Het failliet van het systeem

Na een geleidelijke aanloop kan half September 2008 als het startmoment van de wereldwijde financile/economische crisis worden beschouwd. Vandaag, 6 maanden later, zou de regering met haar plan van aanpak komen. Maar het is er vandaag niet en de kans dat er binnenkort wel een goede en consistente aanpak zal komen is nihil. En dat komt met name door ons systeem.

Het heeft lang geduurd voordat de Nederlandse regering ook erkende dat er een grote economische crisis in de wereld heerst en dat de oorspronkelijke voornemens voor 2009 en verder fors aangepast dienen te worden. Ik heb daar al vanaf september diverse weblogs aan besteed, zoals ?historisch?, ?vertrouwenscrisis? , ?You ain?t seen nothing yet? en ?Domino month?.

Er waren en zijn verschillende inschattingen over de omvang, duur en impact van deze crisis. Ik behoor tot die groep die stelt dat het een crisis zal zijn die groter is dan welke we dan ook sinds 1945 hebben ervaren. Vele banken en verzekeringsbedrijven zijn virtueel failliet (kijk maar eens wat er nog gaat gebeuren met de vorderingen die de banken hebben op het bedrijfsleven, waarvan een niet gering deel de schulden niet zullen kunnen terugbetalen). Grote bedrijven hebben veel steun nodig om te overleven. En als dat niet gebeurt, heeft dat weer zeer ingrijpende gevolgen voor de werkgelegenheid. De tekorten op de begrotingen van vele regeringen in de wereld lopen ongekend op. Ik hoop vanzelfsprekend dat deze situatie vrij snel weer de positieve kant op gaat, maar volgens mij zijn we nog (lang) niet bij het dieptepunt aangeland.

Uitdagingen waar bedrijven en regeringen voor staan zijn inderdaad ongekend. Maar dat vraagt voor politici, en met name de leden van een regering, dan ook wel een combinatie van leiderschap, deskundigheid en de bereidheid om over de eigen schaduw heen te kunnen springen.
In de natuurkunde is een interessante wet. Als je met diverse krachten aan een stuk massa trekt en iedereen trekt in een andere richting dan beweegt die massa, niet of amper. Slechts als die krachten samenwerken in een bepaalde richting dan zal die massa in beweging komen.

Ons politieke systeem heeft vele hiaten, die in deze tijd van forse crisis, pas echt goed aan het licht komen met alle gevolgen van dien:
1. Afzonderlijke besluiten van de regering hoeven niet gebaseerd zijn op de steun van de kiezers. Als de regering minstens 76 zetels heeft gehaald bij de laatste verkiezingen hebben ze tot aan de volgende verkiezingen een onbeperkt mandaat.
2. De regering in Nederland bestaat uit meerdere partijen (op dit moment 3). De standpunten van die partijen zijn niet gelijk. Besluiten zijn vaak compromissen tussen die standpunten. Met het risico dat het compromis zwakker is dan ieder van die afzonderlijke standpunten.
3. Bij volgende verkiezingen zijn de partijen in een regering elkaars concurrent. Naarmate die volgende verkiezingen dichterbij komen zal de positiebepaling binnen de regering van partijen sterker door die naderende verkiezingen worden bepaald.

En dat zie je dus terug bij de onderhandelingen van de afgelopen twee weken. De afzonderlijke partijen wijzen ieder voor de ingrepen in een andere richting. Wat er uitkomt, zal de kiezer weinig overtuigen (omdat er al geen groot vertrouwen is in de regering, de ministers of de politiek). En, in het licht van toekomstige verkiezingen, is het belangrijk de zwarte piet bij de ander neer te leggen.
Ik heb het al vaker gezegd. Als het met de mensen goed gaat, de economie draait, mensen zijn positief en optimistisch, dan is voor veel mensen wat er in de politiek gebeurt vrij onbelangrijk. Met af en toe een interessante, boeiende of grappige voorstelling in een soort groot Big Brother-huis dat Binnenhof heet. Maar zodra het erop aan komt, bij een echte crisissituatie, dan wordt er wel naar die leiders gekeken en worden de jongens van de mannen gescheiden.

