De Covid-19 kennis van nu (update 24/5)

Dit is wat ik nu verzameld heb aan kennis over de verspreiding van Covid-19 en wat we kunnen doen om naar de toekomst toe een goede afweging te maken tussen de gezondheidsrisico’s en de gevaren van economie en samenleving. Ik zal het, zodra het relevant is, updaten. Lees meer

Zo werkt airborne besmetting (door Rebecca)

Met regelmaat ontvang ik informatie, via mail of op dit blog, die heel nuttig is bij mijn onderzoeken en gedachtenvorming. En die gebruik ik dan. Maar nu heb ik iets ontvangen, wat ik min of meer al wel wist, maar zelf niet goed kon opschrijven. En het gaat over het meest cruciale onderdeel van hoe het besmetten verloopt. En het is zo duidelijk en goed, dat ik het één op één plaats. Daarom “Rebecca” bedankt voor het onderstaande.  Ik denk dat we er allemaal heel veel van kunnen leren.

 

Als je wilt weten hoe airborne besmetting werkt dan zie: https://en.wikipedia.org/wiki/Wells_curve.

Kort gezegd:

Besmette mensen ademen vochtige virusbeladen ademdampen uit, waar zowel grote als kleine druppels in zitten (veel druppels bij hoesten, hard praten en zingen, weinig bij gewoon ademen).

De grotere druppels landen binnen 1 tot 1,5 meter op de grond of een ander oppervlak. Eenmaal geland verdampen die druppels, waardoor het virus als droog residu op dat oppervlak blijft liggen en daar evt. wordt aangeraakt met handen die vervolgens in theorie voor besmetting via mond/neus/ogen kunnen zorgen. De 1,5 meter regel helpt om besmetting met die neerdalende grote druppels (direct transmission) te voorkomen, en handen wassen en schoonmaken helpt tegen indirecte besmetting via oppervlakten (fomite transmission). Maar die 2 vormen van transmission zullen ook zonder die maatregelen niet of zelden tot superspread events leiden.

De kleinere druppels verdampen voordat ze een oppervlak bereiken en dan blijft het virus als droog residu in de lucht zweven. De kans dat die verdamping optreedt vóórdat een druppeltje de grond raakt (waardoor virus als droog residu in de lucht komt te zweven) hangt niet alleen van de grootte van de druppel af, maar ook o.a. van luchtvochtigheid (bij lage luchtvochtigheid verdampt vocht eerder).

Als een druppeltje verdampt en virus vrij in de lucht komt te zweven dan is zo’n virus zo licht dat het slechts zeer beperkt onderhevig is aan zwaartekracht.

Wat dan optreedt is: diffusion (m.n. in de buitenlucht zal het vervliegen), convection (bijv. in een koude omgeving – zoals een vleesfabriek? – is het uitgeademde virus warmer dan de omgevingslucht dus stijgt het op) of het wordt onderhevig aan luchtstromen (bijv. door airco, of zoals in vleesfabrieken en ziekenhuizen door systemen van boven- en onderdruk). En dan ontstaat er met name besmettingsgevaar door airborne transmission bij:

  • teveel rondzwevend virus in een kleine slecht geventileerde ruimte (zoals zingen in een groep binnen);
  • recirculatie van virusgeladen lucht, zoals in dat restaurant waar door de afstelling van een airco de lucht (met daarin de virusdeeltjes) telkens alleen in een bepaald deel van het restaurant bleef rondcirculeren, net als in cruiseships waar kajuiten een luchtventilatiesysteem delen.

Uit dat bekende recente onderzoek over airborne besmetting (https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/nejmc2004973) bleek dat de half-life tijd van corona ca. 1,1 uur is. Als binnen die tijd zich een grote concentratie airborne virus opbouwt dan vergroot dat de kans dat het bij mensen die dat inademen tot ziekte leidt. En omdat dat indirecte transmissie is kan dat leiden tot een superspread event.

Voor meer informatie hierover zie:
– https://arxiv.org/pdf/2003.13689.pdf (uitgebreide uitleg);
– https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK143281/.

 

Toegift van Rebecca na publicatie:

Virusoverdracht vindt plaats doordat het zijn gastheer verlaat via een ‘portal of exit’, en dan een gast binnendringt via een ‘portal of entry’.

