Zo kan het wel goed gaan op scholen

Laat ik vooropstellen, ik hoop intens dat de scholen in Nederland vanaf nu open kunnen en open kunnen blijven. Juist daarom heb ik 7 weken geleden opgeroepen dat er als de wiedeweerga in Nederland een Deltaplan Ventilatie ingevoerd zou moeten worden. Je zou denken, dat ik nu wel blij ben dat het onderwerp wel ineens hoog op de agenda gekomen is, maar wat er nu gebeurt maakt de kans alleen maar groter dat het in de komende tijd mis gaat in het onderwijs. Niet alleen door een niet gering aantal besmettingen van leerlingen en leraren, maar ook leraren die er de brui aan geven en ouders die de kinderen thuis gaan houden. Je hebt echt weinig fantasie nodig om te bedenken wat er op ons af zal komen als er nu niet goed wordt opgetreden.

Ventilatie, ventilatie, ventilatie

Al vanaf begin april vraag ik aandacht voor ventilatie als een belangrijke manier om de kans op besmettingen in  openbare binnenruimtes aanzienlijk te verkleinen. Ik deed dat op basis van bestudering van het verspreidingspatroon van Covid-19 bij met name de grote uitbraken, de ervaringen met Influenza en een aantal wetenschappers die daar ook toen al aandacht om vroegen. Besef dat die groep wetenschappers in april al een gesprek had met topmensen bij de WHO. Maar ook daarna bleef de WHO en RIVM de rol van aerosolen negeren en hoewel er nu schoorvoetend wordt gesteld dat er een rol kan zijn, wordt die nog steeds sterk onderschat. Met alle gevolgen van dien.

Ik hoef al mijn punten, die ik sinds maart opschrijf, niet te herhalen, maar als je alleen denkt dat je het besmetten kunt voorkomen door 1,5 meter afstand te houden dan heb je, zoals mijn moeder altijd zei “poep in je ogen”. Dan zeg je als Van Dissel bij de hearing in de Tweede Kamer van afgelopen dinsdag, dat het dankzij 1,5 meter afstand is dat het aantal besmettingen sinds eind maart zo naar beneden zijn gegaan en dat de toename nu komt, omdat dit nu weer minder het geval is. Terwijl hij zich niet realiseert dat die daling met name gebeurd kan zijn, doordat bijeenkomsten met meerdere mensen in maart verboden zijn en dat nu de meeste besmettingen voorkomen op plekken waar mensen in besloten ruimtes bij elkaar zijn. (Besef dat het uitbraakje op de camping op Terschelling plaats vond in een afgesloten semipermanent huisje met 4 stapelbedden).

Die mate van ontkenning van Van Dissel wordt ook gesymboliseerd door de GGD in Rotterdam, die in een persbericht probeerde de informatie te ontkrachten dat in een verzorgingshuis in Maassluis 17 bewoners en 18 verzorgers via het ventilatiesysteem waren besmet. Het is een wanhopige poging om nog steeds de rol van aerosolen te bagatelliseren.

 

 

Vorige week werd ventilatie in Nederland, eindelijk, een onderwerp. Niet alleen door de gebeurtenissen in de zorginstelling in Maassluis waar ventilatie onomstotelijk een cruciale rol speelde bij het besmetten van bewoners en personeel, maar ook door een uitgebreid artikel in het AD over de slechte stand van zaken t.a.v. de luchtkwaliteit in scholen. Een artikel waarvoor ik op de achtergrond een initiërende rol heb gespeeld nadat ik het concept van dit blog een week eerder aan de journaliste had voorgelegd. Diezelfde dag werd de VO-raad wakker en vroeg aan de regering om het OMT om een advies te vragen inzake de ventilatieproblematiek op scholen.

Maar als je dinsdag Van Dissel hoorde reageren op een vraag over ventilatie en je hebt wel kennis van zaken (wat zeker het geval is bij de specialisten op dat terrein waarmee ik contact heb), dan besef je waar de kern van het probleem ligt rondom dit onderwerp.

Ik noteer letterlijk wat Van Dissel zei als antwoord op een vraag van Lodewijk Asscher (zie de video vanaf 1:08:55):

“in ieder geval zou het wetenschappelijk advies zijn, want dat hebben we eerder geconcludeerd, zorg dat je voldoet aan het bouwbesluit. Dat lijkt mij een helder advies”.

en

“Wij denken dat een aantal dingen van belang zijn bij scholen:

    1. Als kinderen ziek zijn of milde klachten hebben, blijven ze thuis. Dat is natuurlijk heel erg belangrijk.
    2. Ten tweede wat we afgesproken hebben met betrekking tot de afstand tot de leraar. Dat is om wederzijds te beschermen.
    3. Ten derde dat we nauwgezet controles op scholen doen.

En daarnaast vinden we dingen als ventilatie, en dat hebben we ook steeds beleden, vinden we belangrijk.”

“Wij zeggen dat het advies is, dat het op orde is”

 

Besef dat hier een man spreekt, die eigenlijk ontkent dat besmettingen door de lucht van enig belang zijn. Iets wat hij ook nog uitgebreid toonde in dezelfde uitleg aan de Tweede Kamer. Dat beschrijf ik ook hier.

Wat Van Dissel miskent

Maar als je wel onderkent dat de kans op besmettingen vrij groot is in slecht geventileerde ruimtes met veel mensen, waarvan er minimaal één besmettelijk is, dan besef je dat deze woorden van Van Dissel een aankondiging zijn van een ramp, die staat te gebeuren met ons onderwijs.  Ik heb het hier al uitgebreid beschreven, maar hieronder een vorm van samenvatting in het licht van wat Van Dissel zei.

  • Een uitbraak in Goes op 4 juli tijdens een klassenavond van leerlingen rond de 18 jaar waarbij 24 van de 30 werden besmet. Vervolgens werden nog 21 ouderen door hen besmet, waar onder veel ouders. Dit stond ook letterlijk in een vertrouwelijk stuk van het RIVM van 23 juli, zie hieronder

Leerlingen van VO-leeftijd kunnen dus wel besmet worden en kunnen hun ouders ook besmetten.

  • Een studie in Georgia bij een grote uitbraak bij een jeugdkamp waar de jongeren er ook ’s nacht bleven slapen is ongeveer de helft van alle jongeren besmet. Het betreft honderden jongeren. Opmerkelijk is dat ook onder de jongeren tussen 6 en 10 jaar de helft besmet was geraakt.
  • Dit is een studie, die op 12 augustus werd gepubliceerd over dit onderwerp. Dit is de samenvatting:
  • De referentie van Van Dissel naar het bouwbesluit is een enorm zwaktebod. In 2012 is er een nieuw bouwbesluit gekomen, waar de eisen voor de ventilatie aanzienlijk zijn verhoogd. Het overgrote deel van de scholen zijn echter gebouwd voor 2012 en die moesten voldoen aan veel lagere eisen. Na 2012 zijn die eisen voor die gebouwen niet verhoogd. Daarbij hoor ik ook van vele kanten dat de onderhoudsstatus van de HVAC systemen in schoolgebouwen nogal slecht is. Plus dat t.a.v. Covid-19 de eisen nog wel zouden moeten worden opgeschroefd.

Hoe slecht het met de frisse lucht en de ventilatie was gesteld blijkt uit dit artikel in het Onderwijsblad in 2013.  De conclusie was: In basisscholen in het hele land is het slecht gesteld met de ventilatie”.

En in verschillende media kon je de afgelopen dagen teruglezen dat het nu echt niet anders is.