Wat zich nu in Nederland afspeelt is niet uniek. Het zijn situaties die eigenlijk in heel Europa spelen. Ons democratisch systeem lijkt behoorlijk op die van de meeste andere Europese landen. Het is een systeem wat prima was in 1880, ook nog vrij goed werkte in 1980, maar nu in feite hopeloos verouderd is. En op geen enkele wijze tot een krachtdadige en breed gedragen aanpak kan komen waarmee land en bevolking op een goede wijze met de gevolgen van de crisis kan omgaan en ervoor zorgen dat men er zo sterk mogelijk weer uitkomt.

Men had het grote achterstallige onderhoud de afgelopen 25 jaar aan het systeem moeten plegen, maar dat heeft men volledig nagelaten. Enerzijds omdat men de urgentie niet zag en de eigen macht niet vrijwillig wilde gaan delen met de kiezers, en anderzijds omdat men daar grote meerderheden binnen de politiek voor nodig had, terwijl er slechts kleine minderheden waren.

De historie heeft ons geleerd dat echte ingrijpende veranderingen alleen van buitenaf komen. Bij echte grote crisissen ga je doorgaans eerst een fase van chaos door en daarna ontstaat er weer een nieuw evenwicht. Hoe dat zal verlopen (niet alleen in Nederland, maar in de hele Europese Unie) is volledig ongewis, en hoe dat nieuw evenwicht ontstaat en wanneer dat is ook.

Het eerste moment dat de kiezers zich kunnen ?uitspreken? is bij de Europese Parlementsverkiezingen over minder dan 3 maanden. Daarom denk ik dat die heel anders gaan worden dan mensen nu denken. De opkomst zal beduidend hoger zijn dan verwacht en het wordt een vorm van referendum over de bestaande politiek en regering met Wilders in een soort middelpunt.

31 reacties
  1. Maurits
    Maurits says:

    Er wordt vaak gesteld dat als het verbouwen van drugs, het handelen erin en het gebruik ervan niet langer strafbaar zou zijn, de hele (wereld) economie zal instorten.
    Komplete economien zullen failliet gaan etc. etc.
    Nou en vraag ik mij dan af. Als ik lees dat de opkomst van de maffia in een crisis tijd is ontstaan en veel inkomsten gebaseerd waren op illegale drankhandel, dat er dus nu een uitgelezen kans zou zijn om de hele drugsoorlog, het bewakingsapparaat en straffen daarom heen de nek om te draaien. Geef alles vrij voor wat betreft drugsgerelaterde zaken.
    Zou een hoop geld schelen en vrij veel verwarring stichten bij allen die er nu van meeprofiteren.

  2. irene e
    irene e says:

    @Maurice. Het systeem is dus te ouderwets geworden en voldoet niet meer aan de huidige tijd. Heb je een voorstel op welke manier het systeem ingericht zou moeten worden om het beter te laten functioneren?
    Persoonlijk vind ik al heel lang dat alle partijen niet doen wat ik zou willen. En áls ik dan een partij gevonden heb die wel aardig in de richting komt en die partij komt in de regering dan gaan ze bij de eerste beste regeringscrisis over tot een compromis of zien ineens van hun onderwerp af want owee als de regering zou vallen en zij eruit zouden raken. Zo vergaat het me nu al jaren en inmiddels heb ik dus ook geen flauw idee meer waarop ik zal stemmen. Wel weet ik dat het beter is om altijd te gaan stemmen omdat je stem anders in verkeerde handen komt. Bovendien, het is een groot goed dat je mág stemmen (er zijn ook landen waar je die vrijheid niet hebt) en dus wíl ik ook graag stemmen.
    Zoals het nu gaat, gaat het niet goed, maar ik weet eerlijk gezegd niet hoe hoe het anders zou moeten gaan.

  3. hjvonk
    hjvonk says:

    @Irene.

    Mij pakt ook niemand het recht om te stemmen af.
    Daarbij kijk ik naar morele waarden die een partij uitdraagt.
    Er is nog altijd een partij die voorstander is van eerlijk delen en het herstellen van het recht. (o.a. middels een revisieraad.)

  4. Gerard
    Gerard says:

    Ga maar naar Huis !