En wat zeggen de basisprincipes van epidemiologie daarover? (https://www.cdc.gov/csels/dsepd/ss1978/lesson1/section10.html):

I. Het ‘portal of exit’ correspondeert in de regel met waar het virus woekert, dus bij een luchtwegaandoening is dat dan: uitademing van een besmette ademtocht via mond/neus.

Logische conclusies:

  • mondmaskers helpen want dat vermindert de hoeveelheid besmet vocht van de gastheer dat in de lucht terechtkomt;
  • met gewoon ademen komt er minder besmet ademvocht in de omgevingslucht dan met hard praten of zingen (wat nog eens versterkt wordt doordat dat ademvocht met meer horizontale kracht wordt uitgeademd, waardoor ook de wat grotere besmette druppeltjes eerder zullen verdampen voordat ze de grond raken en dan de virusdeeltjes als droog residu/aerosoles in de omgevingslucht komen te zweven).

II. De ‘portal of entry’ “must provide access to tissues in which the pathogen can multiply or a toxin can act. Often, infectious agents use the same portal to enter a new host that they used to exit the source host”.

Bij luchtwegaandoeningen moet het virus dus in de luchtwegen terecht komen om te kunnen woekeren, en de beste manier voor een virus om daar te komen is doordat de gast lucht inademt waar een voldoende concentratie virus in zweeft.

Logische conclusies:

 

MdH: Tot zover de input van Rebecca. Nogmaals een diepe buiging. En samen met nog veel meer input die ik via mail en bij reacties zie, bewijst ze hoeveel kennis er in de samenleving is, die gebruikt kan worden om deze crisis zo goed mogelijk aan te kunnen pakken.

De lage reproductiefactor van Nederlandse bestuurders en media

En weer zien we de bewijzen hoe de burgers en bedrijven via het creëren van angst, gevangen worden gehouden door een ring van RIVM, virologen, bestuurders en media.

Lees meer

De Zweedse aanpak werkt

Bijna vier weken geleden schreef ik dit artikel over de vergelijking tussen de provincie Stockholm en Noord-Brabant. Die zijn erg goed vergelijkbaar qua omvang en aantal inwoners.

Dit is een geüpdate grafiek waarin goed te zien is dat Stockholm ook een duidelijke daling heeft ingezet. Het dagelijkse aantal doden nadert de 10, terwijl het bijna 50 is geweest.

Nog even een paar cijfers: In Spanje, Frankrijk en Italie is de economie in het eerste kwartaal met gemiddeld 5% gedaald, in Nederland met 1,7% en in Zweden met 0,3%.  Do the Math.

Zo klein is de kans besmet te worden

Wat me steeds zo opviel bij het optreden van de deskundigen in de Nederlandse media, was dat het altijd hetzelfde patroon was: “Dat weten we niet, maar…..” . En daarna kwam er weer een zin waarbij de gemiddelde kijker/luisteraar wel moest denken hoe groot het gevaar voor jou als persoon was om besmet te worden.

Op logische gronden leken sommige van de gevaren die ze dan meldden nogal onwaarschijnlijk. En als ik dan zocht naar de empirische basis van de gevaren die ze schetsten, dan bleek die er niet te zijn. Sinds begin maart komen er inmiddels steeds meer onderzoeken naar buiten over COVID-19, waardoor we steeds beter te weten komen hoe COVID-19 zich verspreidt.

Maar het valt me op hoe weinig die nieuwe bevindingen in Nederland de media halen, hoewel dat een beetje lijkt te gaan veranderen.

Daarom even een korte opsomming en een berekening:

  • Terwijl WHO/RIVM nog expliciet benoemen dat er een behoorlijk gevaar is dat je via het aanraken van oppervlaktes besmet kunt raken, blijkt inmiddels dat die kans (vrijwel) nihil is.  (Dus al dat schoonmaken van de supermarktkarretjes heeft geen enkele zin gehad).  Prof. Streeck had al begin april gemeld op basis van zijn onderzoek in Heinsberg dat die kans vrijwel nul was. Nu geeft ook de Amerikaanse CDC (de tegenhanger van onze RIVM) aan dat de kans klein is.  Nog even mijn logische interpretatie: als het vespreiden van het virus via voorwerpen echt met regelmaat zou gebeuren, dan is het onbegrijpelijk dat bij patiënten thuis de huisgenoten niet veel meer besmet worden.
  • Ik zeg al een hele tijd dat de kans dat je buiten besmet wordt heel klein is. (En trek daar ook nog conclusies uit over het feit dat de besmetting met name -of zelfs alleen- via de lucht verloopt). Dat deed ik op basis van diverse onderzoeken in de wereld, waar keer op keer gemeld werd dat de besmetting buitenshuis vrijwel niet is vastgesteld. Toen ik dat via mijn blogs en via een interview in De Telegraaf meldde, werd dat bij Op1 weggezet als “ook maar een mening”.  Maar het was o.a. gebaseerd op de presentatie van het virologisch lab van Home Security in de VS waar ze lettelijk zeiden “Move activities outside”.  En wat lees ik gisteren in De Volkskrant “Onderzoek: nauwelijks kans op besmetting in de buitenlucht”.   Want ook Van Dissel had in de Tweede Kamer iets gezegd over de kleinere kans van besmetting in de buitenlucht. En dit staat er ook in:

Juist uit de onderzoeken in de wereld die over dat onderwep gaan is het niet zo dat de kans kleiner is. Nee, de kans om buiten besmet te worden is vrijwel nul.

 

Let maar op: het duurt ook niet lang meer voordat er bevestigd wordt dat het grootste deel van de besmettingen via de lucht verloopt en niet, zoals WHO/RIVM beweren, dat die besmettingen via de lucht amper of niet plaatsvinden.

Ik krijg veel mails van mensen die door alle berichtgeving vanaf maart panisch geworden zijn omtrent de kans om zelf besmet te worden. En die door mijn blogs en interviews via internet kalmer gekalmeerd zijn, omdat het gevaar toch beduidend kleiner was dan zij dachten. Mede daarom wil ik het volgende sommetje maken om te laten zien hoe groot (of beter hoe klein) die kans is om besmet te raken:

We hebben berekend dat elke ziekenhuisopname in Nederland staat voor bijna 200 besmette personen. Inmiddels daalt het aantal ziekenhuisopnames naar ongeveer 10 per dag.  Dit is de grafiek van het RIVM van dit moment.

Dus als er vandaag 10 ziekenhuisopnames zijn, dan zou dat betekenen dat er 10 x 200=2000 nieuwe besmettingen hebben plaatsgevonden sinds circa 10 dagen geleden.

Laten we even aannemen dat de afgelopen 10 dagen elke dag 2000 nieuwe besmettingen erbij kwamen (en ik denk dat het zelfs minder is), wat betekent dat dan vervolgens voor het risico dat die mensen u of mij  besmetten?

We weten dat het ongeveer 5 dagen duurt todat iemand symptomen gaat vertonen en anderen kan besmetten. Dus elke dag zijn er 5 x 2.000 besmette personen die iemand anders kunnen besmetten.

Tegelijk weten we dat de reproductiefactor 1 is, en die kunnen we bij deze indicatieve berekening ook gebruiken. Die 10.000 besmette personen zullen dan gemiddeld  10.000 andere personen besmetten.

Laten we eens aannemen dat in die 5 dagen dat iemand besmet is, die persoon gemiddeld 5 andere mensen ontmoet. (Ik denk dat dit een lage inschatting is, want een deel daarvan ligt ziek thuis en ontmoet maar een paar mensen. Maar er zijn ook veel personen die niet eens weten dat ze besmettelijk zijn, en die zouden wel eens behoorlijk wat anderen kunnen onmoeten.

Dus (en ik weet het een rare manier is om te stellen): als jij die besmette persoon ontmoet, dan heb je een kans van 1 op 5 dat je door die persoon besmet wordt.

Nu hebben we alle ingrediënten om de volgende berekening te maken:

10.000  personen per dag die anderen kunnen besmetten. En als je die tegenkomt, dan heb jij een kans van 1 op 5 dat die persoon jou besmet. Dus dat geeft het aantal 10.000/5 = 2.000

Nederland heeft ruim 17 miljoen inwoners: 2.000 staat tot 17 miljoen = 1 staat tot 8500.  Dat geeft dus een indicatie hoe klein de kans is dat je besmet wordt. Vreemd gesteld: van de 8500 mensen die je ontmoet zal 1 persoon jou besmetten.