 

Hoe inconsequent het allemaal is zien we ook t.a.v. het houden van 1,5 meter afstand. Terwijl Van Dissel (in mijn ogen onterecht) steeds hamert op het houden van de 1,5 meter afstand, zou dat voor leerlingen onder de 18 jaar ineens niet relevant zijn.

Maar je kunt al voorspellen wat er gebeurt:  als er uitbraken zijn op de scholen dan kan Van Dissel zeggen “ja, maar ze hebben zich niet gehouden aan het Bouwbesluit” en/of “ja, dat kwam omdat de 1,5 meter niet gehouden kon worden”.

In de discussie die Dit is de Dag had georganiseerd op 11 augustus vond ik het een verademing om met de Belgische Van Dissel, Marc van Ranst in gesprek te gaan. Hij vindt ventilatie wel een belangrijk onderwerp en beschrijft dat dit in België als voortschrijdend inzicht wordt gezien. Een begrip dat ik Van Dissel tot nu toe sinds februari nooit heb horen bezigen.

De brief van Minister Slob van woensdag helpt ook niet veel, want dit is de sleutelzin t.a.v. ventilatie Bij het verstrekken van deze informatie ga ik steeds af op de onderbouwde adviezen van het RIVM”

En op die manier weet je het al zeker: op een paar scholen in de komende tijd ontstaan uitbraken waar een groep leerlingen besmet raakt. (Ik denk dat het eerder VO-scholen dan PO-scholen zullen zijn. En het zou mij niet verbazen als dat in Amsterdam of Rotterdam het geval zal zijn).

De angstcultuur, die in Nederland continu wordt gevoed door het optreden van onze virologen/epidemiologen, bestuurders als Rutte, De Jonge, Grapperhaus, Bruls en de uitvergrotingen door veel media, zal als gevolg krijgen dat nogal wat leraren er de brui aan zullen geven en nogal wat ouders hun kinderen niet meer naar school laten gaan. En dat wordt een domino-effect, de eigenlijk niemand zou moeten willen. Maar toch zal het gebeuren omdat er niet tijdig is ingespeeld op deze risico’s.

En ik ben niet gerust op de adviesaanvragen aan het OMT. De meningen lopen daar nog steeds zeer uiteen. Men denkt daar vooral dat de 1,5 meter afstand belangrijk is. Dus je kunt wel indenken wat hun adviezen zullen gaan worden. Wel afstand houden en in zoveel mogelijk situaties mondkapjes gaan dragen. En ja ook op de ventilatie letten: hou je aan het bouwbesluit!

Maar dat is dus weer van dezelfde categorie als de adviezen vanaf maart jl. Veel te grofmazig, hindert de normale operaties onnodig, en miskent een belangrijke gevaars- component.

Zo kan het beter

Terwijl het -in ieder geval tot begin/half oktober met vrij goed weer, op deze manier wel kan:

  1. Onderscheidt twee type regio’s. Groen met vrijwel geen besmettingen in de omgeving. Rood met een besmettingsniveau boven een bepaalde grens.
  2. Zet in alle lokalen (zowel in het PO als het VO-onderwijs) waar het kan,ramen en deuren open zodat er veel uitwisseling is van lucht.
  3. Rust alle leraren/lokalen met CO2-meters uit. Die meet in feite of er frisse lucht is of niet. Als het niveau boven een bepaalde waarde komt dan moeten er maatregelen genomen worden. In groene gebieden dan is dat risiconiveau bij voorbeeld 1250 ppm CO2 en in rode gebieden van 950 ppm CO2. De normale score is rond de 450.Als dat niveau wordt overschreden dan moeten de activiteiten in dat lokaal beeindigd worden en alle personen moeten het lokaal verlaten. Per school, afhankelijk van de mogelijkheden in dat gebouw)moet dan vastgesteld zijn wat men dan wel of niet kan. (Staan er andere lokalen leeg. Is er een plek buiten waar de les doorgezet kan worden, etc.). Elke school moet daarover een eigen protocol hebben.(Ik ben trouwens bang dat t.a.v. CO2-metertjes hetzelfde gaat gebeuren als met mondkapjes in februari en maart. Er ontstaat een wereldwijd tekort.)
  1. Zorg dat de komende 6 weken het hele ventilatiegebeuren in de school wordt doorgelicht, zoals ik trouwens adviseerde voor alle gebouwen in Nederland waar in het openbaar mensen bij elkaar komen) en de stand van zaken wordt vastgesteld en wat er moet gebeuren om de school/ de lokalen echt Coronaproof te maken. Tot dat dit niet is gebeurd moet de aanpak met de CO2-metertjes worden voortgezet.
  2. De resultaten moeten transparant zijn voor alle betrokkenen (leraren, leerlingen en ouders) en op basis daarvan wordt er een plan de campagne opgesteld per school.

Wel zal deze periode moeten gebruikt worden om te zien wat we nog meer moeten doen om het virus niet te kunnen laten toeslaan. Want dit stond ook in het artikel van de NOS van gisteravond.

Deze aanpak levert minder risico op besmettingen en een grotere kans dat het komend schooljaar zich zonder grote problemen kan voltrekken. Maar ja, met zoveel mensen in belangrijke positie bij RIVM en OMT die tot de groep “aersolen-ontkenners” behoren en een kabinet dat zich met huid en haar aan het RIVM heeft overgeleverd, kan je deze chaos, die dus volledig te vermijden was, wel verwachten.

En, het klinkt arrogant, het is eigenlijk wel heel typerend dat, terwijl ik al in april ventilatie en aerosolen publiekelijk op de agenda heb gezet, de Nederlandse media het niet nodig vinden om mij nu bij deze discussies te betrekken. Maar in zoverre vind ik die oude media weinig verschillen van bij voorbeeld Linkedin, die mij gisteravond van hun platform verwijderd heeft. Welkom bij Covid-1984.

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hier 

Covid-19 heeft ook de griep in Brazilië

Al meerdere keren heb ik aangegeven dat het verspreidingspatroon van Covid-19 lijkt op die van influenza. In dit blog heb ik dat uitvoerig beschreven. En ook hier.  In de landen boven 30gr. NB en onder 30 gr. ZB in hun winters (daarom zie je nu de uitbraak in Melbourne en lijkt Nieuw Zeeland ook in de gevarenzone te komen. Daartussen zijn de griepperiodes tijdens de regenseizoenen (zoals die nu in India heerst).

Maar volgens de WHO zouden er geen seizoenseffecten zijn,

Twee maanden geleden liet ik al zien dat er een relatie leek te zijn in Brazilië tussen de griepseizoenen en de regio. Het loopt daar van het Noorden (rondom de Evenaar) naar het Zuiden (rond de 30 graden ZB) en lijkt het regenseizoen te volgen.  Voor het begrip van de verspreiding van het virus is het van belang te onderkennen of het al dan niet een patroon volgt dat lijkt op die van de griep.  Links een overzicht wanneer in de afgelopen jaren in Brazilië het hoogtepunt van de griepgolf lag in relatie tot de breedtegraad van de hoofdstad van die provincie. Rechts het aantal geconstateerde besmettingen gedeeld door het aantal inwoners per 22 juni 2020.

Als het virus wel het patroon van de griepseizoenen volgt, dan kan de huidige periode in West-Europa beschouwd worden als een soort tussenfase, met andere kenmerken dan wat er gaat gebeuren als het herfst/winter wordt in ons gebieden. Daarom is een nadere analyse van Brazilië interessant.