    In 2013 worden in Den Haag de deuren geopend van het Huis voor Democratie en Rechtsstaat.

    http://www.regering.nl/Actu

    ‘Het Huis gaat kennis overdragen over de kernwaarden van de rechtsstaat, de Grondwet en de werking van democratische instituties. Ook moet het de participatie van burgers bevorderen. (—) Het Huis richt zich niet alleen op jongeren, maar ook op het algemeen publiek en professionals, zoals rijksambtenaren, rechters en politiefunctionarissen.’

    ‘Voor de definitieve naam wordt een prijsvraag uitgeschreven.’

    Als alles blijft doorgaan zoals het nu gaat, dan wordt dat: ‘Het Archeologisch Archief van Democratie en Rechtsstaat.’ Met een verzameling doofpotten als het topstuk van de collectie.

  5. Jacqueline
    Jacqueline says:

    Mwah…die "4,75 miljoen euro per jaar aan subsidie van het Rijk" kunnen we ook wel gebruiken voor een kantoortje voor de leden van de Revisieraad.

    Volgens mij houden we nog geld over die we weer voor andere goede doelen kunnen gebruiken.

  6. rob hendriks
    rob hendriks says:

    De crisis is een keihard feit en zal vooral voor de oudere een financieel offer blijken. Pensioenfondsen hebben belegd in dubieuze fondsen (Amerikaanse hypotheken), de rekening ligt bij de deelnemers van de pensioenfondsen, geen inspraak voor de deelnemers, wel bonussen voor de dik betaalde managers. De meest primaire levensbehoefte, water en voedsel alsmede huisvesting worden door onze overheid onbetaalbaar gemaakt, men name huisvesting. Door projectontwikkelaars,gemeentebelast ingenoverdrachtdrachtbelasting van maar liefst 6% (diefstal). De alsmaar duurder wordende waterschaplasten, het water in de super fantastische gebouwen stroomt uit gouden kranen. Het uitdijen van het ambtenarenkorps, de verstikkende regels, het generaal pardon voor illegalen. Probeer zelf eens iets illigaals te doen! En dan de vriendjes politiek, Tigchelaar wordt CvK in Drente, Aleid Wolfsen burgemeester van Utrecht, zo zijn er nog tal van voorbeelden. En de burger betaald! Ook de rechterlijk macht heeft maling aan het volk, een pedo rechter in Maastricht komt er goed vanaf, is dat een signaal voor kinderverkrachters? Maurice hoe gaat het met je vrouw? Zijn er ook nog goede dingen te melden?
    22 april is hopelijk het begin van de rehabilisatie van Ernest Louwes, een door het verrotte systeem onschuldig veroordeelde. Prettig weekend.

  7. wedzinga
    wedzinga says:

    @ Maurice
    Je verhaal roept bij mij een aantal vragen op en ik ben benieuwd naar je mening hierover.
    1. Begrijp ik je goed dat het huidige systeem zijn tijd heeft gehad en dat er een spanning bestaat tussen enerzijds het `regeringsmandaat’ en anderzijds de democratische legitimatie van te nemen besluiten?
    2. Als dat zo is, is dan niet sprake van een impasse, in die zin dat er juist in deze tijd behoefte is aan leiderschap en snelle, krachtdadige besluitvorming (waarvoor het regeringsmandaat curieus genoeg in zekere zin geschikt lijkt te zijn), terwijl het meanderende poldermodel en zijn historisch gegroeide democratische wortels politieke compromissen onvermijdelijk maken?
    3. Ben je – evenals ik – bevreesd dat zoiets als een buitenparlementaire revolutie onvermijdelijk is?
    4. Zie je overeenkomsten tussen de financiële crisis en de crisis waarin de rechtsstaat (volgens velen) verkeert?
    2.

  8. Arjan
    Arjan says:

    In Den Haag – als gemeente, dus niet het regeringscentrum – is net zoiets aan de gang, maar dan ‘in het klein’.

    Daar is een coalitie van PvdA, VVD en GroenLinks al enkele jaren bezig een forfaitaire extra gemeentebelasting op te leggen (het z.g. ‘slaapparkeren’) die totaal geen draagvlak heeft bij de bevolking. Feedback en alternatieve plannen van de wijkbewoners worden volstrekt genegeerd.

