. Maar wat?

Ik vond geen grote gebeurtenissen. Maar wel iets anders. De onderstaande grafiek laat het zien. Op zaterdagochtend 14 maart waren er “heavy rains”:

Via mijn ervaringen in Cuba bij mijn schoonouders weet ik wat er gebeurt. In het huis (waar geen glazen ramen zijn en de deur vrijwel altijd open staat) wonen circa 20 mensen. Soms ben je met 8 man, soms met 4, soms met 12. Men leeft vaak buiten. En binnen probeert men het hoofd koel te houden d.m.v. natuurlijke ventilatie van de lucht, waarbij alles open staat. Plus wat ventilatoren. Eventuele aerosols worden zo snel het huis uit verdreven en verdwijnen. Als ze al niet door de hoge luchtvochtigheid snel neerslaan.

Totdat het erg gaat regenen en onweren en iedereen het huis in vlucht. De deuren en ramen blijven nog wel open. Dus nog steeds prima ventilatie.

Maar dat is niet het geval bij zo’n zware regenbui. En die verklaring heb  ik gehoord van  een deskundige op dat terrein. Zo omschreef hij het

“Bij een regenbui zal er een extra weerstand gaan ontstaan voor lucht die door een open raam naar binnen of naar buiten stroomt. Ventilatie wordt dus moeilijker en dit zal erger worden bij meer regen. De lucht moet dwars door de vallende regen druppels gaan en dit kost drukval, druk van de lucht voor en achter het regenscherm.”

Dus als het hard regent dan is er als het ware een muur van water om het huis. Maar er is meer, en dat lijkt de belangrijkste component erbij te zijn. En dat is onweer. Ik weet nog goed hoe we thuis als het ging onweren de stekkers van de tv en radio uit het stopcontact haalden. Blijkbaar is dat nog steeds verstandig. Ik begrijp dat zeker arme mensen dat nog steeds doen, omdat ze bang zijn dat hun apparaat kapot gaat (of er brand uitbreek).

Dus als het hard regent en het onweert, dan haalt men in die landen de stekker uit het stopcontact van o.a. de losse ventilator(en) die ze hebben. Dus dat is het enige moment dat in die landen binnenshuis de lucht min of meer blijft stilhangen. De regenbui sluit ontsnapping van de lucht naar buiten af. En het uitzetten van de ventilator(en) zorgt dat de lucht ook in huis vrij stil blijft hangen.

Vanuit de website waar het onweer over de wereld bijgehouden wordt is er ook een archief. En als je dan naar Manaus gaat kijken dan heeft het daar dagenlang niet geonweerd in die periode, maar wel op de ochtend van 14 maart.

De lucht in het huis kan niet doorstromen en er zijn geen luchtstromen in huis. Als er binnen het huishouden een persoon aanwezig is die al besmet was dan kan die persoon een groot deel van de 15 à 20 familieleden eenvoudig besmetten.

Dat zijn dus de “distributed superspreading events” van de tropische gebieden. En uit de informatie die ik vanuit Manaus heb gekregen bleek, dat er daarna nog een paar keer vergelijkbare weersomstandigheden zijn geweest en steeds daarna was er weer een stijging van het aantal slachtoffers.

Ook in Guayaquil in Ecuador was iets vergelijkbaar waarneembaar. Daar was op de ochtend  van zaterdag 8 maart onweer. En daaronderstaat in Wikipedia over de nieuwe besmettingen in Ecuador (Los Rios ligt noorderlijk van Guyaquil en daar had het ook geonweerd):



Een andere mogelijke relatie met het onweer zou kunnen zijn wat ik hiet tegen ben gekomen. Prof. Galembeck heeft onderzoek gedaan naar de electrische lading van waterdruppeltjes. Hij constateert o.a. dat tijdens een onweersbui die electrische lading in de lucht verandert. Dat zou een andere verklaring kunnen zijn dat de aerosols, die normaliter bij hoge luchtvochtigheid niet blijven zweven, door die bijzonder situatie tijdens een onweersbui, een ander gedrag vertonen en wel in de lucht blijven.  Dit is een paper over zijn onderzoek.

Welke van de twee verklaringen de juiste is moet verder onderzocht worden, maar het is evident dat die onweerbui het startpunt was van een superspreadevent in Manous en Guayaquit.

Daarom kon men geen patroon zien bij de griepgolven in de gebieden vlak bij de evenaar! Als je over een paar jaar naar de gemiddeldes kijkt dan zie je niet de specifieke momenten die de uitbraken triggerden. Want misschien onweerde het een jaar ervoor niet op 14 maart, maar op 28 maart of op 2 maart!