 

Van een van de vaste bezoekers aan deze site, Peter van der Nat, kreeg ik die analyse over de huidige situatie in Brazilië en de relatie met de grieppatronen in dat land. Peter werkt als actuarieel rekenaar veel met data en modellen. Hij volgt de ontwikkelingen in Brazilië intensief. Dit is zijn verslag:

De ontwikkelingen in Brazilië

Naast dat wij de Nederlandse situatie op de voet volgen, volgen wij ook die van Brazilië omdat de roots van mijn vrouw Rosa in de Amazone van Brazilië liggen.

Brazilië wordt vaak aangehaald als het land waar het helemaal mis is met corona. Zowel in aantallen als ook dat het daar maar niet ophoudt.

Brazilië heeft zeker geen goede corona statistieken, maar de basale logica dat je een land met ruim 12 keer meer inwoners, ook in deze verhouding moet zien, ontbreekt vaak in de emotie.

Maar ook wordt Brazilië nu gezien als een land waar de uitbraak maar niet wil stoppen. En dit kan van belang zijn over de algemene discussie over corona. Volgt het wel het patroon van de griep, zoals Maurice de Hond stelde? Is het helemaal niet zo seizoensgebonden? Indirect ligt hierachter, is het in Europa nu redelijk onder bedwang vanwege voornamelijk het weer of door de maatregelen?

Als we naar de volgende grafiek over geregistreerde overlijdensgevallen in dat land kijken zien we inderdaad dat de curve maar niet wil zakken. Bewijst dat toch vooral maatregelen ook belangrijk zijn?

Echter, Brazilië is een enorm land. Veel groter dan de EU. Van Noord tot Zuid meer dan 4.300km. Vanuit Nederland gezien zit je dan ergens diep in Afrika. Klimatologisch kent Brazilië ook vergelijkbare enorme verschillen.

Als je vervolgens kijkt naar de diverse deelstaten, dan zie je wel de herkenbare grafiekfiguren terug die wij ook in Europa zagen.

In het tropische Noorden is de piek van de sterfgevallen al geweest rond eind mei. Dus die van de besmettingen rondom 1 mei. Zie als voorbeeld de staten Amazonas en Pará:

 

We hebben vervolgens gekeken naar alle deelstaten van Brazilië en daar een heat-map van gemaakt. Deze geeft aan wat de trend qua curve nu is per staat. (Donker)groen, de piek van de curve is al geweest. Geel, de deelstaat lijkt nu op de piek te zitten. Rood, een stijgende trend, de piek is nog niet of pas net bereikt.

Als we deze heat-map bekijken lijkt de corona-uitbraak zicht toch duidelijk wel seizoensgebonden te verspreiden, zoals de griep. De staten in het zuiden zijn dus onfortuinlijk nu pas begonnen aan de piek, als voorbeelden Rio Grande do Sul en Paraná:

Bijna alle overige staten vertonen gelijke patronen, waarbij het grote verschil vooral het moment van aanvang is en dat vooral de ligging hier bepalend in is.  Alleen de deelstaat São Paolo laat een enigszins afwijkend patroon zien, de piek is langer stabiel en het lijkt daar ook iets eerder begonnen dan in buurstaten. Een verklaring zouden de reizigers die terugkwamen uit Europa kunnen zijn.

Het verloop van alle deelstaten kan je zien via deze link.

Ook in Brazilië heeft dus Covid-19 de griep.

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hier 

 

Op zoek naar hulp/ medewerkers

Dankzij de financiele steun van de bezoekers aan dit blog ben ik in staat om een aantal tijdelijke medewerkers aan te trekken voor diverse ondersteunende werkzaamheden.

Het betreft o.a. het beantwoorden van vragen, het navolgen van tips, het schiften van de info uit internationale media en nieuwe studies, en het maken van nieuwe blogs en het uitvoeren van een specifieke studie.

Om het selectieproces zo efficient mogelijk te laten verlopen is het wel noodzakelijk dat als je je opgeeft, dat je veel van wat ik tot nu toe gedaan hebt, je al eigen hebt gemaakt en zelfstandig kunt werken.

Als je je voor één van de onderstaande rollen in aanmerking wil komen dan verzoek ik je in ieder geval in je mail en/of CV het volgende te vermelden:

  • Wat je specialiteiten zijn, die relevant zijn in het kader van de betreffende rol(len).
  • Hoeveel uur je per week beschikbaar bent. (Het moet minimaal 20 uur zijn, goed verspreidt over de week).
  • Wat je financiele verlangens zijn (er wordt per uur betaald op basis van een ZZP relatie). Als je -een deel- vrijwillig wil doen, stel ik dat op prijs, maar is zeker geen voorwaarde.
  • Welke van de volgende rollen je zelf vindt dat je het meest geschikt bent.

 

Rol A. De binnenkomende mails en vragen selecteren en zo veel mogelijk al inhoudelijke reacties geven.

Rol B.  Belangrijke tips navolgen en zonodig uitzoeken.

Rol C.  Nieuwe studies uit de wereld beoordelen op relevantie, kort samenvatten, en ordenen. Inclusief belangrijk nieuws wereldwijd screenen (mede op basis van de binnenkomende tips).

Rol D.  Informatie over de ontwikkelingen in andere relevante landen volgen.

Rol E.  Helpen bij het schrijven van artikelen voor dit blog of elders.

Rol F.  Uitvoeren van een specifiek onderzoeksproject t.a.v. de verspreiding van Covid-19.  Het ligt op een snijpunt van aerosolen, temperaturen, luchtvochtigheid, UV, ionisatie en ozon.

Rol G. Helpen om in zoveel mogelijk media aandacht te verwerven van de bevindingen in zowel oude als nieuwe media, en maximale exposure via sociale media

Rol H. Het aansturen van de andere rollen om mij zoveel mogelijk werk uit handen te nemen

 

Stuur de informatie naar [email protected]

Ik verwacht veel aanmeldingen, dus zorg dat je informatie compleet is en in lijn is met de vermelde rollen!

Dolende Van Dissel

Als je gisteren de ontwikkelingen in de Tweede Kamer en op televisie goed volgde, zag je het demasqué van Van Dissel. Hij lijkt het contact met de werkelijkheid volkomen kwijt te zijn. Daarnaast kon je gisteren ook zien dat zowel Van Dissel als de GGD het begrip “wetenschappelijk” compleet om zeep helpen. En dan te bedenken dat ons Coronabeleid vooral bepaald wordt door Van Dissel en zijn kompanen.

De vermoorde waarheid in Dokkum

Het begin was eigenlijk alleen maar lachwekkend. Maandag beschreef ik hoe de GGD Fryslân de besmetting van een groep jongeren in Dokkum op het terras plaatste, terwijl dezelfde groep ook samen in een kroeg was geweest. Een volledige willekeurige keuze, niet in lijn met de ervaringen wereldwijd dat er vrijwel geen besmettingen in de buitenlucht plaatsvinden.

Een gênante poging om te “bewijzen” dat je buiten ook gevaar loopt om besmet te worden, uiteraard gevolgd door de waarschuwing om je buiten ook aan de 1,5 meter regel te houden. Ik eindigde met de voorspelling dat deze manipulatie van de GGD Fryslân nog lang zal dooretteren.

Binnen 14 uur was het raak. Om 13:49 tijdens de briefing door Van Dissel aan de Tweede Kamer zei hij over het buiten besmetten “We hebben in Dokkum een voorbeeld waar het besmetten EVIDENT buiten gebeurd is”.