    Bovendien is over de regeling zó slecht nagedacht, dat sommige bewoners met een auto, ineens buitenproportioneel worden geschaad. Bijvoorbeeld doordat zij in een wijk wonen waar nog geen slaapparkeren is, maar die dus wordt volgezet met auto’s van buiten hun wijk. Komen ze van hun werk thuis, dan is er geen enkele parkeerplek meer. Wel in een aangrenzende wijk met betaald nachtparkeren, maar daar krijgen ze geen bewonersvergunning voor (omdat ze niet in die wijk wonen). Enige alternatief: geld in de parkeermeter stoppen (? 9 per avond = ? 3258 per jaar) of… dagelijks een bekeuring van ? 60 riskeren.

    Op de actiewebsite die ik hiervoor heb opgericht, staan reacties van mensen die al wanhopig zijn geworden. Sommigen speculeren openlijk over eigenrichting, zoals o.a. het opbreken van straten.

    Voorlopig probeer ik via een legale actie het gemeentebestuur tot inkeer te brengen, zoals door het ‘terugwozzen’ van het onrechtmatig afgeperste parkeerbelastinggeld:

    http://www.parkeergeldzucht

  9. Gerard
    Gerard says:

    In ’t groot is ’t zo, Arjan, dat alles wat lekker, plezierig en makkelijk is in toenemende mate wordt belast. Van roken en drinken tot vliegen en parkeren. Wat een normaal mens van een zorgverzekering mag verwachten, verdwijnt uit het pakket. Zonder premieverlaging. Gemeenten pikken extra graantes mee, door lokale belastingen jaarlijks met veel meer dan de inflatie te verhogen.

    Zo wordt Jan en Alleman bij voortduring gepakt, terwijl grootverdieners en fikse bonusgraaiers – zelfs van nutsbedrijven! – sinds 2001 maximaal 52% belasting betalen. Ook als ze onvoldoende presteren.

    Boven een ton per jaar, waar een normaal mens toch méér dan makkelijk van kan leven, moet het belastingtarief niet terug naar 70%, maar naar 100%. Dat is pas solidariteit. Dat is pas ‘Samen Werken, Samen Leven’.

    Maar het zal me niet verbazen als Den Haag met een crisispakket komt waaraan Jan en Alleman moet bijdragen om het grote graaien te blijven financieren.

  10. Maurice
    Maurice says:

    @wedzinga

    1. Als je de geschiedenis bekijkt dan is te zien dat elk systeem alleen maar kon blijven bestaan als het op de een of andere manier werd geaccepteerd door de massa. (Vaak werd die acceptatie gerealiseerd op basis van angst, doordat zij die afweken gevangen werden gezet of gedood). Bij grote crisissituaties (oorlog, hongersnood, epidemie) met allerlei varianten van opstand, deden zich de omstandigheden voor waarbij systemen in een klap verdwenen.

    2. De wereld verandert steeds sneller. Bij een crisis is het helemaal nodig om snel te handelen. Slagvaardig bestuur is dan noodzakelijk.
    Grappig is het om vast te stellen dat toen in september/oktober de regering de banken moest redden besluiten in een weekend genomen konden worden.
    Het had onmiddelijk positieve gevolgen in het oordeel over de regering en Bos.
    Dat waren besluiten die -toen- blijkbaar onomstreden waren.
    Maar nu er besluiten moeten genomen worden, waar wel belangenafweging een rol speelt die samenhangt met de mening van achterbannen, is het systeem niet in staat slagvaardig op te treden. En zal blijken dat de beslissing die zij nemen door velen "geen vlees, geen vis" worden beschouwd.
    Als dan de crisis veel mensen echt zal raken zal dat -en niet alleen in Nederland- grote repercussies kunnen hebben op wat kiezers denken en wat kiezers doen. De uitslag van volgende verkiezingen zullen geen slagvaardiger regering opleveren, in tegendeel.