En met deze uitleg kunnen ineens wel de verschillen in de patronen van de griepgolven in de tropische gebieden verklaard kunnen worden.  De uitbraak van griep en Covid-19 onstaat wanneeer het zwaar regent en onweert….Dat is het enige moment dat in die gebieden er geen doorstroming is van lucht in de huizen en ook geen frisse lucht van buiten komt, omdat “het regenscherm”  die luchtverversing als het ware blokkeert.

Concluderend:  deze hypothese over het besmetten van een ander via aerosols is veel robuuster dan die waarmee de WHO en anderen al jarenlang werken dat het vrijwel alleen binnen 1,5 meter geschiedt. Een hypothese, die wel een antwoord geeft op de 5 hierboven gestelde vragen en ook een elegante en complete verklaring biedt voor de lang gezochte heilige graal van het grieponderzoek.

De grote gevolgen

Hieruit zou dus blijken dat die anderhalve meter veel minder belangrijk is dan hoe de aerosols zich door ruimtes bewegen en ze al dan niet mensen kunnen besmetten. En dat heeft grote gevolgen voor de aanpak besmettingen te verhinderen.

Als deze informatie niet snel door de WHO (en het RIVM wordt meegenomen), dan kan dat grote gevolgen hebben.  Als de aanwijzingen van de WHO/RIVM (deels) op verkeerde uitgangspunten is gebaseerd, dan leidt dat tot veel meer doden wereldwijd en veel meer schade aan de economie dan nodig is.

Niet alleen is de anderhalve meter samenleving onzinnig als het dus vooral de aerosols zijn die binnenshuis problemen kunnen veroorzaken. Het bestrijden daarvan is beduidend simpeler en de economische en sociale restricties zijn ook veel minder drastisch.

En welke bescherming geven spatschermen als het met name de aerosols zijn, die in de lucht zweven, die zorgen voor de besmetting?

Maar qua mensenlevens kunnen die aanwijzingen ook tot grote rampen leiden. Neem India. Daar is nu niet veel aan de hand. Maar in een groot deel van India breekt over twee maanden het regenseizoen aan. En als men dan niet weet welk risico men binnenshuis loopt, dan kunnen daar echt heel veel slachtoffers gaan vallen. Terwijl het beste advies  voor ze is als het zwaar regent (en onweert) voor luchtcirculatie te zorgen (via een ventilator of anderszins).

De grote vraag is of al die mensen die zo lang dachten dat de besmetting vrijwel alleen door het directe contact kwam, nu bereid zijn om te onderkennen, dat een dominante rol van aerosols veel betere antwoorden geven op de zoektocht naar de seizoenspatronen en de resultaten die uit de meest recente onderzoeken komen.

Maar hopelijk zijn er voldoende mensen in de medische wereld, die bereid zijn om feiten en logica onder ogen te zien en er vervolgens alles aan te doen om met de juiste aanpakken te komen. Dit is gelukkig al een website van een groep professoren en artsen die de WHO oproepen om wel de aerosols en de luchtvochtigheid bij hun beleidsadviezen meet te nemen.

Het zal heel veel mensenlevens wereldwijd schelen en het kan de economie en maatschappij overal in de wereld sneller weer laten normaliseren als WHO en RIVM dit alles serieus gaan nemen.

We can do so much better, it has to be so much better

This will be a short blog. Maybe that will help the media and the general public to understand my findings better. I’m not a virologist and I don’t pretend to be one. However, I am academically educated and able to assess scientific research.  My background as a social geographer and my experience with data and statistics help me to arrive at well-founded insights into the COVID-19 crisis.

I have long argued that aerosols indoors play an important role in the spread of the virus and that the risk of infection is significantly lower outdoors. This means that 1.5 meters distance indoors is not sufficient under certain circumstances, but also that 1.5 meters outdoors need not always be necessary (effective if possible, but not necessarily).

I have also long argued that worldwide evidence shows, that so called super spread events played a very important role in the exponential rise of the virus at the beginning of the outbreak. Because there are hardly any such events in the world anymore, we see a strong deflection of the exponential growth everywhere and there are no large second outbreak waves. Unfortunately, it is not yet understood that aerosols also play a role in the spread within healthcare institutions, as I communicated to responsible authorities 5 weeks ago. As a result, situations have sometimes arisen in which virtually everyone within these institutions became infected.

Instead of believing me on my word, I advise you to read this article dit artikel te lezen by a professor from Colorado, who gives the best description of aerosols I have read so far. Very accessible and very balanced. See the end of this article.

Also read this summery of a recent Japanese study:



RIVM and adjoining experts, who regularly appear on TV, think that the role of aerosols is minimal. They ignore my input from relevant scientific sources. What’s more, it leads to my findings being marginalized in the media. Time and again, what I have said appears to be confirmed by new studies and new examples. (Like the risks I described of the virus spreading among workers in the meat processing industry, that have now materialized in the Dutch city of Velp).