Weer een knoepert van een logicafout

Maar dat was niet het enige. Kort ervoor zei hij iets wat feitelijk juist was, maar als argument quatsch. Hij wilde uitleggen dat de aerogene verspreiding hooguit een kleine rol speelde bij de verspreiding van het virus. Hij zei toen “wij hebben bij de bestrijding van de uitbraak hier helemaal geen rekening gehouden met aerogene verspreiding, en we zijn toch tot maar 40 gevallen per dag gekomen”.

Het klopt dat hij er helemaal geen rekening mee heeft gehouden. Maar wat hij, met zijn oogkleppen op, blijkbaar niet onderkent, is dat de maatregelen die genomen zijn, ook de kans op besmetting langs aerogene weg tot een minimum beperkten. Namelijk het verbieden van bijeenkomsten met meer dan een paar mensen.

Dat je dan juist het argument dat je er geen rekening mee hebt gehouden, vervolgens als bewijs hanteert, is verbijsterend.

Maar het wordt nog erger. Hij zei dat als aerogene verspreiding echt zou plaatsvinden dan zouden in ziekenhuizen ook forse uitbraken geweest moeten zijn. Daarbij ging hij gemakshalve voorbij aan het feit dat als er nu één plek is waar men veel aandacht geeft aan het ventilatiesysteem dan is het in ziekenhuizen. Want daar weet men al lang dat allerlei virussen en bacteriën zich door de lucht kunnen verplaatsen. De patiënten en personeel in ziekenhuizen worden tegen de aerogene verspreiding van het virus beschermd door dat goede ventilatiesysteem.

In een paar minuten tijd bezigde Van Dissel drie enormiteiten die hem compleet diskwalificeren voor de rol die hij in Nederland speelt bij de bestrijding van het virus.

Hij gaf een uitstekend bewijs voor de strekking van deze twee blogs:

Miskenning van het belang van ventilatie

Maar dat was nog lang niet alles van deze historische 11e augustus. Op de vraag van Lodewijk Asscher over de opening van de scholen en de ventilatiesystemen antwoordde Van Dissel dat zijn advies was dat scholen zich aan het Bouwbesluit van 1984 dienden te houden en het advies is dat “het in orde is”.

De balans van dit optreden van Van Dissel is dus:

  • Hij herhaalt onwaarschijnlijke onzin-informatie van de GGD Fryslân kritiekloos.
  • Maakt een kanjer van een redeneerfout over de gevolgen van maatregelen.
  • Onderkent niet dat juist in ziekenhuizen de verspreiding van het virus was tegengegaan door een goed ventilatiesysteem.
  • En geeft als advies dat de ventilatiesysteem in orde zijn.

Bij Dit is de Dag werd een gesprek gevoerd met de Belgische Van Dissel, Marc van Ranst  en met mij. In dat gesprek maakte Van Ranst duidelijk dat er in België wel expliciet aandacht geschonken is (al enkele maanden) aan het belang van ventilatie. Zeker ook ten aanzien van het openen van de scholen op 1 september. Dat was voortschrijdend wetenschappelijk inzicht.

De ultieme doodsteek voor de geloofwaardigheid

De ultieme doodsteek voor de geloofwaardigheid, maar ook -helaas- van de integriteit van Van Dissel’s RIVM en de GGD kwam aan het eind van de avond.

Het was naar aanleiding van het document over de uitbraak in de zorginstelling in Maassluis, waar ik hier uitgebreid over heb geschreven en EenVandaag en De Volkskrant uitgebreid op zijn ingegaan.

Overtuigend bewijs dat de uitbraak in die zorginstelling gekomen was door het ventilatie/airco-systeem. Gezien het feit dat naast 17 van de 21 bewoners, ook 18 van de zorgmedewerkers (die mondkapjes droegen als ze bij die bewoners waren) besmet waren, kon het niet anders zijn dan dat de verspreiding aerogeen via het ventilatiesysteem was verlopen. De Rotterdamse microbioloog had zelfs nog de virusresten in de filters van die systemen gevonden.

Dat laat ook zien dat de kans heel groot is, dat bij nogal wat zorginstellingen in de afgelopen maanden veel slachtoffers zijn gevallen juist door hetzelfde wat eind juni in Maassluis is gebeurd.

Maar het stuitende van dit onderzoek is dat in plaats van het omarmen van deze informatie, het RIVM de verspreiding van deze informatie juist tegengewerkt. De Volkskrant schreef daar op 10 augustus een artikel over. De Telegraaf maakte deze kop:

 

Gisteravond zou microbioloog Peter de Man, die het onderzoek naar het ventilatiesysteem had gedaan, in Op1 komen. Een half uur ervoor kwam de GGD met een persbericht. De verspreiding was waarschijnlijk niet door de ventilatie gekomen. De vondst van het virus in het ventilatiesysteem werd gebagatelliseerd en dat er 18 medewerkers besmet waren zou gekomen zijn doordat ze samen lunchten en niet genoeg afstand hielden.

Laat dat laatste even goed tot u doordringen. Bij een patiënt thuis wordt circa 15% van de huisgenoten besmet, terwijl men dagenlang in elkaars nabijheid is. Maar uit wanhoop om maar niet te moeten onderkennen dat het virus aerogeen is en door ventilatiesystemen wordt verspreid vinden ze het blijkbaar wel aannemelijk dat 18 personen tijdens hun lunch worden besmet.

Wat Peter de Man daarna bij Op1 zei zou de finale klap gegeven moeten hebben aan het restje geloofwaardigheid dat er nog is m.b.t. RIVM en GGD. Niet alleen gaf hij duidelijk aan dat de kans uitermate klein is dat het ventilatiesysteem niet de oorzaak was van de uitbraak. Maar wat veel erger was, hij beschreef hoe RIVM en GGD niet wilden dat zijn conclusies naar buiten kwamen. Dit is het hele interview met hem. En dit is het kortere fragment. En ik denk dat hij nog niet alles vertelde wat hij werkelijk weet over de pogingen van RIVM en GGD om de resultaten onder de pet te houden.

Ik moet me echt inhouden om te beschrijven wat ik van dit gedrag van RIVM en GGD echt vind. Ik doe het dan ook maar niet.

Wel vraag ik me af hoe lang de regering nog denkt, deze leiding van het RIVM en van de GGD nog te blijven handhaven. Zij zijn verantwoordelijk voor de steeds grotere chaos die uit het Nederlandse beleid voortkomt. De grotere risico’s die men in de komende maanden loopt in gesloten ruimtes met weinig of slechte ventilatie (inclusief scholen). En de directe en indirecte gevolgen van het toenemen van besmettingen in Nederland.

Ik sluit af met een Amerikaans gezegde wat heel goed van toepassing is “If you are not a part of the solution, you are a part of the problem”.

 

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hier  

Mijn position paper voor het VWS overleg over Lockdown-maatregelen

Ik ben uitgenodigd om deel te nemen aan een open tafel van het Ministerie van VWS met als onderwerp “effecten generieke lockdownmaatregelen”. We werden gevraag om een aantal van de gestelde vragen met maximaal 1200 woorden te beantwoorden. Dat zou dan ook bij de Kamerleden terecht komen. De NOS heeft vanmorgen al over alle stukken gepubliceerd. Daarom voel ik me  nu vrij om dat stuk hierbij in zijn geheel te openbaren.