    3. Een systeem kan zichzelf zelden ingrijpend veranderen. Men staat namelijk niet vrijwillig delen van de macht af.

    4. Er zijn zeker overeenkomsten in de financiele crisis en de crisis van de rechtsstaat. Incompetentie, gebrek aan transparantie, weinig tot geen zelfkritiek, geen goed onafhankelijk toezicht….. de patronen zijn duidelijk. Enig verschil is dat het de meeste burgers weinig last bezorgt in het dagelijks leven en dat mensen niet in opstand komen omdat de rechtsstaat door de professionals is gekaapt.
    Die veranderingen kunnen wel indirect plaatsvinden. Namelijk als het politieke systeem zelf wel van buitenaf verandert.

  11. RuudHarmsen
    RuudHarmsen says:

    Rob Hendriks:
    ===
    Pensioenfondsen hebben belegd in dubieuze fondsen (Amerikaanse hypotheken), /
    /===
    Is dat zo? In welke mate? Nederlandse of Amerikaanse pensioenfondsen?

    Ik dacht meer dat ze in (staats)obligaties belegden, en in solide aandelen, maar die laatste zijn op alle beurzen fors gedaald, vandaar dat ze onder de 90% dekkingsgraad kwamen.

  12. RuudHarmsen
    RuudHarmsen says:

    > De crisis is een keihard feit [..]

    Ik merk er anders niks van. Ik heb eindelijk een paar dagen tijd (door klussen te weigeren!) om aan m’n website te werken. Vrijwel voor het eerst in heel 2009. Het had weining gescheeld of ik had dit hele weekend weet zitten werken. Het lijkt eerder dat de economie harder draait dan voor de ‘crisis’.

    Veel collega-vertalers meldden ook dat, na een dip rond de jaarwisseling, er nu weer volop werk is.

  13. RuudHarmsen
    RuudHarmsen says:

    rob hendriks
    ===
    De meest primaire levensbehoefte, water en voedsel alsmede huisvesting worden door onze overheid onbetaalbaar gemaakt, men name huisvesting.
    /===

    Hoezo? Water kost nog hetzelfde, dacht ik, een paar cent maar voor een hele kuub. Voedsel: de prijzen in de supermarkten dalen eerder, door de zware concurrentie. Maar daar heeft de overheid gelukkig niks over te zeggen.

    Huurstijgingen worden al jaren onnatuurlijk laag gehouden, mede daardoor zijn er veel te veel kantoren, maar te weinig huurhuizen. Wanbeleid werkt altijd.

    Koophuisprijzen dalen, hoe kan wonen dan duurder worden?

    ===
    Door projectontwikkelaars,gemeentebelast ingenoverdrachtdrachtbelasting van maar liefst 6% (diefstal).
    /===
    Ik vind ook dat die overdrachtsbelasting moet worden afgeschaft (niet verlaagd! hou het simpel). Maar ze hadden ook 19% btw kunnen heffen, had je dat liever gehad?
    En welke belasting wil je verhogen om het verschil te compenseren?

    Vraag van Wicher Wedzinga aan Maurice:
    ===
    4. Zie je overeenkomsten tussen de financiële crisis en de crisis waarin de rechtsstaat (volgens velen) verkeert?
    /===

    Als ik mag antwoorden: ik zie zo’n verband beslist niet. De ‘crisis’ is normale conjunctuur, verergerd door onverantwoorde bedenksel van financiële types, die nu terecht afgestraft worden. De enige vraag is hoelang het duurt (een paar jaar wel) en hoe diep het doorspiraalt. Doemdenken doet de spiraal alleen dieper doordraaien, tot die uiteindelijk weer opwaarts gaan spiralen. Aan doemdenken heeft dus niemand iets.

    Arjan:
    ===
    Komen ze van hun werk thuis, dan is er geen enkele parkeerplek meer.
    /===
    Als je in een binnenstad woont, is een auto helemaal niet handig. Ik heb er zelf wel een (geen twee, zoals de meeste van m’n buren) maar woon in een slaapstad.

  14. RuudHarmsen
    RuudHarmsen says:

    Maurice schreef:
    ===
    Maar nu er besluiten moeten genomen worden, waar wel belangenafweging een rol speelt die samenhangt met de mening van achterbannen, […]
    /===

    Ja, dat zeiden ze op de radio. Maar het is mij een raadsel waar dat over gaat.