Ik besef dat het een wat absurde manier is om jouw besmettingskans te berekenen. Het gaat ook om in welke regio je woont, wat voor werk je doet. Maar als je niet tot de beroepsgroep behoort met grotere kansen om besmet te worden (en in Engeland heb je zelfs overzichten van de beroepen van de sterfgevallen), dan is jouw risico nog veel kleiner om besmet te worden.

Ik denk dat veel Nederlanders denken, mede door de wijze van berichtgeving, dat hun kans om besmet te worden vele male groter is.  (En hoezeer alle maatregelen die er genomen worden, zoals het inrichten van een 1,5 meter-samenleving, en de grote gevolgen die dat heeft voor de economie en maatschappij, buiten alle proportie zijn).

Ik vraag me af, wanneer politiek Den Haag, de media en de burgers in Nederland, wakker worden en beseffen hoezeer er overgereageerd is en hoe groot de schade is die we ons zelf hebben aangebracht. (ruim een maand geleden schreef ik het blog dat we harakiri pleegden).

 

Twee punten tot slot:

De vleesverwerkende industrie:  Over de uitbraken bij die industrie is steeds gezegd, dat het komt doordat de mensen daar zo dicht op elkaar werken. Maar 3 weken geleden schreef ik dit blog al over dit onderwerp. Doordat het in die bedrijven binnen beduidend kouder is dan in normale werkomgevingen het geval is, zijn de condities voor aerosols om lang in de lucht te blijven hangen daar heel gunstig. Daarom zie je vrijwel overal ter wereld die uitbraken in en rondom die fabrieken (waar soms meer dan 1000 werknemers zijn besmet).

Toen ik dat geschreven had werd ik ook door mensen die bij die fabrieken actief waren/zijn bij het inrichten van de koelings- en ventilatiesystemen benaderd, en zij bevestigden de inhoud van mijn blog. Maar ja, als je alleen maar erkent dat de besmetting via direct contact verloopt, dan onderken je niet het grote belang van juist die ventilatie in de fabrieken en neem je niet de goede maatregelen.

De nertsfokkerijen: Ik kreeg onlangs een mail van iemand die jarenlang stallen bouwt. Hij meldde dat bij dat bouwen het systeem van luchtventilatie (en temperatuurregeling) heel belangrijk is. Daarbij beschreef hij dat het bij het ontwerp ook heel belangrijk is om te zorgen dat de condities niet zo zouden zijn dat er makkelijk ziektes zouden uitbreken. Want dat gebeurde toch vaak. Bij al zijn ervaringen bij het bouwen van stallen gaf hij aan dat als ze ervoor zorgen dat er veel frisse buitenlucht de stal binnenkwam, de kans op uitbraken van besmettelijke ziektes onder de dieren naar vrijwel nul daalde. Het zou me niets verbazen als in die nertsfokkerijen er amper of geen frisse lucht naar binnen komt en die dieren makkelijk besmet raken. (En de mensen die door die stallen lopen ook, door de aerosols in de lucht.)

Die informatie werd ook nog bevestigd door een aantal mensen die actief zijn in de tuinbouw in de kassen. Ook die meldden mij dat het toelaten van frisse lucht de kans op besmettingen bij de planten duidelijk kleiner maakte).

 

 

 

 

COVID-19 heeft griep!

Het wordt steeds duidelijker dat COVID-19 dezelfde verspreidingspatronen kent als influenza. Daar kunnen we veel uit leren, als we bereid zijn om de data ook serieus te bekijken. Plus dat we daardoor ook weten dat het in heel West-Europa en Noord-Amerika in de komende maanden tot veel minder besmettingen zal leiden. (En in het najaar wel weer kan opduiken).

Lees meer

Eerste resultaten van onderzoekcorona.nl

Inmiddels hebben 2659 mensen, die besmet zijn met het Coronavirus, meegedaan aan Onderzoekcorona.nl. Zij hebben de vragenlijst ingevuld. Via een check in de vragenlijst is de waarschijnlijkheid vastgesteld of men inderdaad die besmetting had.

Lees meer