 

Naam:   Drs. Maurice de Hond

Functie: Onafhankelijke Onderzoeker en publicist over Covid-19 op maurice.nl

Organisatie:  View/Ture bv     Datum : 4 augustus 2020

Onderwerp expert-tafel: Effecten generieke lockdown

 

Wat is het perspectief van waaruit u kijkt (bijvoorbeeld, wetenschap, praktijkdeskundige, en welke achtergrond)?

Vanaf februari vanuit mijn specialisme sociale geografie en methoden en technieken van onderzoek heb ik eerst de verspreiding van het virus bestudeerd en vervolgens relevante studies gelezen en beschreven, plus de ontwikkelingen in veel landen op de voet gevolgd en de aldaar genomen maatregelen.

 

Wat zou u, met de kennis van nu, het kabinet adviseren om hetzelfde te doen dit najaar om een opleving te voorkomen of, mocht hij komen, snel in te dammen? Welke elementen op het gebied van generieke lockdownmaatregelen zijn wat u betreft waard om vast te houden, te herhalen of uit te bouwen en waarom? Wat zou u, met de kennis van nu, adviseren om – op het gebied van generieke lockdownmaatregelen anders, of nieuw te doen – om een opleving te voorkomen of, mocht hij komen, snel in te dammen? En waarom?

Het snel indammen is niet haalbaar, niet noodzakelijk en heeft -evenals de eerste keer- enorme gevolgen voor de economie, samenleving en ook volksgezondheid (voor wat betreft andere aandoeningen dan Covid-19).

Reactie op de rest van de twee vragen:

Het is nodig om uw vraag in een breder kader te plaatsen om vervolgens mijn antwoord beter te begrijpen.

Doordat de regering haar beleid vrijwel geheel heeft laten bepalen door het RIVM/OMT zijn bij de beleidskeuzes andere componenten dan het bestrijden van Covid-19 volledig op de achtergrond geraakt. Dat was nog te begrijpen toen rond 15 maart gedacht werd dat 3% eraan zou gaan sterven (zoals de WHO stelde). Maar twee weken later was al duidelijk dat dit cijfer in werkelijkheid veel lager zou liggen. Plus dat er steeds meer bekend werd over welke groepen de meest getroffen zouden worden en dus het meest beschermd diende te worden. Maar dat gebeurde juist niet, gezien het feit dat rond de 60% van de overlijdensgevallen uit zorginstellingen afkomstig waren.

Daarbij speelde het RIVM en leden van het OMT, die in de media kwamen, op meerdere manieren een dubieuze rol:

  • Terwijl er eigenlijk sinds eind februari steeds meer bekend werd over allerlei aspecten van de verspreiding van het virus en het verloop van de besmetting, lijkt het er zelfs tot en met vandaag op, dat ze deze deskundigen nog weinig hebben bijgeleerd. Dat heeft tot gevolg dat zij enerzijds te grofmazige maatregelen adviseren, maar ook een cruciale component bij de besmettingen, niet onderkennen en door die blinde vlek, bepaalde adviezen niet geven.
  • Bij het geven van die adviezen wordt op geen enkele manier rekening gehouden met de economische en maatschappelijke gevolgen. Goed voorbeeld: de WHO adviseert 1 meter afstand. Nederland koos 1,5 meter afstand. Het verschil tussen 1,5 en 1 meter afstand is zowel economisch als sociaal groot.

Besef dat Italië de 1 meter afstand als maatstaf neemt. En de afgelopen twee maanden is het aantal nieuwe gevallen daar stabiel laag. (Dat is mede door de mondkapjes in openbare besloten ruimtes, maar buiten houdt men zonder mondkapjes, die 1 meter aan).

  • Last but not least: de betrokkenen verschenen op vrijwel dagelijkse basis in de media en wat ze daarbij vooral deden was de angst, die rond half maart was ontstaan door de ontwikkelingen in Bergamo en de maatregelen die in de Europese landen werden genomen, te onderhouden of zelfs verder aan te wakkeren. Vaak niet op basis van harde feiten, maar juist op veronderstellingen of eigen meningen. Het maakte niet uit of er beter nieuws was, altijd moest er een waarschuwing volgen. Toen de mooie Hemelvaartsdag met miljoenen mensen buiten (en vaak ook hutjemutje) werd dat niet verwelkomd en conclusies uit getrokken dat buiten de teugels vrijer konden worden. Maar werd gezegd dat het geluk was of dat er niemand was, die besmet was. Met weer een waarschuwing.

Die waarschuwingen waren er gericht om de Nederlanders te voorschriften van de overheid te laten volgen, maar het heeft ook grote gevolgen gehad op het welbevinden van veel Nederlanders en van de weeromstuit ook op het economisch en sociaal gedrag.

Zelden of nooit werden door de betrokkenen goed nieuws gedeeld (zoals je kan niet besmet worden via voorwerpen of de kans dat je buiten besmet wordt is zeer, zeer klein).

Het negatieve effect van dit optreden van de deskundigen werd versterkt, omdat de bewindslieden en voorzitters van veiligheidsregio’s de mantra’s van die deskundigen -mag ik zeggen: kritiekloos- continu herhaalden.  Daardoor werd bij velen de angsten onderhouden.

En steeds weer het gevoel geven dat eigenlijk alleen die 1,5 meter afstand zou zorgen voor het niet worden besmet. Terwijl die afstand houden (zeker buiten) veel minder relevant is. En dat slecht geventileerde binnenruimtes de echte plekken waren waar veel mensen tegelijk het risico liepen besmet te worden en niet omdat ze daar de 1,5 meter niet aanhielden.

Maar omdat het RIVM en de OMT-leden onder de pretentie “wetenschappelijk bezig te zijn” die laatste risico’s vrijwel negeerden, zijn we niet voorbereid op de tweede golf van het najaar. Een tweede golf, waarvan de huidige ontwikkelingen hun schaduw al vooruitwerpen. (De meeste besmettingen vinden tijdens clusters plaats. Plus dat op basis van de publiciteit van 5 augustus via EenVandaag en De Volkskrant over de zorginstelling in Maassluis heel duidelijk is hoe groot het effect is van slechte ventilatie, maar misschien nog meer, hoe het RIVM er veel aan gedaan heeft om belangrijk onderzoek op dat vlak juist niet naar buiten te brengen).

(MdH, na het schrijven van dit blog kwam o.a. dit in het nieuws:)

 

 

Mijn advies is tweeledig:

1.

  • Volg niet blindelings meer het RIVM of OMT.
  • Accepteer niet dat leden van het OMT in de publiciteit meldingen doen over hun persoonlijke opvattingen. Die mogen ze uiten, maar dan mogen ze geen deel meer uitmaken van het OMT.
  • Zorg dat er een onafhankelijk instituut komt dat reëel de echte gevaren van de ontwikkelingen rondom het virus communiceert. Niet gericht op mensen bang te houden, maar om ze echt de mogelijkheid te bieden hun eigen risico’s in te schatten en daarnaar te handelen.
  • Weeg bij uw besluiten alle componenten mee die via maatregelen geraakt zouden kunnen worden. Dus ook de economische en sociale. En communiceer daar eerlijk over. Maar voedt de angst niet.

2.

  • Neem geen maatregelen meer, die voor het hele land tegelijk gelden. De echte gevaren verschillen fors per gebied.
  • Werk met een signaleringssysteem per gebied (groen, geel en rood). Maak duidelijk wat dat betekent voor de activiteiten in een gebied als de signalering een van die drie kleuren is.
  • Scheer niet alle openbare binnenruimtes over één kam. Daar waar goede ventilatie is mag meer dan waar dat niet is. (Ik heb daarvoor een Deltaplan Ventilatie voorgesteld). Zo is er ook een incentive om te zorgen dat de openbare binnenruimte wel Coronaproof wordt.
  • Stel geen restricties aan buitenruimtes.
  • Verlaag de 1,5 meter naar 1 meter.