    Het is toch heel simpel: de regering geeft nu veel geld uit om tegen te gaan dat de crisis zich onnodig verdiept. Tegelijk verwachten ze minder belasting binnen te krijgen, door minder btw en vennootschapsbelasting. Logisch.

    Er zijn drie oplossingen:
    – hogere belastingtarieven
    – bezuinigen
    – hoger begrotingstekort en nog meer lenen.

    Alle drie zijn ze onwenselijk, en minstens twee verergeren alleen de crisis.
    Dus de uiteindelijke beslissing maakt weinig uit: fout is het altijd. De regering kan weinig meer doen dan ze al gedaan heeft, voor de rest is het uitzieken en pijnstillen.

    Wat dat alles met belangenconflicten tussen regeringspartijen PvdA, CDA en Christenunie te maken kan hebben is mij, nogmaals, een volstrekt raadsel. Daar gaat het namelijk helemaal niet over en het is niet aan de orde.

    Het zal wel mijn gebrekkige politieke inzicht zijn, laten we het daar op houden.

  15. mieke
    mieke says:

    Het blog roept herinneringen op aan VPRO’s Tegenlicht De dag dat de dollar valt.
    De eerste uitzending van die serie, een project van Tegenlicht en NRC Handelsblad, had plaats op zondag 20 november 2005 (tweeduizendvijf).

    Voorts komt The Economist to mind: en vooral de beruchte editie van maart 2007 waarin de hele, wereldwijde crisis waar we nu in zitten al uit de doeken werd gedaan.
    Maar het blad was al veel langer bezig met luid en duidelijk waarschuwen, en bleef dat ook doen, zoals je in onderstaande link kunt zien aan een hele serie van z’n voorpagina’s:

    http://www.slideshare.net/r

    Ik weet niet waar al die ambtenaren, politici en politieke partijen & hun wetenschappelijke bureaus in Den Haag zich dagelijks mee ledighouden. Maar degelijke informatie en gemotiveerde waarschuwingen zijn aan hen blijkbaar niet besteed. Dat, of ze zijn het Engels niet machtig en kijken ook niet naar de VPRO.

    Dus doe maar weg, al die lui. Kosten alleen maar geld en leveren niets op. En stel een noodkabinet aan met mensen van het kaliber Wijffels, Lubbers en nog zo een paar vooral snelle, coherente en praktische denkers. Loopt er misschien nog een capabele (klein)zoon of -dochter van Piet Lieftinck rond, met veel van de genen van (groot)vader? Zet die ook maar gauw in Het Torentje dan!

    Subprime mortgage crisis
    http://en.wikipedia.org/wik

    The subprime mortgage crisis is an ongoing financial crisis triggered by a dramatic rise in mortgage delinquencies and foreclosures in the United States, with major adverse consequences for banks and financial markets around the globe.
    The crisis, which has its roots in the closing years of the 20th century, became apparent in 2007 and has exposed pervasive weaknesses in financial industry regulation and the global financial system.

    Fijn idee, hè? Dat we jarenlang onze hulpbehoevende grootvaders en grootmoeders letterlijk in de strontluiers moesten laten liggen omdat er zogenaamd te weinig geld was voor de zorgsector. Of dat onze geestelijk gehandicapte kinderen, zoals Jolanda Venema, op middeleeuwse manieren vastgeketend konden worden met stalen kettingen aan de muur, om op die manier naakt en staand hun dagen te moeten slijten. Want de zorgsector kreeg geen geld genoeg, zo luidde het excuus. Maar dat toen de vriendjes van Wouter Bos en Noud Wellink ernstig in de problemen kwamen, de overheid opeens en overnight MILJARDEN euro’s tevoorschijn wist te toveren.

    Over de democratie als systeem, en hoe beroerd we daar (nu) mee af zijn, kom ik later nog graag een paar gedachten posten.