I find this interview last Saturday with the Dutch governments Corona fighters Van Dissel and Wallinga staggering. After two months we only hear that the is still not enough information to design an exit strategy. Even the most basic information about how many percent of the population is infected appears to be lacking. Also the calculation of the R0 is not based on hard information and is partly based on assumptions that have not been made public. Nevertheless, much more is already clear. It is only high time that all relevant scientific insights are included in the considerations for policy and measures.

As long as the information about the aerosols isn’t taken seriously, RIVM and virologists are unnecessarily pushing us into the “new normal” of the so called “1.5 meters society”. In addition, they ignore a source of contamination that may be relevant when schools reopen soon, with all its possible consequences.


Het kan zoveel beter, het moet zoveel beter

Dit wordt een kort blog. Misschien dringen mijn bevindingen dan beter door bij de media en het brede publiek. Ik ben geen viroloog en pretendeer dat ook niet. Ik ben wel academisch gevormd en in staat wetenschappelijk onderzoek te beoordelen.  Mijn achtergrond als sociaal-geograaf en mijn ervaring met data en statistiek helpen om tot onderbouwde inzichten te komen in de COVID-19 crisis.

Ik beweer al heel lang dat binnenshuis de aerosols een belangrijke rol spelen bij de verspreiding van het virus en dat buitenshuis de kans op besmetting beduidend lager ligt.. Dit betekent dat de 1,5 meter in binnenruimtes bij bepaalde omstandigheden niet voldoende is, maar ook dat buitenshuis de 1,5 meter niet altijd nodig hoeft te zijn (als het kan prima, maar niet per se).

Ik beweer ook al lang dat superspreading-events een heel belangrijke rol hebben gespeeld bij de exponentiele stijging van het virus in het begin van de uitbraak. Omdat dergelijke events er wereldwijd amper meer zijn, zien we overal een forse afbuiging  van de exponentiele groei en zijn er  geen grote tweedeuitbraakgolven. Helaas wordt nog niet ingezien dat aerosols ook een rol spelen bij de verspreiding binnen zorginstituten, zoals ik al 5 weken geleden aan verantwoordelijke instanties heb gecommuniceerd. Daardoor zijn soms situaties  ontstaan, waarin vrijwel iedereen binnen die instelling besmet is geraakt.

In plaats van mijn tekst verder te lezen, raad ik jullie aan dit artikel te lezen van een professor uit Colorado, die de beste beschrijving geeft van aerosols, die ik tot nu toe heb gelezen. Zeer toegankelijk en zeer afgewogen. Dit staat o.a. aan het eind van dit artikel.

In de recente Japanse studie, waar naar verwezen wordt, staat dit in de samenvatting:

Het RIVM en aanpalende deskundigen, die met regelmaat op tv verschijnen, denken dat de rol van aerosols miniem is. De beperkte scoop van deze deskundigen negeert mijn inbreng, terwijl die komt vanuit relevante wetenschappelijke bronnen. Het leidt er bovendien toe dat mijn bevindingen in de media worden gemarginaliseerd. . Keer op keer blijkt wat ik gezegd heb te worden bevestigd door nieuwe studies en nieuwe voorbeelden. (Nu ook weer in Velp waar werknemers in de vleesverwerkende industrie besmet zijn geraakt en dat risico beschreef ik enkele dagen geleden al).

Dit interview van afgelopen zaterdag met Van Dissel en Wallinga vind ik onthutsend. Na twee maanden horen we alleen dat we eigenlijk nog zoveel niet weten. Zelfs de basale informatie over hoeveel procent van de bevolking besmet is, blijkt te ontbreken. Ook de berekening van de R0  berust niet op harde informatie en is mede gebaseerd op aannames die niet openbaar zijn gemaakt. Toch is  er echt al veel meer duidelijk. Het is alleen hoog tijd dat alle relevante wetenschappelijke inzichten worden meegenomen in de afwegingen voor beleid en maatregelen.,

Zolang de informatie over de aerosols niet serieus wordt genomen duwen RIVM en virologen ons onnodig de 1,5 meter maatschappij in. Daar komt bij dat men een   bron van besmetting negeert, die  relevant kan zijn als de scholen straks weer openen, met alle mogelijke gevolgen van dien.


Aerosols, the crucial missing link

This is really the most crucial question in the fight against the spread of the virus. The answer will have a huge impact on developments, not only in the coming months, but also in the years to come. Are aerosols playing an important role in the infection with the virus, or not? Lees meer

Aerosols, de cruciale missende schakel

Dit is echt de meest cruciale vraag bij de bestrijding van de verspreiding van het virus. Het antwoord gaat een enorme invloed hebben op de ontwikkelingen, niet alleen in de komende maanden, maar ook in de jaren erna. Spelen aerosols nu wel of niet een belangrijke rol bij de besmetting met het virus? Lees meer