In feite is dit een systeem waarbij goed gedrag beloond wordt in plaats van verkeerd gedrag afgestraft. En komt er ook een incentive voor de bewoners van een regio om te zorgen dat de regio groen wordt/blijft.

 

Over dit laatste heb ik dit artikel geschreven: https://www.maurice.nl/2020/07/23/naar-een-intelligent-mondkapjesbeleid/

Met deze tabel als kern.

 

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hier  

Dokkum binnenste buiten

Enkele dagen geleden het grote nieuws uit Dokkum “14 jongeren op een terras besmet”. Diverse kranten hadden dit nieuws met dit als kop. Hier kunt u de essentie van het bericht nog lezen. Diverse jongeren op het terras besmet en de conclusie van de GGD in Friesland was dat dit betekende dat je ook buiten besmet kon worden en je daar ook de 1,5 meter zou moeten aanhouden.

Deze foto van het bericht in De Volkskrant laat goed zien wat de impact van dit nieuws was.

Zondag besteedde ik ook al aandacht aan dit onderwerp. Opvallend was daarbij dat als je in verschillende media keek het verhaal toch niet zo eenduidig was. Jos Driessen, een bezoeker van dit blog, vergeleek de verschillende persuitingen en kwam zondag tot dit overzicht.

Johan Kamphuis, journalist bij Media Totaal Roden, benaderde gisteren de woordvoerder van de GGD en vroeg wel door. Toen bleek dat het een eenzijdige interpretatie van de GGD was geweest. De betrokken groep had zowel op het terras gezeten als binnen in de kroeg. Maar de GGD besloot dat het op het terras gebeurd moet zijn. Johan heeft mij die informatie vervolgens toegespeeld.

Gisteravond bescheef Het Noordernieuws  deze nieuwe reactie van de GGD ook. Ik heb het cruciale stukje er even uitgelicht:

Hier staat dus ook dat die groep zowel op het terras had gezeten als samen in de kroeg. Maar omdat de jongeren op het terras te weinig afstand hielden en er nauwelijks wind was, acht de GGD het “zeer aannemelijk” dat die besmetting op het terras heeft plaatsgevonden. En dus was het volgens hen ook belangrijk dat naar buiten te brengen. En dat had inderdaad flinke gevolgen in de media. Overal zag je het nieuws.

Dat we inmiddels wereldwijd vrijwel geen melding hebben gehad van besmettingen buiten, maar wel veel van besmettingen in een kroeg was voor deze GGD geen reden om te denken dat de kans toch wel een stuk groter moet zijn geweest dat de besmettingen in de kroeg plaatsvonden. De jongens hielden zich op het terras niet aan die 1,5 meter afstand en dan moeten ze daar zijn besmet. (Hebben ze trouwens wel vastgesteld dat die jongens de 1,5 meter wel aanhielden in de kroeg?).

En dat het bericht nogal onwaarschijnlijk was in het licht van de opgedane ervaringen in de afgelopen maanden speelde blijkbaar ook geen rol bij de media: 14 mensen op het terras besmet, de GGD zegt het zelf, stop de persen.

Een betere illustratie van mijn blog over de timmerlieden van de WHO kan ik me amper voorstellen. Het is om te lachen als het niet om te huilen zou zijn.

Ben benieuwd welke van de media die gepubliceerd heeft over zoveel besmettingen buiten, nu zal berichten dat dit een eenzijdige interpretatie was van de GGD?  Ik ben bang vrijwel geen enkele.

Maar wat ik nog erger vind. Ik ben er zeker van dat in de komende tijd, we nog vaak van autoriteiten (en mensen van RIVM en OMT) zullen horen, dat in de buitenlucht die 1,5 meter toch ook heel belangrijk is, want op het terras in Dokkum…………………..

Op dezelfde manier waarmee OMT en premier Rutte de wedstrijd Atalanta Bergamo-Valencia in Milaan misbruiken als bewijs dat we besmet kunnen worden in een stadion/buitenlucht.  En de 3000 supporters van Feyenoord bij de wedstrijd van afgelopen zondag in een vrijwel lege kuip met mondkapjes op moesten zitten. Snapt men nu echt niet bij de autoriteiten dat je pakket aan maatregelen wel erg bot wordt als je ze toepast op plekken waar de risico’s nul zijn?

Waarom moesten die supporters ook niet verplicht een helm op tijdens de wedstrijd? Er is echt wel eens een wedstrijd geweest waar een schot hoog over doel ging en een supporter hard op het hoofd raakte. Die kreeg een lichte hersenschudding.

 

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hier  .

 

 

 

Varia 9 augustus 2020

Allereerst wil ik jullie melden dat ik overweldigd ben door zowel de financiële ondersteuning voor onze aanpak als de vele ondersteunende berichten die ik, mede naar aanleiding van die oproep, heb ontvangen. Het betekent ook een grote morele steun. Ik dank jullie zeer en het geeft weer de energie en de mogelijkheid om op volle kracht vooruit te gaan.

Varia

Met grote regelmaat krijg ik van lezers van dit blog vragen of interessante informatie toegestuurd. Het kan een link zijn naar boeiende informatie van ergens in de wereld. Of ze wijzen me op bepaalde zaken die hen opgevallen zijn.  Of komen met boeiende theorieën, soms geweldig onderbouwd.

Ik wil ze eens per week met u gaan delen. Het geeft hopelijk zowel meer reliëf aan wat zich aan het afspelen is met het virus en de reacties van overheden erop.

In de eerste aflevering vandaag:

 

  1. Het wonder van Dokkum: 14 mensen op een terras besmet!

In kranten als De Telegraaf en De Volkskrant stond vermeld dat in Dokkum 14 mensen buiten op een terras zijn besmet. Van vele kanten kreeg ik de vraag hoe dat te rijmen is met mijn stelling dat je buiten niet besmet kunt raken.

Zeker omdat in beide artikelen expliciet vermeld werd dat dit toch liet zien dat je buiten ook besmet kunt worden en je daar ook afstand moet houden. In De Telegraaf stond letterlijk:

“Volgens de regionale gezondheidsdienst toont de Dokkumer uitbraak aan dat het belangrijk is om ook in de buitenlucht genoeg afstand van elkaar te houden.”

Dagblad van het Noorden beschrijft de gebeurtenissen gedetailleerder:

 

 

Het deed me wat denken aan de volgende kop in De Telegraaf van een andere besmettingsketen:

Als je het artikel zelf leest, dan merk je dat de kop wat anders suggereert dan dat er echt gebeurd is. Via de lift zou deze vrouw een benedenbuurvrouw hebben besmet. En via één van haar contacten werd weer iemand anders besmet, die het virus vervolgens in het ziekenhuis aan een groot aantal anderen doorgegeven zou hebben. De lift was volgens de onderzoekers de enige schakel tussen de boven- en benedenbuurvrouw.

Zowel wat gebeurd is rondom deze besmette vrouw en de gebeurtenissen in Dokkum laat twee dingen eigenlijk goed zien:

  • Via contactonderzoek is het mogelijk om de bron te identificeren van iemand die besmet is geworden. Maar veel moeilijker is om aan te geven op welke plek het is gebeurd en hoe de overdracht is verlopen. Daardoor zie je dat iedereen daar vervolgens uit haalt, wat hij graag wil halen. In Dokkum “14 mensen in de buitenlucht besmet”,  “houd dus ook buiten 1,5 meter afstand”.