  16. Gerard
    Gerard says:

    Het Hof dat de zaak Wilders behandelt krijgt haatmails. Hofpresident Verheij in de Telegraaf: ‘Ik vind het kwalijk dat de drie raadsheren die de zaak behandelden in columns en op weblogs persoonlijk worden aangevallen. Die aanvallen zijn voor rechters heel vervelend. Er wordt gegraven in allerlei privé-informatie om aan de hand van persoonlijke informatie hun juridische oordeel te diskwalificeren. Dat rechters niet meer als een functionaris worden gezien, is een beklemmende ervaring.’

    Die laatste zin… heeft vast niet alleen te maken met de zaak Wilders…

  17. RuudHarmsen
    RuudHarmsen says:

    Mieke:
    ===
    Ik weet niet waar al die ambtenaren, politici en politieke partijen & hun wetenschappelijke bureaus in Den Haag zich dagelijks mee ledighouden. Maar degelijke informatie en gemotiveerde waarschuwingen zijn aan hen blijkbaar niet besteed.
    /===

    Wat hadden ze in Den Haag dan eerder moeten wat ze nu niet gedaan hebben? Eerder paniekerig gaan doen over banken? Dan hadden die alleen eerder steun nodig gehad, en verder geen verschil.

    Kritiek is goed, maar dan moet je concreet aangeven wat ze fout hebben gedaan en hoe het anders had gemoeten.

    Ik zou zelf niet weten te verzinnen wat de regering anders had moeten doen dan ze gedaan heeft. Een nationale regering kan sowieso weinig doen tegen een wereldwijde crisis. Het enige is eigenlijk: paniek en verdieping tegengaan. Dat hebben ze gedaan. Meer kan niet.

  18. Maurice
    Maurice says:

    @ruud harmsen

    Ook al bij mijn weblog in september 2008 waarin ik aangaf dat volgens mij ook in Nederland een grote financiele en economische crisis aan kwam ben jij duidelijk optimistischer dan ik.
    Dat is vanzelfsprekend je goed recht.

    Toen waren net de algemene beschouwingen aan de gang en ik sprak mijn grote verbazing erover dat de regering (en tweede kamer) over een aanpak voor 2009 spraken, die volledig achterhaald was.

    Dat jij stelt er nog niets van te merken bij je eigen leven (en dat geldt voor vele anderen in Nederland) vergelijk ik een beetje met wat er aan de hand is bij een Tsunami. Eerst trekt het water weg en kan je de vissen van de zeebodem oprapen, maar dan komt op een gegeven moment de vloedgolf.

    Echt Ruud, er is een samenspel van grote negatieve financiele en economische factoren wereldwijd aan de gang, waarvan we de komende jaren heel veel van zullen merken.
    De grote daling van omzet (met name van kapitaalintensieve goederen) wereldwijd zal grote gevolgen hebben op de ontwikkeling van de werkgelegenheid wereldwijd.
    En je zou kunnen zeggen dat de grote daling van de koersen wereldwijd (halvering in een half jaar) slechts een daling op papier is. Maar mensen die deze aandelen hebben, zullen -in ieder geval- gevoelsmatig minder te besteden hebben. Hetgeen vervolgens ook weer een negatief gevolg heeft voor de economie en werkgelegenheid.

    Dit is een interessant artikel om te lezen over wat er aan de hand is en wat er over ons heen kan komen.

    http://www.businessweek.com

  19. Maurice
    Maurice says:

    Je vraagt je ook nog af wat de regering anders had kunnen doen.

    Mijn antwoord bestaat uit twee delen.

    Allereerst voordat de crisis begon:
    De Nederlandse politiek (en dat betreft in feite alle partijen die in de laatste 20 a 30 jaar in de regering hebben gezeten) heeft in feite nooit een visie geformuleerd hoe Nederland zich het best op termijn zou kunnen ontwikkelen.
    Er zijn zowel weinig stappen genomen om weeffouten uit het verleden te corrigeren (terwijl de economie dat kon dragen), noch duidelijke vernieuwingen aan te brengen.
    Je moet voor de grap eens het boek lezen van Nauta, die secretaris was van het InnovatiePlatform dat in 2003 was ingesteld. (En uit eigen ervaring weet ik dat ook het onderdeel innovatie bij de politiek in Nederland in de 10 jaar ervoor net zo lachwekkend opereerde).