In het geval van de lift “de benedenbuurvrouw is besmet via de knoppen van de lift”.  Andere mogelijkheden worden dan niet geopperd (zoals wellicht via de ventilatie in het flatgebouw).  Het lijkt op premier Rutte die in navolging van het OM zeker wist dat rondom de wedstrijd Atalanta Bergamo-Valencia in Milaan de besmettingen wel in het stadion moeten hebben plaatsgevonden.

  • Juist het bovenstaande zou media extra voorzichtig moeten maken om dit soort informatie op een dergelijke manier naar buiten te brengen. En als informatie echt ongeloofwaardig is, daar dan zelf meer onderzoek naar te doen. Bij Op1 heeft Feike Sijbesma beweerd dat hij van een groot bedrijf gehoord had, waar 10 verder gezonde mensen tussen 45 en 55 jaar overleden waren aan COVID-19. Gezien de bekende sterftestatistieken rondom COVID-19 en de relatie met onderliggend lijden is dat -ook als het niet alleen in Nederland overleden personen zou betreffen- nogal onwaarschijnlijk.

Zoiets is dan belangrijk genoeg voor een journalistiek programma om dat op het moment zelf, via doorvragen, boven tafel te krijgen. Of er later in een uitzending op terug te komen. Dat is niet gebeurd.

 

Dat komt mede doordat de informatieverstrekking van de GGD in Nederland zo pover is. We horen nu wel het aantal besmette personen per dag, en iets over het aantal clusters. Maar juist als die informatie specifieker wordt verstrekt zou het burgers en journalisten meer reliëf geven over wat er echt aan de hand is.

Juist door over clusters heel specifieke en goed gecheckte informatie te geven, kan men mensen helpen om de juiste voorzorgen te nemen. Maar zoals het nu gebeurt kan iedereen er mee aan de haal gaan om burgers bang te maken (bijvoorbeeld voor het zitten op een terras of het drukken op een knop in een lift).

Daarnaast zal het zeker zo zijn dat BCO dat regelmatig contact heeft met besmette personen ook kan vaststellen hoeveel ervan symptomen hebben gehad. Die informatie verstrekken eens in de week naar leeftijd, geslacht en locatie besmettingen, zou ook bijdragen tot een beter inzicht in het vespreidingsproces.

(Jos Driessen heeft de berichtgeving over dit onderwerp nagelopen en heeft dit verslagje geschreven)

Terug naar inhoudsopgave

 

  1. Waar blijven de ziekenhuisopnames en sterfgevallen?

Er zijn nogal wat landen in West- en Zuid-Europa waar rond 1 juli het aantal nieuwe gevallen erg laag was en sindsdien wat zijn gaan stijgen. Spanje en België nog het meest. Nederland en Frankrijk ook, maar wat minder.  Alleen in Italië blijft het stabiel erg laag.

Het testregime in die landen lijkt qua aantallen per miljoen inwoners wel wat op elkaar.

Kijk je naar de ontwikkeling van het aantal sterfgevallen, dan zie je daar amper (nog?) stijgingen.  In deze grafiek treft u de cijfers van die landen. Het aantal geconstateerde besmettingen per miljoen inwoners en het aantal overlijdensgevallen.  Bij die tweede moet rekening gehouden worden met het feit dat de cijfers vanuit RIVM en vergelijkbare organisaties doorgaans lager zijn dan de oversterfte bij de bevolkingsregisters. En per land kan dat weer anders zijn.

Ik heb er Zweden nog aan toegevoegd, maar dat land heeft een ander patroon, en zit op dit moment op vergelijkbare cijfers als de vermelde 5 andere landen.

Bij de beoordeling van de stijging van het aantal gevallen moet u rekening houden met een toename van het aantal uitgevoerde testen in de afgelopen twee maanden.

Wat eigenlijk het meest opvalt is dat bij de sterfgevallen er niet hetzelfde aan de hand lijkt te zijn als bij het aantal geconstateerde besmettingen.

Het best kan dat getoond worden met Spanje als voorbeeld. Sinds 8 juli zien we een duidelijk stijgingspatroon. Per 10 dagen een verdubbeling van besmettingen. Van 9 per 1 miljoen een maand geleden, naar nu 80.

Op 3 april waren er in Spanje per dag 1.000 nieuwe overlijdensgevallen. Nu zijn het er 2 à 3, en er is (nog?)  geen stijging te zien. In België zien we iets vergelijkbaars, maar dan een week later. Ook daar zien we geen stijging van het aantal overlijdensgevallen. In Nederland gebeurt hetzelfde, maar ook weer een paar dagen later.

Als je naar Spanje kijkt, dan zie je dat eind maart-begin april de top van de sterfgevallen ongeveer 1 week na de top van het aantal nieuwe besmettingen viel. Op basis van ontwikkelingen in de andere landen is 12 dagen tussen die twee waarnemingen een wat veiliger maat. Maar als dat zo is, waarom zijn de sterfgevallen in Spanje dan niet rond 20 juli weer gaan stijgen?

Daar is nog geen hard antwoord op te geven. Ik verwacht over 1 maand wel. Maar het opsommen van de mogelijk redenen geeft tegelijk een indruk van wat zich bij besmettingen met COVID-19 aan het afspelen is en wat we wellicht in Nederland kunnen verwachten.

Ik som een aantal mogelijkheden op:

  1. Er worden nu vooral in eerste instantie jongeren besmet. Het duurt een tijdje voordat dan vervolgens de besmettingen bij de ouderen terechtkomen. En als dat gebeurt. dan zul je wel een forse stijging zien.
  2. Bij de sterftecijfers tijdens het hoogtepunt van de crisis zaten er veel sterftegevallen tussen van ouderen in zorginstellingen. (Dat was in vrijwel alle landen het geval). Door een combinatie van redenen gebeurt het daar nu veel minder, dus dat zorgt ervoor dat de sterfgevallen nog laag blijven.
  3. Doordat er enkele maanden geleden zo’n hevige uitbraak is geweest zijn er veel meer mensen die al in contact zijn geweest met het virus, waardoor die mensen niet besmet raken of minder ernstig ziek. (In landen/gebieden waar geen hevige uitbraak is geweest kan die, als de omstandigheden positief zijn voor het virus, alsnog ontstaan).
  4. Het lijkt erop dat COVID-19 nu minder ernstig toeslaat dan in maart. Dat kan doordat het virus langzamerhand muteert naar een minder ernstige variant. Of dat als je denkt dat de besmettingen vooral komen door inademen van aerosolen, dat gedurende de zomermaanden er minder/minder lang aerosolen in de lucht zweven en de virale doses lager zijn. En men minder erg ziek wordt.

 

Ik kan nu nog niet met zekerheid zeggen welke van deze vier van toepassing is. Het zou ook een mix kunnen zijn. Maar ook dan is het goed te weten welke het belangrijkste is.

Ik denk in ieder geval zelf dat het nog wel zo zou kunnen zijn dat de sterfgevallen wat gaan oplopen, maar we komen in deze landen niet meer in de buurt van de cijfers uit maart. Zelfs als het een kwart ervan zou worden, zou dat me zeer verbazen. (Dat kan alleen zo zijn als we over twee à drie maanden nog steeds denken dat de 1,5 meter afstand houden alleen zaligmakend is).

Terug naar inhoudsopgave

  1. “COVID-19 is oorlog, en het eerste slachtoffer is de waarheid”.

Met grote regelmaat ontvang ik meldingen van mensen die kennis hebben van wat er achter de schermen gebeurt over interessante gevallen. Meestal geven ze aan dat ze niet willen dat het naar buiten wordt gebracht, want dan vrezen ze dat het terug te herleiden is naar hen. Soms mag het wel en geef ik het door aan de media, die er dan wel eens wat mee doen. (Niet voor niets dat in Nederland het Huis van de Klokkenluiders zo bouwvallig is).

Ik zal een indruk geven van wat ik ontvang met inachtneming van de anonimiteit van de aanmelders. Ik formuleer het dan in algemene termen. Wel kan ik u verzekeren dat ik via extra vragen aan de betrokkenen of het checken van de informatie, er zeker of vrijwel zeker van ben dat de informant de waarheid heeft vermeld.

  • Zorginstelling in Maassluis.

Deze informatie is mij toegespeeld en EenVandaag en De Volkskrant zijn daarmee aan de slag gegaan. Woensdag is het naar buiten gekomen.  Zowel het RIVM als de zorginstelling hebben nadien een persbericht naar buiten gebracht dat het wat anders in elkaar zou zitten.

Daarna ontving ik diverse meldingen van achter de schermen, waardoor je beide persberichten daarover in twijfel kunt trekken.

Daar zitten de media momenteel nog achteraan gegaan en ik ben benieuwd wat daar uitkomt.

Het wijst er vooral op dat het -zeker ook bij het RIVM- om belangen gaat en niet om de waarheid (en we op basis daarvan kunnen leren om te voorkomen dat zoiets nog elders gebeurt).

  • Misstanden op de werkvloer

Bij herhaling kreeg ik dit soort meldingen. Waar werknemers op kwetsbare plekken het gevoel hebben niet goed door hun werkgever beschermd te worden en risicovol aan de slag zijn. En als het dan mis ging werden ze sterk onder druk gezet om er niet naar buiten mee te gaan. Ook hadden mensen kennis van veel slachtoffers in zorginstellingen (tot en met het overlijden van vrijwel alle bewoners van een bepaalde afdeling), maar die informatie moest en zou onder de pet gehouden worden voor de buitenwereld. Daarbij kreeg ik ook al vroeg van diverse medewerkers mails dat ze ook de indruk hadden -gezien de uitbraak in het hele huis en andere specifieke kennis- dat de besmetting via de lucht had plaatsgevonden en verspreid was door het ventilatiesysteem.

  • Belangwekkende onderzoeksresultaten.

Vanuit universiteiten kreeg ik meldingen dat men onderzoeken had gedaan op basis waarvan de onderzoekers conclusies trokken, dat de lijn die het RIVM had uitgestippeld ten aanzien van de bestrijding niet de juiste was. Maar dat die informatie -tot hun verbazing/afgrijzen- niet naar buiten werd gebracht.

  • Uitspraken van RIVM-medewerkers, OMT-leden of virologen/epidemiologen in de media.

Met grote regelmaat hoorde of las ik dan uitspraken waarvan ik wist dat die feitelijk onjuist waren of dat er -ondanks hun stelligheid- geen wetenschappelijke onderbouwing voor was. Waarvan men mij met regelmaat beschuldigde met “cherry-picking”, deden zij dat juist.

Ik heb een uitgebreide wetenschappelijke verantwoording geschreven waarin ik stel dat het overgrote deel van de besmettingen komt door aerosolen. Dat stond in diverse van mijn blogs en in deze brief aan het RIVM in voorbereiding van mijn gesprek.

In dit blog treft u het aan.

Ik heb zowel in dat blog als in die brief gevraagd of men in mijn richting iets vergelijkbaars kon maken ten aanzien van de onderbouwing van de verspreiding via direct contact en de 1,5 meter die we zouden moeten houden.

Geen enkele inhoudelijke reactie gehad.

En nu hoorde ik een vorige baas van het RIVM (Coutinho) in Nieuwsuur zeggen dat er ook geen wetenschappelijke onderbouwing voor is.

Toch is dat niet de indruk als je Van Dissel en consorten de afgelopen maanden hierover hebt gehoord.

Ik vraag me af of premier Rutte en minister Wiebes (die de 1,5 meter-samenleving feitelijk hebben ingesteld) dat ook echt op het moment wisten toen zij die keuze maakten.

Wisten zij dat hiervoor geen wetenschappelijk bewijs was?

En wisten zij dat de WHO 1 meter als afstand aanneemt (zoals het geval is in Italië, waar het op dit moment prima gaat)?

Als je gewoon de economische gevolgen doorrekent van de 1,5 meter afstand ten opzichte van 1 meter afstand houden dan is dat al heel groot. Maar met de stelligheid en de wetenschappelijke pretenties van de top van het RIVM en leden van het OMT denk ik dat noch premier Rutte, noch mnister Wiebes ooit hebben beseft dat een andere afstand dan 1,5 meter ook een reële optie was om als maatregel te treffen.

 

Juist in een oorlogssituatie is het cruciaal dat niet alleen de beslissers, maar ook de burgers er van op aan kunnen dat de informatie die zij krijgen juist is. Of dat bij twijfel ook gezegd wordt wat die twijfel is. Op die manier kunnen er betere beslissingen worden genomen en zullen de burgers die ook beter begrijpen en accepteren. Maar als zij merken of voelen dat er een loopje wordt genomen met de waarheid en er besluiten komen die gewoon onlogisch zijn, dan gaat het mis.

Terug naar inhoudsopgave

 

  1. Het verschil tussen dag en nacht

Ik heb een goed onderbouwd verhaal ontvangen waar ik me de komende tijd met een groepje verder in ga verdiepen. Het zou wel eens tot heel belangrijke aanvullende conclusies kunnen leiden over verspreiding van het virus en hoe dat goed kan worden gestopt.

Ik kom daar later zeker op terug.

Maar er is al een bevinding die ik zeer overtuigend vond en die ik met u deel.

Zoals ook al eind april vanuit een belangrijk instituut in de VS was geconstateerd, heeft zonlicht (UV-stralen) een funeste werking op de levensduur van het virus. Dus dat is ook een extra reden om zoveel mogelijk activiteiten naar buiten te brengen, en daar juist geen of weinig restricties op toe te passen.

In het verlengde hiervan werd geconstateerd en onderbouwd dat als het donker is dat effect logischerwijs buiten verdween, maar dat er ook een samenhang was met wat er in binnenruimtes (zoals kroegen e.d.) gebeurde.

Daarom wil ik deze conclusie van mij met u delen: “als het buiten donker is, dan zijn de gevaren om in binnenruimtes besmet te raken groter dan als buiten de zon schijnt.”

Te allen tijde is ventilatie belangrijk, maar ik acht het zeer waarschijnlijk dat overdag in besloten ruimtes, het aantal zwevende virusdeeltjes dat iemand kan inademen kleiner is dan ’s avonds (onder verder identieke omstandigheden).

Dat zou ook van invloed kunnen zijn op als je in de buitenlucht op korte afstand van elkaar face-to-face met elkaar spreekt (ik adviseer daar wel een afstand van 1 meter aan te houden of met elkaar te praten zonder dat je elkaar recht in het gezicht kijkt). Maar ook dat lijkt als de zon eenmaal onder is gegaan wat meer risico’s te geven dan als de zon schijnt.

Terug naar inhoudsopgave

Mocht u ons werk ook met een kleine donatie financieel willen ondersteunen klik dan hierop .