    Bij de vorming van verschillende kabinetten (en dat gold zowel onder leiding van Kok als voor Balkenende) werden de heikele punten genegeerd of zelfs expliciet gesteld dat er tijdens de regeringsperiode niets aan zou gebeuren, niet eens over gesproken.

    En daarom zullen we hetzij nu maatregelen gaan nemen, die we eigenlijk hadden moeten nemen toen het economisch goed ging in Nederland of we gaan ze nu niet nemen omdat men dat niet durft, c.q. geen voldoende steun voor heeft, terwijl ze wel belangrijk zijn om inderdaad zo goed mogelijk de crisis te doorstaan.
    Het tweede gedeelte van mijn antwoord betreft de aanpak die men vanaf september 2008 had kunnen toepassen. Bij de maatregelen die men in september en oktober heeft genomen in de richting van de banken en verzekeringsbedrijven werd dat gedaan onder de aanname dat het voldoende was of dat de situatie in Nederland gunstig was. 16 miljard voor de ABN Amro was een koopje. In de toekomst zal dat veel meer opbrengen.

    Niet alleen is die bank nu beduidend minder waard, maar is de kans nog groot dat de overheid in de toekomst nog (veel) meer in de bank moet stoppen om het te redden.

    De besprekingen die nu aan de gang zijn en niet alleen nog even zullen duren, maar ook zullen eindigen in een (zouteloos?) compromis, hadden ook al in oktober 2008 gevoerd kunnen worden, zodat wat men ook had besloten eerder had kunnen implementeren.

    Voor het vertrouwen van de kiezer is het echt niet beter te doen alsof het goed gaat, terwijl dat niet zo is, in plaats van direct de werkelijkheid onder ogen te laten zien.

    Dit tast ook de vertrouwensbasis aan.

    En als het allemaal inderdaad heel pittig wordt (en niet alleen in Nederland, maar ook in vrijwel alle andere landen), is de vertrouwensbasis tussen bevolking en regering/politiek een belangrijke basis voor het doorstaan van de heftige stormen.

    De regering (en ook Wellink gisteren bij Tros Kamerbreed) maakt de vergelijking dat we een "Perfect Storm" meemaken en dat onze boot voldoende sterk is om die storm te doorstaan.

    Ik hoop intens Ruud dat ik het veel te pessimistisch ziet, en jij volledig gelijk hebt. Ik denk echter dat nogal wat schepen in de wereld (dus afzonderlijke landen) al half lek de oceaan op zijn gegaan en dat als die Perfect Storm inderdaad over ze heen komt een fors risico lopen. En dat geldt ook voor ons Nederlanse schip van staat.

  20. Gerard
    Gerard says:

    Hoe faillieter kan het systeem failliet?

    Wie dacht dat de kredietcrisis vooral is veroorzaakt door boevende banken, bedrieglijke verzekeraars en hun bonusgraaiende trawanten, valt van z’n stoel bij dit miljoenenverduisterende relaas over slechts op geld beluste bobo’s, die op slimme wijze hun privé-knip hebben gevuld met ons belastinggeld, dat wij voor de zorg aan gehandicapten bedoelden.

    Zembla, 15 maart 2009: Macho’s in de zorg.
    http://player.omroep.nl/?af

    Dikbetaalde bobo’s, die goede sier maakten met hun kwalijke strapatsen. En ouders in de kou lieten en laten staan. Erger en ergerlijker dan alle gevolgen van de privatisering van nutsbedrijven, slechts profijtelijk voor grijpgrage bestuurders, die ons bezit nu verkwanselen aan het buitenland.

    Opperboef van de Philadelphia: Frits Brink, voormalig voorzitter van de NCRV. Juist ja, die omroep van ‘Tijd voor Samen’. Die zich ? godbetere! ? bij zijn onontkoombare vertrek voor zijn beleid liet dechargeren. En verder voornamelijk andere CDA’ers, die hun opdracht tot naastenliefde evenzeer compleet zijn vergeten. Volkomen van God los!
    Het zal ze een zorg zijn.
    En de Kamer snurkt rustig verder.

    Hoe faillieter kan het systeem failliet?

Laat een reactie achter

Discussieer mee.
Gebruik onderstaand formulier om een reactie achter te laten.

Geef een reactie